੨. ਦੁਕਨਿਪਾਤੋ

੧. ਪਠਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਉਤ੍ਤਰਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਦੁਕਨਿਪਾਤੇ ਨਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਭਵੋ ਨਿਚ੍ਚੋਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਤ੍ਤਰਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸੁਮੇਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਵਿਜ੍ਜਾਧਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸੇਨ ਵਿਚਰਤਿ. ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਸਤ੍ਥਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ਵਨਨ੍ਤਰੇ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿ ਛਬ੍ਬਣ੍ਣਬੁਦ੍ਧਰਂਸਿਯੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ. ਸੋ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਆਕਾਸਤੋ ਓਰੁਯ੍ਹ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧੇਹਿ ਵਿਪੁਲੇਹਿ ਕਣਿਕਾਰਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਸਿ, ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਉਪਰਿ ਛਤ੍ਤਾਕਾਰੇਨ ਅਟ੍ਠਂਸੁ, ਸੋ ਤੇਨ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪਰਭਾਗੇ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਉਲ਼ਾਰਂ ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਤਤ੍ਥ ਠਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਰਾਜਗਹੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਉਤ੍ਤਰੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਜ੍ਜਾਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਜਾਤਿਯਾ ਰੂਪੇਨ ਵਿਜ੍ਜਾਯ ਵਯੇਨ ਸੀਲਾਚਾਰੇਨ ਚ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਾਵਨੀਯੋ ਜਾਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸਕਾਰੋ ਮਗਧਮਹਾਮਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧੀਤਰਂ ਦਾਤੁਕਾਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਪਵੇਦੇਸਿ. ਸੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਜ੍ਝਾਸਯਤਾਯ ਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਉਪਟ੍ਠਹਤਿ.

ਤੇਨ ਚ ਸਮਯੇਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਆਬਾਧੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਭੇਸਜ੍ਜਤ੍ਥਾਯ ਉਤ੍ਤਰੋ ਸਾਮਣੇਰੋ ਪਾਤੋਵ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਵਿਹਾਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸ ਤੀਰੇ ਪਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਕਸਮੀਪਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਧੋਵਤਿ. ਅਥ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਉਮਙ੍ਗਚੋਰੋ ਆਰਕ੍ਖਪੁਰਿਸੇਹਿ ਅਨੁਬਦ੍ਧੋ ਅਗ੍ਗਦ੍ਵਾਰੇਨੇਵ ਨਗਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਗਹਿਤਂ ਰਤਨਭਣ੍ਡਿਕਂ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿ. ਸਾਮਣੇਰੋ ਪਤ੍ਤਸਮੀਪਂ ਉਪਗਤੋ. ਚੋਰਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤਾ ਰਾਜਪੁਰਿਸਾ ਸਾਮਣੇਰਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤੇ ਭਣ੍ਡਿਕਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯਂ ਚੋਰੋ, ਇਮਿਨਾ ਚੋਰਿਯਂ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ ਸਾਮਣੇਰਂ ਪਚ੍ਛਾਬਾਹਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਵਸ੍ਸਕਾਰਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਸੁਂ. ਵਸ੍ਸਕਾਰੋ ਚ ਤਦਾ ਰਞ੍ਞੋ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਛੇਜ੍ਜਭੇਜ੍ਜਂ ਅਨੁਸਾਸਤਿ. ਸੋ ‘‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਮ ਵਚਨਂ ਨਾਦਿਯਿ, ਸੁਦ੍ਧਪਾਸਣ੍ਡਿਯੇਸੁ ਪਬ੍ਬਜੀ’’ਤਿ ਚ ਬਦ੍ਧਾਘਾਤਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਂ ਅਸੋਧੇਤ੍ਵਾਵ ਜੀਵਨ੍ਤਮੇਵ ਤਂ ਸੂਲੇ ਉਤ੍ਤਾਸੇਸਿ.

ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਞਾਣਪਰਿਪਾਕਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਠਾਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਫੁਰਨ੍ਤਹਤ੍ਥਨਖਮਣਿਮਯੂਖਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਸਿਤਾਭਤਾਯ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਜਾਤਿਹਿਙ੍ਗੁਲਕਸੁਵਣ੍ਣਰਸਧਾਰਂ ਵਿਯ ਜਾਲਾਗੁਣ੍ਠਿਤਮੁਦੁਤਲੁਨਦੀਘਙ੍ਗੁਲਿਹਤ੍ਥਂ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਸੀਸੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਉਤ੍ਤਰ, ਇਦਂ ਤੇ ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਫਲਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਤਤ੍ਥ ਤਯਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਬਲੇਨ ਅਧਿਵਾਸਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝਾਸਯਾਨੁਰੂਪਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਉਤ੍ਤਰੋ ਅਮਤਾਭਿਸੇਕਸਦਿਸੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਹਤ੍ਥਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨ ਸਞ੍ਜਾਤਪ੍ਪਸਾਦਸੋਮਨਸ੍ਸਤਾਯ ਉਲ਼ਾਰਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਪਰਿਚਿਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਂ ਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹੋ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਪਾਕਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਥੁ ਚ ਦੇਸਨਾਵਿਲਾਸੇਨ ਤਾਵਦੇਵ ਮਗ੍ਗਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੬.੫੫-੯੨) –

‘‘ਸੁਮੇਧੋ ਨਾਮ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਵਰਲਕ੍ਖਣੋ;

ਵਿਵੇਕਕਾਮੋ ਭਗਵਾ, ਹਿਮਵਨ੍ਤਮੁਪਾਗਮਿ.

