੪. ਚਤੁਕ੍ਕਨਿਪਾਤੋ

੧. ਨਾਗਸਮਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਲਙ੍ਕਤਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਨਾਗਸਮਾਲਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਗਿਮ੍ਹਸਮਯੇ ਸੂਰਿਯਾਤਪਸਨ੍ਤਤ੍ਤਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਛਤ੍ਤਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਕ੍ਯਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਨਾਗਸਮਾਲੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਞਾਤਿਸਮਾਗਮੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਲਂ ਭਗਵਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਨਗਰਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਅਲਙ੍ਕਤਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਨਚ੍ਚਕਿਂ ਮਹਾਪਥੇ ਤੂਰਿਯੇਸੁ ਵਜ੍ਜਨ੍ਤੇਸੁ ਨਚ੍ਚਨ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯਂ ਚਿਤ੍ਤਕਿਰਿਯਵਾਯੋਧਾਤੁਵਿਪ੍ਫਾਰਵਸੇਨ ਕਰਜਕਾਯਸ੍ਸ ਤਥਾ ਤਥਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿ, ਅਹੋ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਖਯਵਯਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੬.੩੭-੪੮) –

‘‘ਅਙ੍ਗਾਰਜਾਤਾ ਪਥਵੀ, ਕੁਕ੍ਕੁਲ਼ਾਨੁਗਤਾ ਮਹੀ;

ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਭਗਵਾ, ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਮ੍ਹਿ ਚਙ੍ਕਮਿ.

‘‘ਪਣ੍ਡਰਂ ਛਤ੍ਤਮਾਦਾਯ, ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਹਂ;

ਤਤ੍ਥ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਵਿਤ੍ਤਿ ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜਥ.

‘‘ਮਰੀਚਿਯੋਤ੍ਥਟਾ ਭੂਮਿ, ਅਙ੍ਗਾਰਾਵ ਮਹੀ ਅਯਂ;

ਉਪਹਨ੍ਤਿ ਮਹਾਵਾਤਾ, ਸਰੀਰਸ੍ਸਾਸੁਖੇਪਨਾ.

‘‘ਸੀਤਂ ਉਣ੍ਹਂ ਵਿਹਨਨ੍ਤਂ, ਵਾਤਾਤਪਨਿਵਾਰਣਂ;

ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹ ਇਮਂ ਛਤ੍ਤਂ, ਫਸ੍ਸਯਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਂ.

‘‘ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ ਕਾਰੁਣਿਕੋ, ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਮਹਾਯਸੋ;

ਮਮ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਮਞ੍ਞਾਯ, ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿ ਤਦਾ ਜਿਨੋ.

‘‘ਤਿਂਸਕਪ੍ਪਾਨਿ ਦੇਵਿਨ੍ਦੋ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਮਕਾਰਯਿਂ;

ਸਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਅਹੋਸਹਂ.

‘‘ਪਦੇਸਰਜ੍ਜਂ ਵਿਪੁਲਂ, ਗਣਨਾਤੋ ਅਸਙ੍ਖਿਯਂ;

ਅਨੁਭੋਮਿ ਸਕਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਸੁਕਤਮਤ੍ਤਨੋ.

‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਾਤਿ, ਚਰਿਮੋ ਵਤ੍ਤਤੇ ਭਵੋ;

ਅਜ੍ਜਾਪਿ ਸੇਤਚ੍ਛਤ੍ਤਂ ਮੇ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਧਰੀਯਤਿ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਛਤ੍ਤਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਛਤ੍ਤਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ –

੨੬੭. ‘‘ਅਲਙ੍ਕਤਾ ਸੁਵਸਨਾ, ਮਾਲਿਨੀ ਚਨ੍ਦਨੁਸ੍ਸਦਾ;

ਮਜ੍ਝੇ ਮਹਾਪਥੇ ਨਾਰੀ, ਤੂਰਿਯੇ ਨਚ੍ਚਤਿ ਨਟ੍ਟਕੀ.

੨੬੮. ‘‘ਪਿਣ੍ਡਿਕਾਯ ਪਵਿਟ੍ਠੋਹਂ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਂ ਉਦਿਕ੍ਖਿਸਂ;

ਅਲਙ੍ਕਤਂ ਸੁਵਸਨਂ, ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਂਵ ਓਡ੍ਡਿਤਂ.

੨੬੯. ‘‘ਤਤੋ ਮੇ ਮਨਸੀਕਾਰੋ, ਯੋਨਿਸੋ ਉਦਪਜ੍ਜਥ;

ਆਦੀਨਵੋ ਪਾਤੁਰਹੁ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਸਮਤਿਟ੍ਠਥ.

੨੭੦. ‘‘ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿ ਮੇ, ਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਂ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਚਤੂਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਲਙ੍ਕਤਾਤਿ ਹਤ੍ਥੂਪਗਾਦਿਆਭਰਣੇਹਿ ਅਲਙ੍ਕਤਗਤ੍ਤਾ. ਸੁਵਸਨਾਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਵਸਨਾ ਸੋਭਨਵਤ੍ਥਨਿਵਤ੍ਥਾ. ਮਾਲਿਨੀਤਿ ਮਾਲਾਧਾਰਿਨੀ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਿਤਪੁਪ੍ਫਮਾਲਾ. ਚਨ੍ਦਨੁਸ੍ਸਦਾਤਿ ਚਨ੍ਦਨਾਨੁਲੇਪਲਿਤ੍ਤਸਰੀਰਾ. ਮਜ੍ਝੇ ਮਹਾਪਥੇ ਨਾਰੀ, ਤੂਰਿਯੇ ਨਚ੍ਚਤਿ ਨਟ੍ਟਕੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਏਕਾ ਨਾਰੀ ਨਟ੍ਟਕੀ ਨਾਟਕਿਤ੍ਥੀ ਨਗਰਵੀਥਿਯਾ ਮਜ੍ਝੇ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਿਕੇ ਤੂਰਿਯੇ ਵਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਨਚ੍ਚਤਿ, ਯਥਾਪਟ੍ਠਪਿਤਂ ਨਚ੍ਚਂ ਕਰੋਤਿ.

