੫. ਸਤੋਕਾਰਿਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੬੩. ਸਤੋਕਾਰਿਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਇਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਸਾਸਨਪਰਿਦੀਪਨੋ, ਅਞ੍ਞਸਾਸਨਸ੍ਸ ਤਥਾਭਾਵਪਟਿਸੇਧਨੋ ਚ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਇਧੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣੋ…ਪੇ… ਸੁਞ੍ਞਾ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਸਮਣੇਭਿ ਅਞ੍ਞੇਹੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੯; ਅ. ਨਿ. ੪.੨੪੧).

ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾਤਿ ਇਦਮਸ੍ਸ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿ ਭਾਵਨਾਨੁਰੂਪਸੇਨਾਸਨਪਰਿਗ੍ਗਹਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਇਮਸ੍ਸ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਅਨੁਵਿਸਟਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤੁਂ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਕੂਟਗੋਣਯੁਤ੍ਤਰਥੋ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਥਮੇਵ ਧਾਵਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਗੋਪੋ ਕੂਟਧੇਨੁਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਖੀਰਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢਿਤਂ ਕੂਟਵਚ੍ਛਂ ਦਮੇਤੁਕਾਮੋ ਧੇਨੁਤੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਥਮ੍ਭਂ ਨਿਖਣਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਯੋਤ੍ਤੇਨ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ, ਅਥਸ੍ਸ ਸੋ ਵਚ੍ਛੋ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਤਮੇਵ ਥਮ੍ਭਂ ਉਪਨਿਸੀਦੇਯ੍ਯ ਵਾ ਉਪਨਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਾ, ਏਵਮੇਵ ਇਮਿਨਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਰਸਪਾਨਵਡ੍ਢਿਤਂ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਂ ਦਮੇਤੁਕਾਮੇਨ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਂ ਵਾ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਥਮ੍ਭੇ ਸਤਿਯੋਤ੍ਤੇਨ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਚਿਣ੍ਣਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਲਭਮਾਨਂ ਸਤਿਯੋਤ੍ਤਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ ਤਮੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਉਪਨਿਸੀਦਤਿ ਚੇਵ ਉਪਨਿਪਜ੍ਜਤਿ ਚ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਯਥਾ ਥਮ੍ਭੇ ਨਿਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ, ਵਚ੍ਛਂ ਦਮਂ ਨਰੋ ਇਧ;

ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯੇਵਂ ਸਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸਤਿਯਾਰਮ੍ਮਣੇ ਦਲ਼੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੧੭; ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੬੫; ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੭੪; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੦੭) –

ਏਵਮਸ੍ਸ ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਾਵਨਾਨੁਰੂਪਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਭੇਦੇ ਮੁਦ੍ਧਭੂਤਂ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਨਂ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦਿਸਦ੍ਦਸਮਾਕੁਲਂ ਗਾਮਨ੍ਤਂ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਨ ਸੁਕਰਂ ਭਾਵੇਤੁਂ ਸਦ੍ਦਕਣ੍ਟਕਤ੍ਤਾ ਝਾਨਸ੍ਸ. ਅਗਾਮਕੇ ਪਨ ਅਰਞ੍ਞੇ ਸੁਕਰਂ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਨਾਪਾਨਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਫਲਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਉਪਦਿਸਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਥੇਵ ਥੇਰੋ.

ਵਤ੍ਥੁਵਿਜ੍ਜਾਚਰਿਯੋ ਵਿਯ ਹਿ ਭਗਵਾ, ਸੋ ਯਥਾ ਵਤ੍ਥੁਵਿਜ੍ਜਾਚਰਿਯੋ ਨਗਰਭੂਮਿਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਥਾ’’ਤਿ ਉਪਦਿਸਤਿ, ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਚ ਨਗਰੇ ਨਿਟ੍ਠਿਤੇ ਰਾਜਕੁਲਤੋ ਮਹਾਸਕ੍ਕਾਰਂ ਲਭਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਦਿਸਤਿ, ਤਤੋ ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤੇਨ ਯੋਗਿਨਾ ਕਮੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤ੍ਤੇ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਤ ਸੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਮਹਨ੍ਤਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਲਭਤਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਦੀਪਿਸਦਿਸੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਮਹਾਦੀਪਿਰਾਜਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਤਿਣਗਹਨਂ ਵਾ ਵਨਗਹਨਂ ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਗਹਨਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਵਨਮਹਿਂਸਗੋਕਣ੍ਣਸੂਕਰਾਦਯੋ ਮਿਗੇ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਅਯਂ ਅਰਞ੍ਞਾਦੀਸੁ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਕ੍ਕਮੇਨ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਸਕਦਾਗਾਮਿਅਨਾਗਾਮਿਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇ ਚੇਵ ਅਰਿਯਫਲਾਨਿ ਚ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਯਥਾਪਿ ਦੀਪਿਕੋ ਨਾਮ, ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਤੇ ਮਿਗੇ;

ਤਥੇਵਾਯਂ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤੋ, ਯੁਤ੍ਤਯੋਗੋ ਵਿਪਸ੍ਸਕੋ;

ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾਨ, ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ. (ਮਿ. ਪ. ੬.੧.੫);

ਤੇਨਸ੍ਸ ਪਰਕ੍ਕਮਜਵਯੋਗ੍ਗਭੂਮਿਂ ਅਰਞ੍ਞਸੇਨਾਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋਤਿ ਉਪਰਿ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਪਵਿਵੇਕਸੁਖਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਗਤੋ. ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋਤਿ ਰੁਕ੍ਖਸਮੀਪਂ ਗਤੋ. ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋਤਿ ਸੁਞ੍ਞਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤੋਕਾਸਂ ਗਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਞ੍ਚ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਞ੍ਚ ਅਵਸੇਸਸਤ੍ਤਵਿਧਸੇਨਾਸਨਂ ਗਤੋਪਿ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਨਵਵਿਧਞ੍ਹਿ ਸੇਨਾਸਨਂ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸੋ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜਤਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੦੮). ਏਵਮਸ੍ਸ ਉਤੁਤ੍ਤਯਾਨੁਕੂਲਂ ਧਾਤੁਚਰਿਯਾਨੁਕੂਲਞ੍ਚ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਾਨੁਰੂਪਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਉਪਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਲੀਨਾਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕਂ ਸਨ੍ਤਮਿਰਿਯਾਪਥਂ ਉਪਦਿਸਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਤੀਤਿ ਆਹ. ਅਥਸ੍ਸ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਦਲ਼੍ਹਭਾਵਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨਸਮਤ੍ਥਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਰਿਗ੍ਗਹੂਪਾਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਨ੍ਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਊਰੁਬਦ੍ਧਾਸਨਂ. ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ. ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯਾਤਿ ਉਪਰਿਮਸਰੀਰਂ ਉਜੁਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕੇ ਕੋਟਿਯਾ ਕੋਟਿਂ ਪਟਿਪਾਦੇਤ੍ਵਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਮਂਸਨ੍ਹਾਰੂਨਿ ਨ ਪਣਮਨ੍ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਯਾ ਤੇਸਂ ਪਣਮਨਪਚ੍ਚਯਾ ਖਣੇ ਖਣੇ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਾਸੁ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਹੋਤਿ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਪਰਿਪਤਤਿ, ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਫਾਤਿਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ.

ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਠਪਯਿਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਸਤੋਵ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਸਤੋ ਪਸ੍ਸਸਤੀਤਿ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਤਿਂ ਅਵਿਜਹਨ੍ਤੋ ਸਤੋ ਏਵ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਸਤੋ ਪਸ੍ਸਸਤਿ, ਸਤੋਕਾਰੀ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਯੇਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਸਤੋਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਤੇ ਪਕਾਰੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਤਿ ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਪਵਤ੍ਤਯਨ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਰਸ੍ਸਂ. ਯਾ ਪਨ ਨੇਸਂ ਦੀਘਰਸ੍ਸਤਾ, ਸਾ ਕਾਲਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਦਾਚਿ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਹਤ੍ਥਿਅਹਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਕਾਲਵਸੇਨ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤਿ ਚ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤਿ ਚ, ਕਦਾਚਿ ਸੁਨਖਸਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਰਸ੍ਸਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਚੁਣ੍ਣਵਿਚੁਣ੍ਣਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਦੀਘਰਸ੍ਸਾ ਨਾਮ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਦੀਘਂ ਕਾਲਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾ ਚ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਾ ਚ ਦੀਘਾ, ਰਸ੍ਸਂ ਕਾਲਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾ ਚ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਾ ਚ ਰਸ੍ਸਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪਰਿ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਨਵਹਾਕਾਰੇਹਿ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮਿ, ਪਸ੍ਸਸਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਥਾ ਰਸ੍ਸਂ.

ਏਵਂ ਪਜਾਨਤੋ ਚ –

‘‘ਦੀਘੋ ਰਸ੍ਸੋ ਚ ਅਸ੍ਸਾਸੋ, ਪਸ੍ਸਾਸੋਪਿ ਚ ਤਾਦਿਸੋ;

ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨਾਸਿਕਗ੍ਗੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੧੯; ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੬੫);

ਨਵਨ੍ਨਞ੍ਚਸ੍ਸ ਆਕਾਰਾਨਂ ਏਕੇਨਾਕਾਰੇਨ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸਕਲਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਸਕਾਯਸ੍ਸਾਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਸਕਲਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯਸ੍ਸਾਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਚੇਵ ਪਸ੍ਸਸਤਿ ਚ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੁਣ੍ਣਵਿਚੁਣ੍ਣਵਿਸਟੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੧੯; ਪਾਰਾ. ੨.੧੬੫) ਅਸ੍ਸਾਸਕਾਯੇ, ਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯੇ ਵਾ ਆਦਿ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਸੋ ਆਦਿਮੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਕਿਲਮਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਆਦਿਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਸੋ ਮਜ੍ਝਮੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਆਦਿਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਕਿਲਮਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਆਦਿਮਜ੍ਝਂ. ਸੋ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਆਦਿਮਜ੍ਝੇ ਕਿਲਮਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕਿਲਮਤਿ. ਤਾਦਿਸੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ’’ਤਿਆਦਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਏਵਂ ਘਟਤਿ ਵਾਯਮਤਿ. ਯੋ ਵਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰੋ, ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ. ਯੋ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿ, ਅਯਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ. ਯਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾਤਿ ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਆਸੇਵਤਿ ਭਾਵੇਤਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨ ਕੇਵਲਂ ਅਸ੍ਸਸਿਤਬ੍ਬਂ ਪਸ੍ਸਸਿਤਬ੍ਬਮੇਵ ਚ, ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਨ ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦੀਸੁ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਸ੍ਸਸਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦਿਨੋ ਆ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਨਾਗਤਕਾਲਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿ ਆਰੋਪਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ…ਪੇ… ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

ਤਤ੍ਰੇਵਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਚ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ਇਮਸ੍ਸ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਕਾਯੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਦਰਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ. ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤੇ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਬਲਵਤਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨਾਸਿਕਾ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ, ਮੁਖੇਨ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਯਦਾ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਤੇ ਸਨ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵੂਪਸਨ੍ਤਾ. ਤੇਸੁ ਵੂਪਸਨ੍ਤੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਸੁਖੁਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ, ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਾ ਵਾ ਓਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਰਂ ਵਾ ਸੀਸਤੋ ਓਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨਾਸਿਕਾ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ, ਮੁਖੇਨ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਯਦਾ ਪਨੇਸ ਤਂ ਪਰਿਸ੍ਸਮਂ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਚ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਚ ਅਲ੍ਲਸਾਟਕਂ ਹਦਯੇ ਕਤ੍ਵਾ ਸੀਤਾਯ ਛਾਯਾਯ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਅਥਸ੍ਸ ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਸੁਖੁਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ, ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਏਵਮੇਵਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕੋਲ਼ਾਰਿਕੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਮੀ’’ਤਿ ਆਭੋਗਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਮਨਸਿਕਾਰੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਸੁਖੁਮੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –

‘‘ਸਾਰਦ੍ਧੇ ਕਾਯੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚ, ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ;

ਅਸਾਰਦ੍ਧਮ੍ਹਿ ਕਾਯਮ੍ਹਿ, ਸੁਖੁਮਂ ਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੨੦; ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੬੫);

ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਚ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਚ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਅਤਿਸੁਖੁਮੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮੇਵ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਇਦਂ ਤਾਵ ਦੀਘਭਾਣਕਸਂਯੁਤ੍ਤਭਾਣਕਾਨਂ ਮਤਂ.

ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਾ ਪਨ ‘‘ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਸੁਖੁਮੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਹੇਟ੍ਠਿਮਜ੍ਝਾਨਤੋ ਉਪਰੂਪਰਿਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇਪਿ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਪਨ ਮਤੇਨ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਸਮਥੇ ਨਯੋ.

ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਂ ਪਨ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਮਹਾਭੂਤਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਉਪਾਦਾਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਸਕਲਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਅਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਰੂਪਾਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨਾਮਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਦੁਬ੍ਬਲਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸੁਖੁਮੋ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਾ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਇਦਮੇਵ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਤਰਾਨਿ ਪਨ ਤੀਣਿ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਿ ਏਤ੍ਥ ਪਤ੍ਤਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਆਨਾਪਾਨਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਪਦਟ੍ਠਾਨਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਕਾਮੇਨ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੇਨ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸੀਲਪਰਿਸੋਧਨਾਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਞ੍ਚਸਨ੍ਧਿਕਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰਿਮੇ ਪਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਯੋ ਉਗ੍ਗਹੋ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਪ੍ਪਨਾ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਗ੍ਗਹੋ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ. ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਨਂ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਪ੍ਪਨਾ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਨਾ. ਲਕ੍ਖਣਂ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਂ, ‘‘ਏਵਂ ਲਕ੍ਖਣਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸਭਾਵੂਪਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਸਨ੍ਧਿਕਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨਾਪਿ ਨ ਕਿਲਮਤਿ, ਆਚਰਿਯਮ੍ਪਿ ਨ ਵਿਹੇਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਥੋਕਂ ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਬਹੁਂ ਕਾਲਂ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਸਨ੍ਧਿਕਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਦੋਸਯੁਤ੍ਤੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇ ਸੇਨਾਸਨੇ ਵਸਨ੍ਤੇਨ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਖੁਦ੍ਦਕਪਲਿਬੋਧੇਨ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚੇਨ ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦਂ ਪਟਿਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਸੁਖਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਾਨੁਸ੍ਸਰਣੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯੁਗ੍ਗਹਤੋ ਏਕਪਦਮ੍ਪਿ ਅਪਰਿਹਾਪੇਨ੍ਤੇਨ ਇਦਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਮਨਸਿਕਾਰਵਿਧਿ –

‘‘ਗਣਨਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾ, ਫੁਸਨਾ ਠਪਨਾ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾ;

ਵਿਵਟ੍ਟਨਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਪਟਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਗਣਨਾਤਿ ਗਣਨਾਯੇਵ. ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾਤਿ ਅਨੁਗਮਨਾ. ਫੁਸਨਾਤਿ ਫੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ. ਠਪਨਾਤਿ ਅਪ੍ਪਨਾ. ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਵਿਵਟ੍ਟਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗੋ. ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਫਲਂ. ਤੇਸਞ੍ਚ ਪਟਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ. ਤਤ੍ਥ ਇਮਿਨਾ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੇਨ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਪਠਮਂ ਗਣਨਾਯ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਗਣੇਨ੍ਤੇਨ ਪਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਦਸਨ੍ਨਂ ਉਪਰਿ ਨ ਨੇਤਬ੍ਬਂ, ਅਨ੍ਤਰਾ ਖਣ੍ਡਂ ਨ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਮ੍ਬਾਧੇ ਓਕਾਸੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਤਿ ਸਮ੍ਬਾਧੇ ਵਜੇ ਸਨ੍ਨਿਰੁਦ੍ਧਗੋਗਣੋ ਵਿਯ. ਦਸਨ੍ਨਂ ਉਪਰਿ ਨੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਗਣਨਨਿਸ੍ਸਿਤੋਵ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਾ ਖਣ੍ਡਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕਮ੍ਪਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇ ਦੋਸੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ.

ਗਣੇਨ੍ਤੇਨ ਚ ਪਠਮਂ ਦਨ੍ਧਗਣਨਾਯ ਧਞ੍ਞਮਾਪਕਗਣਨਾਯ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ. ਧਞ੍ਞਮਾਪਕੋ ਹਿ ਨਾਲ਼ਿਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਓਕਿਰਤਿ, ਪੁਨ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਚਵਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਛਡ੍ਡੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕਂ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇਤਿਆਦੀਸੁ. ਏਵਮੇਵਂ ਇਮਿਨਾਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇਸੁ ਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕਂ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ‘‘ਦਸ ਦਸਾ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਉਪਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾਵ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਗਣਯਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਾ ਚ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾ ਚ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਅਥਾਨੇਨ ਤਂ ਦਨ੍ਧਗਣਨਂ ਧਞ੍ਞਮਾਪਕਗਣਨਂ ਪਹਾਯ ਸੀਘਗਣਨਾਯ ਗੋਪਾਲਕਗਣਨਾਯ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ. ਛੇਕੋ ਹਿ ਗੋਪਾਲਕੋ ਸਕ੍ਖਰਾਦਯੋ ਉਚ੍ਛਙ੍ਗੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰਜ੍ਜੁਦਣ੍ਡਹਤ੍ਥੋ ਪਾਤੋਵ ਵਜਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਾਵੋ ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਲਿਘਤ੍ਥਮ੍ਭਮਤ੍ਥਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਂਯੇਵ ਗਾਵਂ ‘‘ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਸਕ੍ਖਰਂ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਗਣੇਤਿ. ਤਿਯਾਮਰਤ੍ਤਿਂ ਸਮ੍ਬਾਧੇ ਓਕਾਸੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੁਤ੍ਥਗੋਗਣੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਉਪਨਿਘਂਸਨ੍ਤੋ ਵੇਗੇਨ ਵੇਗੇਨ ਪੁਞ੍ਜਪੁਞ੍ਜੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ. ਸੋ ਵੇਗੇਨ ਵੇਗੇਨ ‘‘ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਦਸਾ’’ਤਿ ਗਣੇਤਿਯੇਵ, ਏਵਮਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨ ਗਣਯਤੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਪਾਕਟਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਞ੍ਚਰਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਤੇਨ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਞ੍ਚਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂਯੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ, ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਛ, ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਛ ਸਤ੍ਤ…ਪੇ… ਅਟ੍ਠ ਨਵ ਦਸਾ’’ਤਿ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਗਣੇਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਗਣਨਾਪਟਿਬਦ੍ਧੇ ਹਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਗਣਨਬਲੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਹੋਤਿ ਅਰਿਤ੍ਤੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਚਣ੍ਡਸੋਤੇ ਨਾਵਾਠਪਨਮਿਵ.

ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਗਣਯਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਅਥ ‘‘ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਵਾਤਂ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵੇਗੇਨ ਵੇਗੇਨ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਨ੍ਤੋਪਵਿਸਨਵਾਤੇਨ ਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵੇਸਯਤੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਵਾਤਬ੍ਭਾਹਤਂ ਮੇਦਪੂਰਿਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਬਹਿਨਿਕ੍ਖਮਨਵਾਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨੀਹਰਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪੁਥੁਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਫੁਟ੍ਠਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸੇ ਪਨ ਸਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਭਾਵਨਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਵਾਤਂ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵੇਗੇਨ ਵੇਗੇਨ ਗਣੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

ਕੀਵਚਿਰਂ ਪਨੇਤਂ ਗਣੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਯਾਵ ਵਿਨਾ ਗਣਨਾਯ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਬਹਿ ਵਿਸਟਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਤਿ ਸਣ੍ਠਾਪਨਤ੍ਥਂਯੇਵ ਹਿ ਗਣਨਾਤਿ.

ਏਵਂ ਗਣਨਾਯ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾਯ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾ ਨਾਮ ਗਣਨਂ ਪਟਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਤਿਯਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਅਨੁਗਮਨਂ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਨ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨੁਗਮਨਵਸੇਨ. ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਿ ਤਸ੍ਸਾਨੁਗਮਨੇ ਆਦੀਨਵਾ ਚ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ.

ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾਯ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਨ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਵਸੇਨ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਫੁਸਨਾਵਸੇਨ ਚ ਠਪਨਾਵਸੇਨ ਚ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਗਣਨਾਨੁਬਨ੍ਧਨਾਵਸੇਨ ਵਿਯ ਹਿ ਫੁਸਨਾਠਪਨਾਵਸੇਨ ਵਿਸੁਂ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਫੁਟ੍ਠਫੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਪਨ ਗਣੇਨ੍ਤੋ ਗਣਨਾਯ ਚ ਫੁਸਨਾਯ ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਗਣਨਂ ਪਟਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ, ਅਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾਯ ਚ ਫੁਸਨਾਯ ਚ ਠਪਨਾਯ ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਪਙ੍ਗੁਲ਼ਦੋਵਾਰਿਕੋਪਮਾਹਿ ਇਧੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਕਕਚੂਪਮਾਯ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਙ੍ਗੁਲ਼ੋਪਮਾ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਙ੍ਗੁਲ਼ੋ ਦੋਲਾਯ ਕੀਲ਼ਤਂ ਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਦੋਲਂ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਦੋਲਾਥਮ੍ਭਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਕਮੇਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਦੋਲਾਫਲਕਸ੍ਸ ਉਭੋ ਕੋਟਿਯੋ ਮਜ੍ਝਞ੍ਚ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਉਭੋਕੋਟਿਮਜ੍ਝਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਵਟੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤਿਵਸੇਨ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਤ੍ਥਮ੍ਭਮੂਲੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਦੋਲਂ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਸਤਿਯਾ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤੋ ਕਮੇਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਫੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥੇਵ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੨੫) ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਸਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਵਟੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਪਙ੍ਗੁਲ਼ੋਪਮਾ.

ਅਯਂ ਪਨ ਦੋਵਾਰਿਕੋਪਮਾ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਦੋਵਾਰਿਕੋ ਨਗਰਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਪੁਰਿਸੇ ‘‘ਕੋ ਤ੍ਵਂ, ਕੁਤੋ ਵਾ ਆਗਤੋ, ਕੁਹਿਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛਸਿ, ਕਿਂ ਵਾ ਤੇ ਹਤ੍ਥੇ’’ਤਿ ਨ ਵੀਮਂਸਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਭਾਰਾ, ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂਯੇਵ ਪਨ ਵੀਮਂਸਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨ੍ਤੋਪਵਿਟ੍ਠਵਾਤਾ ਚ ਬਹਿਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਵਾਤਾ ਚ ਨ ਭਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯੇਵ ਭਾਰਾਤਿ ਅਯਂ ਦੋਵਾਰਿਕੋਪਮਾ.