‘‘ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ, ਅਗ੍ਗੋ ਕਾਰੁਣਿਕੋ ਮੁਨਿ;

ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾਨ, ਨਿਸੀਦਿ ਪਰਿਸੁਤ੍ਤਮੋ.

‘‘ਵਿਜ੍ਜਾਧਰੋ ਤਦਾ ਆਸਿਂ, ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਚਰੋ ਅਹਂ;

ਤਿਸੂਲਂ ਸੁਗਤਂ ਗਯ੍ਹ, ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਅਮ੍ਬਰੇ ਤਦਾ.

‘‘ਪਬ੍ਬਤਗ੍ਗੇ ਯਥਾ ਅਗ੍ਗਿ, ਪੁਣ੍ਣਮਾਯੇਵ ਚਨ੍ਦਿਮਾ;

ਵਨਂ ਓਭਾਸਤੇ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਸਾਲਰਾਜਾਵ ਫੁਲ੍ਲਿਤੋ.

‘‘ਵਨਗ੍ਗਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾਨ, ਬੁਦ੍ਧਰਂਸੀਭਿਧਾਵਰੇ;

ਨਲ਼ਗ੍ਗਿਵਣ੍ਣਸਙ੍ਕਾਸਾ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦਯਿਂ.

‘‘ਵਿਚਿਨਂ ਅਦ੍ਦਸਂ ਪੁਪ੍ਫਂ, ਕਣਿਕਾਰਂ ਦੇਵਗਨ੍ਧਿਕਂ;

ਤੀਣਿ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਆਦਾਯ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਮਪੂਜਯਿਂ.

‘‘ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਨੁਭਾਵੇਨ, ਤੀਣਿ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਮੇ ਤਦਾ;

ਉਦ੍ਧਂਵਣ੍ਟਾ ਅਧੋਪਤ੍ਤਾ, ਛਾਯਂ ਕੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥੁਨੋ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਸੁਕਤਂ ਬ੍ਯਮ੍ਹਂ, ਕਣਿਕਾਰੀਤਿ ਞਾਯਤਿ;

ਸਟ੍ਠਿਯੋਜਨਮੁਬ੍ਬੇਧਂ, ਤਿਂਸਯੋਜਨਵਿਤ੍ਥਤਂ.

‘‘ਸਹਸ੍ਸਕਣ੍ਡਂ ਸਤਭੇਣ੍ਡੁ, ਧਜਾਲੁ ਹਰਿਤਾਮਯਂ;

ਸਤਸਹਸ੍ਸਨਿਯ੍ਯੂਹਾ, ਬ੍ਯਮ੍ਹੇ ਪਾਤੁਭਵਿਂਸੁ ਮੇ.

‘‘ਸੋਣ੍ਣਮਯਾ ਮਣਿਮਯਾ, ਲੋਹਿਤਙ੍ਕਮਯਾਪਿ ਚ;

ਫਲਿਕਾਪਿ ਚ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਾ, ਯੇਨਿਚ੍ਛਕਾ ਯਦਿਚ੍ਛਕਾ.

‘‘ਮਹਾਰਹਞ੍ਚ ਸਯਨਂ, ਤੂਲਿਕਾ ਵਿਕਤੀਯੁਤਂ;

ਉਦ੍ਧਲੋਮਿਞ੍ਚ ਏਕਨ੍ਤਂ, ਬਿਮ੍ਬੋਹਨਸਮਾਯੁਤਂ.

‘‘ਭਵਨਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾਨ, ਚਰਨ੍ਤੋ ਦੇਵਚਾਰਿਕਂ;

ਯਥਾ ਇਚ੍ਛਾਮਿ ਗਮਨਂ, ਦੇਵਸਙ੍ਘਪੁਰਕ੍ਖਤੋ.

‘‘ਪੁਪ੍ਫਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਤਿਟ੍ਠਾਮਿ, ਉਪਰਿਚ੍ਛਦਨਂ ਮਮ;

ਸਮਨ੍ਤਾ ਯੋਜਨਸਤਂ, ਕਣਿਕਾਰੇਹਿ ਛਾਦਿਤਂ.

‘‘ਸਟ੍ਠਿਤੂਰਿਯਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਸਾਯਂ ਪਾਤਂ ਉਪਟ੍ਠਹੁਂ;

ਪਰਿਵਾਰੇਨ੍ਤਿ ਮਂ ਨਿਚ੍ਚਂ, ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਮਤਨ੍ਦਿਤਾ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਨਚ੍ਚੇਹਿ ਗੀਤੇਹਿ, ਤਾਲ਼ੇਹਿ ਵਾਦਿਤੇਹਿ ਚ;

ਰਮਾਮਿ ਖਿਡ੍ਡਾ ਰਤਿਯਾ, ਮੋਦਾਮਿ ਕਾਮਕਾਮਹਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਭੁਤ੍ਵਾ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਚ, ਮੋਦਾਮਿ ਤਿਦਸੇ ਤਦਾ;

ਨਾਰੀਗਣੇਹਿ ਸਹਿਤੋ, ਮੋਦਾਮਿ ਬ੍ਯਮ੍ਹਮੁਤ੍ਤਮੇ.

‘‘ਸਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਮਕਾਰਯਿਂ;

ਸਤਾਨਂ ਤੀਣਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਅਹੋਸਹਂ;

ਪਦੇਸਰਜ੍ਜਂ ਵਿਪੁਲਂ, ਗਣਨਾਤੋ ਅਸਙ੍ਖਿਯਂ.

‘‘ਭਵੇ ਭਵੇ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ, ਮਹਾਭੋਗਂ ਲਭਾਮਹਂ;

ਭੋਗੇ ਮੇ ਊਨਤਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਦੁਵੇ ਭਵੇ ਸਂਸਰਾਮਿ, ਦੇਵਤ੍ਤੇ ਅਥ ਮਾਨੁਸੇ;

ਅਞ੍ਞਂ ਗਤਿਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਦੁਵੇ ਕੁਲੇ ਪਜਾਯਾਮਿ, ਖਤ੍ਤਿਯੇ ਚਾਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ;

ਨੀਚੇ ਕੁਲੇ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਹਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਅਸ੍ਸਯਾਨਂ, ਸਿਵਿਕਂ ਸਨ੍ਦਮਾਨਿਕਂ;

ਲਭਾਮਿ ਸਬ੍ਬਮੇਵੇਤਂ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਦਾਸੀਗਣਂ ਦਾਸਗਣਂ, ਨਾਰਿਯੋ ਸਮਲਙ੍ਕਤਾ;

ਲਭਾਮਿ ਸਬ੍ਬਮੇਵੇਤਂ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕੋਸੇਯ੍ਯਕਮ੍ਬਲਿਯਾਨਿ, ਖੋਮਕਪ੍ਪਾਸਿਕਾਨਿ ਚ;

ਲਭਾਮਿ ਸਬ੍ਬਮੇਵੇਤਂ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਨਵਵਤ੍ਥਂ ਨਵਫਲਂ, ਨਵਗ੍ਗਰਸਭੋਜਨਂ;

ਲਭਾਮਿ ਸਬ੍ਬਮੇਵੇਤਂ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਇਮਂ ਖਾਦ ਇਮਂ ਭੁਞ੍ਜ, ਇਮਮ੍ਹਿ ਸਯਨੇ ਸਯ;

ਲਭਾਮਿ ਸਬ੍ਬਮੇਵੇਤਂ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪੂਜਿਤੋ ਹੋਮਿ, ਯਸੋ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤੋ ਮਮ;

ਮਹਾਪਕ੍ਖੋ ਸਦਾ ਹੋਮਿ, ਅਭੇਜ੍ਜਪਰਿਸੋ ਸਦਾ;

ਞਾਤੀਨਂ ਉਤ੍ਤਮੋ ਹੋਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸੀਤਂ ਉਣ੍ਹਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਅਥੋ ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਹਦਯੇ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਸੁਵਣ੍ਣਵਣ੍ਣੋ ਹੁਤ੍ਵਾਨ, ਸਂਸਰਾਮਿ ਭਵਾਭਵੇ;

ਵੇਵਣ੍ਣਿਯਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਦੇਵਲੋਕਾ ਚਵਿਤ੍ਵਾਨ, ਸੁਕ੍ਕਮੂਲੇਨ ਚੋਦਿਤੋ;

ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਪੁਰੇ ਜਾਤੋ, ਮਹਾਸਾਲੇ ਸੁਅਡ੍ਢਕੇ.

‘‘ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਹਿਤ੍ਵਾ, ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਅਨਗਾਰਿਯਂ;

ਜਾਤਿਯਾ ਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸੋਹਂ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਪਾਪੁਣਿਂ.

‘‘ਉਪਸਮ੍ਪਾਦਯੀ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਗੁਣਮਞ੍ਞਾਯ ਚਕ੍ਖੁਮਾ;

ਤਰੁਣੋ ਪੂਜਨੀਯੋਹਂ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮੇ, ਸਮਾਧਿਕੁਸਲੋ ਅਹਂ;

ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁ ਕੋਵਿਦੋ;

ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਤਿਂਸਕਪ੍ਪਸਹਸ੍ਸਮ੍ਹਿ, ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਮਭਿਪੂਜਯਿਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪੁਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੂਲਤੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਾਨੁਦ੍ਦਯਾਯ ਆਕਾਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਮਹਾਜਨੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਬ੍ਭੁਤਚਿਤ੍ਤਜਾਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਾਵਦੇਵਸ੍ਸ ਵਣੋ ਸਂਰੂਲ਼੍ਹਿ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ, ‘‘ਆਵੁਸੋ, ਤਾਦਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋ ਕਥਂ ਤ੍ਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਖੀ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ, ‘‘ਪਗੇਵ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਸਂਸਾਰੇ ਆਦੀਨਵੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਞ੍ਚ ਸਭਾਵੋ ਸੁਦਿਟ੍ਠੋ, ਏਵਾਹਂ ਤਾਦਿਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੋਪਿ ਅਸਕ੍ਖਿਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ –

੧੨੧. ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਭਵੋ ਨਿਚ੍ਚੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵਾਪਿ ਸਸ੍ਸਤਾ;

ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚ ਤੇ ਖਨ੍ਧਾ, ਚਵਨ੍ਤਿ ਅਪਰਾਪਰਂ.

੧੨੨. ‘‘ਏਤਮਾਦੀਨਵਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਭਵੇਨਮ੍ਹਿ ਅਨਤ੍ਥਿਕੋ;

ਨਿਸ੍ਸਟੋ ਸਬ੍ਬਕਾਮੇਹਿ, ਪਤ੍ਤੋ ਮੇ ਆਸਵਕ੍ਖਯੋ’’ਤਿ. –

ਇਮਂ ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਭਵੋ ਨਿਚ੍ਚੋਤਿ ਕਮ੍ਮਭਵੋ ਉਪਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਕਾਮਭਵੋ ਰੂਪਭਵੋ ਅਰੂਪਭਵੋ ਸਞ੍ਞੀਭਵੋ ਅਸਞ੍ਞੀਭਵੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀਭਵੋ ਏਕਵੋਕਾਰਭਵੋ ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੋ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੋਤਿ ਏਵਂਭੇਦੋ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਹੀਨੋ ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠੋ ਦੀਘਾਯੁਕੋ ਸੁਖਬਹੁਲੋ ਵੋਮਿਸ੍ਸਸੁਖਦੁਕ੍ਖੋਤਿ ਏਵਂਵਿਭਾਗੋ ਯੋਕੋਚਿ ਨਿਚ੍ਚੋ ਧੁਵੋ ਥਿਰੋ ਅਪਲੋਕਿਯਧਮ੍ਮੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਂ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਏਤਦੇਵਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵਾਪਿ ਸਸ੍ਸਤਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੇ ਹਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਉਪਾਦਾਯ ਭਵਸਮਞ੍ਞਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਜਰਾਮਰਣੇਨ ਚ ਵਿਪਰਿਣਮਨ੍ਤੀਤਿ ਅਸਸ੍ਸਤਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਤੇ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚ ਤੇ ਖਨ੍ਧਾ, ਚਵਨ੍ਤਿ ਅਪਰਾਪਰਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਭਵਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਯਾਯੇਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਅਪਰਾਪਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਜਰਾਯ ਪਰਿਪੀਲ਼ਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਵਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ‘‘ਭਵੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਚ ਲਦ੍ਧਵੋਹਾਰਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਸਭਾਵਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਯੋਪਿ ਭਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਸਙ੍ਖਤੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦੋਸਂ ਪਗੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਾ ਵਿਭੂਤਤਰਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਦਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੫).

ਯਸ੍ਮਾ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਯੋਪਿ ਭਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਅਗਾਰਂ ਸਪ੍ਪਟਿਭਯਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ ‘‘ਭਵੇਨਮ੍ਹਿ ਅਨਤ੍ਥਿਕੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਭਵੇਹਿ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਕਾਮੇਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਾਯ ਲੇਸੋਪਿ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿਯੇਵ, ਤੇਨਾਹ ‘‘ਨਿਸ੍ਸਟੋ ਸਬ੍ਬਕਾਮੇਹੀ’’ਤਿ, ਅਮ੍ਹੀਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਮਾਨੁਸੇਹਿ ਵਿਯ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਕਾਮੇਹਿ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤਚਿਤ੍ਤੋਸ੍ਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਤ੍ਤੋ ਮੇ ਆਸਵਕ੍ਖਯੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਸੁਪਰਿਮਜ੍ਜਿਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਭਵੇਸੁ ਸੁਪਰਿਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਵੋ ਕਾਮੇਸੁ ਚ ਅਨਾਸਤ੍ਤਮਾਨਸੋ ਤਸ੍ਮਾ ਸੂਲਮਤ੍ਥਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨਾਪਿ ਮੇ ਮਯਾ ਪਤ੍ਤੋ ਅਧਿਗਤੋ ਆਸਵਕ੍ਖਯੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਰਹਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਚ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸੇਹਿ ਤਦਧਿਗਮਾਯ ਉਸ੍ਸਾਹੋ ਕਰਣੀਯੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਓਵਾਦਮਦਾਸਿ.

