੩. ਹੇਰਞ੍ਞਕਾਨਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਅਹੋਰਤ੍ਤਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਹੇਰਞ੍ਞਕਾਨਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਹਂਸਵਤੀਨਗਰੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਪਰੇਸਂ ਭਤਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜੀਵਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸੁਜਾਤਸ੍ਸ ਨਾਮ ਸਤ੍ਥੁਸਾਵਕਸ੍ਸ ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਡ੍ਢਦੁਸ੍ਸਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕੋਸਲਰਞ੍ਞੋ ਗਾਮਭੋਜਕਸ੍ਸ ਚੋਰਵੋਸਾਸਕਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਹੇਰਞ੍ਞਕਾਨੀਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਿਤੁ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਗਾਮਭੋਜਕਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪਿਤੋ ਜੇਤਵਨਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੦.੩੧-੪੦) –

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਭਗਵਤੋ, ਸੁਜਾਤੋ ਨਾਮ ਸਾਵਕੋ;

ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ, ਸਙ੍ਕਾਰੇ ਚਰਤੇ ਤਦਾ.

‘‘ਨਗਰੇ ਹਂਸਵਤਿਯਾ, ਪਰੇਸਂ ਭਤਕੋ ਅਹਂ;

ਉਪਡ੍ਢਦੁਸ੍ਸਂ ਦਤ੍ਵਾਨ, ਸਿਰਸਾ ਅਭਿਵਾਦਯਿਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਦੇਵਿਨ੍ਦੋ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਮਕਾਰਯਿਂ;

ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਅਹੋਸਹਂ.

‘‘ਪਦੇਸਰਜ੍ਜਂ ਵਿਪੁਲਂ, ਗਣਨਾਤੋ ਅਸਙ੍ਖਿਯਂ;

ਉਪਡ੍ਢਦੁਸ੍ਸਦਾਨੇਨ, ਮੋਦਾਮਿ ਅਕੁਤੋਭਯੋ.

‘‘ਇਚ੍ਛਮਾਨੋ ਚਹਂ ਅਜ੍ਜ, ਸਕਾਨਨਂ ਸਪਬ੍ਬਤਂ;

ਖੋਮਦੁਸ੍ਸੇਹਿ ਛਾਦੇਯ੍ਯਂ, ਅਡ੍ਢਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਅਡ੍ਢਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਰਂ ਤਤੋ ਕਮ੍ਮਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਕਾਮੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਕਮ੍ਮੇ ਅਭਿਰਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਚੋਦੇਨ੍ਤੋ –

੧੪੫. ‘‘ਅਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਅਹੋਰਤ੍ਤਾ, ਜੀਵਿਤਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤਿ;

ਆਯੁ ਖੀਯਤਿ ਮਚ੍ਚਾਨਂ, ਕੁਨ੍ਨਦੀਨਂਵ ਓਦਕਂ.

੧੪੬. ‘‘ਅਥ ਪਾਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ, ਕਰਂ ਬਾਲੋ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤਿ;

ਪਚ੍ਛਾਸ੍ਸ ਕਟੁਕਂ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਾਕੋ ਹਿਸ੍ਸ ਪਾਪਕੋ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਚ੍ਚਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਅਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਹੋਰਤ੍ਤਾਤਿ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਾ. ਜੀਵਿਤਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਖਣਿਕਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਖਣੇ ਖਣੇ, ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਜਾਯਸਿ ਚ ਜਿਯ੍ਯਸਿ ਚ ਮਿਯ੍ਯਸਿ ਚ ਚਵਸਿ ਚ ਉਪਪਜ੍ਜਸਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਆਯੁ ਖੀਯਤਿ ਮਚ੍ਚਾਨਨ੍ਤਿ ਮਰਿਤਬ੍ਬਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਮਚ੍ਚਾਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾਨਂ ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਯੁ ‘‘ਯੋ ਚਿਰਂ ਜੀਵਤਿ, ਸੋ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੧; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੪੩; ਅ. ਨਿ. ੭.੭੪) ਏਵਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਪਰਮਾਯੁ ਖੀਯਤਿ ਖਯਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭੇਦਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਥਾ ਕਿਂ? ਕੁਨ੍ਨਦੀਨਂਵ ਓਦਕਂ ਯਥਾ ਨਾਮ ਕੁਨ੍ਨਦੀਨਂ ਪਬ੍ਬਤੇਯ੍ਯਾਨਂ ਖੁਦ੍ਦਕਨਦੀਨਂ ਉਦਕਂ ਚਿਰਂ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਲਹੁਤਰਂ ਖੀਯਤਿ, ਆਗਤਮਤ੍ਤਂਯੇਵ ਵਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਯੁ ਲਹੁਤਰਂ ਖੀਯਤਿ ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਉਦਕਮੇਵ ‘‘ਓਦਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਥਾ ਮਨੋਯੇਵ ਮਾਨਸਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਪਾਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ, ਕਰਂ ਬਾਲੋ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਂਸਾਰੇ ਅਨਿਚ੍ਚੇਪਿ ਸਮਾਨੇ ਬਾਲੋ ਲੋਭਵਸੇਨ ਵਾ ਕੋਧਵਸੇਨ ਵਾ ਪਾਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਪਾਪਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚ ‘‘ਪਾਪਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ ਅਬੁਜ੍ਝਨਕੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪੋ ਦੁਕ੍ਖੋ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ ਪਨ ਅਜਾਨਨਤੋ ‘‘ਨ ਬੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਛਾਸ੍ਸ ਕਟੁਕਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਦਿਪਿ ਪਾਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪੋ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਪਨ ਨਿਰਯਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸ ਬਾਲਸ੍ਸ ਕਟੁਕਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਵਿਪਾਕੋ ਹਿਸ੍ਸ ਪਾਪਕੋ ਯਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸ ਪਾਪਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਾਮ ਵਿਪਾਕੋ ਪਾਪਕੋ ਨਿਹੀਨੋ ਅਨਿਟ੍ਠੋ ਏਵਾਤਿ. ਇਮਂ ਪਨ ਓਵਾਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਾ ਰਾਜਾਨਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਦਤ੍ਥਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਸਿ.

ਹੇਰਞ੍ਞਕਾਨਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.