੪. ਮੋਘਰਾਜਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਛਵਿਪਾਪਕ ਚਿਤ੍ਤਭਦ੍ਦਕਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮੋਘਰਾਜਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਏਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਲੂਖਚੀਵਰਧਰਾਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਆਕਙ੍ਖਨ੍ਤੋ ਪਣਿਧਾਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਾਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਾਣਵੇ ਵਿਜ੍ਜਾਸਿਪ੍ਪਾਨਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਪਞ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇਨ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਿਰਸਿ ਅਞ੍ਜਲਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਾਵਤਾ ਰੂਪਿਨੋ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਛਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਅਭਿਤ੍ਥਵਿਤ੍ਵਾ ਭਾਜਨਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਮਧੁਂ ਉਪਨਾਮੇਸਿ. ਸਤ੍ਥਾ ਮਧੁਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਨਂ ਅਕਾਸਿ.

ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕਟ੍ਠਵਾਹਨਸ੍ਸ ਨਾਮ ਰਞ੍ਞੋ ਅਮਚ੍ਚੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਤ੍ਥੁ ਆਨਯਨਤ੍ਥਂ ਪੁਰਿਸਸਹਸ੍ਸੇਨ ਪੇਸਿਤੋ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਏਕਂ ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਮੋਘਰਾਜਾਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਬਾਵਰੀਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਗ੍ਗਹਿਤਸਿਪ੍ਪੋ ਸਂਵੇਗਜਾਤੋ ਤਾਪਸਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਾਪਸਸਹਸ੍ਸਪਰਿਵਾਰੋ ਅਜਿਤਾਦੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਪੇਸਿਤੋ ਤੇਸਂ ਪਨ੍ਨਰਸਮੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹੇ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੧.੪.੬੪-੮੩) –

‘‘ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ ਤੁ ਭਗਵਾ, ਸਯਮ੍ਭੂ ਅਪਰਾਜਿਤੋ;

ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਬ੍ਯੂਲ਼੍ਹੋ, ਰਥਿਯਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ.

‘‘ਸਿਸ੍ਸੇਹਿ ਸਮ੍ਪਰਿਵੁਤੋ, ਘਰਮ੍ਹਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮਿਂ;

ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾਨਹਂ ਤਤ੍ਥ, ਅਦ੍ਦਸਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਅਭਿਵਾਦਿਯ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਸਿਰੇ ਕਤ੍ਵਾਨ ਅਞ੍ਜਲਿਂ;

ਸਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤ੍ਵਾ, ਸਨ੍ਥਵਿਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਯਾਵਤਾ ਰੂਪਿਨੋ ਸਤ੍ਤਾ, ਅਰੂਪੀ ਵਾ ਅਸਞ੍ਞਿਨੋ;

ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਤਵ ਞਾਣਮ੍ਹਿ, ਅਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮੋਗਧਾ.

‘‘ਸੁਖੁਮਚ੍ਛਿਕਜਾਲੇਨ, ਉਦਕਂ ਯੋ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪੇ;

ਯੇ ਕੇਚਿ ਉਦਕੇ ਪਾਣਾ, ਅਨ੍ਤੋਜਾਲੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘ਯੇਸਞ੍ਚ ਚੇਤਨਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਰੂਪਿਨੋ ਚ ਅਰੂਪਿਨੋ;

ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਤਵ ਞਾਣਮ੍ਹਿ, ਅਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮੋਗਧਾ.

‘‘ਸਮੁਦ੍ਧਰਸਿਮਂ ਲੋਕਂ, ਅਨ੍ਧਕਾਰਸਮਾਕੁਲਂ;

ਤਵ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਿਤ੍ਵਾਨ, ਕਙ੍ਖਾਸੋਤਂ ਤਰਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਵੁਤੇ ਲੋਕੇ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇਨ ਓਤ੍ਥਟੇ;

ਤਵ ਞਾਣਮ੍ਹਿ ਜੋਤਨ੍ਤੇ, ਅਨ੍ਧਕਾਰਾ ਪਧਂਸਿਤਾ.

‘‘ਤੁਵਂ ਚਕ੍ਖੂਸਿ ਸਬ੍ਬੇਸਂ, ਮਹਾਤਮਪਨੂਦਨੋ;

ਤਵ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਿਤ੍ਵਾਨ, ਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ ਬਹੁਜ੍ਜਨੋ.

