੨. ਦੁਤਿਯਵਗ੍ਗੋ

੧. ਮਹਾਚੁਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਸੁਸ੍ਸੂਸਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਚੁਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਕਮ੍ਮੇਨ ਜੀਵਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਏਕਂ ਮਤ੍ਤਿਕਾਪਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਭਿਸਙ੍ਖਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਮਗਧਰਟ੍ਠੇ ਨਾਲਕਗਾਮੇ ਰੂਪਸਾਰਿਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪੁਤ੍ਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਚੁਨ੍ਦੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਂ ਅਨੁਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਘਟੇਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੧.੩੯-੫੦) –

‘‘ਨਗਰੇ ਹਂਸਵਤਿਯਾ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਅਹੋਸਹਂ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਓਘਤਿਣ੍ਣਮਨਾਸਵਂ.

‘‘ਸੁਕਤਂ ਮਤ੍ਤਿਕਾਪਤ੍ਤਂ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸਦਾਸਹਂ;

ਪਤ੍ਤਂ ਦਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ, ਉਜੁਭੂਤਸ੍ਸ ਤਾਦਿਨੋ.

‘‘ਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਮਾਨੋਹਂ, ਸੋਣ੍ਣਥਾਲੇ ਲਭਾਮਹਂ;

ਰੂਪਿਮਯੇ ਚ ਸੋਵਣ੍ਣੇ, ਤਟ੍ਟਿਕੇ ਚ ਮਣੀਮਯੇ.

‘‘ਪਾਤਿਯੋ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ;

ਯਸਾਨਞ੍ਚ ਧਨਾਨਞ੍ਚ, ਅਗ੍ਗਭੂਤੋ ਚ ਹੋਮਹਂ.

‘‘ਯਥਾਪਿ ਭਦ੍ਦਕੇ ਖੇਤ੍ਤੇ, ਬੀਜਂ ਅਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਰੋਪਿਤਂ;

ਸਮ੍ਮਾਧਾਰਂ ਪਵੇਚ੍ਛਨ੍ਤੇ, ਫਲਂ ਤੋਸੇਤਿ ਕਸ੍ਸਕਂ.

‘‘ਤਥੇਵਿਦਂ ਪਤ੍ਤਦਾਨਂ, ਬੁਦ੍ਧਖੇਤ੍ਤਮ੍ਹਿ ਰੋਪਿਤਂ;

ਪੀਤਿਧਾਰੇ ਪਵਸ੍ਸਨ੍ਤੇ, ਫਲਂ ਮਂ ਤੋਸਯਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਯਾਵਤਾ ਖੇਤ੍ਤਾ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਙ੍ਘਾਪਿ ਚ ਗਣਾਪਿ ਚ;

ਬੁਦ੍ਧਖੇਤ੍ਤਸਮੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਸੁਖਦੋ ਸਬ੍ਬਪਾਣਿਨਂ.

‘‘ਨਮੋ ਤੇ ਪੁਰਿਸਾਜਞ੍ਞ, ਨਮੋ ਤੇ ਪੁਰਿਸੁਤ੍ਤਮ;

ਏਕਪਤ੍ਤਂ ਦਦਿਤ੍ਵਾਨ, ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ ਅਚਲਂ ਪਦਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਪਤ੍ਤਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪਤ੍ਤਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਗਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯਂ ਵਿਵੇਕਵਾਸਞ੍ਚ ਕਿਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ –

੧੪੧. ‘‘ਸੁਸ੍ਸੂਸਾ ਸੁਤਵਦ੍ਧਨੀ, ਸੁਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਦ੍ਧਨਂ;

ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਞਾਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਸੁਖਾਵਹੋ.

੧੪੨. ‘‘ਸੇਵੇਥ ਪਨ੍ਤਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ, ਚਰੇਯ੍ਯ ਸਂਯੋਜਨਵਿਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖਂ;

ਸਚੇ ਰਤਿਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਤਤ੍ਥ, ਸਙ੍ਘੇ ਵਸੇ ਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤੋ ਸਤੀਮਾ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸੁਸ੍ਸੂਸਾਤਿ ਸੋਤਬ੍ਬਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਸੁਤਸ੍ਸ ਸੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾ, ਗਰੁਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋਪਿ. ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਦਿਭੇਦਞ੍ਹਿ ਅਤ੍ਥਂ ਸੋਤੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਕਰਣੇਨ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਯਦਾ ਤੇ ਪਯਿਰੁਪਾਸਨਾਯ ਆਰਾਧਿਤਚਿਤ੍ਤਾ ਕਞ੍ਚਿ ਉਪਨਿਸੀਦਿਤੁਕਾਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਨੇ ਉਪਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਗਤਾਯ ਸੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਯ ਓਹਿਤਸੋਤੇਨ ਸੋਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤੀਤਿ ਗਰੁਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋਪਿ ਸੁਸ੍ਸੂਸਾਹੇਤੁਤਾਯ ‘‘ਸੁਸ੍ਸੂਸਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਾ ਪਨਾਯਂ ਸੁਸ੍ਸੂਸਾ ਸਚ੍ਚਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਸੁਤਂ ਤਂਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਵਡ੍ਢੇਤਿ ਬ੍ਰੂਹੇਤੀਤਿ ਸੁਤਵਦ੍ਧਨੀ, ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਕਾਰੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਦ੍ਧਨਨ੍ਤਿ ਯਂ ਤਂ ‘‘ਸੁਤਧਰੋ ਸੁਤਸਨ੍ਨਿਚਯੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੩੯; ਅ. ਨਿ. ੪.੨੨) ‘‘ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬਹੁਕਂ ਸੁਤਂ ਹੋਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੬) ਚ ਏਵਮਾਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਅਕੁਸਲਪ੍ਪਹਾਨਕੁਸਲਾਧਿਗਮਨਹੇਤੁਭੂਤਂ ਪਞ੍ਞਂ ਵਦ੍ਧੇਤੀਤਿ ਸੁਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਦ੍ਧਨਂ, ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਸੁਤਾਵੁਧੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਕੁਸਲਂ ਪਜਹਤਿ, ਕੁਸਲਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਸਾਵਜ੍ਜਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਨਵਜ੍ਜਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਸੁਦ੍ਧਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੬੭).

ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਸੁਤਮਯਞਾਣੇ ਠਿਤੋ ਤਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਸੁਤਾਨੁਸਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੂਪਪਰਿਕ੍ਖਾਯ ਧਮ੍ਮਨਿਜ੍ਝਾਨੇਨ ਭਾਵਨਾਯ ਚ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭੇਦਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਾਦਿਵਿਭਾਗਂ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਵਿਭਾਗਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ ਚ, ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਸੁਤਸ੍ਸ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਮਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੬).

‘‘ਧਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤਿ, ਅਤ੍ਥਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੋ ਧਮ੍ਮਾ ਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਖਮਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਨਿਜ੍ਝਾਨਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਜਾਯਤਿ, ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਉਸ੍ਸਹਤਿ, ਉਸ੍ਸਹਿਤ੍ਵਾ ਤੁਲੇਤਿ, ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਪਦਹਤਿ, ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਕਾਯੇਨ ਚੇਵ ਪਰਮਸਚ੍ਚਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਚ ਨਂ ਅਤਿਵਿਜ੍ਝ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੪੩੨) ਚ.

ਞਾਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਸੁਖਾਵਹੋਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਾਦਿਅਤ੍ਥੋ ਚੇਵ ਦੁਕ੍ਖਾਦਿਅਤ੍ਥੋ ਚ ਯਾਥਾਵਤੋ ਞਾਤੋ ਅਧਿਗਤੋ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭੇਦਂ ਸੁਖਂ ਆਵਹਤਿ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਠਿਤਾਯ ਭਾਵਨਾਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਤਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਨ ਸਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸੇਵੇਥ…ਪੇ…ਵਿਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੇਵੇਥ ਪਨ੍ਤਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨੀਤਿ ਕਾਯਵਿਵੇਕਮਾਹ. ਤੇਨ ਸਂਯੋਜਨਪ੍ਪਹਾਨਸ੍ਸ ਚ ਵਕ੍ਖਮਾਨਤ੍ਤਾ ਵਿਵੇਕਾਰਹਸ੍ਸੇਵ ਵਿਵੇਕਵਾਸੋਤਿ ਸੀਲਸਂਵਰਾਦਯੋ ਇਧ ਅਵੁਤ੍ਤਸਿਦ੍ਧਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਚਰੇਯ੍ਯ ਸਂਯੋਜਨਵਿਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਸਂਯੋਜਨੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਥਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਂ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਞ੍ਚ ਚਰੇਯ੍ਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਚੇ ਰਤਿਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਪਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੇਸੁ ਯਥਾਲਦ੍ਧੇਸੁ ਅਧਿਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਰਤਿਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਅਲਾਭਤੋ ਅਭਿਰਤਿਂ ਨ ਲਭੇਯ੍ਯ, ਸਙ੍ਘੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਮੂਹੇ ਰਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪਰਿਗਣ੍ਹਨਤੋ ਰਕ੍ਖਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਛਸੁ ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਸਤਿਆਰਕ੍ਖਾਯ ਉਪਟ੍ਠਪਨੇਨ ਸਤਿਮਾ ਵਸੇਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਅਪਿ ਨਾਮ ਸਂਯੋਜਨਵਿਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਮਹਾਚੁਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਜੋਤਿਦਾਸਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯੇ ਖੋ ਤੇਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਜੋਤਿਦਾਸਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਕਾਸੁਮਾਰਿਕਫਲਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਾਦਿਯਤ੍ਥਜਨਪਦੇ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਜੋਤਿਦਾਸੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਘਰਮਾਵਸਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਾਮੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਭੋਜੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਾਮਸਮੀਪੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਿਹਾਰਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਤਤ੍ਥ ਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਂਵੇਗੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੧.੫੧-੫੬) –

‘‘ਕਣਿਕਾਰਂਵ ਜੋਤਨ੍ਤਂ, ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਂ ਨਰਾਸਭਂ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਸਿਰੇ ਕਤ੍ਵਾਨ ਅਞ੍ਜਲਿਂ;

ਕਾਸੁਮਾਰਿਕਮਾਦਾਯ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸਦਾਸਹਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਂ ਅਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤੀਣਿ ਪਿਟਕਾਨਿ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਿਨਯਪਿਟਕੇ ਸੁਕੁਸਲਭਾਵਂ ਪਤ੍ਵਾ ਦਸਵਸ੍ਸਿਕੋ ਪਰਿਸੁਪਟ੍ਠਾਕੋ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੂਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤੁਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਸ੍ਸਮਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਏਕਂ ਪਞ੍ਚਤਪਂ ਤਪਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਕਿਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਤਪਨੀਯੇ ਅਞ੍ਞਂ ਤਪਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਕੁਪਿਤੋ, ‘‘ਭੋ, ਮੁਣ੍ਡਕ, ਕਿਂ ਅਞ੍ਞਂ ਤਪਨੀਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸ –

‘‘ਕੋਪੋ ਚ ਇਸ੍ਸਾ ਪਰਹੇਠਨਾ ਚ, ਮਾਨੋ ਚ ਸਾਰਮ੍ਭਮਦੋ ਪਮਾਦੋ;

ਤਣ੍ਹਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਭਵਸਙ੍ਗਤੀ ਚ, ਤੇ ਤਪ੍ਪਨੀਯਾ ਨ ਹਿ ਰੂਪਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਰਾਮੇ ਸਬ੍ਬੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਾਹਂ ਤਤ੍ਥ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਤਿਭੂਮਿਂਯੇਵ ਗਤੋ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਉਪਗਤੇਸੁ ਞਾਤਕੇਸੁ ਨਾਨਾਲਦ੍ਧਿਕੇ ਯਞ੍ਞਸੁਦ੍ਧਿਕੇ ਓਵਦਨ੍ਤੋ –

੧੪੩. ‘‘ਯੇ ਖੋ ਤੇ ਵੇਠਮਿਸ੍ਸੇਨ, ਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਚ ਕਮ੍ਮੁਨਾ;

ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਉਪਰੁਨ੍ਧਨ੍ਤਿ, ਫਰੁਸੂਪਕ੍ਕਮਾ ਜਨਾ;

ਤੇਪਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਕੀਰਨ੍ਤਿ, ਨ ਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਪਨਸ੍ਸਤਿ.

੧੪੪. ‘‘ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਨਰੋ ਕਮ੍ਮਂ, ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਯਦਿ ਪਾਪਕਂ;

ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਦਾਯਾਦੋ, ਯਂ ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਪਕੁਬ੍ਬਤੀ’’ਤਿ. – ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਯੇਤਿ ਅਨਿਯਮੁਦ੍ਦੇਸੋ. ਤੇਤਿ ਅਨਿਯਮਤੋ ਏਵ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਪਦਦ੍ਵਯਸ੍ਸਾਪਿ ‘‘ਜਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਖੋਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਵੇਠਮਿਸ੍ਸੇਨਾਤਿ ਵਰਤ੍ਤਖਣ੍ਡਾਦਿਨਾ ਸੀਸਾਦੀਸੁ ਵੇਠਦਾਨੇਨ. ‘‘ਵੇਧਮਿਸ੍ਸੇਨਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ. ਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਚ ਕਮ੍ਮੁਨਾਤਿ ਹਨਨਘਾਤਨਹਤ੍ਥਪਾਦਾਦਿਚ੍ਛੇਦਨੇਨ ਖੁਦ੍ਦਕਸੇਲ਼ਦਾਨਾਦਿਨਾ ਚ ਨਾਨਾਵਿਧੇਨ ਪਰੂਪਘਾਤਕਮ੍ਮੇਨ. ਮਨੁਸ੍ਸੇਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਤ੍ਤੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਉਪਰੁਨ੍ਧਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਬਾਧੇਨ੍ਤਿ. ਫਰੁਸੂਪਕ੍ਕਮਾਤਿ ਦਾਰੁਣਪਯੋਗਾ, ਕੁਰੂਰਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਨਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾ. ਤੇਪਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਕੀਰਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਯਾਹਿ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਬਾਧਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਾਸੁਯੇਵ ਕਾਰਣਾਸੁ ਸਯਮ੍ਪਿ ਕੀਰਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਖਿਪੀਯਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਂਯੇਵ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਤਥੇਵ ਕੀਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ ਪਾਠੋ, ਯਥਾ ਸਯਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਕਂਸੁ, ਤਥੇਵ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਕਰੀਯਨ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਾਪੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਕਸ੍ਮਾ? ਨ ਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਪਨਸ੍ਸਤਿ ਕਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਏਕਨ੍ਤਂ ਉਪਚਿਤਂ ਵਿਪਾਕਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਨ ਵਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਵਸੇਸਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਵਿਪਚ੍ਚਤੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਇਦਾਨਿ ‘‘ਨ ਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਪਨਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਕੁਸਲਂ, ਯਦਿ ਵਾ ਪਾਪਕਂ ਅਕੁਸਲਂ ਸਤ੍ਤੋ ਕਰੋਤਿ, ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚ ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਯਥਾ ਫਲਦਾਨਸਮਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਕੁਬ੍ਬਤਿ ਉਪਚਿਨੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਦਾਯਾਦੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਫਲਸ੍ਸ ਗਣ੍ਹਨਤੋ ਤੇਨ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਦਾਤਬ੍ਬਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਾ, ਮਾਣਵ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੮੯). ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਞਾਤਕਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੂਤਿ.

ਜੋਤਿਦਾਸਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਹੇਰਞ੍ਞਕਾਨਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਅਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਅਹੋਰਤ੍ਤਾਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਹੇਰਞ੍ਞਕਾਨਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਂ ਕਿਰ ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਹਂਸਵਤੀਨਗਰੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਪਰੇਸਂ ਭਤਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜੀਵਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸੁਜਾਤਸ੍ਸ ਨਾਮ ਸਤ੍ਥੁਸਾਵਕਸ੍ਸ ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪਡ੍ਢਦੁਸ੍ਸਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਕੋਸਲਰਞ੍ਞੋ ਗਾਮਭੋਜਕਸ੍ਸ ਚੋਰਵੋਸਾਸਕਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਹੇਰਞ੍ਞਕਾਨੀਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਿਤੁ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਗਾਮਭੋਜਕਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪਿਤੋ ਜੇਤਵਨਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਨਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਤਂ ਠਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੦.੩੧-੪੦) –

‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰਭਗਵਤੋ, ਸੁਜਾਤੋ ਨਾਮ ਸਾਵਕੋ;

ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ, ਸਙ੍ਕਾਰੇ ਚਰਤੇ ਤਦਾ.

‘‘ਨਗਰੇ ਹਂਸਵਤਿਯਾ, ਪਰੇਸਂ ਭਤਕੋ ਅਹਂ;

ਉਪਡ੍ਢਦੁਸ੍ਸਂ ਦਤ੍ਵਾਨ, ਸਿਰਸਾ ਅਭਿਵਾਦਯਿਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਤੇਤ੍ਤਿਂਸਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਦੇਵਿਨ੍ਦੋ, ਦੇਵਰਜ੍ਜਮਕਾਰਯਿਂ;

ਸਤ੍ਤਸਤ੍ਤਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਞ੍ਚ, ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਅਹੋਸਹਂ.

‘‘ਪਦੇਸਰਜ੍ਜਂ ਵਿਪੁਲਂ, ਗਣਨਾਤੋ ਅਸਙ੍ਖਿਯਂ;

ਉਪਡ੍ਢਦੁਸ੍ਸਦਾਨੇਨ, ਮੋਦਾਮਿ ਅਕੁਤੋਭਯੋ.

‘‘ਇਚ੍ਛਮਾਨੋ ਚਹਂ ਅਜ੍ਜ, ਸਕਾਨਨਂ ਸਪਬ੍ਬਤਂ;

ਖੋਮਦੁਸ੍ਸੇਹਿ ਛਾਦੇਯ੍ਯਂ, ਅਡ੍ਢਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਦਾਨਮਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਅਡ੍ਢਦੁਸ੍ਸਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਰਂ ਤਤੋ ਕਮ੍ਮਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਕਾਮੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਕਮ੍ਮੇ ਅਭਿਰਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਚੋਦੇਨ੍ਤੋ –

੧੪੫. ‘‘ਅਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਅਹੋਰਤ੍ਤਾ, ਜੀਵਿਤਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤਿ;

ਆਯੁ ਖੀਯਤਿ ਮਚ੍ਚਾਨਂ, ਕੁਨ੍ਨਦੀਨਂਵ ਓਦਕਂ.

੧੪੬. ‘‘ਅਥ ਪਾਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ, ਕਰਂ ਬਾਲੋ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤਿ;

ਪਚ੍ਛਾਸ੍ਸ ਕਟੁਕਂ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਾਕੋ ਹਿਸ੍ਸ ਪਾਪਕੋ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਚ੍ਚਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਲਹੁਂ ਲਹੁਂ ਅਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਹੋਰਤ੍ਤਾਤਿ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਾ. ਜੀਵਿਤਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਖਣਿਕਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ‘‘ਖਣੇ ਖਣੇ, ਤ੍ਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਜਾਯਸਿ ਚ ਜਿਯ੍ਯਸਿ ਚ ਮਿਯ੍ਯਸਿ ਚ ਚਵਸਿ ਚ ਉਪਪਜ੍ਜਸਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਆਯੁ ਖੀਯਤਿ ਮਚ੍ਚਾਨਨ੍ਤਿ ਮਰਿਤਬ੍ਬਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਮਚ੍ਚਾਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਾਨਂ ਇਮੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਯੁ ‘‘ਯੋ ਚਿਰਂ ਜੀਵਤਿ, ਸੋ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਭਿਯ੍ਯੋ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੯੧; ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੪੩; ਅ. ਨਿ. ੭.੭੪) ਏਵਂ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਾਲਪਰਮਾਯੁ ਖੀਯਤਿ ਖਯਞ੍ਚ ਸਮ੍ਭੇਦਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਥਾ ਕਿਂ? ਕੁਨ੍ਨਦੀਨਂਵ ਓਦਕਂ ਯਥਾ ਨਾਮ ਕੁਨ੍ਨਦੀਨਂ ਪਬ੍ਬਤੇਯ੍ਯਾਨਂ ਖੁਦ੍ਦਕਨਦੀਨਂ ਉਦਕਂ ਚਿਰਂ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਲਹੁਤਰਂ ਖੀਯਤਿ, ਆਗਤਮਤ੍ਤਂਯੇਵ ਵਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਯੁ ਲਹੁਤਰਂ ਖੀਯਤਿ ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਉਦਕਮੇਵ ‘‘ਓਦਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਥਾ ਮਨੋਯੇਵ ਮਾਨਸਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਪਾਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ, ਕਰਂ ਬਾਲੋ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਏਵਂ ਸਂਸਾਰੇ ਅਨਿਚ੍ਚੇਪਿ ਸਮਾਨੇ ਬਾਲੋ ਲੋਭਵਸੇਨ ਵਾ ਕੋਧਵਸੇਨ ਵਾ ਪਾਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਪਾਪਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚ ‘‘ਪਾਪਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ ਅਬੁਜ੍ਝਨਕੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪੋ ਦੁਕ੍ਖੋ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ ਪਨ ਅਜਾਨਨਤੋ ‘‘ਨ ਬੁਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਚ੍ਛਾਸ੍ਸ ਕਟੁਕਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯਦਿਪਿ ਪਾਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਆਯੂਹਨਕ੍ਖਣੇ ‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪੋ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਪਨ ਨਿਰਯਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸ ਬਾਲਸ੍ਸ ਕਟੁਕਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਵਿਪਾਕੋ ਹਿਸ੍ਸ ਪਾਪਕੋ ਯਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸ ਪਾਪਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਾਮ ਵਿਪਾਕੋ ਪਾਪਕੋ ਨਿਹੀਨੋ ਅਨਿਟ੍ਠੋ ਏਵਾਤਿ. ਇਮਂ ਪਨ ਓਵਾਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਨਿਟ੍ਠਭਾਤਾ ਰਾਜਾਨਂ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਦਤ੍ਥਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਸਿ.