ਪਿਣ੍ਡਿਕਾਯਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖਾਯ. ਪਵਿਟ੍ਠੋਹਨ੍ਤਿ ਨਗਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਅਹਂ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਨਂ ਉਦਿਕ੍ਖਿਸਨ੍ਤਿ ਨਗਰਵੀਥਿਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਰਿਸ੍ਸਯਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ ਵੀਥਿਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਨਟ੍ਟਕਿਂ ਓਲੋਕੇਸਿਂ. ਕਿਂ ਵਿਯ? ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਂਵ ਓਡ੍ਡਿਤਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਮਚ੍ਚੁਸ੍ਸ ਮਚ੍ਚੁਰਾਜਸ੍ਸ ਪਾਸਭੂਤੋ ਰੂਪਾਦਿਕੋ ਓਡ੍ਡਿਤੋ ਲੋਕੇ ਅਨੁਵਿਚਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਏਕਂਸੇਨ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹੋ, ਏਵਂ ਸਾਪਿ ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੇ ਠਿਤਾਨਂ ਅਨ੍ਧਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਏਕਂਸਤੋ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹਾਤਿ ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਸਦਿਸੀ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਤਤੋਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਮਚ੍ਚੁਪਾਸਸਦਿਸਤ੍ਤਾ. ਮੇਤਿ ਮਯ੍ਹਂ. ਮਨਸੀਕਾਰੋ ਯੋਨਿਸੋ ਉਦਪਜ੍ਜਥਾਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਅਟ੍ਠਿਸਙ੍ਘਾਤੋ ਨ੍ਹਾਰੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਮਂਸੇਨ ਅਨੁਪਲਿਤ੍ਤੋ ਛਵਿਯਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਅਸੁਚਿਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਜੇਗੁਚ੍ਛਪਟਿਕ੍ਕੂਲੋ ਅਨਿਚ੍ਚੁਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਭੇਦਨਵਿਦ੍ਧਂਸਨਧਮ੍ਮੋ ਈਦਿਸੇ ਵਿਕਾਰੇ ਦਸ੍ਸੇਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਆਦੀਨਵੋ ਪਾਤੁਰਹੂਤਿ ਏਵਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਸਭਾਵੂਪਧਾਰਣਮੁਖੇਨ ਤਸ੍ਸ ਚ ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਸਰਸਪਭਙ੍ਗੁਤਞ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੋ ਤੇਸੁ ਚ ਯਕ੍ਖਰਕ੍ਖਸਾਦੀਸੁ ਵਿਯ ਭਯਤੋ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੇਸੁ ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਅਨੇਕਾਕਾਰਆਦੀਨਵੋ ਦੋਸੋ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਆਨਿਸਂਸੋ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਸਮਤਿਟ੍ਠਥਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨਂ ਆਦੀਨਵਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨੁਭਾਵਸਿਦ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਞਾਣਂ ਮਮ ਹਦਯੇ ਸਣ੍ਠਾਸਿ, ਮੁਹੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤੇਸਂ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਗਹਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਹੋਸਿ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਕਾਮਤਾਦਿਵਸੇਨ ਤਤ੍ਥ ਉਦਾਸੀਨਮੇਵ ਜਾਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਤਤੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਤੋ ਪਰਂ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿ ਮੇਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭਾਵਨਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਹਿ ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਅਹੋਸਿ. ਏਤੇਨ ਫਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਹਿ ਕਿਲੇਸਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨਾਮ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ.

ਨਾਗਸਮਾਲਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਭਗੁਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਹਂ ਮਿਦ੍ਧੇਨਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਭਗੁਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਤਸ੍ਸ ਧਾਤੁਯੋ ਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਕ੍ਯਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਭਗੂਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਕਿਮਿਲੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਬਾਲਕਲੋਣਕਗਾਮੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਾਭਿਭਵਂ ਵਿਨੋਦੇਤੁਂ ਵਿਹਾਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ ਚਙ੍ਕਮਂ ਅਭਿਰੁਹਨ੍ਤੋ ਪਪਤਿਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਅਙ੍ਕੁਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੬.੪੯-੫੭) –

‘‘ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਭਗਵਤਿ, ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੇ ਮਹਾਯਸੇ;

ਪੁਪ੍ਫਵਟਂਸਕੇ ਕਤ੍ਵਾ, ਸਰੀਰਮਭਿਰੋਪਯਿਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਨਿਮ੍ਮਾਨਂ ਅਗਮਾਸਹਂ;

ਦੇਵਲੋਕਗਤੋ ਸਨ੍ਤੋ, ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਂ ਸਰਾਮਹਂ.

‘‘ਅਮ੍ਬਰਾ ਪੁਪ੍ਫਵਸ੍ਸੋ ਮੇ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਪਵਸ੍ਸਤਿ;

ਸਂਸਰਾਮਿ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਚੇ, ਰਾਜਾ ਹੋਮਿ ਮਹਾਯਸੋ.

‘‘ਤਹਿਂ ਕੁਸੁਮਵਸ੍ਸੋ ਮੇ, ਅਭਿਵਸ੍ਸਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ;

ਤਸ੍ਸੇਵ ਪੁਪ੍ਫਪੂਜਾਯ, ਵਾਹਸਾ ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਿਨੋ.

‘‘ਅਯਂ ਪਚ੍ਛਿਮਕੋ ਮਯ੍ਹਂ, ਚਰਿਮੋ ਵਤ੍ਤਤੇ ਭਵੋ;

ਅਜ੍ਜਾਪਿ ਪੁਪ੍ਫਵਸ੍ਸੋ ਮੇ, ਅਭਿਵਸ੍ਸਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪੁਪ੍ਫਮਭਿਰੋਪਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਦੇਹਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਫਲਸੁਖੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸੁਖੇਨ ਚ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਏਕਵਿਹਾਰਂ ਅਨੁਮੋਦਿਤੁਂ ਉਪਗਤੇਨ – ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਸੀ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਪ੍ਪਮਾਦਵਿਹਾਰਂ ਨਿਵੇਦੇਨ੍ਤੋ –

੨੭੧. ‘‘ਅਹਂ ਮਿਦ੍ਧੇਨ ਪਕਤੋ, ਵਿਹਾਰਾ ਉਪਨਿਕ੍ਖਮਿਂ;

ਚਙ੍ਕਮਂ ਅਭਿਰੁਹਨ੍ਤੋ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਪਤਿਂ ਛਮਾ.

੨੭੨. ‘‘ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ, ਪੁਨਪਾਰੁਯ੍ਹ ਚਙ੍ਕਮਂ;

ਚਙ੍ਕਮੇ ਚਙ੍ਕਮਿਂ ਸੋਹਂ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤੋ.

੨੭੩. ‘‘ਤਤੋ ਮੇ ਮਨਸੀਕਾਰੋ, ਯੋਨਿਸੋ ਉਦਪਜ੍ਜਥ;

ਆਦੀਨਵੋ ਪਾਤੁਰਹੁ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਸਮਤਿਟ੍ਠਥ.