ਕਕਚੂਪਮਾ ਪਨ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੫੯) ਨਯੇਨ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਆਗਤਾਗਤਵਸੇਨ ਅਮਨਸਿਕਾਰਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਨ ਚਿਰੇਨੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਵਸੇਸਝਾਨਙ੍ਗਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਾ ਅਪ੍ਪਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਠਪਨਾ ਚ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਨ ਗਣਨਾਵਸੇਨੇਵ ਮਨਸਿਕਾਰਕਾਲਤੋ ਪਭੁਤਿ ਯਥਾ ਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯਸ੍ਸ ਮਞ੍ਚੇ ਵਾ ਪੀਠੇ ਵਾ ਨਿਸੀਦਤੋ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਓਨਮਤਿ ਵਿਕੂਜਤਿ, ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ ਵਲਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਅਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯਸ੍ਸ ਪਨ ਨਿਸੀਦਤੋ ਨੇਵ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਓਨਮਤਿ ਨ ਵਿਕੂਜਤਿ, ਨ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ ਵਲਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤੂਲਪਿਚੁਪੂਰਿਤਂ ਵਿਯ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਅਸਾਰਦ੍ਧੋ ਕਾਯੋ ਲਹੁਕੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਗਣਨਾਵਸੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰਕਾਲਤੋ ਪਭੁਤਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਕਾਯਦਰਥੇ ਵੂਪਸਨ੍ਤੇ ਕਾਯੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਲਹੁਕਂ ਹੋਤਿ, ਸਰੀਰਂ ਆਕਾਸੇ ਲਙ੍ਘਨਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ.

ਤਸ੍ਸ ਓਲ਼ਾਰਿਕੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਸੁਖੁਮਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਅਪਰਾਪਰਂ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿਯੇਵ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਉਪਰਿ ਵੁਤ੍ਤਕਂਸਥਾਲੋਪਮਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਯਥਾ ਹਿ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਉਪਰੂਪਰਿ ਵਿਭੂਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਇਦਂ. ਇਦਂ ਪਨ ਉਪਰੂਪਰਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖੁਮਤ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਅਨੁਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੇ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘‘ਆਚਰਿਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਨਟ੍ਠਂ ਦਾਨਿ ਮੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਵਿਕੋਪੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤੋ ਹਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨਵਨਵਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨੇਵ ਦੇਸਤੋ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਆਹਰਣੂਪਾਯੋ – ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਇਮੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਨਾਮ ਕਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਸ੍ਸ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਅਥੇਵਂ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਅਨ੍ਤੋਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਉਦਕੇ ਨਿਮੁਗ੍ਗਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਅਸਞ੍ਞੀਭੂਤਾਨਂ ਮਤਾਨਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਸਮਙ੍ਗੀਨਂ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾ ਪਟਿਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਨਨੁ, ਤ੍ਵਂ ਪਣ੍ਡਿਤ, ਨੇਵ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਗਤੋ, ਨ ਉਦਕੇ ਨਿਮੁਗ੍ਗੋ, ਨ ਅਸਞ੍ਞੀਭੂਤੋ, ਨ ਮਤੋ, ਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਨ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਸਮਙ੍ਗੀ, ਨ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨੋ. ਅਤ੍ਥਿਯੇਵ ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ, ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞਤਾਯ ਪਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਸੀ’’ਤਿ. ਅਥਾਨੇਨ ਪਕਤਿਫੁਟ੍ਠਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਮੇ ਹਿ ਦੀਘਨਾਸਿਕਸ੍ਸ ਨਾਸਾਪੁਟਂ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਰਸ੍ਸਨਾਸਿਕਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰੋਟ੍ਠਂ. ਤਸ੍ਮਾਨੇਨ ਇਮਂ ਨਾਮ ਠਾਨਂ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਮਮੇਵ ਹਿ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੪੯; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੯੯੨). ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸੇਵ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਪਨ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਰੁਕਂ ਗਰੁਕਭਾਵਨਂ ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਮਹਾਪੁਰਿਸਾਨਂਯੇਵ ਮਨਸਿਕਾਰਭੂਮਿਭੂਤਂ, ਨ ਚੇਵ ਇਤ੍ਤਰਂ, ਨ ਚ ਇਤ੍ਤਰਸਤ੍ਤਸਮਾਸੇਵਿਤਂ. ਯਥਾ ਯਥਾ ਮਨਸਿ ਕਰੀਯਤਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਸਨ੍ਤਞ੍ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਸੁਖੁਮਞ੍ਚ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਬਲਵਤੀ ਸਤਿ ਚ ਪਞ੍ਞਾ ਚ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ.

ਯਥਾ ਹਿ ਮਟ੍ਠਸਾਟਕਸ੍ਸ ਤੁਨ੍ਨਕਰਣਕਾਲੇ ਸੂਚਿਪਿ ਸੁਖੁਮਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ, ਸੂਚਿਪਾਸਵੇਧਨਮ੍ਪਿ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ, ਏਵਮੇਵਂ ਮਟ੍ਠਸਾਟਕਸਦਿਸਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਕਾਲੇ ਸੂਚਿਪਟਿਭਾਗਾ ਸਤਿਪਿ ਸੂਚਿਪਾਸਵੇਧਨਪਟਿਭਾਗਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਪਿ ਬਲਵਤੀ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਾਹਿ ਚ ਪਨ ਸਤਿਪਞ੍ਞਾਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨ ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪਕਤਿਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਾ.

ਯਥਾ ਹਿ ਕਸ੍ਸਕੋ ਖੇਤ੍ਤਂ ਕਸਿਤ੍ਵਾ ਬਲੀਬਦ੍ਦੇ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਗੋਚਰਮੁਖੇ ਕਤ੍ਵਾ ਛਾਯਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਿਸ੍ਸਮੇਯ੍ਯ, ਅਥਸ੍ਸ ਤੇ ਬਲੀਬਦ੍ਦਾ ਵੇਗੇਨ ਅਟਵਿਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯੁਂ. ਯੋ ਹੋਤਿ ਛੇਕੋ ਕਸ੍ਸਕੋ, ਸੋ ਪੁਨ ਤੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤੁਕਾਮੋ ਨ ਤੇਸਂ ਅਨੁਪਦਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਟਵਿਂ ਆਹਿਣ੍ਡਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਤੋਦਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਜੁਕਮੇਵ ਤੇਸਂ ਨਿਪਾਤਨਤਿਤ੍ਥਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ ਵਾ. ਅਥ ਤੇ ਗੋਣੇ ਦਿਵਸਭਾਗਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪਾਤਨਤਿਤ੍ਥਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਚ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਰਸ੍ਮਿਯਾ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪਤੋਦੇਨ ਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨ ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪਕਤਿਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਤਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾਪਤੋਦਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਕਤਿਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਹਿਸ੍ਸ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਤੇ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਨਤਿਤ੍ਥੇ ਵਿਯ ਗੋਣਾ. ਤਤੋ ਤੇਨ ਸਤਿਰਸ੍ਮਿਯਾ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਾਨੇ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਪਤੋਦੇਨ ਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੇਨ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸੇਵਮਨੁਯੁਞ੍ਜਤੋ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਏਕਸਦਿਸਂ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸੁਖਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਮਾਨੋ ਤੂਲਪਿਚੁ ਵਿਯ ਕਪ੍ਪਾਸਪਿਚੁ ਵਿਯ ਵਾਤਧਾਰਾ ਵਿਯ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਆਹੁ.

ਅਯਂ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਇਦਞ੍ਹਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਤਾਰਕਰੂਪਂ ਵਿਯ ਮਣਿਗੁਲ਼ਿਕਾ ਵਿਯ ਮੁਤ੍ਤਾਗੁਲ਼ਿਕਾ ਵਿਯ ਚ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਖਰਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਾਸਟ੍ਠਿ ਵਿਯ ਦਾਰੁਸਾਰਸੂਚਿ ਵਿਯ ਚ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੀਘਪਾਮਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਕੁਸੁਮਦਾਮਂ ਵਿਯ ਧੂਮਸਿਖਾ ਵਿਯ ਚ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਿਤ੍ਥਤਂ ਮਕ੍ਕਟਕਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਵਲਾਹਕਪਟਲਂ ਵਿਯ ਪਦੁਮਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯ ਰਥਚਕ੍ਕਂ ਵਿਯ ਚਨ੍ਦਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿਯ ਸੂਰਿਯਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿਯ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪਨੇਤਂ ਯਥਾ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਸੁ ਏਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਕੀਦਿਸਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਕੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਮਹਤੀ ਪਬ੍ਬਤੇਯ੍ਯਾ ਨਦੀ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਪਰੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਏਕਾ ਵਨਰਾਜਿ ਵਿਯ’’. ਅਞ੍ਞੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਏਕੋ ਸੀਤਚ੍ਛਾਯੋ ਸਾਖਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਫਲਭਾਰਭਰਿਤੋ ਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਤਂ ਏਕਮੇਵ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤਾਯ ਨਾਨਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਏਵਂ ਏਕਮੇਵ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤਾਯ ਨਾਨਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਸਞ੍ਞਜਞ੍ਹਿ ਏਤਂ ਸਞ੍ਞਾਨਿਦਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਪਭਵਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤਾਯ ਨਾਨਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਏਵਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇ ਪਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਰੂਪਂ ਨਾਮ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ. ਆਚਰਿਯੇਨ ਪਨ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਅਥਾਨੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮਸ੍ਸਾਯਂ ਇਤੋ ਪਭੁਤਿ ਠਪਨਾਵਸੇਨ ਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪੋਰਾਣੇਹਿ –

‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਠਪਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਨਾਨਾਕਾਰਂ ਵਿਭਾਵਯਂ;

ਧੀਰੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ, ਸਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਬਨ੍ਧਤੀ’’ਤਿ. (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੬੫; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੩੨);

ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਭੁਤਿ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਿਲੇਸਾ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਵ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤਮੇਵ. ਅਥਾਨੇਨ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨੇਵ ਵਣ੍ਣਤੋ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹੇਸਿਯਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਗਬ੍ਭੋ ਵਿਯ ਕਸ੍ਸਕੇਨ ਸਾਲਿਯਵਗਬ੍ਭੋ ਵਿਯ ਚ ਆਵਾਸਾਦੀਨਿ ਸਤ੍ਤ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤਾਨੇਵ ਸਤ੍ਤ ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਸੇਵਨ੍ਤੇਨ ਸਾਧੁਕਂ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਥ ਨਂ ਏਵਂ ਰਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਗਮਯਿਤ੍ਵਾ ਦਸਵਿਧਂ ਅਪ੍ਪਨਾਕੋਸਲ੍ਲਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ, ਵੀਰਿਯਸਮਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਘਟੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਚਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਚਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾਵਿਵਟ੍ਟਨਾਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਤਦੇਵ ਝਾਨਂ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪਗੁਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤਿ. ਕਥਂ? ਸੋ ਹਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਮੁਦਯੋ ਕਰਜਕਾਯੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਕਮ੍ਮਾਰਗਗ੍ਗਰਿਯਾ ਧਮਮਾਨਾਯ ਭਸ੍ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚ ਤਜ੍ਜਂ ਵਾਯਾਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਾਤੋ ਸਞ੍ਚਰਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਕਾਯਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਤਿ. ਤਤੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਚ ਕਾਯਞ੍ਚ ਰੂਪਨ੍ਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ.

ਏਵਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ, ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਚ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੀਸੁਪਿ ਅਦ੍ਧਾਸੁ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਙ੍ਖਂ ਵਿਤਰਤਿ, ਵਿਤਿਣ੍ਣਕਙ੍ਖੋ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਓਭਾਸਾਦਯੋ ਦਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਪਹਾਯ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਯਂ ਪਹਾਯ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇਨ ਭਯਤੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਯਥਾਕ੍ਕਮੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਭੇਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚਸ੍ਸ ਗਣਨਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ.