ਹੇਰਞ੍ਞਕਾਨਿਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਸੋਮਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਦਾਰੁਨ੍ਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸੋਮਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਕਿਂਸੁਕਰੁਕ੍ਖਂ ਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਆਕਾਸੇ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪੂਜੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਸੋਮਮਿਤ੍ਤੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨਂ ਪਾਰਗੂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਿਮਲੇਨ ਨਾਮ ਥੇਰੇਨ ਕਤਪਰਿਚਯਤ੍ਤਾ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਾਸਨੇ ਲਦ੍ਧਪ੍ਪਸਾਦੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧੂਪਸਮ੍ਪਦੋ ਵਤ੍ਤਪਟਿਵਤ੍ਤਂ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਵਿਚਰਤਿ. ਵਿਮਲਤ੍ਥੇਰੋ ਪਨ ਕੁਸੀਤੋ ਮਿਦ੍ਧਬਹੁਲੋ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤਿ. ਸੋਮਮਿਤ੍ਤੋ ‘‘ਕੁਸੀਤਂ ਨਾਮ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੋ ਗੁਣੋ’’ਤਿ ਤਂ ਪਹਾਯ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਓਵਾਦੇ ਠਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੦.੨੫-੩੦) –

‘‘ਕਿਂਸੁਕਂ ਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ ਅਞ੍ਜਲਿਂ;

ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਂ ਸਰਿਤ੍ਵਾਨ, ਆਕਾਸੇ ਅਭਿਪੂਜਯਿਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮੂਹਤਾ;

ਨਾਗੋਵ ਬਨ੍ਧਨਂ ਛੇਤ੍ਵਾ, ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵੋ.

‘‘ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਵਤ ਮੇ ਆਸਿ, ਮਮ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ;

ਤਿਸ੍ਸੋ ਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਨ ਪਤ੍ਵਾ ਵਿਮਲਤ੍ਥੇਰਂ ਓਵਾਦੇਨ ਤਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ –

੧੪੭. ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਦਾਰੁਮਾਰੁਯ੍ਹ, ਯਥਾ ਸੀਦੇ ਮਹਣ੍ਣਵੇ;

ਏਵਂ ਕੁਸੀਤਮਾਗਮ੍ਮ, ਸਾਧੁਜੀਵੀਪਿ ਸੀਦਤਿ;

ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਕੁਸੀਤਂ ਹੀਨਵੀਰਿਯਂ.

੧੪੮. ‘‘ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੇਹਿ ਅਰਿਯੇਹਿ, ਪਹਿਤਤ੍ਤੇਹਿ ਝਾਯਿਭਿ;

ਨਿਚ੍ਚਂ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੇਹਿ, ਪਣ੍ਡਿਤੇਹਿ ਸਹਾਵਸੇ’’ਤਿ. – ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਦਾਰੁਮਾਰੁਯ੍ਹ, ਯਥਾ ਸੀਦੇ ਮਹਣ੍ਣਵੇਤਿ ਪੇਸਲੋਪਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਕੁਸੀਤਂ ਅਲਸਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਦਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਪਤਤਿ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਪਾਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਏਤਦੇਵਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਧਿਕੁਸਲਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਸੀਸਂ ਅਨੁਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਸੀਦਨਤੋ ਕੁਸੀਤਂ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਾਭਾਵਤੋ ਹੀਨਵੀਰਿਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਏਵਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਗਾਥਾਯ ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭੇ ਆਨਿਸਂਸੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੇਹੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯੇ ਪਨ ਕਾਯਵਿਵੇਕਸਮ੍ਭਵੇਨ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਏਵ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਆਰਕਤ੍ਤਾ ਅਰਿਯਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਤਿਪੇਸਿਤਤ੍ਤਤਾਯ ਪਹਿਤਤ੍ਤਾ ਆਰਮ੍ਮਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਲਕ੍ਖਣੂਪਨਿਜ੍ਝਾਨਵਸੇਨ ਚ ਝਾਯਿਨੋ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਪਗ੍ਗਹਿਤਵੀਰਿਯਤਾਯ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਾ, ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਭੇਦਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ, ਤੇਹਿਯੇਵ ਸਹ ਆਵਸੇਯ੍ਯ ਸਦਤ੍ਥਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤੁਕਾਮੋ ਸਂਵਸੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਿਮਲਤ੍ਥੇਰੋ ਸਂਵਿਗ੍ਗਮਾਨਸੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਦਤ੍ਥਂ ਆਰਾਧੇਸਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਪਰਤੋ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ.

ਸੋਮਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਸਬ੍ਬਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਜਨੋ ਜਨਮ੍ਹਿ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧੋਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਬ੍ਬਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਦ੍ਵਾਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਤਿਸ੍ਸਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਨੇਸਾਦਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਨਚਾਰਿਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਨੇ ਮਿਗੇ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਮਂਸਂ ਖਾਦਨ੍ਤੋ ਜੀਵਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਨਤ੍ਥਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਸਮੀਪੇ ਤੀਣਿ ਪਦਚੇਤਿਯਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਸੋ ਅਤੀਤਕਾਲੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਪਰਿਚਯਤ੍ਤਾ ਚਕ੍ਕਙ੍ਕਿਤਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਕੋਰਣ੍ਡਪੁਪ੍ਫੇਹਿ ਪੂਜਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਸੁਗਤੀਸੁਯੇਵ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਗਰੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਮਿਤ੍ਤੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਜੇਤਵਨਪਟਿਗ੍ਗਹਣੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਵਸ੍ਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤੁਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਮਾਗਵਿਕੇਹਿ ਓਡ੍ਡਿਤੇ ਪਾਸੇ ਮਿਗਪੋਤਕਂ ਬਦ੍ਧਂ ਅਦ੍ਦਸ. ਮਾਤਾ ਪਨਸ੍ਸ ਮਿਗੀ ਪਾਸਂ ਅਪ੍ਪਵਿਟ੍ਠਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤਸਿਨੇਹੇਨ ਦੂਰਂ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮਰਣਭਯੇਨ ਪਾਸਸਮੀਪਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ ਮਿਗਪੋਤਕੋ ਚ ਭੀਤੋ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋ ਕਰੁਣਂ ਵਿਲਪਤਿ, ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਥੇਰੋ, ‘‘ਅਹੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸ੍ਨੇਹਹੇਤੁਕਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਤਤੋ ਪਰਂ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇ ਚੋਰੇ ਏਕਂ ਪੁਰਿਸਂ ਜੀਵਗਾਹਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਲਾਲਵੇਣਿਯਾ ਸਰੀਰਂ ਵੇਠੇਤ੍ਵਾ ਝਾਪੇਨ੍ਤੇ, ਤਞ੍ਚ ਮਹਾਵਿਰਵਂ ਵਿਰਵਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਦੁਭਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸਞ੍ਜਾਤਸਂਵੇਗੋ ਤੇਸਂ ਚੋਰਾਨਂ ਸੁਣਨ੍ਤਾਨਂਯੇਵ –

੧੪੯. ‘‘ਜਨੋ ਜਨਮ੍ਹਿ ਸਮ੍ਬਦ੍ਧੋ, ਜਨਮੇਵਸ੍ਸਿਤੋ ਜਨੋ;

ਜਨੋ ਜਨੇਨ ਹੇਠੀਯਤਿ, ਹੇਠੇਤਿ ਚ ਜਨੋ ਜਨਂ.

੧੫੦. ‘‘ਕੋ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਜਨੇਨਤ੍ਥੋ, ਜਨੇਨ ਜਨਿਤੇਨ ਵਾ;

ਜਨਂ ਓਹਾਯ ਗਚ੍ਛਂ ਤਂ, ਹੇਠਯਿਤ੍ਵਾ ਬਹੁਂ ਜਨ’’ਨ੍ਤਿ. – ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਜਨੋਤਿ ਅਨ੍ਧਬਾਲਜਨੋ. ਜਨਮ੍ਹੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇ ਜਨੇ. ਸਮ੍ਬਦ੍ਧੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਬਨ੍ਧਨੇਨ ਬਦ੍ਧੋ. ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਮਾਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਟਿਬਦ੍ਧੋ. ਅਯਮੇਵ ਵਾ ਪਾਠੋ, ‘‘ਇਮੇ ਮਂ ਪੋਸੇਨ੍ਤਿ, ਅਹਂ ਇਮੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਜੀਵਾਮੀ’’ਤਿ ਪਟਿਬਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਨਮੇਵਸ੍ਸਿਤੋ ਜਨੋਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਧੀਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਅਞ੍ਞਮੇਵ ਜਨਂ ਅਞ੍ਞੋ ਜਨੋ ਅਸ੍ਸਿਤੋ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਲ੍ਲੀਨੋ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਠਿਤੋ. ਜਨੋ ਜਨੇਨ ਹੇਠੀਯਤਿ, ਹੇਠੇਤਿ ਚ ਜਨੋ ਜਨਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਯ ਯਥਾਭੂਤਾਵਬੋਧਸ੍ਸ ਚ ਅਭਾਵਤੋ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਨਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਲੋਭਵਸੇਨ ਯਥਾ ਜਨੋ ਜਨਂ ਅਸ੍ਸਿਤੋ, ਏਵਂ ਦੋਸਵਸੇਨ ਜਨੋ ਜਨੇਨ ਹੇਠੀਯਤਿ ਵਿਬਾਧੀਯਤਿ. ‘‘ਤਯਿਦਂ ਮਯ੍ਹਂਵ ਉਪਰਿ ਹੇਠਨਫਲਵਸੇਨ ਪਰਿਪਤਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਹੇਠੇਤਿ ਚ ਜਨੋ ਜਨਂ.