੨੭੪. ‘‘ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਿ ਮੇ, ਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਂ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਮਿਦ੍ਧੇਨ ਪਕਤੋਤਿ ਕਾਯਾਲਸਿਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਸਤ੍ਤਿਵਿਘਾਤਸਭਾਵੇਨ ਮਿਦ੍ਧੇਨ ਅਭਿਭੂਤੋ. ਵਿਹਾਰਾਤਿ ਸੇਨਾਸਨਤੋ. ਉਪਨਿਕ੍ਖਮਿਨ੍ਤਿ ਚਙ੍ਕਮਿਤੁਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਪਤਿਂ ਛਮਾਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਚਙ੍ਕਮਸੋਪਾਨੇ ਨਿਦ੍ਦਾਭਿਭੂਤਤਾਯ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਪਤਿਂ. ਗਤ੍ਤਾਨਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਭੂਮਿਯਂ ਪਤਨੇਨ ਪਂਸੁਕਿਤਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰਾਵਯਵਾਨਿ ਅਨੁਮਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਪੁਨਪਾਰੁਯ੍ਹ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਤਿਤੋ ਦਾਨਾਹ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਕੋਚਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪਿ ਚਙ੍ਕਮਟ੍ਠਾਨਂ ਆਰੁਹਿਤ੍ਵਾ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤੋਤਿ ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਨੀਵਰਣਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮਾਹਿਤੋ ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਙ੍ਕਮਿਨ੍ਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵ. ਇਦਮੇਵ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਾਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਅਹੋਸਿ.

ਭਗੁਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਸਭਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਰੇ ਚਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਭਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਕਕੁਸਨ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਉਪਾਹਨਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪੇ ਭਗਵਤਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣਚੇਤਿਯੇ ਛਹਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਤ੍ਤਸਤ੍ਤਮੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਵਿਸੇਸਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਇਤਰੇ ਆਹ – ‘‘ਮਯਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਜੀਵਿਤੇ ਸਾਪੇਕ੍ਖਾ ਹੋਮ, ਜੀਵਿਤੇ ਸਾਪੇਕ੍ਖੇਨ ਚ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਾਲਙ੍ਕਿਰਿਯਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖਾ. ਹਨ੍ਦ, ਮਯਂ ਨਿਸ੍ਸੇਣਿਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਂ ਅਭਿਰੁਯ੍ਹ ਕਾਯੇ ਚ ਜੀਵਿਤੇ ਚ ਅਨਪੇਕ੍ਖਾ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਾ’’ਤਿ. ਤੇ ਤਥਾ ਅਕਂਸੁ.

ਅਥ ਨੇਸਂ ਮਹਾਥੇਰੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਦਹੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਤੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਉਪਨੇਸਿ. ਇਤਰੇ – ‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਤਕਿਚ੍ਚਾ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਾਪਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਪਞ੍ਚੋ, ਸਮਣਧਮ੍ਮਮੇਵ ਮਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਤ੍ਤਨਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਮਨੁਯੁਞ੍ਜਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਨੇ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਅਗਮਾਸਿ.

ਤਤੋ ਨੇਸਂ ਏਕੋ ਦ੍ਵੀਹਤੀਹਚ੍ਚਯੇਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਰਿਵਾਰਂ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਤਥੇਵ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਅਗਮਾਸਿ. ਤੇਸੁ ਖੀਣਾਸਵਤ੍ਥੇਰੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿ, ਅਨਾਗਾਮੀ ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਇਤਰੇ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਾਲਙ੍ਕਿਰਿਯਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਛਸੁ ਕਾਮਸਗ੍ਗੇਸੁ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਤੋ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਦੇਵਲੋਕਾ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਮਲ੍ਲਰਾਜਕੁਲੇ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਿ, ਏਕੋ ਗਨ੍ਧਾਰਰਾਜਕੁਲੇ, ਏਕੋ ਬਾਹਿਰਰਟ੍ਠੇ, ਏਕੋ ਰਾਜਗਹੇ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਕੁਲਦਾਰਿਕਾਯ ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਇਤਰੋ ਅਞ੍ਞਤਰਿਸ੍ਸਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਿਕਾਯ ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ. ਸਾ ਕਿਰ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਖਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ ਧੀਤਾ, ਨਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ – ‘‘ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਧੀਤਾ ਸਮਯਨ੍ਤਰਂ ਜਾਨਾਤੂ’’ਤਿ ਏਕਸ੍ਸ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਦਯਿਂਸੁ. ਅਥੇਕੋ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਤਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਿ. ਸਾ ਤੇਨ ਗਬ੍ਭਂ ਗਣ੍ਹਿ. ਤਂ ਗਬ੍ਭਿਨਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਨਿਕ੍ਕਡ੍ਢਿਂਸੁ. ਸਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਸਭਾਯਂ ਵਿਜਾਯਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਸਭਿਯੋਤ੍ਵੇਵ ਨਾਮਂ ਅਕਾਸਿ. ਸੋ ਵਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾਸਤ੍ਥਾਨਿ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵਾਦੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਾਦਪ੍ਪਸੁਤੋ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਦਿਸਂ ਅਦਿਸ੍ਵਾ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰੇ ਅਸ੍ਸਮਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਮਾਰਾਦਯੋ ਸਿਪ੍ਪਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਾਤੁਯਾ ਇਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨੇ ਵੀਸਤਿਪਞ੍ਹੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਤੇ ਚਸ੍ਸ ਤੇਸਂ ਪਞ੍ਹਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਕਾਤੁਂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੁ. ਸਭਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ (ਸੁ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨. ਸਭਿਯਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ) ਪਨ ‘‘ਸੁਦ੍ਧਾਵਾਸਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੇ ਪਞ੍ਹੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸੀ’’ਤਿ ਆਗਤਂ.

ਯਦਾ ਪਨ ਭਗਵਾ ਪਵਤ੍ਤਵਰਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਰਾਜਗਹਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਵਿਹਾਸਿ, ਤਦਾ ਸਭਿਯੋ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਪਞ੍ਹੇ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਪਞ੍ਹੇ ਬ੍ਯਾਕਾਸੀਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਸਭਿਯਸੁਤ੍ਤੇ (ਸੁ. ਨਿ. ਸਭਿਯਸੁਤ੍ਤਂ) ਆਗਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਭਿਯੋ ਪਨ ਭਗਵਤਾ ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਹੇਸੁ ਬ੍ਯਾਕਤੇਸੁ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੬.੨੭-੩੧) –

‘‘ਕਕੁਸਨ੍ਧਸ੍ਸ ਮੁਨਿਨੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵੁਸੀਮਤੋ;

ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਵਜਤੋ, ਅਕ੍ਕਮਨਮਦਾਸਹਂ.

‘‘ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਕਪ੍ਪਮ੍ਹਿ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਅਕ੍ਕਮਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਾ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਦਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਘਭੇਦਾਯ ਪਰਕ੍ਕਮਨ੍ਤੇ ਦੇਵਦਤ੍ਤਪਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਓਵਾਦਂ ਦੇਨ੍ਤੋ –

੨੭੫. ‘‘ਪਰੇ ਚ ਨ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਮਯਮੇਤ੍ਥ ਯਮਾਮਸੇ;

ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਥ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਮੇਧਗਾ.

੨੭੬. ‘‘ਯਦਾ ਚ ਅਵਿਜਾਨਨ੍ਤਾ, ਇਰਿਯਨ੍ਤ੍ਯਮਰਾ ਵਿਯ;

ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਚ ਯੇ ਧਮ੍ਮਂ, ਆਤੁਰੇਸੁ ਅਨਾਤੁਰਾ.

੨੭੭. ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਿਥਿਲਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਞ੍ਚ ਯਂ ਵਤਂ;

ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਨ ਤਂ ਹੋਤਿ ਮਹਪ੍ਫਲਂ.

੨੭੮. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ, ਗਾਰਵੋ ਨੂਪਲਬ੍ਭਤਿ;

ਆਰਕਾ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ, ਨਭਂ ਪੁਥਵਿਯਾ ਯਥਾ’’ਤਿ. –

ਚਤੂਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਰੇਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਅਞ੍ਞੇ – ‘‘ਅਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿਆਦਿਭੇਦਕਰਵਤ੍ਥੁਦੀਪਨਵਸੇਨ ਵਿਵਾਦਪ੍ਪਸੁਤਾ ਪਰੇ ਨਾਮ. ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਵਿਵਾਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤਾ ‘‘ਮਯਂ ਯਮਾਮਸੇ ਉਪਰਮਾਮ ਨਸ੍ਸਾਮ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਮਚ੍ਚੁਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਥ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤੀਤਿ ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਪਣ੍ਡਿਤਾ – ‘‘ਮਯਂ ਮਚ੍ਚੁਸਮੀਪਂ ਗਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਮੇਧਗਾਤਿ ਏਵਞ੍ਹਿ ਤੇ ਜਾਨਨ੍ਤਾ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਮੇਧਗਾਨਂ ਕਲਹਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਨੇਸਂ ਤਾਯ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤੇ ਮੇਧਗਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਰੇ ਚਾਤਿ ਯੇ ਸਤ੍ਥੁ ਓਵਾਦਾਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਅਗ੍ਗਹਣੇਨ ਸਾਸਨਤੋ ਬਾਹਿਰਤਾਯ ਪਰੇ, ਤੇ ਯਾਵ ‘‘ਮਯਂ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਇਧ ਲੋਕੇ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਗ੍ਗਾਹੇਨ ਯਮਾਮਸੇ ਵਾਯਮਾਮਾ’’ਤਿ ਨ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਵਿਵਾਦਾ ਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਨ੍ਤਿ, ਯਦਾ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਗਾਹਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਥ ਤੇਸੁ ਵਿਵਾਦਪ੍ਪਸੁਤੇਸੁ ਅਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾਦਿਕੇ ਅਧਮ੍ਮਧਮ੍ਮਾਦਿਤੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਸਨ੍ਤਿਕਾ ਤੇ ਪਣ੍ਡਿਤਪੁਰਿਸੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਵਾਦਸਙ੍ਖਾਤਾ ਮੇਧਗਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਮ੍ਪੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਯਦਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ. ਅਵਿਜਾਨਨ੍ਤਾਤਿ ਵਿਵਾਦਸ੍ਸ ਵੂਪਸਮੂਪਾਯਂ, ਧਮ੍ਮਾਧਮ੍ਮੇ ਵਾ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਜਾਨਨ੍ਤਾ. ਇਰਿਯਨ੍ਤ੍ਯਮਰਾ ਵਿਯਾਤਿ ਅਮਰਾ ਵਿਯ ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਵਿਯ ਉਦ੍ਧਤਾ ਉਨ੍ਨਲ਼ਾ ਚਪਲਾ ਮੁਖਰਾ ਵਿਪ੍ਪਕਿਣ੍ਣਵਾਚਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਰਨ੍ਤਿ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਵਿਵਾਦੋ ਨ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤੇਵ. ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਚ ਯੇ ਧਮ੍ਮਂ, ਆਤੁਰੇਸੁ ਅਨਾਤੁਰਾਤਿ ਯੇ ਪਨ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਸਨਧਮ੍ਮਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਕਿਲੇਸਰੋਗੇਨ ਆਤੁਰੇਸੁ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਅਨਾਤੁਰਾ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਅਨੀਘਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਵਿਵਾਦੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਮੇਵ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਿਥਿਲਂ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਓਲਿਯਿਤ੍ਵਾ ਕਰਣੇਨ ਸਿਥਿਲਗਾਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਾਥਲਿਭਾਵੇਨ ਕਤਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਂ. ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੇਸੀਆਦਿਕੇ ਅਗੋਚਰੇ ਚਰਣੇਨ, ਕੁਹਨਾਦਿਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵੇਨ ਵਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਵਤਸਮਾਦਾਨਂ. ਸਙ੍ਕਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਕਾਹਿ ਸਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਵਿਹਾਰੇ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਸਾਰੁਪ੍ਪਂ ਸੁਤ੍ਵਾ – ‘‘ਨੂਨ ਅਸੁਕੇਨ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਪਰੇਹਿ ਅਸਙ੍ਕਿਤਬ੍ਬਂ, ਉਪੋਸਥਕਿਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਇਮੇ ਮਮ ਚਰਿਯਂ ਞਤ੍ਵਾ ਮਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤੁਕਾਮਾ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾ ਆਸਙ੍ਕਾਹਿ ਸਰਿਤਂ ਉਸਙ੍ਕਿਤਂ ਪਰਿਸਙ੍ਕਿਤਂ. ਨ ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਏਵਰੂਪਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਸਮਣਧਮ੍ਮਕਰਣਂ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਮਹਪ੍ਫਲਭਾਵੇਨੇਵ ਪਚ੍ਚਯਦਾਯਕਾਨਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਨ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਲ੍ਲੇਖਵੁਤ੍ਤਿਨਾ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਲ੍ਲੇਖਵੁਤ੍ਤਿਨੋ ਚ ਵਿਵਾਦਸ੍ਸ ਅਵਸਰੋ ਏਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਗਾਰਵੋ ਨੂਪਲਬ੍ਭਤੀਤਿ ਅਨੁਸਾਸਨਿਯਾ ਅਪਦਕ੍ਖਿਣਗ੍ਗਾਹਿਭਾਵੇਨ ਗਰੁਕਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਯਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਗਾਰਵੋ ਗਰੁਕਰਣਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਆਰਕਾ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸੋ ਏਵਰੂਪੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਦ੍ਧਮ੍ਮਤੋਪਿ ਪਟਿਵੇਧਸਦ੍ਧਮ੍ਮਤੋਪਿ ਦੂਰੇ ਹੋਤਿ, ਨ ਹਿ ਤਂ ਗਰੂ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਸਿਕ੍ਖਿਯਮਾਨੋ ਅਨਾਦਿਯਨ੍ਤੋ ਨ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਕੁਤੋ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਤੇਨਾਹ – ‘‘ਆਰਕਾ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ. ਯਥਾ ਕਿਂ? ‘‘ਨਭਂ ਪੁਥਵਿਯਾ ਯਥਾ’’ਤਿ ਯਥਾ ਨਭਂ ਆਕਾਸਂ ਪੁਥਵਿਯਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਸਭਾਵਤੋ ਦੂਰੇ. ਨ ਕਦਾਚਿ ਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਭਾਵੋ. ਤੇਨੇਵਾਹ –

‘‘ਨਭਞ੍ਚ ਦੂਰੇ ਪਥਵੀ ਚ ਦੂਰੇ, ਪਾਰਂ ਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਤਦਾਹੁ ਦੂਰੇ;

ਤਤੋ ਹਵੇ ਦੂਰਤਰਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਸਤਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੋ ਅਸਤਞ੍ਚ ਰਾਜਾ’’ਤਿ.(ਜਾ. ੨.੨੧.੪੧੪);

ਸਭਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਨਨ੍ਦਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਧਿਰਤ੍ਥੂਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਨਨ੍ਦਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਹਂਸਵਤੀਨਗਰੇ ਮਹਾਵਿਭਵੋ ਸੇਟ੍ਠਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕਾਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪਤ੍ਥੇਤ੍ਵਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਗ੍ਘਨਿਕੇਨ ਵਤ੍ਥੇਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਪਣਿਧਾਨਮਕਾਸਿ, ਸਤ੍ਥੁ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖੇ ਪਦੀਪਪੂਜਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਸੋ ਤਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਕੁਸਨ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕਰਵਿਕਸਕੁਣੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਧੁਰਕੂਜਿਤਂ ਕੂਜਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਅਕਾਸਿ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਮਯੂਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਸਨਗੁਹਾਯ ਦ੍ਵਾਰੇ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਦਿਵਸੇ ਦਿਵਸੇ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਮਧੁਰਵਸ੍ਸਿਤਂ ਵਸ੍ਸਿ, ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦਕੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੬.੨੨-੨੬) –

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਬੋਧਿਯਾ ਪਾਦਪੁਤ੍ਤਮੇ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਤਯੋ ਉਕ੍ਕੇ ਅਧਾਰਯਿਂ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਸੋਹਂ ਉਕ੍ਕਮਧਾਰਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਉਕ੍ਕਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਾ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖੇਨ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਓਵਾਦੇ ਆਣਤ੍ਤੋ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਉਪੋਸਥਦਿਵਸੇ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਤਾਨਿ ਏਕੋਵਾਦੇਨੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੇਸਿ. ਤੇਨ ਨਂ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋਵਾਦਕਾਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਸਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਥੇਰਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾ ਇਤ੍ਥੀ ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਹਸਿ. ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸਾ ਤਂ ਕਿਰਿਯਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਵਿਭਾਵਨਮੁਖੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ –

੨੭੯. ‘‘ਧਿਰਤ੍ਥੁ ਪੂਰੇ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧੇ, ਮਾਰਪਕ੍ਖੇ ਅਵਸ੍ਸੁਤੇ;

ਨਵਸੋਤਾਨਿ ਤੇ ਕਾਯੇ, ਯਾਨਿ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾ.

੨੮੦. ‘‘ਮਾ ਪੁਰਾਣਂ ਅਮਞ੍ਞਿਤ੍ਥੋ, ਮਾਸਾਦੇਸਿ ਤਥਾਗਤੇ;

ਸਗ੍ਗੇਪਿ ਤੇ ਨ ਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਮਾਨੁਸੇ.

੨੮੧. ‘‘ਯੇ ਚ ਖੋ ਬਾਲਾ ਦੁਮ੍ਮੇਧਾ, ਦੁਮ੍ਮਨ੍ਤੀ ਮੋਹਪਾਰੁਤਾ;

ਤਾਦਿਸਾ ਤਤ੍ਥ ਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਮਾਰਖਿਤ੍ਤਮ੍ਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇ.

੨੮੨. ‘‘ਯੇਸਂ ਰਾਗੋ ਚ ਦੋਸੋ ਚ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਵਿਰਾਜਿਤਾ;

ਤਾਦੀ ਤਤ੍ਥ ਨ ਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਛਿਨ੍ਨਸੁਤ੍ਤਾ ਅਬਨ੍ਧਨਾ’’ਤਿ. – ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਧੀਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ, ਰਤ੍ਥੂਤਿ ਰ-ਕਾਰੋ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ, ਧੀ ਅਤ੍ਥੁ ਤਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਾਮਿ ਤਵ ਧਿਕ੍ਕਾਰੋ ਹੋਤੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੂਰੇਤਿਆਦੀਨਿ ਤਸ੍ਸਾ ਧਿਕ੍ਕਾਤਬ੍ਬਭਾਵਦੀਪਨਾਨਿ ਆਮਨ੍ਤਨਵਚਨਾਨਿ. ਪੂਰੇਤਿ ਅਤਿਵਿਯ ਜੇਗੁਚ੍ਛੇਹਿ ਨਾਨਾਕੁਣਪੇਹਿ ਨਾਨਾਵਿਧਅਸੁਚੀਹਿ ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣੇ. ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧੇਤਿ ਕੁਣਪਪੂਰਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ਸਭਾਵਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧੇ. ਮਾਰਪਕ੍ਖੇਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਸਭਾਗਵਤ੍ਥੁ ਅਨ੍ਧਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਤਾਯ ਕਿਲੇਸਮਾਰਂ ਵਡ੍ਢੇਤਿ, ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਮਾਰਸ੍ਸ ਚ ਓਤਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠਂ ਦੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਮਾਰਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਮਾਰਪਕ੍ਖੇ’’ਤਿ. ਅਵਸ੍ਸੁਤੇਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਕਿਲੇਸਾਵਸ੍ਸਵਨੇਨ ਤਹਿਂ ਤਹਿਂ ਅਸੁਚਿਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਨੇਨ ਚ ਅਵਸ੍ਸੁਤੇ. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸਾ ਨਵਸੋਤਾਨਿ ਤੇ ਕਾਯੇ, ਯਾਨਿ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਦਾਤਿ ‘‘ਅਕ੍ਖਿਮ੍ਹਾ ਅਕ੍ਖਿਗੂਥਕੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੯੯) ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਸੁਚਿਨੋ ਅਵਸ੍ਸਵਨਟ੍ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਏਵਂ ਪਨ ਨਵਛਿਦ੍ਦਂ ਧੁਵਸ੍ਸਵਂ ਅਸੁਚਿਭਰਿਤਂ ਕਾਯਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਜਾਨਨ੍ਤੀ ਮਾ ਪੁਰਾਣਂ ਅਮਞ੍ਞਿਤ੍ਥੋਤਿ ਪੁਰਾਣਂ ਅਜਾਨਨਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਂ ਹਸਿਤਲਪਿਤਂ ਕੀਲ਼ਿਤਂ ਮਾ ਮਞ੍ਞਿ, ‘‘ਇਦਾਨਿਪਿ ਏਵਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਮਾ ਚਿਨ੍ਤੇਹਿ. ਮਾਸਾਦੇਸਿ ਤਥਾਗਤੇਤਿ ਯਥਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਰਿਮਕਾ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾ ਆਗਤਾ, ਯਥਾ ਵਾ ਤੇ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਗਤਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਯਥਾ ਚ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮਾਨਂ ਤਥਲਕ੍ਖਣਂ ਤਥਧਮ੍ਮੇ ਚ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਆਗਤਾ ਅਧਿਗਤਾ ਅਵਬੁਦ੍ਧਾ, ਤਥਾ ਇਮੇਪੀਤਿ ਏਵਂ ਤਥਾ ਆਗਮਨਾਦਿਅਤ੍ਥੇਨ ਤਥਾਗਤੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੇ ਪਕਤਿਸਤ੍ਤੇ ਵਿਯ ਅਵਞ੍ਞਾਯ ਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਚ ਉਪਸਙ੍ਕਮਮਾਨਾ ਮਾਸਾਦੇਸਿ. ਅਨਾਸਾਦੇਤਬ੍ਬਤਾਯ ਕਾਰਣਮਾਹ. ਸਗ੍ਗੇਪਿ ਤੇ ਨ ਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਮਾਨੁਸੇਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧੇਨਾਪਿ ਅਕ੍ਖਾਨੇਨ ਪਰਿਯੋਸਾਪੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਸੁਖੇ ਸਗ੍ਗੇਪਿ ਤੇ ਸਾਵਕਬੁਦ੍ਧਾ ਨ ਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਆਦੀਨਵਸ੍ਸ ਸੁਪਰਿਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਰਾਗਂ ਨ ਜਨੇਨ੍ਤਿ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਮੀਲ਼੍ਹਰਾਸਿਸਦਿਸੇ ਮਾਨੁਸੇ ਕਾਮਗੁਣੇ, ਤਤ੍ਥ ਨ ਰਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ.

ਯੇ ਚ ਖੋਤਿ ਯੇ ਪਨ ਬਾਲ੍ਯਪ੍ਪਯੋਗਤੋ ਬਾਲਾ, ਧਮ੍ਮੋਜਪਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਦੁਮ੍ਮੇਧਾ, ਅਸੁਭੇ ਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇਨ ਦੁਚਿਨ੍ਤਿਤਚਿਨ੍ਤਿਤਾਯ ਦੁਮ੍ਮਨ੍ਤੀ, ਮੋਹੇਨ ਅਞ੍ਞਾਣੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਿਤਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਮੋਹਪਾਰੁਤਾ ਤਾਦਿਸਾ ਤਥਾਰੂਪਾ ਅਨ੍ਧਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ਇਤ੍ਥਿਸਞ੍ਞਿਤੇ, ਮਾਰਖਿਤ੍ਤਮ੍ਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇ ਮਾਰੇਨ ਓਡ੍ਡਿਤੇ ਮਾਰਪਾਸੇ, ਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਰਤ੍ਤਾ ਗਿਦ੍ਧਾ ਗਧਿਤਾ ਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਅਜ੍ਝੋਪਨ੍ਨਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ.

ਵਿਰਾਜਿਤਾਤਿ ਯੇਸਂ ਪਨ ਖੀਣਾਸਵਾਨਂ ਤੇਲਞ੍ਜਨਰਾਗੋ ਵਿਯ ਦੁਮ੍ਮੋਚਨੀਯਸਭਾਵੋ ਰਾਗੋ ਸਪਤ੍ਤੋ ਵਿਯ ਲਦ੍ਧੋਕਾਸੋ ਦੁਸ੍ਸਨਸਭਾਵੋ ਦੋਸੋ ਅਞ੍ਞਾਣਸਭਾਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਵਿਰਾਗੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਰਾਜਿਤਾ ਪਹੀਨਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ, ਤਾਦਿਸਾ ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗਸਤ੍ਥੇਨ ਛਿਨ੍ਨਭਵਨੇਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਏਵ ਕਤ੍ਥਚਿਪਿ ਬਨ੍ਧਨਾਭਾਵਤੋ ਅਬਨ੍ਧਨਾ ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਮਾਰਪਾਸੇ ਨ ਰਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸਾ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਗਤੋ.

