੨. ਜੋਤਿਦਾਸਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

ਯੇ ਖੋ ਤੇਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਜੋਤਿਦਾਸਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗਾਥਾ. ਕਾ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਮਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਕਤਾਧਿਕਾਰੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਭਵੇ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਚਿਨਨ੍ਤੋ ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲੇ ਕੁਲਗੇਹੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਕਾਸੁਮਾਰਿਕਫਲਂ ਅਦਾਸਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਪੁਞ੍ਞਕਮ੍ਮੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਂਸਰਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇ ਪਾਦਿਯਤ੍ਥਜਨਪਦੇ ਵਿਭਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਜੋਤਿਦਾਸੋਤਿਸ੍ਸ ਨਾਮਂ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਵਿਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਘਰਮਾਵਸਨ੍ਤੋ ਏਕਦਿਵਸਂ ਮਹਾਕਸ੍ਸਪਤ੍ਥੇਰਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਾਮੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਭੋਜੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਗਾਮਸਮੀਪੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਿਹਾਰਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਥੇਰਂ ਤਤ੍ਥ ਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਚਤੂਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸਂਵੇਗੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਪਦਾਨੇ (ਅਪ. ਥੇਰ ੨.੫੧.੫੧-੫੬) –

‘‘ਕਣਿਕਾਰਂਵ ਜੋਤਨ੍ਤਂ, ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਪਬ੍ਬਤਨ੍ਤਰੇ;

ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਿਰਜਂ ਬੁਦ੍ਧਂ, ਲੋਕਜੇਟ੍ਠਂ ਨਰਾਸਭਂ.

‘‘ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਮਨੋ, ਸਿਰੇ ਕਤ੍ਵਾਨ ਅਞ੍ਜਲਿਂ;

ਕਾਸੁਮਾਰਿਕਮਾਦਾਯ, ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠਸ੍ਸਦਾਸਹਂ.

‘‘ਏਕਤਿਂਸੇ ਇਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਯਂ ਫਲਂ ਅਦਦਿਂ ਤਦਾ;

ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ, ਫਲਦਾਨਸ੍ਸਿਦਂ ਫਲਂ.

‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਪਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤੀਣਿ ਪਿਟਕਾਨਿ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸੇਸਤੋ ਵਿਨਯਪਿਟਕੇ ਸੁਕੁਸਲਭਾਵਂ ਪਤ੍ਵਾ ਦਸਵਸ੍ਸਿਕੋ ਪਰਿਸੁਪਟ੍ਠਾਕੋ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੂਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤੁਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਅਦ੍ਧਾਨਪਰਿਸ੍ਸਮਵਿਨੋਦਨਤ੍ਥਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਆਰਾਮਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਏਕਂ ਪਞ੍ਚਤਪਂ ਤਪਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ‘‘ਕਿਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਿਂ ਤਪਨੀਯੇ ਅਞ੍ਞਂ ਤਪਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਕੁਪਿਤੋ, ‘‘ਭੋ, ਮੁਣ੍ਡਕ, ਕਿਂ ਅਞ੍ਞਂ ਤਪਨੀਯ’’ਨ੍ਤਿ ਆਹ. ਥੇਰੋ ਤਸ੍ਸ –

‘‘ਕੋਪੋ ਚ ਇਸ੍ਸਾ ਪਰਹੇਠਨਾ ਚ, ਮਾਨੋ ਚ ਸਾਰਮ੍ਭਮਦੋ ਪਮਾਦੋ;

ਤਣ੍ਹਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਭਵਸਙ੍ਗਤੀ ਚ, ਤੇ ਤਪ੍ਪਨੀਯਾ ਨ ਹਿ ਰੂਪਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ. –

ਗਾਥਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾਰਾਮੇ ਸਬ੍ਬੇ ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਚ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ. ਥੇਰੋ ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਤਿਪਾਹਂ ਤਤ੍ਥ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਜਾਤਿਭੂਮਿਂਯੇਵ ਗਤੋ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਉਪਗਤੇਸੁ ਞਾਤਕੇਸੁ ਨਾਨਾਲਦ੍ਧਿਕੇ ਯਞ੍ਞਸੁਦ੍ਧਿਕੇ ਓਵਦਨ੍ਤੋ –

੧੪੩. ‘‘ਯੇ ਖੋ ਤੇ ਵੇਠਮਿਸ੍ਸੇਨ, ਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਚ ਕਮ੍ਮੁਨਾ;

ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਉਪਰੁਨ੍ਧਨ੍ਤਿ, ਫਰੁਸੂਪਕ੍ਕਮਾ ਜਨਾ;

ਤੇਪਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਕੀਰਨ੍ਤਿ, ਨ ਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਪਨਸ੍ਸਤਿ.