ਕੋ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਜਨੇਨਤ੍ਥੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਜਨਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਨ ਜਨੇਨ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਅਸ੍ਸਿਤੇਨ ਦੋਸਵਸੇਨ ਹੇਠਿਤੇਨ ਵਾ ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਨੇਨ ਜਨਿਤੇਨ ਵਾਤਿ ਮਾਤਾਪਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਅਞ੍ਞੇਨ ਜਨੇਨ ਜਨਿਤੇਨ ਵਾ ਕੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਨਂ ਓਹਾਯ ਗਚ੍ਛਂ ਤਂ, ਹੇਠਯਿਤ੍ਵਾ ਬਹੁਂ ਜਨਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਂਸਾਰੇ ਚਰਤੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਯਮੇਵਾਨੁਰੂਪਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਜਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਚ ਬਾਧਿਕਾ ਯਾ ਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਚ, ਯੋ ਚ ਸੋ ਦੋਸੋ ਏਵ ਬਹੁਂ ਜਨਂ ਬਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ, ਤਞ੍ਚ ਓਹਾਯ ਸਬ੍ਬਸੋ ਪਹਾਯ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਂ, ਤੇਹਿ ਅਨੁਪਦ੍ਦੁਤਂ ਠਾਨਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਂ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਪਨ ਵਤ੍ਵਾ ਥੇਰੋ ਤਾਵਦੇਵ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੦.੧੫-੨੪) –

‘‘ਵਨਕਮ੍ਮਿਕੋ ਪੁਰੇ ਆਸਿਂ, ਪਿਤੁਮਾਤੁਮਤੇਨਹਂ;

ਪਸੁਮਾਰੇਨ ਜੀਵਾਮਿ, ਕੁਸਲਂ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਮਮ ਆਸਯਸਾਮਨ੍ਤਾ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਲੋਕਗ੍ਗਨਾਯਕੋ;

ਪਦਾਨਿ ਤੀਣਿ ਦਸ੍ਸੇਸਿ, ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਚਕ੍ਖੁਮਾ.

‘‘ਅਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਚ ਪਦੇ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਤਿਸ੍ਸਨਾਮਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁਨੋ;

ਹਟ੍ਠੋ ਹਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਪਦੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਾਦਯਿਂ.

‘‘ਕੋਰਣ੍ਡਂ ਪੁਪ੍ਫਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਪਾਦਪਂ ਧਰਣੀਰੁਹਂ;

ਸਕੋਸਕਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਪਦਸੇਟ੍ਠਮਪੂਜਯਿਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਯਂ ਯਂ ਯੋਨੁਪਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਦੇਵਤ੍ਤਂ ਅਥ ਮਾਨੁਸਂ;

ਕੋਰਣ੍ਡਕਛਵਿ ਹੋਮਿ, ਸੁਪ੍ਪਭਾਸੋ ਭਵਾਮਹਂ.

‘‘ਦ੍ਵੇਨਵੁਤੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪਦਪੂਜਾਯਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤੇ ਪਨ ਚੋਰਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਂਵੇਗਜਾਤਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਂਸੂਤਿ.

ਸਬ੍ਬਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਮਹਾਕਾਲ਼ਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਕਾਲ਼ੀ ਇਤ੍ਥੀਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਕਾਲ਼ਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਏਕਨਵੁਤੇ ਕਪ੍ਪੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਅਰਞ੍ਞਂ ਗਤੋ ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਾਖਾਯ ਓਲਮ੍ਬਮਾਨਂ ਪਂਸੁਕੂਲਚੀਵਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਅਰਿਯਦ੍ਧਜੋ ਓਲਮ੍ਬਤੀ’’ਤਿ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਕਿਙ੍ਕਣਿਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਂਸੁਕੂਲਂ ਪੂਜੇਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਸੇਤਬ੍ਯਨਗਰੇ ਸਤ੍ਥਵਾਹਕੁਲੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਕਾਲ਼ੋਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਘਰਾਵਾਸਂ ਵਸਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਕਟਸਤੇਹਿ ਭਣ੍ਡਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਾਣਿਜ੍ਜਵਸੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਤੋ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਸਕਟਸਤ੍ਥਂ ਨਿਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਸ੍ਸਮਂ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਰਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਗਨ੍ਧਮਾਲਾਦਿਹਤ੍ਥੇ ਉਪਾਸਕੇ ਜੇਤਵਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਯਮ੍ਪਿ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵਿਹਾਰਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਦ੍ਧੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਸੋਸਾਨਿਕਙ੍ਗਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਯ ਸੁਸਾਨੇ ਵਸਤਿ. ਅਥੇਕਦਿਵਸਂ ਕਾਲ਼ੀ ਨਾਮ ਏਕਾ ਇਤ੍ਥੀ ਛਵਡਾਹਿਕਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਤ੍ਥਾਯ ਅਚਿਰਮਤਸਰੀਰਂ ਉਭੋ ਸਤ੍ਥੀ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਭੋ ਚ ਬਾਹੂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸੀਸਞ੍ਚ ਦਧਿਥਾਲਕਂ ਵਿਯ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮੇਵ ਕਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਓਲੋਕੇਤੁਂ ਯੋਗ੍ਯਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਥੇਰੋ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਓਵਦਨ੍ਤੋ –

੧੫੧. ‘‘ਕਾਲ਼ੀ ਇਤ੍ਥੀ ਬ੍ਰਹਤੀ ਧਙ੍ਕਰੂਪਾ, ਸਤ੍ਥਿਞ੍ਚ ਭੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਞ੍ਚ ਸਤ੍ਥਿਂ;

ਬਾਹਞ੍ਚ ਭੇਤ੍ਵਾ ਅਪਰਞ੍ਚ ਬਾਹਂ, ਸੀਸਞ੍ਚ ਭੇਤ੍ਵਾ ਦਧਿਥਾਲਕਂਵ;

ਏਸਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਅਭਿਸਨ੍ਦਹਿਤ੍ਵਾ.