ਇਤਰੇਸੁ ਪਨ ਤੀਸੁ ਚਤੁਕ੍ਕੇਸੁ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਨਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪਦਵਣ੍ਣਨਾਨਯੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦੀਤਿ ਪੀਤਿਂ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਚ.

ਕਥਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਝਾਨਪਟਿਲਾਭੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਤ੍ਤਾ.

ਕਥਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪੀਤਿਂ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧੇਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਅਵਸੇਸਪਦਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਂ – ਤਿਣ੍ਣਂ ਝਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸੁਖਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਝਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ, ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਪੀਤਿਪਦੇ ਪੀਤਿਸੀਸੇਨ ਵੇਦਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸੁਖਪਦੇ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਵੇਦਨਾ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਦੇਸੁ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ, ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭੪; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੩) ਵਚਨਤੋ ਸਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾਤਿ ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਯੇਨ ਇਦਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਤਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕੇਪਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਦੇਨ੍ਤੋ ਪਮੋਦੇਨ੍ਤੋ ਹਾਸੇਨ੍ਤੋ ਪਹਾਸੇਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦੋ ਹੋਤਿ ਸਮਾਧਿਵਸੇਨ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਚ.

ਕਥਂ ਸਮਾਧਿਵਸੇਨ? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਮੋਦੇਤਿ ਪਮੋਦੇਤਿ. ਕਥਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪੀਤਿਂ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪੀਤਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਮੋਦੇਤਿ ਪਮੋਦੇਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ‘‘ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਂ ਆਦਹਨ੍ਤੋ ਸਮਂ ਠਪੇਨ੍ਤੋ, ਤਾਨਿ ਵਾ ਪਨ ਝਾਨਾਨਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਖਣਿਕਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ, ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਖਣਿਕਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਯ ਵਸੇਨਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਂ ਆਦਹਨ੍ਤੋ ਸਮਂ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਨ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇਹਿ, ਤਤਿਯੇਨ ਪੀਤਿਯਾ, ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋ, ਤਾਨਿ ਵਾ ਪਨ ਝਾਨਾਨਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਸੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸੁਖਸਞ੍ਞਾਤੋ, ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਤੋ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਨ੍ਦਿਤੋ, ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਰਾਗਤੋ, ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮੁਦਯਤੋ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਦਾਨਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਚੇਵ ਪਸ੍ਸਸਤਿ ਚ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਇਦਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਚਤੁਤ੍ਥਚਤੁਕ੍ਕੇ ਪਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਾਵ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਭਾਵਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵੋ ਵਾ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇਨੇਵਾਕਾਰੇਨ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਖਣਭਙ੍ਗੇਨ ਭੇਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਵਸੇਨ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਤਾਯ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂਭੂਤੋ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ਇਧ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਦ੍ਵੇ ਵਿਰਾਗਾ ਖਯਵਿਰਾਗੋ ਚ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਰਾਗੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਖਯਵਿਰਾਗੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਖਣਭਙ੍ਗੋ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਰਾਗੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਤਦੁਭਯਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚ ਮਗ੍ਗੋ ਚ. ਤਾਯ ਦੁਵਿਧਾਯਪਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ‘‘ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀਪਦੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਦ੍ਵੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋਯੇਵ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਖਨ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਸਙ੍ਖਤਦੋਸਦਸ੍ਸਨੇਨ ਚ ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚੇਵ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮਗ੍ਗੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਖਨ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚੇਵ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਪਨ ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਞਾਣਾਨਂ ਅਨੁਅਨੁ ਪਸ੍ਸਨਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਾਯ ਦੁਵਿਧਾਯਪਿ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ‘‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਵਿਰਜ੍ਜਨਸਮਤ੍ਥਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਸੇਨ, ‘‘ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰਾਯ ਕਿਲੇਸਨਿਰੋਧਨਸਮਤ੍ਥਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਸੇਨ, ‘‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਭੂਤਾਯ ਅਤਿਤਿਕ੍ਖਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਮਗ੍ਗੋਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਸੋ ਅਭਿਨ੍ਨੋਯੇਵ. ਏਵਮਿਦਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਸੁਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਪਨ ਤੀਣਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨਾਤਿ.

ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੬੪. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਮਾਤਿਕਂ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਧਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਤਿਆਦੀਹਿ ਦਸਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨਮੇਵ ਕਥਿਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਭਗਵਤਾ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਖਮਨਵਸੇਨ ਖਨ੍ਤਿ, ਰੁਚ੍ਚਨਵਸੇਨ ਰੁਚਿ, ਗਹਣਵਸੇਨ ਆਦਾਯੋ, ਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਧਮ੍ਮੋ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਵਿਨਯੋ, ਤਦੁਭਯੇਨਪਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਪਵੁਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਾਵਚਨਂ, ਸੇਟ੍ਠਚਰਿਯਟ੍ਠੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿਦਾਨਵਸੇਨ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਬੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਬੁਦ੍ਧਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਬੁਦ੍ਧਰੁਚਿਯਾ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਆਦਾਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਵਿਨਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਪਾਵਚਨੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਪਿਚੇਤਂ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਕਲਂ ਪਾਵਚਨਂ ਭਗਵਤਾ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤ੍ਤਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਭਗਵਤੋ ਖਮਨਵਸੇਨ ਖਨ੍ਤਿ. ਰੁਚ੍ਚਨਵਸੇਨ ਰੁਚਿ. ਗਹਣਵਸੇਨ ਆਦਾਯੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਰਕਂ ਅਪਾਯੇ ਅਪਤਮਾਨਂ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮੋ. ਸੋਵ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਂ ਵਿਨੇਤੀਤਿ ਵਿਨਯੋ. ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਸੋ ਵਿਨਯੋ ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਾ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਸ ਵਿਨਯੋਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਤੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯੇ ਚ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਗੋਤਮਿ, ਧਮ੍ਮੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਸਰਾਗਾਯ…ਪੇ… ਏਕਂਸੇਨ, ਗੋਤਮਿ, ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਏਸੋ ਵਿਨਯੋ ਏਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੮.੫੩; ਚੂਲ਼ਵ. ੪੦੬). ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਾ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਦਣ੍ਡਾਦੀਹੀਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਦਣ੍ਡੇਨੇਕੇ ਦਮਯਨ੍ਤਿ, ਅਙ੍ਕੁਸੇਹਿ ਕਸਾਹਿ ਚ;

ਅਦਣ੍ਡੇਨ ਅਸਤ੍ਥੇਨ, ਨਾਗੋ ਦਨ੍ਤੋ ਮਹੇਸਿਨਾ’’ਤਿ. (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੫੨; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੪੨);

ਤਥਾ ‘‘ਧਮ੍ਮੇਨ ਨਯਮਾਨਾਨਂ, ਕਾ ਉਸੂਯਾ ਵਿਜਾਨਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੬੩). ਧਮ੍ਮਾਯ ਵਾ ਵਿਨਯੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮਤ੍ਥਂ ਹੇਸ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਭਵਭੋਗਾਮਿਸਤ੍ਥਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਨਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ ਜਨਕੁਹਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੩੫; ਅ. ਨਿ. ੪.੨੫) ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ. ਪੁਣ੍ਣਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਆਹ – ‘‘ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੫੯). ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਵਾ ਨਯਤੀਤਿ ਵਿਨਯੋ, ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨਯੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਸਂਸਾਰਧਮ੍ਮਤੋ ਹਿ ਸੋਕਾਦਿਧਮ੍ਮਤੋ ਵਾ ਏਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਯਤਿ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਤਿਤ੍ਥਕਰਾਨਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ ਹਿ ਭਗਵਾ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਏਸ ਵਿਨਯੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਨ ਜੀਵੇਸੁ ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਸਾਤ੍ਥਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਵਚਨਤੋ ਪਧਾਨਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਪਵਚਨਂ, ਪਵਚਨਮੇਵ ਪਾਵਚਨਂ. ਸਬ੍ਬਚਰਿਯਾਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਚਰਿਯਭਾਵੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ. ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਸਤ੍ਥੁਭੂਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਸਤ੍ਥੁਭੂਤਂ ਵਾ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿਪਿ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ. ‘‘ਯੋ ਵੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਵਿਨਯੋ ਚ ਦੇਸਿਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਵੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਸਤ੍ਥਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੬) ਹਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋਵ ਸਤ੍ਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਾਸਨੇ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਇਮਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਅਯਂ ਨਿਯਮੋ ਕਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ‘‘ਇਧਾ’’ਤਿਮਾਤਿਕਾਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਕੋ ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਭਿਕ੍ਖੁਯੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਚ ਸੋ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਚ ਸੀਲਾਦਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣੋਵ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਕੋ. ਅਧਿਸੀਲਾਦੀਨਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸੇਕ੍ਖੋ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਵਾ ਅਨਾਗਾਮੀ ਵਾ. ਅਕੁਪ੍ਪੋ ਚਲਯਿਤੁਮਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਧਮ੍ਮੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮੋ. ਸੋਪਿ ਹਿ ਇਮਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵੇਤਿ.

ਅਰਞ੍ਞਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵਿਨਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤਾਵ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਾਮਞ੍ਚ ਗਾਮੂਪਚਾਰਞ੍ਚ ਅਵਸੇਸਂ ਅਰਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੯੨) ਆਗਤਂ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ ਆਰਞ੍ਞਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਆਰਞ੍ਞਕਂ ਨਾਮ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਚਧਨੁਸਤਿਕਂ ਪਚ੍ਛਿਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੫੭੩) ਆਗਤਂ. ਵਿਨਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਪਨ ਉਭੋਪਿ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਾ ਨਾਮ, ਅਭਿਧਮ੍ਮੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਾਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ (ਵਿਭ. ੫੨੯) ਅਰਞ੍ਞਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਇਨ੍ਦਖੀਲਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਨ੍ਦਖੀਲਤੋ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਇਨ੍ਦਖੀਲਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਇਨ੍ਦਖੀਲਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਨ੍ਦਖੀਲੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਗਾਮਸ੍ਸ ਵਾ ਨਗਰਸ੍ਸ ਵਾ ਉਮ੍ਮਾਰੋ.

ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਸ੍ਸ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ ਤਂ ਅਵਤ੍ਵਾਵ ਯਤ੍ਥਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ. ਆਸਨ੍ਤਿ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਸਨਂ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਠਪਿਤਂ. ਮਞ੍ਚੋ ਵਾਤਿਆਦੀਨਿ ਆਸਨਸ੍ਸ ਪਭੇਦਵਚਨਾਨਿ. ਮਞ੍ਚੋਪਿ ਹਿ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯਪਿ ਓਕਾਸਤ੍ਤਾ ਇਧ ਆਸਨੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਪਨ ਮਸਾਰਕਬੁਨ੍ਦਿਕਾਬਦ੍ਧਕੁਲ਼ੀਰਪਾਦਕਆਹਚ੍ਚਪਾਦਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ. ਪੀਠਂ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਮੇਵ. ਭਿਸੀਤਿ ਉਣ੍ਣਾਭਿਸਿਚੋਲ਼ਭਿਸਿਵਾਕਭਿਸਿਤਿਣਭਿਸਿਪਣ੍ਣਭਿਸੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ. ਤਟ੍ਟਿਕਾਤਿ ਤਾਲਪਣ੍ਣਾਦੀਹਿ ਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਕਤਾ. ਚਮ੍ਮਖਣ੍ਡੋਤਿ ਨਿਸਜ੍ਜਾਰਹੋ ਯੋ ਕੋਚਿ ਚਮ੍ਮਖਣ੍ਡੋ. ਤਿਣਸਨ੍ਥਰਾਦਯੋ ਤਿਣਾਦੀਨਿ ਗੁਮ੍ਬੇਤ੍ਵਾ ਕਤਾ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ. ਚਙ੍ਕਮਤਿ ਵਾਤਿਆਦੀਹਿ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਸ੍ਸ ਚਤੁਇਰਿਯਾਪਥਪਵਤ੍ਤਨਯੋਗ੍ਯਤਾ ਕਥਿਤਾ. ‘‘ਯਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਸਬ੍ਬਪਦੇਹਿ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਸ੍ਸ ਸਨ੍ਦਚ੍ਛਾਯਤਾ ਜਨਵਿਵਿਤ੍ਤਤਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਕੇਨਚੀਤਿ ਕੇਨਚਿ ਸਮੂਹੇਨ. ਤਂ ਸਮੂਹਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ੍ਤੋ ਗਹਟ੍ਠੇਹਿ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਹਿ ਵਾਤਿ ਆਹ. ਅਨਾਕਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਂ ਅਸਮ੍ਬਾਧਂ. ਯਸ੍ਸ ਸੇਨਾਸਨਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਾ ਗਾਵੁਤਮ੍ਪਿ ਅਡ੍ਢਯੋਜਨਮ੍ਪਿ ਪਬ੍ਬਤਗਹਨਂ ਵਨਗਹਨਂ ਨਦੀਗਹਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਕੋਚਿ ਅਵੇਲਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਇਦਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇਪਿ ਅਨਾਕਿਣ੍ਣਂ ਨਾਮ. ਯਂ ਪਨ ਅਡ੍ਢਯੋਜਨਿਕਂ ਵਾ ਯੋਜਨਿਕਂ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਇਦਂ ਦੂਰਤਾਯ ਏਵ ਅਨਾਕਿਣ੍ਣਂ ਨਾਮ.

ਵਿਹਾਰੋਤਿ ਅਡ੍ਢਯੋਗਾਦਿਮੁਤ੍ਤਕੋ ਅਵਸੇਸਾਵਾਸੋ. ਅਡ੍ਢਯੋਗੋਤਿ ਸੁਪਣ੍ਣਵਙ੍ਕਗੇਹਂ. ਪਾਸਾਦੋਤਿ ਦ੍ਵੇ ਕਣ੍ਣਿਕਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਤੋ ਦੀਘਪਾਸਾਦੋ. ਹਮ੍ਮਿਯਨ੍ਤਿ ਉਪਰਿਆਕਾਸਤਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਕੂਟਾਗਾਰਪਾਸਾਦੋਯੇਵ. ਗੁਹਾਤਿ ਇਟ੍ਠਕਾਗੁਹਾ ਸਿਲਾਗੁਹਾ ਦਾਰੁਗੁਹਾ ਪਂਸੁਗੁਹਾਤਿ ਏਵਞ੍ਹਿ ਖਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੨੯੪) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਭਙ੍ਗਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਵਿਹਾਰੋਤਿ ਸਮਨ੍ਤਾ ਪਰਿਹਾਰਪਥਂ ਅਨ੍ਤੋਯੇਵ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਕਤਸੇਨਾਸਨਂ. ਗੁਹਾਤਿ ਭੂਮਿਗੁਹਾ, ਯਤ੍ਥ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਦੀਪਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਪਬ੍ਬਤਗੁਹਾ ਵਾ ਭੂਮਿਗੁਹਾ ਵਾਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਾਤਿਕਾਯ ਸਬ੍ਬਕਾਲਸਾਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ‘‘ਨਿਸੀਦਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਂ ਕਤਂ, ਇਧ ਪਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਰਮ੍ਭਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਨਿਸਜ੍ਜਾਰਮ੍ਭਪਰਿਯੋਸਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਤਿ ਨਿਟ੍ਠਾਨਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਉਜੁਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਆਦਰਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਮ ਏਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਉਜੁਕੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਠਿਤੋ ਸੁਪਣਿਹਿਤੋਤਿ ਉਜੁਕਂ ਪਣਿਹਿਤਤ੍ਤਾ ਉਜੁਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ, ਨ ਸਯਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੋਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਟ੍ਠੋ. ਕਿਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ? ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ. ਕਿਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ? ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਯੇਵ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ. ਤੇਨਾਹਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋਤਿ ਮੁਖਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਜੇਟ੍ਠਕਤ੍ਥਵਸੇਨ ਸਂਸਾਰਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੋਤਿ ਸਭਾਵਟ੍ਠੋਯੇਵ. ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਪਨੇਤੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਸਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੋਤਿ ਸਤਿਯਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੋ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਪਵਿਸਨਨਿਕ੍ਖਮਨਦ੍ਵਾਰਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

੧੬੫. ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਅਵਤ੍ਥਾਸੁ ਯਥਾਕ੍ਕਮੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨਾਤਿ ਮਾਤਿਕਾਯ ‘‘ਦੀਘ’’ਨ੍ਤਿਵੁਤ੍ਤਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁ. ਏਕਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਏਕਗ੍ਗਭਾਵਂ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਨ੍ਤਿ ਅਵਿਕ੍ਖਿਪਨਂ. ਏਕਗ੍ਗਤਾ ਏਵ ਹਿ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਕ੍ਖਿਪਨਤੋ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਜਾਨਤੋਤਿ ਅਸਮ੍ਮੋਹਵਸੇਨ ਪਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਮੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਪਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾਤਿ ਤਾਯ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾਯ ਸਤਿਯਾ. ਤੇਨ ਞਾਣੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਜਾਨਨਞਾਣੇਨ. ਸਤੋ ਕਾਰੀ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਏਵ ਸਤਿ ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਤਿਮਾ ਹੋਤਿ ਪਰਮੇਨ ਸਤਿਨੇਪਕ੍ਕੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੪੬੭). ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਤੋ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨੇਵ ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ.

੧੬੬. ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇਤਿ ਦੀਘਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਾਲੇ. ਦੀਘੋ ਹਿ ਮਗ੍ਗੋ ਅਦ੍ਧਾਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਕਾਲੋ ਦੀਘਤ੍ਤਾ ਅਦ੍ਧਾਨੋ ਵਿਯ ਅਦ੍ਧਾਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਅਸ੍ਸਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਪਸ੍ਸਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ਅਸ੍ਸਾਸਞ੍ਚ ਪਸ੍ਸਾਸਞ੍ਚ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ਭਾਵਨਾਯ ਨਿਰਨ੍ਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਸ੍ਸਸਤਿਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤਿਪੀ’’ਤਿ ਪੁਨ ਸਮਾਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛਨ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਭਾਵਨਾਭਿਵੁਦ੍ਧਿਯਾ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਛਨ੍ਦੋ ਜਾਯਤਿ. ਸੁਖੁਮਤਰਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਪਕਤਿਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਸਣ੍ਠਾਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਨ ਸਮਾਧਾਨੇ ਬ੍ਯਾਪਾਰਾਭਾਵਤੋ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ. ਨਵਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭਾਵਨਾਰਮ੍ਭਤੋ ਪਭੁਤਿ ਪੁਰੇ ਛਨ੍ਦੁਪ੍ਪਾਦਾ ‘‘ਅਸ੍ਸਸਤਿਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤਿਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤਯੋ ਆਕਾਰਾ, ਛਨ੍ਦੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਭੁਤਿ ਪੁਰੇ ਪਾਮੋਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਾ ਤਯੋ, ਪਾਮੋਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਭੁਤਿ ਤਯੋਤਿ ਨਵ ਆਕਾਰਾ. ਕਾਯੋਤਿ ਚੁਣ੍ਣਵਿਚੁਣ੍ਣਾਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਸਮੂਹਟ੍ਠੇਨ ਕਾਯੋ. ਪਕਤਿਅਸ੍ਸਾਸਪਕਤਿਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਤਿ ਨਾਮਂ ਲਭਤਿ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤੀਤਿ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪੇਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਸਮਥਵਸੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਨਾਮਕਾਯਰੂਪਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸੋ ਕਾਯੋ ਉਪੇਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਤੀਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਨੋ ਸਤੀਤਿ ਸੋ ਕਾਯੋ ਸਤਿ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ. ਤੇਨ ਞਾਣੇਨਾਤਿ ਇਦਾਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ. ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਞਾਣੇਨ ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਨ ਵਾ ਪਸ੍ਸਤਿ.

ਮਾਤਿਕਾਯ ਕਾਯਾਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਅਭਾਵੇਪਿ ਇਮਸ੍ਸ ਚਤੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਾਯਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਬਹੁਵਿਧੇ ਕਾਯੇ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ. ਅਥ ਵਾ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਨ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਾਸੁਭਭੂਤੇ ਕਾਯੇ ਨ ਨਿਚ੍ਚਸੁਖਤ੍ਤਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਅਥ ਖੋ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਾਸੁਭਤੋ ਕਾਯਸ੍ਸੇਵ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ. ਅਥ ਵਾ ਕਾਯੇ ਅਹਨ੍ਤਿ ਵਾ ਮਮਨ੍ਤਿ ਵਾ ਇਤ੍ਥੀਤਿ ਵਾ ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨਨੁਪਸ੍ਸਨਤੋ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਾਯਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਪਰਿ ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਤੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਤਿਯੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ.

੧੬੭. ਤਂ ਕਾਯਨ੍ਤਿ ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਪਿ ਨਾਮਰੂਪਕਾਯੇ ਕਾਯਸਦ੍ਦੇਨ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਯੋ ਹਿ ਨਾਮਰੂਪਕਾਯੇ ਏਵ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਾਯੇ. ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਚ ਭਾਵਨਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਏਵ. ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨਾਤਿਆਦਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਾਯ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਤਾਞਾਣਵੇਪੁਲ੍ਲਤਾ ਚ ਆਨਿਸਂਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋਤਿ ਪਟਿਲਦ੍ਧਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਾਲੇ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ. ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀਤਿ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਦਿਤਾ ਵਿਨਾਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਞ੍ਞਾਵਿਤਕ੍ਕੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਮੇਸੁ ਪਨ ਤੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸੇਸਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਇਮੇ ਤਯੋ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ? ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹਤ੍ਤਾ. ਵੇਦਨਾਸੁ ਤਾਵ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾ ਪਾਕਟਾ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਸੁਖੁਮਾ ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ, ਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਾਕਟਾ. ਸਾਪਿ ਚਸ੍ਸ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤਿ, ਸਞ੍ਞਾ ਆਕਾਰਮਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾ ਨ ਯਥਾਸਭਾਵਗ੍ਗਾਹਿਨੀ. ਸਾ ਚ ਸਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਗ੍ਗਾਹਕੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਅਤਿ ਵਿਯ ਅਪਾਕਟਾ. ਸਾਪਿ ਚਸ੍ਸ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਞਾਣਪਤਿਰੂਪਕਤ੍ਤਾ ਞਾਣਤੋ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਞਾਣਪਤਿਰੂਪਕੋ ਹਿ ਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਯਾ ਚਾਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੨). ਸੋਪਿ ਚਸ੍ਸ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸੇਸਾ ਵੁਤ੍ਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਇਮੇਸਂ ਪਨ ਪਦਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਕਥਂ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾਵ ਵੇਦਨੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਵਿਦਿਤਤ੍ਤੇਯੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੇ ਵੇਦਨਾਯ ਵਿਦਿਤਤ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਕਥਂ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾਤਿਆਦਯੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਏਵ. ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਸਞ੍ਞਾਵਿਤਕ੍ਕਾਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਤਕ੍ਕਵਾਰੇ ਪਨ ‘‘ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨੇ ਸਞ੍ਞਾਸਮੁਦਯਾ ਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਕਸ੍ਮਾ ਇਤਿ ਚੇ? ਸਞ੍ਞਾਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ. ‘‘ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਾਨਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੯) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋਤਿਆਦੀਸੁ ਚ ‘‘ਵੇਦਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾਰੇ ਸੋ ਸੋਯੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇ ਅਸਮਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਪਕਾਰਿਕਾ, ਤਸ੍ਮਾਯੇਵ ਚ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਾਗਤਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਪਨ ਸਞ੍ਞਾਯ ਕਿਚ੍ਚਮੇਵ ਅਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਏਕਨ੍ਤਮਨੁਪਕਾਰਿਕਾ ਏਵ. ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਪਨ ਵਿਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਿਚ੍ਚਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਵਿਤਕ੍ਕਸਹਾਯਾ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸਕਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਪਨ ਆਕੋਟੇਤ੍ਵਾ ਆਕੋਟੇਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤੇ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਕਥਂ? ਯਥਾ ਹਿ ਹੇਰਞ੍ਞਿਕੋ ਕਹਾਪਣਂ ਹਤ੍ਥੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਭਾਗੇਸੁ ਓਲੋਕੇਤੁਕਾਮੋ ਸਮਾਨੋਪਿ ਨ ਚਕ੍ਖੁਤਲੇਨੇਵ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਬ੍ਬੇਹਿ ਪਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਓਲੋਕੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਨ ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਨ ਆਹਨਨਪਰਿਯਾਹਨਨਰਸੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਆਕੋਟੇਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ ਚ ਆਦਾਯਾਦਾਯ ਦਿਨ੍ਨਮੇਵ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੬੮).

ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਪਕਾਰਤ੍ਤਾ ਲਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵੇਦਨਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਏਕਵਚਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਯਤ੍ਤਕੋ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਭੇਦੋ, ਤਤ੍ਤਕੋ ਏਵ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

੧੬੮. ਪੁਨ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨਾਤਿਆਦਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਾਯ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਭਾਵਨਾਫਲਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਠਪੇਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮੋਦਹਨਬ੍ਯਾਪਾਰਾਭਾਵੇਪਿ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਏਵ ਸਮੋਦਹਤਿ ਨਾਮ. ਗੋਚਰਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਸਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸਮਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਮਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਸਮਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਸਮਤ੍ਥਂ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਮਗ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਫਲਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਗੋਚਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ. ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋਵ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਕਾਯੇ’’ਤਿਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇ ਨਾਮਰੂਪਕਾਯਸਙ੍ਖਾਤੇ ਸਙ੍ਖਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਤੇਨੇਵ ਕਮੇਨ ਮਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚ. ਯਂ ਤਸ੍ਸਾਤਿਆਦੀਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਗੋਚਰਸਦ੍ਦਾਨਂ ਏਕਤ੍ਥਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਜਾਨਨਾ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ, ਮਗ੍ਗਫਲਕ੍ਖਣੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਯਥਾ ਰਞ੍ਞੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਸਮਾਧਿ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਵੋਦਾਨਨ੍ਤਿ ਞਾਣਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਵੋਦਾਯਤਿ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੋਦਾਨਂ. ਲੀਨਪਕ੍ਖਿਕੋ ਸਮਾਧਿ ਅਲੀਨਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਭੂਤਤ੍ਤਾ ਸਮਂ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕਂ ਞਾਣਂ ਅਨੁਦ੍ਧਤਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਭੂਤਤ੍ਤਾ ਸਮਂ. ਤੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਯੁਗਨਦ੍ਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਤਿ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਤ੍ਤਾ ਤਦੁਭਯਸਮਤਾਯ ਉਪਕਾਰਿਕਾਤਿ ਸਮਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਸਮਂ. ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨਵਜ੍ਜਸਭਾਵੋ. ਨਿਕ੍ਲੇਸਟ੍ਠੋਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਸਭਾਵੋ. ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਟ੍ਠੋਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਵੋਦਾਨਟ੍ਠੋਤਿ ਫਲਸ੍ਸ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸਭਾਵੋ. ਪਰਮਟ੍ਠੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੁਤ੍ਤਮਸਭਾਵੋ. ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਂ ਤਂ ਸਭਾਵਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਵੇਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਤ੍ਥੇਵ ਚ ਵੋਦਾਨਟ੍ਠਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਟ੍ਠਪਰਮਟ੍ਠਾ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਹਿ ਏਕਧਮ੍ਮੇ, ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ ਕੇਚਿ;

ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇ, ਸੋ ਹਾਰੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪.੫ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰ);

ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠੋ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਟ੍ਠੋ ਚੇਤ੍ਥ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਵੋਦਾਨਟ੍ਠੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਵੋਦਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸਮਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਫਲਵੋਦਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਮਗ੍ਗਵੋਦਾਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਪਰਮਟ੍ਠੋ ਪਨ ਸਮਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਯੋਜਨਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵਾ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਸਮਞ੍ਚ ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਏਕਦੇਸਸਰੂਪੇਕਸੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲਕ੍ਖਣੇਪਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਮਗ੍ਗੋ ਚ ਤਿਸ੍ਸੋ ਚ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ ਮਗ੍ਗਫਲਕ੍ਖਣੇਯੇਵ, ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਖਯੇ ਞਾਣਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਯੇਵ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਞ੍ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇਯੇਵ, ਸੇਸਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇਪੀਤਿ. ਧਮ੍ਮਵਾਰੇ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾ ਯਥਾਯੋਗਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਦਂ ਪਨ ਯੇਭੁਯ੍ਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਏਕੇਕਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨੇਤ੍ਥ ਨਿਯ੍ਯਾਨੇ ਦਸ੍ਸਿਤੇਪਿ ਚਤੁਕ੍ਕਨ੍ਤੋਗਧਸ੍ਸ ਏਕੇਕਸ੍ਸਾਪਿ ਭਾਗਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਾ ਏਕੇਕਭਾਗਵਸੇਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਨ ਹਿ ਏਕੇਕਂ ਵਿਨਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ.

ਦੀਘਂਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੬੯. ਰਸ੍ਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਾਲੇ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੭੦. ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵੇਦਨਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਪਠਮਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਸਂਵੇਦਿਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਯਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਤਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਵਿਸਯਸ੍ਸ ਆਕਾਰਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਸਞ੍ਞਾ, ਤਤੋ ਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਚੇਤਨਾ, ਤਤੋ ‘‘ਫੁਟ੍ਠੋ ਵੇਦੇਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਚੇਤੇਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੯੩) ਵਚਨਤੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਤਤੋ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਾਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਚੇਤਨਾਦੀਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਤੀਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਤਂਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋਵ ਹੋਤਿ. ਨਾਮਞ੍ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਨਾਮਞ੍ਚ. ਨਾਮਕਾਯੋ ਚਾਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਨਾਮੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਞ੍ਚ ਅਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਗਤ੍ਤਾ ਤਂ ਅਪਨੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਹਿ ਵਚਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਪਨੀਤਂ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਰਾਸਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭੪; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੩) ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਇਧ ਨਾਮਕਾਯੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਹਾਭੂਤਾਤਿ ਮਹਨ੍ਤਪਾਤੁਭਾਵਤੋ ਮਹਾਭੂਤਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਮਹਾਪਰਿਹਾਰਤੋ ਮਹਾਵਿਕਾਰਤੋ ਮਹਨ੍ਤਭੂਤਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਮਹਾਭੂਤਾ. ਤੇ ਪਨ – ਪਥਵੀ ਆਪੋ ਤੇਜੋ ਵਾਯੋਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤੇ ਉਪਾਦਾਯ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਪਨ – ਚਕ੍ਖੁ ਸੋਤਂ ਘਾਨਂ ਜਿਵ੍ਹਾ ਕਾਯੋ ਰੂਪਂ ਸਦ੍ਦੋ ਗਨ੍ਧੋ ਰਸੋ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਓਜਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਆਕਾਸਧਾਤੁ ਰੂਪਸ੍ਸ ਲਹੁਤਾ ਮੁਦੁਤਾ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਉਪਚਯੋ ਸਨ੍ਤਤਿ ਜਰਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਤਿ ਚਤੁਵੀਸਤਿਵਿਧਂ. ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਚ ਪਸ੍ਸਾਸੋ ਚਾਤਿ ਪਾਕਤਿਕੋਯੇਵ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਦੇਵ ਨਾਮਂ ਲਭਤਿ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦੀਨਿ ਵਿਯ. ਰੂਪਸਰਿਕ੍ਖਕਤ੍ਤਾ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਚ ਨਾਮਂ ਲਭਤਿ ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੨੦੪; ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੩੮) ਵਿਯ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਾਤਿ ਸਤਿਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਾਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਫੁਸਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਯੇ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯਿਕਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭੧; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੩) ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਪਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ ਇਧ ਰੂਪਕਾਯੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਝਾਨਕ੍ਖਣੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਕਾਯਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਅਵਸੇਸਰੂਪਾਰੂਪਕਾਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਯੋਗਿਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗੇਪਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨਾਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਆਵਜ੍ਜਤੋ ਪਜਾਨਤੋਤਿਆਦੀਨਿ ਸੀਲਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਿ. ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇ ਕਾਯੇ ਅਨ੍ਤੋਕਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ’’ਤਿਵੁਤ੍ਤਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਜ੍ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗੇਸੁ ਸਂਵਰੋਯੇਵ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋਯੇਵ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਪਞ੍ਞਾਯੇਵ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁ ਵਿਰਤਿਅਭਾਵੇਪਿ ਪਾਪਾਭਾਵਮਤ੍ਤਮੇਵ ਸਂਵਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੭੧. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਕਾਯਿਕਾਤਿ ਰੂਪਕਾਯੇ ਭਵਾ. ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਕਾਯਂ ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਕਾਯਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਕਾਯੇ ਸਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਯੇਵ ਤੇ ਕਾਯੇਨ ਸਙ੍ਖਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤੋ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਾਪੇਨ੍ਤੋ. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਵਚਨੇਨੇਵ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਨਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਂ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ. ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤੋਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੇਯੇਵ ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਣਾਮਨਯੇਨ ਸਨ੍ਤਭਾਵਂ ਨਯਨ੍ਤੋ. ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਅਧਿਕਾਰਵਸੇਨ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਦਾਨਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਯਥਾਰੂਪੇਹੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਰੂਪੇਹੀਤਿ ਯਾਦਿਸੇਹਿ. ਆਨਮਨਾਤਿ ਪਚ੍ਛਤੋ ਨਮਨਾ. ਵਿਨਮਨਾਤਿ ਉਭਯਪਸ੍ਸਤੋ ਨਮਨਾ. ਸਨ੍ਨਮਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤੋਪਿ ਨਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਟ੍ਠੁ ਨਮਨਾ. ਪਣਮਨਾਤਿ ਪੁਰਤੋ ਨਮਨਾ. ਇਞ੍ਜਨਾਤਿ ਕਮ੍ਪਨਾ. ਫਨ੍ਦਨਾਤਿ ਈਸਕਂ ਚਲਨਾ. ਪਕਮ੍ਪਨਾਤਿ ਭੁਸਂ ਕਮ੍ਪਨਾ. ਯਥਾਰੂਪੇਹਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਨਮਨਾ…ਪੇ… ਪਕਮ੍ਪਨਾ, ਤਥਾਰੂਪਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿ ਚ, ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਨਮਨਾ…ਪੇ… ਪਕਮ੍ਪਨਾ, ਤਞ੍ਚ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿ ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਹਿ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਿਤੇਸੁ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਨਮਨਾਦਯੋ ਚ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਿਤਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਯਥਾਰੂਪੇਹਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਨ ਆਨਮਨਾਦਿਕਾ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸੁਖੁਮਮ੍ਪਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿ ਚ, ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਨ ਆਨਮਨਾਦਿਕਾ, ਤਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਂ ਸੁਖੁਮਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿ ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਨ੍ਤਂ ਸੁਖੁਮਨ੍ਤਿ ਚ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਵਚਨਮੇਤਂ. ਇਤਿ ਕਿਰਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੇ, ਕਿਰ ਯਦਿਅਤ੍ਥੇ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਸੁਖੁਮਕੇਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਚੋਦਕੇਨ ਚੋਦਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਿਰਾਤਿ ਚੋਦਕਵਚਨਤ੍ਤਾ ਅਸਦ੍ਦਹਨਤ੍ਥੇ ਅਸਹਨਤ੍ਥੇ ਪਰੋਕ੍ਖਤ੍ਥੇ ਚ ਯੁਜ੍ਜਤਿਯੇਵ, ਏਵਂ ਸੁਖੁਮਾਨਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਂ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਨ ਸਦ੍ਦਹਾਮਿ ਨ ਸਹਾਮਿ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਮੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਏਵਂ ਸੁਖੁਮਾਨਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨੇ ਸਨ੍ਤੇ. ਵਾਤੂਪਲਦ੍ਧਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਾਤਸ੍ਸ ਉਪਲਦ੍ਧਿਯਾ. ਉਪਲਦ੍ਧੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਾਤਂ ਉਪਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਭਾਵਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਨਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਞ੍ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਭਾਵਨਾਯ ਸੁਖੁਮਕਾਨਮ੍ਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਨਿਰੋਧਨਤੋ ਤੇਸਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਨਾ ਪਵਤ੍ਤਨਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਭਾਵਤੋਯੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਭਾਵਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਚ ਪਵਤ੍ਤਨਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯੇਵ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚ ਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਨ ਚ ਨਂ ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਚ ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੨੭੩) ਵਿਯ. ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਪਿ ਤਤੋ ਨ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿਪੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਚੋਦਨਾਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰਵਚਨੇ ਇਤਿ ਕਿਰਾਤਿ ਏਵਮੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਏਵਕਾਰਤ੍ਥੇ ਕਿਰਸਦ੍ਦੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨੇ ਸਨ੍ਤੇ ਏਵ.

ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯਾਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਤਂ ਕਥਂ ਵਿਯਾਤਿ ਉਪਮਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੀਤਿ ਤਂ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਂਸੇਤਿ ਕਂਸਮਯਭਾਜਨੇ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਆਕਾਰਂ. ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਦ੍ਦਤੋ ਅਨਞ੍ਞਂ. ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੁਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੁਟ੍ਠੁ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਮਨਸਿਕਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਆਵਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੂਪਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਚਿਤ੍ਤੇ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੁਖੁਮਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਪੀਤਿ ਤਦਾ ਸੁਖੁਮਾਨਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੁਖੁਮਤਰਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਤੋਪੀਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯੋਤਿ ਵਾ ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯੋਤਿ ਵਾ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਭਾਵਨਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਮਾਨੇਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਮੀਤਿ ਯੋਗਿਨੋ ਆਭੋਗੇ ਸਤਿ ਤੇਨਾਦਰੇਨ ਅਤਿਵਿਯ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ. ਅਨੁਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਖੁਮਂ ਸੁਆਨਯਂ ਹੋਤਿ.

ਅਟ੍ਠ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਾਨੀਤਿ ‘‘ਦੀਘਂ ਰਸ੍ਸਂ ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋ, ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋਤਿ ਅਟ੍ਠ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯੋਤਿ ‘‘ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭੦) ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋ, ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋਤਿ ਅਟ੍ਠ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯੋ. ਅਟ੍ਠ ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯੋਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਭਗਵਤਾ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੪੪ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ.

ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੭੨. ਦੁਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪੀਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੀਤੀਤਿ ਮੂਲਪਦਂ. ਪਾਮੋਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪਦਂ, ਪਮੁਦਿਤਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾ ਪੀਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯਾ ‘‘ਪੀਤੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਪਾਮੋਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਤਿ, ਸਾ ਪੀਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੀਤੀਤਿ ਸਭਾਵਪਦਂ. ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਆਮੋਦਨਾਕਾਰੋ ਆਮੋਦਨਾ. ਪਮੋਦਨਾਕਾਰੋ ਪਮੋਦਨਾ. ਯਥਾ ਵਾ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਂ ਵਾ ਤੇਲਾਨਂ ਵਾ ਉਣ੍ਹੋਦਕਸੀਤੋਦਕਾਨਂ ਵਾ ਏਕਤੋਕਰਣਂ ਮੋਦਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਮਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਤੋਕਰਣੇਨ ਮੋਦਨਾ, ਉਪਸਗ੍ਗਵਸੇਨ ਪਨ ਪਦਂ ਮਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਆਮੋਦਨਾ ਪਮੋਦਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹਾਸੇਤੀਤਿ ਹਾਸੋ, ਪਹਾਸੇਤੀਤਿ ਪਹਾਸੋ, ਹਟ੍ਠਪਹਟ੍ਠਾਕਾਰਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਵਿਤ੍ਤੀਤਿ ਵਿਤ੍ਤਂ, ਧਨਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਵਿਤ੍ਤਿਸਰਿਕ੍ਖਤਾਯ ਵਿਤ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਧਨਿਨੋ ਧਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਪੀਤਿਮਤੋਪਿ ਪੀਤਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੁਟ੍ਠਿਸਭਾਵਸਣ੍ਠਿਤਾਯ ਹਿ ਪੀਤਿਯਾ ਏਤਂ ਨਾਮਂ. ਪੀਤਿਮਾ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਉਗ੍ਗਤਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਦਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਉਦਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਗੋ ਓਦਗ੍ਯਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨਤਾ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ. ਅਨਭਿਰਦ੍ਧਸ੍ਸ ਹਿ ਮਨੋ ਦੁਕ੍ਖਪਦਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਅਭਿਰਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸੁਖਪਦਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨਤਾ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ, ਸਕਮਨਤਾ ਸਕਮਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨਤਾ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਨੇਸੋ ਭਾਵੋ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਚ ਉਪਰਿ ਚ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੭੩. ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਦ੍ਵੇ ਸੁਖਾਨੀਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭੂਮਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਯਿਕਞ੍ਹਿ ਸੁਖਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਭੂਮਿ, ਚੇਤਸਿਕਂ ਸੁਖਂ ਸਮਥਸ੍ਸ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚ ਭੂਮਿ. ਕਾਯਿਕਨ੍ਤਿ ਪਸਾਦਕਾਯਂ ਵਿਨਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਕਾਯੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਾਯਿਕਂ. ਚੇਤਸਿਕਨ੍ਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਚੇਤਸਿ ਨਿਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇਤਸਿਕਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਿਕਪਦੇਨ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸੁਖਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਸੁਖਪਦੇਨ ਕਾਯਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤਥਾ ਚੇਤਸਿਕਪਦੇਨ ਕਾਯਿਕਂ ਸੁਖਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਸੁਖਪਦੇਨ ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਸਾਤਨ੍ਤਿ ਮਧੁਰਂ ਸੁਮਧੁਰਂ. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਸੁਖਮੇਵ, ਨ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਨ੍ਤਿ ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇ ਜਾਤਂ. ਸਾਤਂ ਸੁਖਂ ਵੇਦਯਿਤਨ੍ਤਿ ਸਾਤਂ ਵੇਦਯਿਤਂ, ਨ ਅਸਾਤਂ ਵੇਦਯਿਤਂ. ਸੁਖਂ ਵੇਦਯਿਤਂ, ਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਯਿਤਂ. ਪਰਤੋ ਤੀਣਿ ਪਦਾਨਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਾਤਾ ਵੇਦਨਾ, ਨ ਅਸਾਤਾ. ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਨ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਅਯਮੇਵ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ.

ਚੇਤਸਿਕਸੁਖਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇ ਸੁਖਾਤਿ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਕਤੋ, ਤਾਨਿ ਸੁਖਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਚਤੁਕ੍ਕੇ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੂਨਿ ਦੁਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ.

ਦੁਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੭੬. ਤਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮੂਲਪਦਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਪਦਂ. ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪੀਤਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਚਿਤ੍ਤਵਿਚਿਤ੍ਤਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਮਿਨਮਾਨਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਮਨੋ. ਮਾਨਸਨ੍ਤਿ ਮਨੋਯੇਵ. ‘‘ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਚਰੋ ਪਾਸੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਚਰਤਿ ਮਾਨਸੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੫੧; ਮਹਾਵ. ੩੩) ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਧਮ੍ਮੋ ਮਾਨਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ.

‘‘ਕਥਞ੍ਹਿ ਭਗਵਾ ਤੁਯ੍ਹਂ, ਸਾਵਕੋ ਸਾਸਨੇ ਰਤੋ;

ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸੋ ਸੇਕ੍ਖੋ, ਕਾਲਂ ਕਯਿਰਾ ਜਨੇ ਸੁਤਾ’’ਤਿ. (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੫੯) –

ਏਤ੍ਥ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਮਾਨਸਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਮਨੋਵ ਮਾਨਸਂ. ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਸੇਨ ਹੇਤਂ ਪਦਂ ਵਡ੍ਢਿਤਂ.

ਹਦਯਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ. ‘‘ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਤੇ ਖਿਪਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਹਦਯਂ ਵਾ ਤੇ ਫਾਲੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩੭; ਸੁ. ਨਿ. ਆਲ਼ਵਕਸੁਤ੍ਤ) ਏਤ੍ਥ ਉਰੋ ਹਦਯਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਹਦਯਾ ਹਦਯਂ ਮਞ੍ਞੇ ਅਞ੍ਞਾਯ ਤਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੬੩) ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ. ‘‘ਵਕ੍ਕਂ ਹਦਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੩੭੭; ਮ. ਨਿ. ੧.੧੧੦) ਏਤ੍ਥ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ. ਇਧ ਪਨ ਚਿਤ੍ਤਮੇਵ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਟ੍ਠੇਨ ‘‘ਹਦਯ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਦੇਵ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਟ੍ਠੇਨ ਪਣ੍ਡਰਂ. ਭਵਙ੍ਗਂ ਸਨ੍ਧਾਯੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਪਭਸ੍ਸਰਮਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੪੯). ਤਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਅਕੁਸਲਮ੍ਪਿ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਨਦੀ ਗਙ੍ਗਾ ਵਿਯ, ਗੋਧਾਵਰਿਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਗੋਧਾਵਰੀ ਵਿਯ ਚ ‘‘ਪਣ੍ਡਰ’’ਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਨ ਕਿਲੇਸੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਸਭਾਵਤੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਯੋਗੇ ਪਨ ਸਤਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਪਿ ‘‘ਪਣ੍ਡਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.