ਨਨ੍ਦਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਜਮ੍ਬੁਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਜਮ੍ਬੁਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋ ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਬੀਜਨੇਨ ਪੂਜੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਉਪਾਸਕੇਨ ਕਾਰਿਤੇ ਆਰਾਮੇ ਆਵਾਸਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ ਤੇਨ ਉਪਟ੍ਠੀਯਮਾਨੋ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਏਕੋ ਖੀਣਾਸਵਤ੍ਥੇਰੋ ਲੂਖਚੀਵਰਧਰੋ ਕੇਸੋਹਰਣਤ੍ਥਂ ਅਰਞ੍ਞਤੋ ਗਾਮਾਭਿਮੁਖੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੋ ਉਪਾਸਕੋ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਪਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਕੇਨ ਕੇਸਮਸ੍ਸੂਨਿ ਓਹਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਣੀਤਭੋਜਨਂ ਭੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸੁਨ੍ਦਰਾਨਿ ਚੀਵਰਾਨਿ ਦਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਧੇਵ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਸਥਾ’’ਤਿ ਵਸਾਪੇਤਿ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਵਾਸਿਕੋ ਇਸ੍ਸਾਮਚ੍ਛੇਰਪਕਤੋ ਖੀਣਾਸਵਤ੍ਥੇਰਂ ਆਹ – ‘‘ਵਰਂ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਇਮਿਨਾ ਪਾਪੁਪਾਸਕੇਨ ਉਪਟ੍ਠੀਯਮਾਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਧ ਵਸਨਤੋ ਅਙ੍ਗੁਲੀਹਿ ਕੇਸੇ ਲੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਚੇਲਸ੍ਸ ਸਤੋ ਗੂਥਮੁਤ੍ਤਾਹਾਰਜੀਵਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਤਾਵਦੇਵ ਵਚ੍ਚਕੁਟਿਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਾਯਾਸਂ ਵਡ੍ਢੇਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਹਤ੍ਥੇਨ ਗੂਥਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਖਾਦਿ, ਮੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਿਵਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਿਯਾਮੇਨ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਠਤ੍ਵਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਰਯੇ ਪਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਗੂਥਮੁਤ੍ਤਾਹਾਰੋ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਾਵਸੇਸੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਪਿ ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਿਸਤਾਨਿ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗੂਥਭਕ੍ਖੋ ਅਹੋਸਿ.

ਪੁਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਨੁਸ੍ਸਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨੋਪਿ ਅਰਿਯੂਪਵਾਦਬਲੇਨ ਦੁਗ੍ਗਤਕੂਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਥਞ੍ਞਂ ਵਾ ਖੀਰਂ ਵਾ ਸਪ੍ਪਿਂ ਵਾ ਪਾਯਮਾਨੋ, ਤਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਮੁਤ੍ਤਮੇਵ ਪਿਵਤਿ, ਓਦਨਂ ਭੋਜਿਯਮਾਨੋ, ਤਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਗੂਥਮੇਵ ਖਾਦਤਿ, ਏਵਂ ਗੂਥਮੁਤ੍ਤਪਰਿਭੋਗੇਨ ਵਡ੍ਢਨ੍ਤੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋਪਿ ਤਦੇਵ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਤੋ ਵਾਰੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਂਸੁ. ਸੋ ਞਾਤਕੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤੋ ਨਗ੍ਗਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਨ ਨ੍ਹਾਯਤਿ, ਰਜੋਜਲ੍ਲਧਰੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੂਨਿ ਲੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇ ਇਰਿਯਾਪਥੇ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਏਕਪਾਦੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਨ ਸਾਦਿਯਤਿ, ਮਾਸੋਪਵਾਸਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਪੁਞ੍ਞਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਂ ਮਾਸੇ ਮਾਸੇ ਏਕਵਾਰਂ ਕੁਸਗ੍ਗੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾ ਜਿਵ੍ਹਗ੍ਗੇਨ ਲੇਹਤਿ, ਰਤ੍ਤਿਯਂ ਪਨ ‘‘ਅਲ੍ਲਗੂਥਂ ਸਪ੍ਪਾਣਕ’’ਨ੍ਤਿ ਅਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਸੁਕ੍ਖਗੂਥਮੇਵ ਖਾਦਤਿ, ਏਵਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਾਨਿ ਮਹਾਜਨੋ ‘‘ਮਹਾਤਪੋ ਪਰਮਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨੋ ਤਪ੍ਪੋਣੋ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥ ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਹਦਯਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਘਟੇ ਪਦੀਪਂ ਵਿਯ ਅਰਹਤ੍ਤੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪਜ੍ਜਲਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਏਹਿਭਿਕ੍ਖੂਪਸਮ੍ਪਦਾਯ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖੇਪੋ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨ ਧਮ੍ਮਪਦੇ ‘‘ਮਾਸੇ ਮਾਸੇ ਕੁਸਗ੍ਗੇਨਾ’’ਤਿ ਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾਯ (ਧ. ਪ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਜਮ੍ਬੁਕਤ੍ਥੇਰਵਤ੍ਥੁ) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਕਾਲੇ ‘‘ਆਦਿਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਪਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਾਵਕੇਨ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ ਮਯਾ ਅਧਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –

੨੮੩. ‘‘ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਾਨਿ, ਰਜੋਜਲ੍ਲਮਧਾਰਯਿਂ;

ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਮਾਸਿਕਂ ਭਤ੍ਤਂ, ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਅਲੋਚਯਿਂ.

੨੮੪. ‘‘ਏਕਪਾਦੇਨ ਅਟ੍ਠਾਸਿਂ, ਆਸਨਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯਿਂ;

ਸੁਕ੍ਖਗੂਥਾਨਿ ਚ ਖਾਦਿਂ, ਉਦ੍ਦੇਸਞ੍ਚ ਨ ਸਾਦਿਯਿਂ.

੨੮੫. ‘‘ਏਤਾਦਿਸਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਬਹੁਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਗਾਮਿਨਂ;

ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੋ ਮਹੋਘੇਨ, ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਮਾਗਮਂ.

੨੮੬. ‘‘ਸਰਣਗਮਨਂ ਪਸ੍ਸ, ਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਂ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਾਨਿ, ਰਜੋਜਲ੍ਲਮਧਾਰਯਿਨ੍ਤਿ ਨਗ੍ਗਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਮਨੇਨ ਨ੍ਹਾਨਪਟਿਕ੍ਖੇਪਤੋ ਪਞ੍ਚਾਧਿਕਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਸਵਸ੍ਸਾਨਿ ਸਰੀਰੇ ਲਗ੍ਗਂ ਆਗਨ੍ਤੁਕਰੇਣੁਸਙ੍ਖਾਤਂ ਰਜੋ, ਸਰੀਰਮਲਸਙ੍ਖਾਤਂ ਜਲ੍ਲਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਧਾਰੇਸਿਂ. ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਮਾਸਿਕਂ ਭਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਰਤ੍ਤਿਯਂ ਗੂਥਂ ਖਾਦਨ੍ਤੋ ਲੋਕਵਞ੍ਚਨਤ੍ਥਂ ਮਾਸੋਪਵਾਸਿਕੋ ਨਾਮ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਂ ਮਾਸੇ ਮਾਸੇ ਏਕਵਾਰਂ ਜਿਵ੍ਹਗ੍ਗੇ ਪਠਨਵਸੇਨ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਅਲੋਚਯਿਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਸਚ੍ਛਾਰਿਕਾਪਕ੍ਖੇਪੇਨ ਸਿਥਿਲਮੂਲਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਅਙ੍ਗੁਲੀਹਿ ਲੁਞ੍ਚਾਪੇਸਿਂ.

