੫. ਵਿਸਾਖਪਞ੍ਚਾਲਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਨ ਉਕ੍ਖਿਪੇ ਨੋ ਚ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪੇ ਪਰੇਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਵਿਸਾਖਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਾਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਵਿਵਟ੍ਟੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਚੁਦ੍ਦਸੇ ਕਪ੍ਪੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਗਾਮੇ ਦਲਿਦ੍ਦਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਫਲਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਨ੍ਤੇਹਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਗਤੋ ਤਤ੍ਥ ਏਕਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਵਲ੍ਲਿਫਲਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਗਧਰਟ੍ਠੇ ਮਣ੍ਡਲਿਕਰਾਜਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸਾਖੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਪਞ੍ਚਾਲਰਾਜਧੀਤੁਯਾ ਪੁਤ੍ਤਭਾਵਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਪਞ੍ਚਾਲਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿਤ੍ਥ. ਸੋ ਪਿਤਰਿ ਮਤੇ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਾਮਸਮੀਪਗਤੇ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੩੯.੩੧-੩੬) –

‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਜਨਾ ਸਮਾਗਮ੍ਮ, ਅਗਮਿਂਸੁ ਵਨਂ ਤਦਾ;

ਫਲਮਨ੍ਵੇਸਮਾਨਾ ਤੇ, ਅਲਭਿਂਸੁ ਫਲਂ ਤਦਾ.

‘‘ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਾਸਿਂ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਯਮ੍ਭੁਂ ਅਪਰਾਜਿਤਂ;

ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਵਲ੍ਲਿਫਲਮਦਾਸਹਂ.

‘‘ਚਤੁਦ੍ਦਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਞਾਤੀਨਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਜਾਤਿਭੂਮਿਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ‘‘ਕਤਿਹਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਲਕ੍ਖਣਂ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਲਕ੍ਖਣਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ –

੨੦੯. ‘‘ਨ ਉਕ੍ਖਿਪੇ ਨੋ ਚ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪੇ ਪਰੇ, ਨ ਓਕ੍ਖਿਪੇ ਪਾਰਗਤਂ ਨ ਏਰਯੇ;

ਨ ਚਤ੍ਤਵਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸਾਸੁ ਬ੍ਯਾਹਰੇ, ਅਨੁਦ੍ਧਤੋ ਸਮ੍ਮਿਤਭਾਣਿ ਸੁਬ੍ਬਤੋ.

੨੧੦. ‘‘ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਨਾ, ਮਤਿਕੁਸਲੇਨ ਨਿਵਾਤਵੁਤ੍ਤਿਨਾ;

ਸਂਸੇਵਿਤਬੁਦ੍ਧਸੀਲਿਨਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਹਿ ਤੇਨ ਦੁਲ੍ਲਭ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਨ ਉਕ੍ਖਿਪੇਤਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਉਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਜਾਤਿਆਦੀਹਿ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਾਦੀਹਿ ਚ ਅਤ੍ਤੁਕ੍ਕਂਸਨਂ ਨ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਨੋ ਚ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪੇ ਪਰੇਤਿ ਪਰੇ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲੇ ਤੇਹੇਵ ਜਾਤਿਆਦੀਹਿ ਨੋ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪੇ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨ ਖਿਪੇਯ੍ਯ ਗੁਣਪਰਿਧਂਸਨਵਸੇਨ ਵਾ ਨ ਖਿਪੇਯ੍ਯ. ਨ ਓਕ੍ਖਿਪੇ ਪਰੇ ਇਚ੍ਚੇਵਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਪਰੇ ਓਜ੍ਝਾਪਨਵਸੇਨ ਨ ਓਕ੍ਖਿਪੇ ਹੇਟ੍ਠਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਪਰੇ ਨ ਓਲੋਕਾਪੇਯ੍ਯ, ਨ ਓਜ੍ਝਾਪੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਨ ਉਕ੍ਖਿਪੇ’’ਤਿ ਕੇਚਿ ਪਠਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ. ਪਾਰਗਤਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਪਾਰਂ ਵਿਯ ਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਾਰਂ ਗਤਂ ਖੀਣਾਸਵਂ ਤੇਵਿਜ੍ਜਂ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਂ ਵਾ ਨ ਏਰਯੇ ਨ ਘਟ੍ਟਯੇ ਨ ਆਸਾਦੇਯ੍ਯ. ਨ ਚਤ੍ਤਵਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸਾਸੁ ਬ੍ਯਾਹਰੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਣ੍ਣਂ ਗੁਣਂ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਂ ਨਿਕਾਮਯਮਾਨੋ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਾਦੀਸੁ ਨ ਭਾਸੇਯ੍ਯ. ਅਨੁਦ੍ਧਤੋਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਰਹਿਤੋ. ਉਦ੍ਧਤਸ੍ਸ ਹਿ ਵਚਨਂ ਨਾਦਿਯਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਮਿਤਭਾਣੀਤਿ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਮਿਤਭਾਣੀ, ਕਾਲੇਨ ਸਾਪਦੇਸਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਵਤਿਂ ਅਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਮੇਵ ਵਾਚਂ ਭਾਸਨਸੀਲੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਥਾ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਅਗਹਣੀਯਂ ਹੋਤਿ. ਸੁਬ੍ਬਤੋਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਵਤੋ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ‘‘ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਕਿਰਿਯਾਪਦਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.

ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨੇਵ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਲਕ੍ਖਣਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਗੁਣਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਲਬ੍ਭਮਾਨਤਂ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਂ ਮਹਾਜਨਂ ਞਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਵਂਵਿਧਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਸ੍ਸ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯਤਨਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦੁਲ੍ਲਭਂ, ਅਥ ਖੋ ਸੁਲਭਮੇਵਾ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੁਸੁਖੁਮਨਿਪੁਣਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਨਾ’’ਤਿ ਦੁਤਿਯਗਾਥਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ.

ਵਿਸਾਖਪਞ੍ਚਾਲਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.