ਮਨੋ ਮਨਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਇਧ ਪਨ ਮਨੋਗਹਣਂ ਮਨਸ੍ਸੇਵ ਆਯਤਨਭਾਵਦੀਪਨਤ੍ਥਂ. ਤੇਨੇਤਂ ਦੀਪੇਤਿ – ‘‘ਨਯਿਦਂ ਦੇਵਾਯਤਨਂ ਵਿਯ ਮਨਸ੍ਸ ਆਯਤਨਤ੍ਤਾ ਮਨਾਯਤਨਂ, ਅਥ ਖੋ ਮਨੋ ਏਵ ਆਯਤਨਂ ਮਨਾਯਤਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਆਯਤਨਟ੍ਠੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਮਨਤੇ ਇਤਿ ਮਨੋ, ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਪਨਾਹੁ – ਨਾਲ਼ਿਯਾ ਮਿਨਮਾਨੋ ਵਿਯ ਮਹਾਤੁਲਾਯ ਧਾਰਯਮਾਨੋ ਵਿਯ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਮਨੋ, ਤਦੇਵ ਮਨਨਲਕ੍ਖਣੇ ਇਨ੍ਦਟ੍ਠਂ ਕਾਰੇਤੀਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਮਨੋਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ.

ਵਿਜਾਨਾਤੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਰੁਲ਼੍ਹਿਤੋ ਖਨ੍ਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਹਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸੋ ਏਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਰੁਕ੍ਖਂ ਛਿਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਭੂਤਂ ਏਕਮ੍ਪਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਰੁਲ਼੍ਹਿਤੋ ‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਰਾਸਟ੍ਠੋਯੇਵ ਖਨ੍ਧਟ੍ਠੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਕੋਟ੍ਠਾਸਟ੍ਠੋਪਿ ਖਨ੍ਧਟ੍ਠੋਯੇਵ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੋਟ੍ਠਾਸਟ੍ਠੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕੋਟ੍ਠਾਸੋਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਜ੍ਜਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੂਤਿ ਤੇਸਂ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਪਦੇ ਏਕਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮਿਨਨਟ੍ਠੇਨ ਮਨੋ, ਵਿਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ, ਨਿਸ੍ਸਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਧਾਤੂਤਿ ਤੀਹਿ ਨਾਮੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੧੭੭. ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦੋਤਿ ਅਧਿਕਾ ਤੁਟ੍ਠਿ.

੧੭੮. ਸਮਾਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਚਲਭਾਵੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਠਿਤਿ. ਪਰਤੋ ਪਦਦ੍ਵਯਂ ਉਪਸਗ੍ਗਵਸੇਨ ਵਡ੍ਢਿਤਂ. ਅਪਿਚ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਹਿ ਸਮ੍ਪਿਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਸਣ੍ਠਿਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਅਵਟ੍ਠਿਤਿ. ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਸ੍ਮਿਂ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਓਗਾਹਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਾ ਸਤਿ ਸਮਾਧਿ ਪਞ੍ਞਾਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਸਦ੍ਧਾ ‘‘ਓਕਪ੍ਪਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਤਿ ‘‘ਅਪਿਲਾਪਨਤਾ’’ਤਿ, ਸਮਾਧਿ ‘‘ਅਵਟ੍ਠਿਤੀ’’ਤਿ, ਪਞ੍ਞਾ ‘‘ਪਰਿਯੋਗਾਹਨਾ’’ਤਿ. ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੇ ਪਨ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਓਗਾਹਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਤੇ ‘‘ਓਘਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸਾਹਾਰਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਤੋ ਅਵਿਸਾਹਾਰੋ, ਅਵਿਸਾਹਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨੇਵ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਨਾਮ, ਅਯਂ ਪਨ ਤਥਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸਾਹਟਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਹਰੀਯਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਅਵਿਸਾਹਟਸ੍ਸ ਮਾਨਸਸ੍ਸ ਭਾਵੋਤਿ ਅਵਿਸਾਹਟਮਾਨਸਤਾ.

ਸਮਥੋਤਿ ਤਿਵਿਧੋ ਸਮਥੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮਥੋ ਅਧਿਕਰਣਸਮਥੋ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਸੁ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸਮਥੋ ਨਾਮ. ਤਞ੍ਹਿ ਆਗਮ੍ਮ ਚਿਤ੍ਤਚਲਨਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨਂ ਸਮ੍ਮਤਿ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮਥੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਮ੍ਮੁਖਾਵਿਨਯਾਦਿਸਤ੍ਤਵਿਧੋ ਅਧਿਕਰਣਸਮਥੋ ਨਾਮ. ਤਞ੍ਹਿ ਆਗਮ੍ਮ ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਧਿਕਰਣਾਨਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵੂਪਸਮ੍ਮਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ‘‘ਅਧਿਕਰਣਸਮਥੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਗਮ੍ਮ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵੂਪਸਮ੍ਮਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥੇ ਚਿਤ੍ਤਸਮਥੋ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਸਮਾਧਿਲਕ੍ਖਣੇ ਇਨ੍ਦਟ੍ਠਂ ਕਾਰੇਤੀਤਿ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇ ਨ ਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਸਮਾਧਿਬਲਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀਤਿ ਯਾਥਾਵਸਮਾਧਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਸਮਾਧਿ ਕੁਸਲਸਮਾਧਿ.

੧੭੯. ਰਾਗਤੋ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਦਸਹਿ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੂਹਿ ਵਿਮੋਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਥਿਨਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚੇਤ੍ਥ ਮਿਦ੍ਧਗ੍ਗਹਣਂ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਗ੍ਗਹਣੇਨੇਵ ਚ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਗ੍ਗਹਣਂ ਕਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਪਾਠੇਸੁ ਸਹਚਾਰਿਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੁਤੋ ਵਿਮੋਚਨਵਚਨੇਨੇਵ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦੀਹਿ ਨੀਵਰਣਾਦਿਤੋ ਵਿਮੋਚਨਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਹਿ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦਿਤੋ ਚ ਵਿਮੋਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਕਥਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੇਯ੍ਯਾਲੇ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਹਿ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੂਨਿ ਤਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ.

ਤਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੧੮੦. ਚਤੁਤ੍ਥਚਤੁਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ‘‘ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇ ਨਪੁਂਸਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਅਸੁਕਨ੍ਤਿ ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਨਪੁਂਸਕਵਚਨੇਨ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕਤਾ. ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ, ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਸਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣਂ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਾ ਵਿਕਾਰਲਕ੍ਖਣਂ. ਏਤੇਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੇਨੇਵ ਚ ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ‘‘ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ‘‘ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵੋ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਤੇਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਾਕਾਰੋ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ‘‘ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀ’’ਤਿ ਪੇਯ੍ਯਾਲਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਾਦਯੋ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ.

ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਰੂਪੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾਤਿ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਰਤੋ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਨਿਚ੍ਚਟ੍ਠਾਦੀਹਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ. ਰੂਪਵਿਰਾਗੇਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹਿ ਆਗਮ੍ਮ ਰੂਪਂ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ ਅਪੁਨਰੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ‘‘ਰੂਪਵਿਰਾਗੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਹੋਤਿ. ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਸਦ੍ਧਾਯ ਚ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਛਿਤੋ. ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸ ਯੋਗਿਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਖਯਵਿਰਾਗਸਙ੍ਖਾਤੇ ਰੂਪਭਙ੍ਗੇ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤ ਵਿਰਾਗਸਙ੍ਖਾਤੇ ਰੂਪਵਿਰਾਗੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਅਨੁਸ੍ਸਵਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤਂ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਰੂਪੇ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਖਯਵਿਰਾਗੋ ਰੂਪੇ ਵਿਰਾਗੋਤਿ ਪਕਤਿਭੁਮ੍ਮਵਚਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਰਾਗੋ ਰੂਪੇ ਵਿਰਾਗੋਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਭੁਮ੍ਮਵਚਨੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਦੁਵਿਧਮ੍ਪਿ ਵਿਰਾਗਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਤੋ ਚ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਸੀਲੋ ‘‘ਰੂਪੇ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਵੇਦਨਾਦੀਸੁ. ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

੧੮੧. ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿਆਦਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸੋ – ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦੀਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਙ੍ਗਾਨਂ ਆਦੀਨਵਨਿਰੋਧਦਸ੍ਸਨੇਨੇਵ ਰੂਪਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਆਦੀਨਵਨਿਰੋਧਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਙ੍ਗਾਨਤਿਵਤ੍ਤਨਤੋ. ਇਮਿਨਾ ਏਵ ਚ ਵਿਸੇਸਵਚਨੇਨ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਤੋ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਿਸਿਟ੍ਠਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਚ੍ਚਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਖਯਟ੍ਠੇਨ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਵਾ. ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਭਯਟ੍ਠੇਨ, ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨ ਵਾ. ਅਨਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਸਾਰਕਟ੍ਠੇਨ, ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਵਾ. ਸਨ੍ਤਾਪਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਪਨਟ੍ਠੇਨ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਜਰਾਭਙ੍ਗਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਰਿਣਾਮਨਟ੍ਠੇਨ. ਨਿਦਾਨਨਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ਮੂਲਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵੇਨ. ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਨ ਭਵਤਿ. ਸਮੁਦਯਨਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵੇਨ. ਮੂਲਪਚ੍ਚਯੋ ਹਿ ਬ੍ਯਾਧਿਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਭੋਜਨਂ ਵਿਯ ਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਯੋ ਬ੍ਯਾਧਿਸ੍ਸ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਸੇਮ੍ਹਾ ਵਿਯ ਸਮੁਦਯੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਨਿਦਾਨਞ੍ਹਿ ਨਿਚ੍ਛਯੇਨ ਦਦਾਤਿ ਫਲਮਿਤਿ ਨਿਦਾਨਂ, ਸਮੁਦਯੋ ਪਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਦੇਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ ਫਲਮਿਤਿ ਸਮੁਦਯੋ. ਜਾਤਿਨਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ਮੂਲਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਭਾਵੇਨ. ਪਭਵਨਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਅਭਾਵੇਨ. ਜਾਤਿਯੇਵ ਹਿ ਪਭਵਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਪਭਵੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਹੇਤੁਨਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ਜਨਕਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵੇਨ. ਪਚ੍ਚਯਨਿਰੋਧੇਨਾਤਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵੇਨ. ਮੂਲਪਚ੍ਚਯੋਪਿ ਹਿ ਆਸਨ੍ਨਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਜਨਕਪਚ੍ਚਯੋ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਪਚ੍ਚਯੋ ਚ ਹੋਤਿਯੇਵ. ਏਤੇਹਿ ਤਿਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਤਦਙ੍ਗਨਿਰੋਧੋ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਿਰੋਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦੇਨਾਤਿ ਤਿਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਞਾਣਸ੍ਸ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ. ਨਿਰੋਧੁਪਟ੍ਠਾਨੇਨਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਖਯਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਅਨੁਸ੍ਸਵਵਸੇਨ ਨਿਰੋਧਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨੇਨ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨੇਨ. ਏਤੇਹਿ ਵਿਸਯਵਿਸਯਿਨਿਯਮੋਵ ਕਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਙ੍ਗਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਿਰੋਧੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.

੧੮੨. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਰੂਪਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤੀਤਿ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਤਾਯ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ. ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋਤਿ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਟ੍ਠੇਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਤੇਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਪਦਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਟ੍ਠੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਜਹਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਕਿਲੇਸੇ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਮਗ੍ਗੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ. ਰੂਪਨਿਰੋਧੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨੀ ਤਂਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ, ਮਗ੍ਗੋ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ. ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋਤਿ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਟ੍ਠੇਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਤੇਨ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਪਦਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਟ੍ਠੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੂਨਿ ਚਤੁਤ੍ਥਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਚਤੁਕ੍ਕੇ ਜਰਾਮਰਣੇ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਚ ‘‘ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਚਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਏਕਤ੍ਤਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਏਕਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ‘‘ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ ਵੇਦਨਾਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਚਤੁਤ੍ਥਚਤੁਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ ਚ ਸਤੋਕਾਰਿਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ.