੫. ਵੀਤਸੋਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਕੇਸੇ ਮੇ ਓਲਿਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿਆਦਿਕਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਵੀਤਸੋਕਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਾਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਤੋ ਕਾਮੇ ਪਹਾਯ ਇਸਿਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਮਹਤਾ ਇਸਿਗਣੇਨ ਪਰਿਵੁਤੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਹਟ੍ਠਤੁਟ੍ਠੋ ‘‘ਉਦੁਮ੍ਬਰਪੁਪ੍ਫਸਦਿਸਾ ਦੁਲ੍ਲਭਦਸ੍ਸਨਾ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ, ਇਦਾਨੇਵ ਉਪਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਮਹਤਿਯਾ ਪਰਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਟ੍ਠੁਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਦਿਯਡ੍ਢਯੋਜਨੇ ਸੇਸੇ ਬ੍ਯਾਧਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਗਤਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਦੇਵੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਅਟ੍ਠਾਰਸਵਸ੍ਸਾਧਿਕਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਂ ਮਤ੍ਥਕੇ ਧਮ੍ਮਾਸੋਕਰਞ੍ਞੋ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵੀਤਸੋਕੋਤਿ ਨਾਮ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਮਾਰੇਹਿ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਵਿਜ੍ਜਾਸਿਪ੍ਪੇਸੁ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਗਤੋ ਗਿਰਿਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਗਿਹਿਭੂਤੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਿਟਕੇ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਿਟਕੇ ਚ ਵਿਸਾਰਦੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕਦਿਵਸਂ ਮਸ੍ਸੁਕਮ੍ਮਸਮਯੇ ਕਪ੍ਪਕਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਤੋ ਆਦਾਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਂ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਵਲਿਤਪਲਿਤਾਦੀਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜਾਤਸਂਵੇਗੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਓਤਾਰੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਸਨੇ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਗਿਰਿਦਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੪੯.੯-੨੬) –

‘‘ਅਜ੍ਝਾਯਕੋ ਮਨ੍ਤਧਰੋ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨ ਪਾਰਗੂ;

ਲਕ੍ਖਣੇ ਇਤਿਹਾਸੇ ਚ, ਸਨਿਘਣ੍ਡੁਸਕੇਟੁਭੇ.

‘‘ਨਦੀਸੋਤਪਟਿਭਾਗਾ, ਸਿਸ੍ਸਾ ਆਯਨ੍ਤਿ ਮੇ ਤਦਾ;

ਤੇਸਾਹਂ ਮਨ੍ਤੇ ਵਾਚੇਮਿ, ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਮਤਨ੍ਦਿਤੋ.

‘‘ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ, ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਤਾਵਦੇ;

ਤਮਨ੍ਧਕਾਰਂ ਨਾਸੇਤ੍ਵਾ, ਞਾਣਾਲੋਕਂ ਪਵਤ੍ਤਯਿ.

‘‘ਮਮ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਸਿਸ੍ਸੋ, ਸਿਸ੍ਸਾਨਂ ਸੋ ਕਥੇਸਿ ਮੇ;

ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਤੇ ਏਤਮਤ੍ਥਂ, ਆਰੋਚੇਸੁਂ ਮਮਂ ਤਦਾ.

‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;

ਤਸ੍ਸਾਨੁਵਤ੍ਤਤਿ ਜਨੋ, ਲਾਭੋ ਅਮ੍ਹਂ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਅਧਿਚ੍ਚੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾ ਬੁਦ੍ਧਾ, ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਮਹਾਯਸਾ;

ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਂ, ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.

‘‘ਅਜਿਨਂ ਮੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਵਾਕਚੀਰਂ ਕਮਣ੍ਡਲੁਂ;

ਅਸ੍ਸਮਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ, ਸਿਸ੍ਸੇ ਆਮਨ੍ਤਯਿਂ ਅਹਂ.

‘‘ਓਦੁਮ੍ਬਰਿਕਪੁਪ੍ਫਂਵ, ਚਨ੍ਦਮ੍ਹਿ ਸਸਕਂ ਯਥਾ;

ਵਾਯਸਾਨਂ ਯਥਾ ਖੀਰਂ, ਦੁਲ੍ਲਭੋ ਲੋਕਨਾਯਕੋ.

‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕਮ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਦੁਲ੍ਲਭਂ;

ਉਭੋਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ, ਸਵਨਞ੍ਚ ਸੁਦੁਲ੍ਲਭਂ.

‘‘ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਚਕ੍ਖੁਂ ਲਚ੍ਛਾਮ ਨੋ ਭਵਂ;

ਏਥ ਸਬ੍ਬੇ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਨ੍ਤਿਕਂ.