੧੪੪. ‘‘ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਨਰੋ ਕਮ੍ਮਂ, ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਯਦਿ ਪਾਪਕਂ;

ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਦਾਯਾਦੋ, ਯਂ ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਪਕੁਬ੍ਬਤੀ’’ਤਿ. – ਗਾਥਾਦ੍ਵਯਂ ਅਭਾਸਿ;

ਤਤ੍ਥ ਯੇਤਿ ਅਨਿਯਮੁਦ੍ਦੇਸੋ. ਤੇਤਿ ਅਨਿਯਮਤੋ ਏਵ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਪਦਦ੍ਵਯਸ੍ਸਾਪਿ ‘‘ਜਨਾ’’ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਖੋਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਵੇਠਮਿਸ੍ਸੇਨਾਤਿ ਵਰਤ੍ਤਖਣ੍ਡਾਦਿਨਾ ਸੀਸਾਦੀਸੁ ਵੇਠਦਾਨੇਨ. ‘‘ਵੇਧਮਿਸ੍ਸੇਨਾ’’ਤਿਪਿ ਪਾਲ਼ਿ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ. ਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਚ ਕਮ੍ਮੁਨਾਤਿ ਹਨਨਘਾਤਨਹਤ੍ਥਪਾਦਾਦਿਚ੍ਛੇਦਨੇਨ ਖੁਦ੍ਦਕਸੇਲ਼ਦਾਨਾਦਿਨਾ ਚ ਨਾਨਾਵਿਧੇਨ ਪਰੂਪਘਾਤਕਮ੍ਮੇਨ. ਮਨੁਸ੍ਸੇਤਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਤ੍ਤੇਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਉਪਰੁਨ੍ਧਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਬਾਧੇਨ੍ਤਿ. ਫਰੁਸੂਪਕ੍ਕਮਾਤਿ ਦਾਰੁਣਪਯੋਗਾ, ਕੁਰੂਰਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਨਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾ. ਤੇਪਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਕੀਰਨ੍ਤੀਤਿ ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਯਾਹਿ ਕਮ੍ਮਕਾਰਣਾਹਿ ਅਞ੍ਞੇ ਬਾਧਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਾਸੁਯੇਵ ਕਾਰਣਾਸੁ ਸਯਮ੍ਪਿ ਕੀਰਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਖਿਪੀਯਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਂਯੇਵ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਤਥੇਵ ਕੀਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਚ ਪਾਠੋ, ਯਥਾ ਸਯਂ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਕਂਸੁ, ਤਥੇਵ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਕਰੀਯਨ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਾਪੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਕਸ੍ਮਾ? ਨ ਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਪਨਸ੍ਸਤਿ ਕਮ੍ਮਞ੍ਹਿ ਏਕਨ੍ਤਂ ਉਪਚਿਤਂ ਵਿਪਾਕਂ ਅਦਤ੍ਵਾ ਨ ਵਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਵਸੇਸਪਚ੍ਚਯਸਮਵਾਯੇ ਵਿਪਚ੍ਚਤੇਵਾਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਇਦਾਨਿ ‘‘ਨ ਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਪਨਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਸਙ੍ਖੇਪਤੋ ਵੁਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ ਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਂ ਵਿਭਾਵੇਤੁਂ ‘‘ਯਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਕੁਸਲਂ, ਯਦਿ ਵਾ ਪਾਪਕਂ ਅਕੁਸਲਂ ਸਤ੍ਤੋ ਕਰੋਤਿ, ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਚ ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਯਥਾ ਫਲਦਾਨਸਮਤ੍ਥਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਪਕੁਬ੍ਬਤਿ ਉਪਚਿਨੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਦਾਯਾਦੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਫਲਸ੍ਸ ਗਣ੍ਹਨਤੋ ਤੇਨ ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਦਾਤਬ੍ਬਵਿਪਾਕਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਾ, ਮਾਣਵ, ਸਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’ਤਿਆਦਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੮੯). ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਥੇਰਸ੍ਸ ਞਾਤਕਾ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਤਾਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਂਸੂਤਿ.

ਜੋਤਿਦਾਸਤ੍ਥੇਰਗਾਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.