ਉਤ੍ਤਰਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਪਿਣ੍ਡੋਲਭਾਰਦ੍ਵਾਜਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਨਯਿਦਂ ਅਨਯੇਨਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਪਿਣ੍ਡੋਲਭਾਰਦ੍ਵਾਜਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਸੀਹਯੋਨਿਯਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਗੁਹਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਭਗਵਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਗ੍ਗਹਂ ਕਾਤੁਂ ਗੋਚਰਾਯ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤਕਾਲੇ ਸਯਨਗੁਹਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ. ਸੀਹੋ ਗੋਚਰਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨਿਵਤ੍ਤੋ ਗੁਹਾਦ੍ਵਾਰੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੋ ਜਲਜਥਲਜਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਆਰਕ੍ਖਤ੍ਥਾਯ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਾਲ਼ਮਿਗੇ ਅਪਨੇਤੁਂ ਤੀਸੁ ਵੇਲਾਸੁ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਨ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧਗਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਯਥਾ ਪਠਮਦਿਵਸਂ, ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਪੂਜੇਸਿ. ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਚ੍ਚਯੇਨ ਨਿਰੋਧਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਏਤ੍ਤਕੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯੋ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਆਕਾਸਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਰਮੇਵ ਗਤੋ. ਸੀਹੋ ਪਾਲਿਲੇਯ੍ਯਕਹਤ੍ਥੀ ਵਿਯ ਬੁਦ੍ਧਵਿਯੋਗਦੁਕ੍ਖਂ ਅਧਿਵਾਸੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਕਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਹਂਸਵਤੀਨਗਰੇ ਮਹਾਭੋਗਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਨਗਰਵਾਸੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਹਾਰਂ ਗਤੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮਹਾਦਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵਜੀਵਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਰਞ੍ਞੋ ਉਤੇਨਸ੍ਸ ਪੁਰੋਹਿਤਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਯੋ ਵੇਦੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚ ਮਾਣਵਕਸਤਾਨਿ ਮਨ੍ਤੇ ਵਾਚੇਨ੍ਤੋ ਮਹਗ੍ਘਸਭਾਵੇਨ ਅਨਨੁਰੂਪਾਚਾਰਤ੍ਤਾ ਤੇਹਿ ਪਰਿਚ੍ਚਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਰਾਜਗਹਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਚ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਭੋਜਨੇ ਅਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਉਪਾਯੇਨ ਮਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਾਯ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੦.੧੦੪-੧੦੯) –

‘‘ਮਿਗਲੁਦ੍ਦੋ ਪੁਰੇ ਆਸਿਂ, ਵਿਪਿਨੇ ਵਿਚਰਂ ਤਦਾ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੁਂ.

‘‘ਪਿਯਾਲਫਲਮਾਦਾਯ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸਦਾਸਹਂ;

ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੀਰਸ੍ਸ, ਪਸਨ੍ਨੋ ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭਿ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਂ ਅਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਯਂ ਸਾਵਕੇਹਿ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਮਯਾ ਪਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਚ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗੇ ਵਾ ਫਲੇ ਵਾ ਕਙ੍ਖਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਮਂ ਪੁਚ੍ਛਤੂ’’ਤਿ ਸੀਹਨਾਦਂ ਨਦਿ. ਤੇਨ ਤਂ ਭਗਵਾ, ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸੀਹਨਾਦਿਕਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਪਿਣ੍ਡੋਲਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੮੮, ੧੯੫) ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ. ਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਉਪਗਤਂ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਸਹਾਯਭੂਤਂ ਮਚ੍ਛਰਿਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਮਾਨੋ ਤਸ੍ਸ ਦਾਨਕਥਂ ਕਥੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਚ ‘‘ਅਯਂ ਮਮ ਧਨਂ ਵਿਨਾਸੇਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ ਭਕੁਟਿਂ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਤੁਯ੍ਹਂ ਏਕਭਤ੍ਤਂ ਦੇਮੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ, ‘‘ਤਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦੇਹਿ ਮਾ ਮਯ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਰਿਣਾਮੇਸਿ. ਪੁਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ‘‘ਅਯਂ ਮਂ ਬਹੂਨਂ ਦਾਪੇਤੁਕਾਮੋ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਕਾਸਿਤੇ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸਂ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ਸਙ੍ਘਗਤਾਯ ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਮਹਪ੍ਫਲਭਾਵਪ੍ਪਕਾਸਨੇਨ ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ‘ਆਹਾਰਗੇਧੇਨ ਮਂ ਦਾਨੇ ਨੀਯੋਜੇਸੀ’ਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਹਾਰਸ੍ਸ ਪਨ ਮਯਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਭਾਵਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਹਨ੍ਦ ਨਂ ਜਾਨਾਪੇਮੀ’’ਤਿ –

੧੨੩. ‘‘ਨਯਿਦਂ ਅਨਯੇਨ ਜੀਵਿਤਂ, ਨਾਹਾਰੋ ਹਦਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੋ;

ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕੋ ਸਮੁਸ੍ਸਯੋ, ਇਤਿ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਚਰਾਮਿ ਏਸਨਂ.

੧੨੪. ‘‘ਪਙ੍ਕੋਤਿ ਹਿ ਨਂ ਅਵੇਦਯੁਂ, ਯਾਯਂ ਵਨ੍ਦਨਪੂਜਨਾ ਕੁਲੇਸੁ;

