੬. ਪੁਣ੍ਣਮਾਸਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਹਿਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਪੁਣ੍ਣਮਾਸਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੇ ਪਂਸੁਕੂਲਚੀਵਰਂ ਦੁਮਸਾਖਾਯ ਲਗ੍ਗੇਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਕੁਟਿਂ ਪਵਿਟ੍ਠੇ ਧਨੁਹਤ੍ਥੋ ਗਹਨਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਸਤ੍ਥੁ ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਧਨੁਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਵਨ੍ਦਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਯਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਿਰ ਜਾਤਦਿਵਸੇ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗੇਹੇ ਸਬ੍ਬਭਾਜਨਾਨਿ ਸੁਵਣ੍ਣਰਤਨਮਯੇਹਿ ਮਾਸੇਹਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਨੇਵ ਅਹੇਸੁਂ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਪੁਣ੍ਣਮਾਸੋਤ੍ਵੇਵ ਨਾਮਂ ਅਕਂਸੁ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦਾਰਪਰਿਗ੍ਗਹਂ ਕਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪੁਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਘਰਾਵਾਸਂ ਪਹਾਯ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਗਾਮਕਾਵਾਸੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਘਟੇਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੯.੧-੮) –

‘‘ਤਿਸ੍ਸੋ ਨਾਮਾਸਿ ਭਗਵਾ, ਸਯਮ੍ਭੂ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲੋ;

ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾਨ, ਵਿਹਾਰਂ ਪਾਵਿਸੀ ਜਿਨੋ.

‘‘ਵਿਨਤਂ ਧਨੁਮਾਦਾਯ, ਭਕ੍ਖਤ੍ਥਾਯ ਚਰਿਂ ਅਹਂ;

ਮਣ੍ਡਲਗ੍ਗਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਕਾਨਨਂ ਪਾਵਿਸਿਂ ਅਹਂ.

‘‘ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਂ ਪਂਸੁਕੂਲਂ, ਦੁਮਗ੍ਗੇ ਲਗ੍ਗਿਤਂ ਤਦਾ;

ਚਾਪਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਕ੍ਖਿਪ੍ਪ, ਸਿਰੇ ਕਤ੍ਵਾਨ ਅਞ੍ਜਲਿਂ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਵਿਪੁਲਾਯ ਚ ਪੀਤਿਯਾ;

ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਂ ਸਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਅਵਨ੍ਦਹਂ.

‘‘ਦ੍ਵੇਨਵੁਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਪਂਸੁਕੂਲਮਵਨ੍ਦਹਂ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਵਨ੍ਦਨਾਯ ਇਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸੁਸਾਨੇ ਵਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਚਿਰਾਗਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋ ਪੁਤ੍ਤੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਦਾਰਕਮਾਤਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਆਗਤਭਾਵਂ ਸੁਤ੍ਵਾ, ‘‘ਮਾ ਇਦਂ ਅਪੁਤ੍ਤਕਂ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਂ ਰਾਜਾਨੋ ਹਰੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ ਤਂ ਉਪ੍ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁਕਾਮਾ ਮਹਤਾ ਪਰਿਵਾਰੇਨ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਲੋਭੇਤੁਂ ਆਰਭਿ. ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵੀਤਰਾਗਭਾਵਜਾਨਾਪਨਤ੍ਥਂ ਆਕਾਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕਿਤ੍ਤਨਮੁਖੇਨ ਤਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ –

੧੭੧. ‘‘ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਹਿਤ੍ਵਾ, ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ;

ਧਮ੍ਮਾਦਾਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਨੋ.

੧੭੨. ‘‘ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਂ ਇਮਂ ਕਾਯਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਂ;

ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ, ਤੁਚ੍ਛੋ ਕਾਯੋ ਅਦਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦਿਕੇ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਪਹਾਯ ਝਾਨਾਧਿਗਮੇਨ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤ੍ਵਾ. ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਕਾਮਯੋਗਾਦੀਹਿ ਚਤੂਹਿ ਯੋਗੇਹਿ ਖੇਮਸ੍ਸ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਧਮ੍ਮਾਦਾਸਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਭੂਤਂ ਆਦਾਸਂ. ਯਥਾ ਹਿ ਆਦਾਸੋ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਕਾਯੇ ਗੁਣਾਗੁਣਂ ਆਦਂਸੇਤਿ, ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਾਮਞ੍ਞਵਿਸੇਸਾਵਬੋਧਨਤੋ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਾਦਾਸੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵੋਦਾਨਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਵਿਭਾਵਨੇਨ ਤਪ੍ਪਹਾਨਸਾਧਨੇਨ ਚ ਵਿਸੇਸਤੋ ਨਾਮਕਾਯੇ ਗੁਣਂ ਆਦਂਸੇਤਿ. ਤੇਨਾਹ –

‘‘ਧਮ੍ਮਾਦਾਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਨੋ;

ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਂ ਇਮਂ ਕਾਯਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਂ ਕਾਯਂ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹਂ ਮਮ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਯਤਨਭਾਵਤੋ ਸਨ੍ਤਰਬਾਹਿਰਂ ਸਬ੍ਬਂ ਅਨਵਸੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਦਾਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ‘‘ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ‘‘ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿਪਿ ਪਤਿਅਵੇਕ੍ਖਿਂ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਿਂ. ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤਾ ਚ ਮਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚ ਤੁਚ੍ਛੋ ਕਾਯੋ ਅਦਿਸ੍ਸਥ ਨਿਚ੍ਚਸਾਰਾਦਿਵਿਰਹਿਤੋ ਤੁਚ੍ਛੋ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਸਙ੍ਖਾਤੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵਕਾਯੋ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਯਾਥਾਵਤੋ ਅਪਸ੍ਸਿਤ੍ਥ. ਸਕਲਮ੍ਪਿ ਹਿ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਵੁਤਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਾਲਸ੍ਸ ਤਣ੍ਹਾਸਂਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਯਂ ਕਾਯੋ ਸਮੁਦਾਗਤੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੯) ‘‘ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਅਦਿਸ੍ਸਥਾ’’ਤਿ ਚ ਇਮਿਨਾ ਯਦੇਵ ਕਾਯੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਨ ਦਾਨਿਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਮਯਾ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕਤਕਿਚ੍ਚਤਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ. ਏਵਂ ਥੇਰੋ ਇਮਾਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਰਣੇਸੁ ਚ ਸੀਲੇਸੁ ਚ ਸਮ੍ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਯ੍ਯੋਜੇਸਿ.

ਪੁਣ੍ਣਮਾਸਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.