੧੫੨. ‘‘ਯੋ ਵੇ ਅਵਿਦ੍ਵਾ ਉਪਧਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਦੁਕ੍ਖਮੁਪੇਤਿ ਮਨ੍ਦੋ;

ਤਸ੍ਮਾ ਪਜਾਨਂ ਉਪਧਿਂ ਨ ਕਯਿਰਾ, ਮਾਹਂ ਪੁਨ ਭਿਨ੍ਨਸਿਰੋ ਸਯਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ.

ਤਤ੍ਥ ਕਾਲ਼ੀਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਨਾਮਂ, ਕਾਲ਼ਵਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਵਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬ੍ਰਹਤੀਤਿ ਮਹਾਸਰੀਰਾ ਆਰੋਹਪਰਿਣਾਹਵਤੀ. ਧਙ੍ਕਰੂਪਾਤਿ ਕਾਲ਼ਵਣ੍ਣਤ੍ਤਾ ਏਵ ਕਾਕਸਦਿਸਰੂਪਾ. ਸਤ੍ਥਿਞ੍ਚ ਭੇਤ੍ਵਾਤਿ ਮਤਸਰੀਰਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਿਂ ਜਣ੍ਣੁਭੇਦਨੇਨ ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਅਪਰਞ੍ਚ ਸਤ੍ਥਿਨ੍ਤਿ ਇਤਰਞ੍ਚ ਸਤ੍ਥਿਂ ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਬਾਹਞ੍ਚ ਭੇਤ੍ਵਾਤਿ ਬਾਹਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਅਗ੍ਗਬਾਹਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ. ਸੀਸਞ੍ਚ ਭੇਤ੍ਵਾ ਦਧਿਥਾਲਕਂਵਾਤਿ ਮਤਸਰੀਰਸ੍ਸ ਸੀਸਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਵ ਲੇਡ੍ਡੁਦਣ੍ਡਾਦੀਹਿ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ ਦਧਿਥਾਲਕਂ ਵਿਯ, ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ ਮਤ੍ਥਲੁਙ੍ਗਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਅਭਿਸਨ੍ਦਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਾਵਯਵਂ ਮਤਸਰੀਰਂ ਤੇ ਅਵਯਵੇ ਯਥਾਠਾਨੇਯੇਵ ਠਪਨੇਨ ਸਨ੍ਦਹਿਤ੍ਵਾ ਸਹਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਂਸਾਪਣਂ ਪਸਾਰੇਨ੍ਤੀ ਵਿਯ ਏਸਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ.

ਯੋ ਵੇ ਅਵਿਦ੍ਵਾ ਉਪਧਿਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਯੋ ਇਮਾਯ ਉਪਟ੍ਠਾਪਿਤਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾਪਿ ਅਵਿਦ੍ਵਾ ਅਕੁਸਲੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਕਿਲੇਸੂਪਧਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ, ਸੋ ਮਨ੍ਦੋ ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞੋ ਸਂਸਾਰਸ੍ਸ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਅਪਰਾਪਰਂ ਨਿਰਯਾਦੀਸੁ ਦੁਕ੍ਖਂ ਉਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਜਾਨਂ ਉਪਧਿਂ ਨ ਕਯਿਰਾਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤਦੇਵਂ, ਤਸ੍ਮਾ. ਪਜਾਨਂ ਉਪਧਿਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਧ ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮ੍ਭੋਤੀ’’ਤਿ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਕਿਲੇਸੂਪਧਿਂ ਨ ਕਯਿਰਾ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ. ਕਸ੍ਮਾ? ਮਾਹਂ ਪੁਨ ਭਿਨ੍ਨਸਿਰੋ ਸਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਯਥਯਿਦਂ ਮਤਸਰੀਰਂ ਭਿਨ੍ਨਸਰੀਰਂ ਸਯਤਿ, ਏਵਂ ਕਿਲੇਸੂਪਧੀਹਿ ਸਂਸਾਰੇ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਟਸਿਵਡ੍ਢਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਭਿਨ੍ਨਸਿਰੋ ਅਹਂ ਮਾ ਸਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਏਵ ਥੇਰੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੦.੮-੧੪) –

‘‘ਹਿਮਵਨ੍ਤਸ੍ਸਾਵਿਦੂਰੇ, ਉਦਙ੍ਗਣੋ ਨਾਮ ਪਬ੍ਬਤੋ;

ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਂ ਪਂਸੁਕੂਲਂ, ਦੁਮਗ੍ਗਮ੍ਹਿ ਵਿਲਮ੍ਬਿਤਂ.

‘‘ਤੀਣਿ ਕਿਙ੍ਕਣਿਪੁਪ੍ਫਾਨਿ, ਓਚਿਨਿਤ੍ਵਾਨਹਂ ਤਦਾ;

ਹਟ੍ਠੋ ਹਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਪਂਸੁਕੂਲਮਪੂਜਯਿਂ.

‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;

ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.

‘‘ਏਕਨਵੁਤਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਕਮ੍ਮਮਕਰਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਪੂਜਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਦ੍ਧਜਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਮਹਾਕਾਲ਼ਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਤਿਸ੍ਸਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