ਸੁਖੁਮਂ ਸਲ੍ਲਂ ਦੁਰੁਬ੍ਬਹਂ, ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਕਾਪੁਰਿਸੇਨ ਦੁਜ੍ਜਹੋ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਨਯਿਦਂ ਅਨਯੇਨ ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਮਮ ਜੀਵਿਤਂ ਅਨਯੇਨ ਅਞਾਯੇਨ ਵੇਲ਼ੁਦਾਨਪੁਪ੍ਫਦਾਨਾਦਿਅਨੇਸਨਾਯ ਨ ਹੋਤਿ ਜੀਵਿਤਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਅਭਾਵਤੋ. ਨਾਹਾਰੋ ਹਦਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੋਤਿ ਆਹਾਰੋ ਚ ਆਹਰਿਯਮਾਨੋ ਮਗ੍ਗਫਲਞਾਣਂ ਵਿਯ ਹਦਯਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਰੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਕੇਵਲਂ ਪਨ ਸਜ੍ਜੁਕਂ ਖੁਦਾਪਟਿਘਾਤਮਤ੍ਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਅਥ ਵਾ ਨਾਹਾਰੋ ਹਦਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੋਤਿ ਆਹਾਰੋ ਰਸਤਣ੍ਹਾਵਤ੍ਥੁ ਮੇ ਹਦਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੋ ਆਸਤ੍ਤੋ ਨ ਹੋਤਿ ਰਸਤਣ੍ਹਾਯ ਏਵ ਅਭਾਵਤੋ. ‘‘ਸਨ੍ਤਿਕੇ’’ਤਿਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਆਹਾਰਗਿਦ੍ਧੋ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਪ੍ਪਸੁਤੋ ਵਿਚਰਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਆਹਾਰੋ ਹਦਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਾਮ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਤੋ. ਯੋ ਪਨ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾਹਾਰੋ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਪਹੀਨਚ੍ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਨ ਤਸ੍ਸਾਹਾਰੋ ਹਦਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਾਮ – ‘‘ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਲਭੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਮਨਸਿਕਰਣਸ੍ਸੇਵ ਅਭਾਵਤੋ. ਯਦਿ ਹਿ ਜੀਵਿਤਨਿਕਨ੍ਤਿ ਆਹਾਰਰਸਤਣ੍ਹਾ ਚ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਥ ਕਸ੍ਮਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਸੀਤਿ ਅਨੁਯੋਗਂ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਆਹ ‘‘ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕੋ ਸਮੁਸ੍ਸਯੋ, ਇਤਿ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਚਰਾਮਿ ਏਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਆਹਾਰੋ ਭੋਜਨਂ ਠਿਤਿ ਠਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਆਹਾਰਟ੍ਠਿਤਿਕੋ. ‘‘ਆਹਾਰਪਟਿਬਦ੍ਧਵੁਤ੍ਤਿਕੋ ਸਮੁਸ੍ਸਯੋ ਕਾਯੋ’’ਇਤਿ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਏਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਬੁਦ੍ਧਿਯਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਚਰਾਮਿ ਏਸਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਾਪਰਿਯੇਸਨਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪਚ੍ਚਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਵਨ੍ਦਨਪੂਜਨਾਹਿ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੇਹਿ ਚ ਬਜ੍ਝਤੀਤਿ ਏਵਂ ਮਾਦਿਸੇਸੁ ਨ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਪਙ੍ਕੋ’’ਤਿਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਾ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪਗਤਾਨਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਕੁਲੇਸੁ ਗੇਹਵਾਸੀਸੁ ਪਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ ਗੁਣਸਮ੍ਭਾਵਨਾ ਪੂਜਨਾ ਚ, ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾਨਂ ਓਸੀਦਾਪਨਟ੍ਠੇਨ ਮਲੀਨਭਾਵਕਰਣੇਨ ਚ ਪਙ੍ਕੋ ਕਦ੍ਦਮੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦਯੋ ਅਵੇਦਯੁਂ ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸੁਂ ਪਵੇਦੇਸੁਂ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਬਨ੍ਧਾਯ ਨ ਹੋਤਿ ਸਕ੍ਕਾਰਾਸਾਯ ਪਗੇਵ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ. ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਪਨ ਸਕ੍ਕਾਰਾਸਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸਭਾਵਤਾਯ ਪੀਲ਼ਾਜਨਨਤੋ ਅਨ੍ਤੋ ਤੁਦਨਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤੋ ਚ ਸੁਖੁਮਂ ਸਲ੍ਲਂ ਦੁਰੁਬ੍ਬਹਂ. ਤਤੋ ਏਵ ਤੇਨ ਸਕ੍ਕਾਰੋ ਕਾਪੁਰਿਸੇਨ ਦੁਜ੍ਜਹੋ ਦੁਰੁਬ੍ਬਹੇਯ੍ਯੋ ਤਸ੍ਸ ਪਹਾਨਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਤੋ, ਸਕ੍ਕਾਰਾਸਾਪਹਾਨੇਨ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤੀਤਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਥੇਰੇ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ ਅਹੋਸਿ.

ਪਿਣ੍ਡੋਲਭਾਰਦ੍ਵਾਜਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਵਲ੍ਲਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਮਕ੍ਕਟੋ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਯਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਵਲ੍ਲਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਤਿਂਸੇ ਕਪ੍ਪੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਅਰਞ੍ਞਂ ਗਤੋ ਤਤ੍ਥ ਨਾਰਦਂ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚੇਕਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਵਸਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਨਲ਼ੇਹਿ ਸਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਿਣੇਹਿ ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਚਙ੍ਕਮਨਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਵਾਲੁਕਾ ਓਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਹਾਸਾਲਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਵਲ੍ਲਿਯੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਯੋਬ੍ਬਨਮਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤਸਂਸਗ੍ਗੇਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੦.੯੩-੧੦੩) –

‘‘ਹਿਮਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਵਿਦੂਰੇ, ਹਾਰਿਤੋ ਨਾਮ ਪਬ੍ਬਤੋ;

ਸਯਮ੍ਭੂ ਨਾਰਦੋ ਨਾਮ, ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਵਸੀ ਤਦਾ.