ਏਕਪਾਦੇਨ ਅਟ੍ਠਾਸਿਂ, ਆਸਨਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯਿਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਆਸਨਂ ਨਿਸਜ੍ਜਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਸਿਂ, ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਚ ਉਭੋ ਹਤ੍ਥੇ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਏਕੇਨੇਵ ਪਾਦੇਨ ਅਟ੍ਠਾਸਿਂ. ਉਦ੍ਦੇਸਨ੍ਤਿ ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ. ਉਦਿਸ੍ਸਕਤਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ. ਨ ਸਾਦਿਯਿਨ੍ਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਤਾਦਿਸਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਬਹੁਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਗਾਮਿਨਨ੍ਤਿ ਏਤਾਦਿਸਂ ਏਵਰੂਪਂ ਵਿਪਾਕਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨਕਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਗਾਮਿਨਂ ਬਹੁਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਪੁਰਿਮਜਾਤੀਸੁ ਇਧ ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ. ਵੁਯ੍ਹਮਾਨੋ ਮਹੋਘੇਨਾਤਿ ਕਾਮੋਘਾਦਿਨਾ ਮਹਤਾ ਓਘੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋਘੇਨ ਅਪਾਯਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਤਿਆਕਡ੍ਢਿਯਮਾਨੋ, ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਮਾਗਮਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਸੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਚ੍ਛਿਦ੍ਦੇਨ ਕਿਚ੍ਛੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਭਾਵਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਪੁਞ੍ਞਬਲੇਨ ਬੁਦ੍ਧਂ ‘‘ਸਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਮਾਸਿਂ, ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਅਵੇਚ੍ਚਪਸਾਦੇਨ ਸਤ੍ਥਰਿ ਪਸੀਦਿਂ. ਸਰਣਗਮਨਂ ਪਸ੍ਸ, ਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸੁਧਮ੍ਮਤਨ੍ਤਿ ਆਯਤਨਗਤਂ ਮਮ ਸਰਣਗਮਨਂ ਪਸ੍ਸ, ਪਸ੍ਸ ਸਾਸਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਸੁਧਮ੍ਮਤਂ ਯੋਹਂ ਤਥਾਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋਪਿ ਏਕੋਵਾਦੇਨੇਵ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਏਦਿਸਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮ੍ਪਾਪਿਤੋ. ‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਤੇਨਾਹ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੬.੧੭-੨੧) –

‘‘ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸਾਹਂ ਭਗਵਤੋ, ਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮਵਨ੍ਦਿਯਂ;

ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਬੀਜਨਿਂ ਤਤ੍ਥ, ਸੀਹਾਸਨਮਬੀਜਹਂ.

‘‘ਦ੍ਵੇਨਵੁਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਸੀਹਾਸਨਮਬੀਜਹਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੀਜਨਾਯ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਜਮ੍ਬੁਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਸੇਨਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਵਤਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੇਨਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਮੋਰਹਤ੍ਥੇਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਉਰੁਵੇਲਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਭਗਿਨਿਯਾ ਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਸੇਨਕੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਾਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਤੋ ਘਰਾਵਾਸਂ ਵਸਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਮਹਾਜਨੋ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਫਗ੍ਗੁਨਮਾਸੇ ਉਤ੍ਤਰਫਗ੍ਗੁਨਨਕ੍ਖਤ੍ਤੇ ਉਸ੍ਸਵਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਗਯਾਯਂ ਤਿਤ੍ਥਾਭਿਸੇਕਂ ਕਰੋਤਿ. ਤੇਨ ਤਂ ਉਸ੍ਸਵਂ ‘‘ਗਯਾਫਗ੍ਗੂ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਭਗਵਾ ਤਾਦਿਸੇ ਉਸ੍ਸਵਦਿਵਸੇ ਵੇਨੇਯ੍ਯਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਗਯਾਤਿਤ੍ਥਸਮੀਪੇ ਵਿਹਰਤਿ, ਮਹਾਜਨੋਪਿ ਤਿਤ੍ਥਾਭਿਸੇਕਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਤਤੋ ਤਤੋ ਤਂ ਠਾਨਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਸੇਨਕੋਪਿ ਤਿਤ੍ਥਾਭਿਸੇਕਤ੍ਥਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਉਪਗਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੬.੯-੧੬) –

‘‘ਮੋਰਹਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਉਪੇਸਿਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਮੋਰਹਤ੍ਥਮਦਾਸਹਂ.

‘‘ਇਮਿਨਾ ਮੋਰਹਤ੍ਥੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਨਿਬ੍ਬਾਯਿਂਸੁ ਤਯੋ ਅਗ੍ਗੀ, ਲਭਾਮਿ ਵਿਪੁਲਂ ਸੁਖਂ.

‘‘ਅਹੋ ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਹੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਅਹੋ ਨੋ ਸਤ੍ਥੁਸਮ੍ਪਦਾ;

ਦਤ੍ਵਾਨਹਂ ਮੋਰਹਤ੍ਥਂ, ਲਭਾਮਿ ਵਿਪੁਲਂ ਸੁਖਂ.

‘‘ਤਿਯਗ੍ਗੀ ਨਿਬ੍ਬੁਤਾ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮੂਹਤਾ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਮੋਰਹਤ੍ਥਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜਾਤਸੋਮਨਸ੍ਸੋ ਉਦਾਨਵਸੇਨ –

੨੮੭. ‘‘ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਵਤ ਮੇ ਆਸਿ, ਗਯਾਯਂ ਗਯਫਗ੍ਗੁਯਾ;

ਯਂ ਅਦ੍ਦਸਾਸਿਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਦੇਸੇਨ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਮੁਤ੍ਤਮਂ.