‘‘ਪੁਟਕਂ ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਮਧੁਖੁਦ੍ਦਮਨੇਲ਼ਕਂ;

ਉਭੋ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ, ਉਪਨੇਸਿਂ ਮਹੇਸਿਨੋ.

‘‘ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿ ਮਹਾਵੀਰੋ, ਸਹਤ੍ਥੇਨ ਮਹਾ ਇਸਿ;

ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ, ਵੇਹਾਸਂ ਨਭਮੁਗ੍ਗਮਿ.

‘‘ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਠਿਤੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸੀ ਨਰਾਸਭੋ;

ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਨ੍ਤੋ, ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਥ.

‘‘ਯੇਨਿਦਂ ਥਵਿਤਂ ਞਾਣਂ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠੋ ਚ ਥੋਮਿਤੋ;

ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦੇਨ, ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਸੋ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ.

‘‘ਚਤੁਦ੍ਦਸਞ੍ਚ ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੋ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ;

ਪਥਬ੍ਯਾ ਰਜ੍ਜਂ ਅਟ੍ਠਸਤਂ, ਵਸੁਧਂ ਆਵਸਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਚੇਵ ਸਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ;

ਪਦੇਸਰਜ੍ਜਂ ਅਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਂ, ਮਹਿਯਾ ਕਾਰਯਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਅਜ੍ਝਾਯਕੋ ਮਨ੍ਤਧਰੋ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨ ਪਾਰਗੂ;

ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ, ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਨਿਪੁਣਂ ਅਤ੍ਥਂ, ਞਾਣੇਨ ਵਿਚਿਨਿਸ੍ਸਤਿ;

ਮੋਘਰਾਜਾਤਿ ਨਾਮੇਨ, ਹੇਸ੍ਸਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕੋ.

‘‘ਤੀਹਿ ਵਿਜ੍ਜਾਹਿ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਕਤਕਿਚ੍ਚਮਨਾਸਵਂ;

ਗੋਤਮੋ ਸਤ੍ਥਵਾਹਗ੍ਗੋ, ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਕਂ ਯੋਗਂ, ਛੇਤ੍ਵਾਨ ਭਵਬਨ੍ਧਨਂ;

ਸਬ੍ਬਾਸਵੇ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵੋ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਲੂਖਂ ਸੁਤ੍ਤਲੂਖਂ ਰਜਨਲੂਖਨ੍ਤਿ ਵਿਸੇਸੇਨ ਤਿਵਿਧੇਨਪਿ ਲੂਖੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਧਾਰੇਸਿ. ਤੇਨ ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਲੂਖਚੀਵਰਧਰਾਨਂ ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਸਿ. ਅਪਰਭਾਗੇ ਪੁਰਿਮਕਮ੍ਮਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਪਰਿਹਾਰਸ੍ਸ ਅਕਰਣਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਰੀਰੇ ਦਦ੍ਦੁਪੀਲ਼ਕਾਦੀਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢਿਂਸੁ. ਸੋ ‘‘ਸੇਨਾਸਨਂ ਦੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਹੇਮਨ੍ਤੇਪਿ ਮਗਧਕ੍ਖੇਤ੍ਤੇਸੁ ਪਲਾਲਸਨ੍ਥਾਰਾਨਿ ਅਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਸੇਤਿ. ਤਂ ਏਕਦਿਵਸਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਸਤ੍ਥਾ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਵਸੇਨ ‘‘ਛਵਿਪਾਪਕਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਠਮਗਾਥਾਯ ਪੁਚ੍ਛਿ.