‘‘ਨਲ਼ਾਗਾਰਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਤਿਣੇਨ ਛਾਦਯਿਂ ਅਹਂ;

ਚਙ੍ਕਮਂ ਸੋਧਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਸਯਮ੍ਭੁਸ੍ਸ ਅਦਾਸਹਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਸੁਕਤਂ ਬ੍ਯਮ੍ਹਂ, ਨਲ਼ਕੁਟਿਕਨਿਮ੍ਮਿਤਂ;

ਸਟ੍ਠਿਯੋਜਨਮੁਬ੍ਬੇਧਂ, ਤਿਂਸਯੋਜਨਵਿਤ੍ਥਤਂ.

‘‘ਚਤੁਦ੍ਦਸੇਸੁ ਕਪ੍ਪੇਸੁ, ਦੇਵਲੋਕੇ ਰਮਿਂ ਅਹਂ;

ਏਕਸਤ੍ਤਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਮਕਾਰਯਿਂ.

‘‘ਚਤੁਤ੍ਤਿਂਸਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਅਹੋਸਹਂ;

ਪਦੇਸਰਜ੍ਜਂ ਵਿਪੁਲਂ, ਗਣਨਾਤੋ ਅਸਙ੍ਖਿਯਂ.

‘‘ਧਮ੍ਮਪਾਸਾਦਮਾਰੁਯ੍ਹ, ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਵਰੂਪਮਂ;

ਯਦਿਚ੍ਛਕਾਹਂ ਵਿਹਰੇ, ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਨਲ਼ਕੁਟਿਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਾਲੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਯਥਾਕਾਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ, ਇਦਾਨਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਨ ਨਿਗ੍ਗਹਿਤਭਾਵਸ੍ਸ ਚ ਵਿਭਾਵਨੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੧੨੫. ‘‘ਮਕ੍ਕਟੋ ਪਞ੍ਚਦ੍ਵਾਰਾਯਂ, ਕੁਟਿਕਾਯਂ ਪਸਕ੍ਕਿਯ;

ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਅਨੁਪਰਿਯੇਤਿ, ਘਟ੍ਟਯਨ੍ਤੋ ਮੁਹੁਂ ਮੁਹੁਂ.

੧੨੬. ‘‘ਤਿਟ੍ਠ ਮਕ੍ਕਟ ਮਾ ਧਾਵਿ, ਨ ਹਿ ਤੇ ਤਂ ਯਥਾ ਪੁਰੇ;

ਨਿਗ੍ਗਹੀਤੋਸਿ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਨੇਵ ਦੂਰਂ ਗਮਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. – ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਘਟ੍ਟਯਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਲੋਲਭਾਵੇਨ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਂ ਸਾਖਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਗਹਣੇਨ ਅਨੇਕਵਾਰਂ ਤਤ੍ਥ ਰੁਕ੍ਖਂ ਚਾਲੇਨ੍ਤੋ ਫਲੂਪਭੋਗਮਕ੍ਕਟੋ ਵਿਯ ਤੇਨ ਤੇਨ ਚਕ੍ਖਾਦਿਦ੍ਵਾਰੇਨ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਅਞ੍ਞਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਸ੍ਸ ਸਮਾਦਾਨਵਸੇਨ ਨਿਚ੍ਚਲਂ ਠਾਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨੇਨ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਘਟ੍ਟਯਨ੍ਤੋ ਚਾਲੇਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣੇ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ ਯਥਾਕਾਮਂ ਵਿਚਰਤਿ. ਵਤ੍ਤਮਾਨਸਮੀਪਤਾਯ ਚੇਤ੍ਥ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਂ. ਏਵਂ ਅਨੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਚ ਤਿਟ੍ਠ, ਮਕ੍ਕਟ, ਮਾ ਧਾਵਿ ਤ੍ਵਂ, ਚਿਤ੍ਤਮਕ੍ਕਟ, ਇਦਾਨਿ ਤਿਟ੍ਠ ਮਾ ਧਾਵਿ, ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤੇ ਧਾਵਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਹਿ ਤੇ ਤਂ ਯਥਾ ਪੂਰੇ ਯਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਗੇਹਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਿਯ ਨ ਤੇ ਸੇਵਿਤਂ ਪਿਹਿਤਦ੍ਵਾਰਭਾਵਤੋ, ਕਿਞ੍ਚ ਨਿਗ੍ਗਹੀਤੋਸਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਯਞ੍ਚ ਇਦਾਨਿ ਮਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਕਿਲੇਸਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਪਾਦਾਨਂ ਛੇਦਨੇਨ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਿਕਂ ਨਿਗ੍ਗਹਂ ਪਤ੍ਤੋਸਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨੇਵ ਦੂਰਂ ਗਮਿਸ੍ਸਸਿ ਇਤੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਦੂਰਂ ਦੁਤਿਯਾਦਿਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਨੇਵ ਗਮਿਸ੍ਸਸਿ ਯਾਵਚਰਿਮਕਚਿਤ੍ਤਂ ਏਵ ਤੇ ਗਮਨਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ‘‘ਨੇਤੋ ਦੂਰ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ.

ਵਲ੍ਲਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਗਙ੍ਗਾਤੀਰਿਯਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਿਣ੍ਣਂ ਮੇ ਤਾਲਪਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰਿਯਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਾਸਨੇ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਪਾਨੀਯਮਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਲੋਕੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ‘‘ਦਤ੍ਤੋ’’ਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਘਰਾਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤੋ ਅਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨਭਾਵਂ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਗਮਨੀਯਟ੍ਠਾਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਲੂਖਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਪਂਸੁਕੂਲਚੀਵਰਂ ਛਵਸਿਤ੍ਤਸਦਿਸਂ ਮਤ੍ਤਿਕਾਪਤ੍ਤਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਤੀਹਿ ਤਾਲਪਤ੍ਤੇਹਿ ਕੁਟਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ, ਤੇਨੇਵਸ੍ਸ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰਿਯੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ‘‘ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਨ ਕੇਨਚਿ ਸਲ੍ਲਪਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਪਠਮਂ ਸਂਵਚ੍ਛਰਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਵਚੀਭੇਦਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋਵ ਵਿਹਾਸਿ. ਦੁਤਿਯੇ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਗੋਚਰਗਾਮੇ ਅਞ੍ਞਤਰਾਯ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ‘‘ਮੂਗੋ ਨੁ ਖੋ ਨੋ’’ਤਿ ਵੀਮਂਸਿਤੁਕਾਮਾਯ ਪਤ੍ਤੇ ਖੀਰਂ ਆਸਿਞ੍ਚਨ੍ਤਿਯਾ ਹਤ੍ਥਵਿਹਾਰੇ ਕਤੇਪਿ ਓਕਿਰਿਤੇ, ‘‘ਅਲਂ, ਭਗਿਨੀ’’ਤਿ ਵਾਚਂ ਨਿਚ੍ਛਰਿ. ਤਤਿਯੇ ਪਨ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਅਨ੍ਤਰਵਸ੍ਸੇਵ ਘਟਯਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ, ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੦.੫੧-੫੬) –

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਪਾਨੀਘਟਮਪੂਰਯਿਂ.

‘‘ਪਬ੍ਬਤਗ੍ਗੇ ਦੁਮਗ੍ਗੇ ਵਾ, ਆਕਾਸੇ ਵਾਥ ਭੂਮਿਯਂ;

ਯਦਾ ਪਾਨੀਯਮਿਚ੍ਛਾਮਿ, ਖਿਪ੍ਪਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੇ ਮਮ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਦਕਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਾ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਭਾਵਨਮੁਖੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੧੨੭. ‘‘ਤਿਣ੍ਣਂ ਮੇ ਤਾਲਪਤ੍ਤਾਨਂ, ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਕੁਟੀ ਕਤਾ;

ਛਵਸਿਤ੍ਤੋਵ ਮੇ ਪਤ੍ਤੋ, ਪਂਸੁਕੂਲਞ੍ਚ ਚੀਵਰਂ.

੧੨੮. ‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਨ੍ਤਰਵਸ੍ਸਾਨਂ, ਏਕਾ ਵਾਚਾ ਮੇ ਭਾਸਿਤਾ;

ਤਤਿਯੇ ਅਨ੍ਤਰਵਸ੍ਸਮ੍ਹਿ, ਤਮੋਖਨ੍ਧੋ ਪਦਾਲਿਤੋ’’ਤਿ. – ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮੇ ਤਾਲਪਤ੍ਤਾਨਂ, ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਕੁਟੀ ਕਤਾਤਿ ਤਾਲਰੁਕ੍ਖਤੋ ਪਹਿਤੇਹਿ ਤੀਹਿ ਤਾਲਪਣ੍ਣੇਹਿ ਮਯ੍ਹਂ ਵਸ੍ਸਨਪਰਿਹਰਣਤ੍ਥਂ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤੀਰੇ ਕੁਟਿਕਾ ਕਤਾ. ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੇਨਾਸਨਸਨ੍ਤੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ –

‘‘ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ, ਜਣ੍ਣੁਕੇ ਨਾਭਿਵਸ੍ਸਤਿ;

ਅਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਾਯ, ਪਹਿਤਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ’’ਤਿ. (ਥੇਰਗਾ. ੯੮੫; ਮਿ. ਪ. ੬.੧.੧);

‘‘ਤਾਲਪਤ੍ਤੀਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ. ਛਵਸਿਤ੍ਤੋਵ ਮੇ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਮਯ੍ਹਂ ਪਤ੍ਤੋ ਛਵਸਿਤ੍ਤਸਦਿਸੋ, ਮਤਾਨਂ ਖੀਰਸੇਚਨਕੁਣ੍ਡਸਦਿਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਂਸੁਕੂਲਞ੍ਚ ਚੀਵਰਨ੍ਤਿ ਚੀਵਰਞ੍ਚ ਮੇ ਅਨ੍ਤਰਮਗ੍ਗਸੁਸਾਨਾਦੀਸੁ ਛਡ੍ਡਿਤਨਨ੍ਤਕੇਹਿ ਕਤਂ ਪਂਸੁਕੂਲਂ. ਪਦਦ੍ਵਯੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਸਨ੍ਤੋਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.