‘‘ਕਮਣ੍ਡਲੁਧਰਾ ਸਬ੍ਬੇ, ਖਰਾਜਿਨਨਿਵਾਸਿਨੋ;

ਤੇ ਜਟਾਭਾਰਭਰਿਤਾ, ਨਿਕ੍ਖਮੁਂ ਵਿਪਿਨਾ ਤਦਾ.

‘‘ਯੁਗਮਤ੍ਤਂ ਪੇਕ੍ਖਮਾਨਾ, ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਗਵੇਸਿਨੋ;

ਆਸਤ੍ਤਿਦੋਸਰਹਿਤਾ, ਅਸਮ੍ਭੀਤਾਵ ਕੇਸਰੀ.

‘‘ਅਪ੍ਪਕਿਚ੍ਚਾ ਅਲੋਲੁਪ੍ਪਾ, ਨਿਪਕਾ ਸਨ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਨੋ;

ਉਞ੍ਛਾਯ ਚਰਮਾਨਾ ਤੇ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਮੁਪਾਗਮੁਂ.

‘‘ਦਿਯਡ੍ਢਯੋਜਨੇ ਸੇਸੇ, ਬ੍ਯਾਧਿ ਮੇ ਉਪਪਜ੍ਜਥ;

ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਂ ਸਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਅਹਂ.

‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਸਞ੍ਞਮਲਭਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਸਞ੍ਞਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤੋ –

੧੬੯. ‘‘ਕੇਸੇ ਮੇ ਓਲਿਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਕਪ੍ਪਕੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿ;

ਤਤੋ ਆਦਾਸਮਾਦਾਯ, ਸਰੀਰਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਸਂ.

੧੭੦. ‘‘ਤੁਚ੍ਛੋ ਕਾਯੋ ਅਦਿਸ੍ਸਿਤ੍ਥ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਤਮੋ ਬ੍ਯਗਾ;

ਸਬ੍ਬੇ ਚੋਲ਼ਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ’’ਤਿ. – ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਕੇਸੇ ਮੇ ਓਲਿਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਕਪ੍ਪਕੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮੀਤਿ ਗਿਹਿਕਾਲੇ ਮਸ੍ਸੁਕਮ੍ਮਸਮਯੇ ‘‘ਮਮ ਕੇਸੇ ਓਲਿਖਿਸ੍ਸਂ ਕਪ੍ਪੇਮੀ’’ਤਿ ਕੇਸਾਦੀਨਂ ਛੇਦਨਾਦਿਵਸੇਨ ਕਪ੍ਪਨਤੋ ਕਪ੍ਪਕੋ ਨ੍ਹਾਪਿਤੋ ਮਂ ਉਪਗਚ੍ਛਿ. ਤਤੋਤਿ ਕਪ੍ਪਕਤੋ. ਸਰੀਰਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਸਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਯਿਕੇ ਆਦਾਸੇ ਪਲਿਤਵਲਿਤਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਿਦਸ੍ਸਨਮੁਖੇਨ ‘‘ਅਭਿਭੂਤੋ ਵਤ ਜਰਾਯ ਮੇ ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਜਰਾਭਿਭੂਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਰੀਰਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਂ. ਏਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਚ ਤੁਚ੍ਛੋ ਕਾਯੋ ਅਦਿਸ੍ਸਿਤ੍ਥ ਨਿਚ੍ਚਧੁਵਸੁਖਸਭਾਵਾਦੀਹਿ ਰਿਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮੇ ਕਾਯੋ ਅਦਿਸ੍ਸਥ ਪਞ੍ਞਾਯਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਤਮੋ ਬ੍ਯਗਾ ਯੇਨ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਤਮਸਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਯੇ ਅਨ੍ਧਗਤਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਮ੍ਪਿ ਅਸੁਭਾਦਿਸਭਾਵਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਸੁਭਾਦਿਆਕਾਰਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਅਨ੍ਧਕਰਣਟ੍ਠਾਨੇ ਕਾਯੇ ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਞਾਣਾਲੋਕੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਮੋ ਵਿਗਤੋ, ਤਤੋ ਏਵ ਸਬ੍ਬੇ ਚੋਲ਼ਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਚੋਰਾ ਵਿਯ ਕੁਸਲਭਣ੍ਡਚ੍ਛੇਦਨਤੋ, ਸਾਧੂਹਿ ਅਲਾਤਬ੍ਬਤੋ ਅਸਙ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਸਙ੍ਕਾਰਕੂਟਾਦੀਸੁ ਛਡ੍ਡਿਤਪਿਲੋਤਿਕਖਣ੍ਡਂ ਵਿਯ ਇਸ੍ਸਰਜਨੇਨ ਅਰਿਯਜਨੇਨ ਜਿਗੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਤਾਯ ਚੋਲ਼ਾ ਵਿਯਾਤਿ ਵਾ ‘‘ਚੋਲ਼ਾ’’ਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾ ਕਿਲੇਸਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ. ਅਗ੍ਗਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ਚ ਨੇਸਂ ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.

ਵੀਤਸੋਕਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.