੨੦੭. ਤਤ੍ਥ ਛਵਿਪਾਪਕਾਤਿ ਦਦ੍ਦੁਕਚ੍ਛੁਪੀਲ਼ਕਾਹਿ ਭਿਨ੍ਨਚ੍ਛਵਿਭਾਵਤੋ ਹੀਨਚ੍ਛਵਿਕ ਦੁਟ੍ਠਚ੍ਛਵਿਕ. ਚਿਤ੍ਤਭਦ੍ਦਕਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਸੇਵਨਾਯ ਚ ਭਦ੍ਦਚਿਤ੍ਤ ਸੁਨ੍ਦਰਚਿਤ੍ਤ. ਮੋਘਰਾਜਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਆਲਪਨਂ. ਸਤਤਂ ਸਮਾਹਿਤੋਤਿ ਅਗ੍ਗਫਲਸਮਾਧਿਨਾ ਨਿਚ੍ਚਕਾਲਂ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਸਮਾਹਿਤਮਾਨਸੋ. ਹੇਮਨ੍ਤਿਕਸੀਤਕਾਲਰਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਹੇਮਨ੍ਤਸਮਯੇ ਸੀਤਕਾਲਰਤ੍ਤਿਯੋ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗੇ ਚੇਤਂ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ‘‘ਹੇਮਨ੍ਤਿਕਾ ਸੀਤਕਾਲਰਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ. ਤਤ੍ਥ ਹੇਮਨ੍ਤਿਕਾਤਿ ਹੇਮਨ੍ਤੋਗਧਾ ਹੇਮਨ੍ਤਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਿਕ੍ਖੁ ਤ੍ਵਂ ਸੀਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੋ ਤ੍ਵਂ ਅਸਿ, ਏਵਂਭੂਤੋ ਪਰੇਸੁ ਤਵ ਸੇਨਾਸਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਦੇਨ੍ਤੇਸੁ ਸਙ੍ਘਿਕਞ੍ਚ ਸੇਨਾਸਨਂ ਅਪਵਿਸਨ੍ਤੋ. ਕਥਂ ਕਰਿਸ੍ਸਸੀਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇ ਸੀਤਕਾਲੇ ਕਥਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਪਵਤ੍ਤੇਸੀਤਿ ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਚ੍ਛਿ. ਏਵਂ ਪਨ ਪੁਟ੍ਠੋ ਥੇਰੋ ਸਤ੍ਥੁ ਤਮਤ੍ਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ –

੨੦੮. ‘‘ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਸ੍ਸਾ ਮਗਧਾ, ਕੇਵਲਾ ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ;

ਪਲਾਲਚ੍ਛਨ੍ਨਕੋ ਸੇਯ੍ਯਂ, ਯਥਞ੍ਞੇ ਸੁਖਜੀਵਿਨੋ’’ਤਿ. – ਗਾਥਮਾਹ;

ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਸਸ੍ਸਾ. ਮਗਧਾਤਿ ਮਗਧਰਟ੍ਠਂ ਵਦਤਿ. ਮਗਧਾ ਨਾਮ ਜਾਨਪਦਿਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾ, ਤੇਸਂ ਨਿਵਾਸੋ ਏਕੋਪਿ ਜਨਪਦੋ ਰੁਲ਼੍ਹੀਵਸੇਨ ‘‘ਮਗਧਾ’’ਤ੍ਵੇਵ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕੇਵਲਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਾ. ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਮਯਾ ਸੁਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਅਦਿਟ੍ਠੋ ਪਦੇਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਨ ਏਦਿਸੇ ਕਾਲੇ ਮਗਧੇਸੁ ਯਤ੍ਥ ਕਤ੍ਥਚਿ ਮਯਾ ਵਸਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਪਲਾਲਚ੍ਛਨ੍ਨਕੋ ਸੇਯ੍ਯਂ, ਯਥਞ੍ਞੇ ਸੁਖਜੀਵਿਨੋਤਿ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞੇ ਸੁਖਜੀਵਿਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੇਨਾਸਨਸਪ੍ਪਾਯਂ ਲਦ੍ਧਾ ਸੁਨ੍ਦਰੇਹਿ ਅਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣੇਹਿ ਸੁਖੇਨ ਸਯਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਹਮ੍ਪਿ ਪਲਾਲਸਨ੍ਥਾਰਮੇਵ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਨ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿ ਤਿਰਿਯਞ੍ਚ ਪਲਾਲਚ੍ਛਦਨੇਨੇਵ ਛਾਦਿਤਸਰੀਰਤਾਯ ਪਲਾਲਚ੍ਛਨ੍ਨਕੋ ਸੇਯ੍ਯਂ ਸਯਿਂ, ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਸਿਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯਥਾਲਾਭਸਨ੍ਤੋਸਂ ਵਿਭਾਵੇਤਿ.

ਮੋਘਰਾਜਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.