ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗ-ਅਟ੍ਠਕਥਾ

(ਦੁਤਿਯੋ ਭਾਗੋ)

੬੮. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੧. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਚਨੇ ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਸਰੂਪਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ‘‘ਛ ਞਾਣਾਨਿ ਅਸਾਧਾਰਣਾਨਿ ਸਾਵਕੇਹੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ਮਾਤਿਕਾ ੧.੭੩) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਥਾਗਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਵਚਨਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਗਹਣਂ ਕਤਂ. ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੇਨ ਸਤ੍ਤਤਾਯ ਲਗ੍ਗਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਸਤ੍ਤੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਪਸ੍ਸਤਿ ਓਲੋਕੇਤਿ. ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖੇਤਿ ਪਞ੍ਞਾਮਯੇ ਅਕ੍ਖਿਮ੍ਹਿ ਅਪ੍ਪਂ ਰਾਗਾਦਿਰਜੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖਾ, ਅਪ੍ਪਂ ਰਾਗਾਦਿਰਜੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖਾ. ਤੇ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖੇ. ਮਹਾਰਜਕ੍ਖੇਤਿ ਪਞ੍ਞਾਮਯੇ ਅਕ੍ਖਿਮ੍ਹਿ ਮਹਨ੍ਤਂ ਰਾਗਾਦਿਰਜੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖਾ, ਮਹਨ੍ਤਂ ਰਾਗਾਦਿਰਜੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖਾ. ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਤਿ ਤਿਕ੍ਖਾਨਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ, ਮੁਦੂਨਿ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ. ਸ੍ਵਾਕਾਰੇ ਦ੍ਵਾਕਾਰੇਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਾ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਆਕਾਰਾ ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਾਕਾਰਾ, ਕੁਚ੍ਛਿਤਾ ਗਰਹਿਤਾ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋ ਆਕਾਰਾ ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਕਾਰਾ. ਸੁਵਿਞ੍ਞਾਪਯੇ ਦੁਵਿਞ੍ਞਾਪਯੇਤਿ ਯੇ ਕਥਿਤਂ ਕਾਰਣਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਨ੍ਤਿ ਸੁਖੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ, ਤੇ ਸੁਵਿਞ੍ਞਾਪਯਾ, ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤਾ ਦੁਵਿਞ੍ਞਾਪਯਾ. ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਪਰਲੋਕਵਜ੍ਜਭਯਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋਤਿ ਅਪਿ ਏਕੇ ਪਰਲੋਕਞ੍ਚੇਵ ਰਾਗਾਦਿਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਭਯਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਪਦਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਪਰਲੋਕਸ੍ਸੇਵ ਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਖਨ੍ਧਾਦਿਲੋਕੇ ਚ ਰਾਗਾਦਿਵਜ੍ਜੇ ਚ ਪਰਂ ਬਾਲ਼੍ਹਂ ਭਯਂ ਪਸ੍ਸਨਸੀਲਾਤਿ ਪਰਲੋਕਵਜ੍ਜਭਯਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋ. ਤੇ ਪਰਲੋਕਵਜ੍ਜਭਯਦਸ੍ਸਾਵਿਨੇਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਗਹੇਤਬ੍ਬੋ. ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਨ ਪਰਲੋਕਵਜ੍ਜਭਯਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋਤਿ ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤੇ. ਲੋਕੋਤਿ ਚ ਲੁਜ੍ਜਨਪਲੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ. ਵਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚ ਵਜ੍ਜਨੀਯਟ੍ਠੇਨ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ ਹੋਤਿ.

ਪੁਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖੇ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤੀਸੁ ਰਤਨੇਸੁ ਓਕਪ੍ਪਨਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਦ੍ਧਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸਦ੍ਧੋ. ਸੋ ਸਦ੍ਧਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਰਜਸ੍ਸ ਚੇਵ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਮੂਲਕਸ੍ਸ ਸੇਸਾਕੁਸਲਰਜਸ੍ਸ ਚ ਅਪ੍ਪਕਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖੋ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਤਿ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ. ਸੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਰਜਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖੋ. ਆਰਦ੍ਧਂ ਵੀਰਿਯਮਨੇਨਾਤਿ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ. ਸੋ ਕੋਸਜ੍ਜਰਜਸ੍ਸ ਚੇਵ ਕੋਸਜ੍ਜਮੂਲਕਸ੍ਸ ਸੇਸਾਕੁਸਲਰਜਸ੍ਸ ਚ ਅਪ੍ਪਕਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖੋ. ਹੀਨਵੀਰਿਯਤ੍ਤਾ ਕੁਚ੍ਛਿਤੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਸੀਦਤੀਤਿ ਕੁਸੀਦੋ, ਕੁਸੀਦੋ ਏਵ ਕੁਸੀਤੋ. ਸੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਰਜਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖੋ. ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪੇਚ੍ਚ ਠਿਤਾ ਸਤਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਚ੍ਚਰਜਸ੍ਸ ਚੇਵ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਚ੍ਚਮੂਲਕਸ੍ਸ ਸੇਸਾਕੁਸਲਰਜਸ੍ਸ ਚ ਅਪ੍ਪਕਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖੋ. ਮੁਟ੍ਠਾ ਨਟ੍ਠਾ ਸਤਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਰਜਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖੋ. ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਨਾ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਨਾ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਾ ਆਹਿਤੋ ਠਿਤੋਤਿ ਸਮਾਹਿਤੋ, ਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾ ਸਮਾਹਿਤੋ. ਸੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਰਜਸ੍ਸ ਚੇਵ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਮੂਲਕਸ੍ਸ ਸੇਸਾਕੁਸਲਰਜਸ੍ਸ ਚ ਅਪ੍ਪਕਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖੋ. ਨ ਸਮਾਹਿਤੋ ਅਸਮਾਹਿਤੋ. ਸੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਰਜਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖੋ. ਉਦਯਤ੍ਥਗਾਮਿਨੀ ਪਞ੍ਞਾ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਪਞ੍ਞਵਾ. ਸੋ ਮੋਹਰਜਸ੍ਸ ਚੇਵ ਮੋਹਮੂਲਕਸ੍ਸ ਸੇਸਾਕੁਸਲਰਜਸ੍ਸ ਚ ਅਪ੍ਪਕਤ੍ਤਾ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖੋ. ਮੋਹਮੂਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ ਦੁਟ੍ਠਾ ਪਞ੍ਞਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ. ਸੋ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਰਜਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖੋ. ਸਦ੍ਧੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਤਿ ਬਹੁਲਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਬਲਵਤਿਯਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸਦ੍ਧੋ, ਤੇਨੇਵ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ. ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਤਿ ਬਹੁਲਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇਨ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ, ਅਨ੍ਤਰਨ੍ਤਰਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਦੁਬ੍ਬਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਸਦ੍ਧੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸ੍ਵਾਕਾਰੋਤਿ ਤਾਯ ਏਵ ਸਦ੍ਧਾਯ ਸੋਭਨਾਕਾਰੋ. ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਦ੍ਵਾਕਾਰੋਤਿ ਤੇਨੇਵ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇਨ ਵਿਰੂਪਾਕਾਰੋ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਸੁਵਿਞ੍ਞਾਪਯੋਤਿ ਸੁਖੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ. ਦੁਵਿਞ੍ਞਾਪਯੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ. ਪਰਲੋਕਵਜ੍ਜਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸੇਵ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸਦ੍ਧਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ, ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸਦ੍ਧਾਦਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਪਿ ਵਾ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਲੋਕਵਜ੍ਜਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵ ਹਿ ਸਦ੍ਧਾਦਯੋਪਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ‘‘ਪਰਲੋਕਵਜ੍ਜਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.

੧੧੨. ਇਦਾਨਿ ‘‘ਪਰਲੋਕਵਜ੍ਜਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ’’ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਂ ਲੋਕਞ੍ਚ ਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਲੋਕੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਏਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਾ ਏਵ ਲੁਜ੍ਜਨਪਲੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕੋਤਿ ਖਨ੍ਧਲੋਕੋ. ਸੇਸਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਵਿਪਤ੍ਤਿਭਵਲੋਕੋਤਿ ਅਪਾਯਲੋਕੋ. ਸੋ ਹਿ ਅਨਿਟ੍ਠਫਲਤ੍ਤਾ ਵਿਰੂਪੋ ਲਾਭੋਤਿ ਵਿਪਤ੍ਤਿ, ਭਵਤੀਤਿ ਭਵੋ, ਵਿਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਭਵੋ ਵਿਪਤ੍ਤਿਭਵੋ, ਵਿਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਏਵ ਲੋਕੋ ਵਿਪਤ੍ਤਿਭਵਲੋਕੋ. ਵਿਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਲੋਕੋਤਿ ਅਪਾਯੂਪਗਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ ਫਲਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਵਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਭਵੋ ਵਿਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵੋ, ਵਿਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ ਲੋਕੋ ਵਿਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਲੋਕੋ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਲੋਕੋਤਿ ਸੁਗਤਿਲੋਕੋ. ਸੋ ਹਿ ਇਟ੍ਠਫਲਤ੍ਤਾ ਸੁਨ੍ਦਰੋ ਲਾਭੋਤਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ, ਭਵਤੀਤਿ ਭਵੋ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਏਵ ਭਵੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੋ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵੋ ਏਵ ਲੋਕੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਭਵਲੋਕੋ. ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਲੋਕੋਤਿ ਸੁਗਤੂਪਗਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਏਤਸ੍ਮਾ ਫਲਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮ੍ਭਵੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵੋ, ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵੋ ਏਵ ਲੋਕੋ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮ੍ਭਵਲੋਕੋ. ਏਕੋ ਲੋਕੋਤਿਆਦੀਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨੇਵ.

ਵਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਨਪੁਂਸਕਵਚਨਂ ਅਸੁਕੋਤਿ ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਕਤਂ. ਕਿਲੇਸਾਤਿ ਰਾਗਾਦਯੋ. ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਤਿ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾਦਯੋ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾਦਯੋ. ਭਵਗਾਮਿਕਮ੍ਮਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਾਕਦਾਨਵਸੇਨ ਭਵਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਭਵਗਾਮਿਨੋ, ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁਪਿ ਵਿਪਾਕਜਨਕਾਨੇਵ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਲੋਕੇ ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਵਜ੍ਜੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇ ਲੋਕੇ ਚ ਵਜ੍ਜੇ ਚ. ਤਿਬ੍ਬਾ ਭਯਸਞ੍ਞਾਤਿ ਬਲਵਤੀ ਭਯਸਞ੍ਞਾ. ਤਿਬ੍ਬਾਤਿ ਪਰਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਭਯਸਞ੍ਞਾਤਿ ਭਯਸਦ੍ਦਸ੍ਸ, ਲੋਕਵਜ੍ਜਦ੍ਵਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਭਯਵਤ੍ਥੁਤ੍ਤਾ ਸਯਞ੍ਚ ਸਭਯਤ੍ਤਾ ਭਯਂ, ਭਯਮਿਤਿ ਸਞ੍ਞਾ ਭਯਸਞ੍ਞਾ. ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪੇਚ੍ਚ ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਸਿਕੇ ਵਧਕੇਤਿ ਯਥਾ ਨਾਮ ਪਹਰਿਤੁਂ ਉਚ੍ਚਾਰਿਤਖਗ੍ਗੇ ਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤੇ ਤਿਬ੍ਬਾ ਭਯਸਞ੍ਞਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਲੋਕੇ ਚ ਵਜ੍ਜੇ ਚ ਤਿਬ੍ਬਾ ਭਯਸਞ੍ਞਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਅਪ੍ਪਰਜਕ੍ਖਪਞ੍ਚਕਾਦੀਸੁ ਦਸਸੁ ਪਞ੍ਚਕੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਆਕਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ. ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ. ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਿਯ ਕਰੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਾਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਮਰਿਯਾਦਾਹਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਏਕਦੇਸਂ ਅਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਨਿਰਵਸੇਸਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਦਾਲੇਤੀਤਿ.

ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬੯. ਆਸਯਾਨੁਸਯਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੩. ਆਸਯਾਨੁਸਯਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਇਧ ਤਥਾਗਤੋਤਿਆਦਿ ਪਞ੍ਚਧਾ ਠਪਿਤੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਆਸਯਾਨੁਸਯਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਏਵ. ਚਰਿਤਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਂ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਤਿ ਕੁਸਲੇ ਅਕੁਸਲੇ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਵੋਸਗ੍ਗੋ. ਭਬ੍ਬਾਭਬ੍ਬੇਤਿ ਭਬ੍ਬੇ ਚ ਅਭਬ੍ਬੇ ਚ. ਅਰਿਯਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਜਾਯਨ੍ਤੀਤਿ ਭਬ੍ਬਾ. ਵਤ੍ਤਮਾਨਸਮੀਪੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਂ. ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਜਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਵਾ ਭਬ੍ਬਾ, ਭਾਜਨਭੂਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ, ਤੇ ਭਬ੍ਬਾ. ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਾ ਅਭਬ੍ਬਾ.

ਕਤਮੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯੋਤਿਆਦਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਪਟਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਸ੍ਸਤੋਤਿ ਨਿਚ੍ਚੋ. ਲੋਕੋਤਿ ਅਤ੍ਤਾ. ਇਧ ਸਰੀਰਂਯੇਵ ਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਤ੍ਤਾ ਪਨ ਇਧ ਪਰਤ੍ਥ ਚ ਸੋਯੇਵਾਤਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਹਿ ਸਯਂਯੇਵ ਆਲੋਕੇਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਅਸਸ੍ਸਤੋਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚੋ. ਅਤ੍ਤਾ ਸਰੀਰੇਨੇਵ ਸਹ ਨਸ੍ਸਤੀਤਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਅਨ੍ਤਵਾਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤੇ ਕਸਿਣੇ ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਤਂਪਰਿਤ੍ਤਕਸਿਣਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਅਨਨ੍ਤਵਾਤਿ ਨ ਅਨ੍ਤਵਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇ ਕਸਿਣੇ ਝਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਤਂਅਪ੍ਪਮਾਣਕਸਿਣਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪਰਿਯਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਜੀਵੋ ਚ ਸਰੀਰਞ੍ਚ ਤਂਯੇਵ. ਜੀਵੋਤਿ ਅਤ੍ਤਾ, ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਨਪੁਂਸਕਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ. ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੋ ਜੀਵੋ ਅਞ੍ਞਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ. ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਖਨ੍ਧਾ ਇਧੇਵ ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਤ੍ਤੋ ਮਰਣਤੋ ਪਰਂ ਹੋਤਿ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਨ ਨਸ੍ਸਤਿ. ‘‘ਤਥਾਗਤੋ’’ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾਧਿਵਚਨਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਅਰਹਾ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਮੇ ‘‘ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪਕ੍ਖੇ ਦੋਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਵਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਖਨ੍ਧਾਪਿ ਇਧੇਵ ਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਮਰਣਤੋ ਪਰਂ ਨ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ. ਇਮੇ ‘‘ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਪਕ੍ਖੇ ਦੋਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਵਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮੇ ਏਕੇਕਪਕ੍ਖਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਦੋਸਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਉਭਯਪਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਇਮੇ ਉਭਯਪਕ੍ਖਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਉਭਯਦੋਸਾਪਤ੍ਤਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਹੋਤੀਤਿ ਚ ਨ ਹੋਤਿ, ਨੇਵ ਹੋਤੀਤਿ ਚ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਅਮਰਾਵਿਕ੍ਖੇਪਪਕ੍ਖਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ.

ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਕਥਾਨਯੋ – ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਦਸਹਾਕਾਰੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਭੇਦੋਵ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਚ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਲੋਕੋਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਨਿਚ੍ਚੋ ਧੁਵੋ ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕੋ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਸ੍ਸਤਨ੍ਤਿ ਗਹਣਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਅਸਸ੍ਸਤੋਤਿ ਤਮੇਵ ਲੋਕਂ ‘‘ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਚ੍ਛੇਦਗ੍ਗਹਣਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਅਨ੍ਤਵਾਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਕਸਿਣਲਾਭਿਨੋ ਸੁਪ੍ਪਮਤ੍ਤੇ ਵਾ ਸਰਾਵਮਤ੍ਤੇ ਵਾ ਕਸਿਣੇ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ‘‘ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਚ ਕਸਿਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਅਨ੍ਤਵਾ’’ਤਿ ਚ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਗਹਣਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਾ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਪਿ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਪਿ. ਵਿਪੁਲਕਸਿਣਲਾਭਿਨੋ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਸਿਣੇ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ‘‘ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਚ ਕਸਿਣਪਰਿਚ੍ਛੇਦਨ੍ਤੇਨ ‘‘ਨ ਅਨ੍ਤਵਾ’’ਤਿ ਚ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਗਹਣਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਾ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਪਿ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਪਿ. ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਭੇਦਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਰੀਰਸ੍ਸੇਵ ‘‘ਜੀਵ’’ਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਰੀਰੇ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਜੀਵਮ੍ਪਿ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦਗ੍ਗਹਣਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਦੁਤਿਯਪਦੇ ਸਰੀਰਤੋ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਜੀਵਸ੍ਸ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਸਰੀਰੇ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਜੀਵਂ ਨ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਸਸ੍ਸਤਗ੍ਗਹਣਾਕਾਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਸਤ੍ਤੋ ਤਥਾਗਤੋ ਨਾਮ, ਸੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਪਠਮਾ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ. ‘‘ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਦੁਤਿਯਾ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ. ‘‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਤਤਿਯਾ ਏਕਚ੍ਚਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ. ‘‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥਾ ਅਮਰਾਵਿਕ੍ਖੇਪਦਿਟ੍ਠੀਤਿ.

ਇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਦਿਟ੍ਠਿਨਿਸ੍ਸਯਨਿਦਸ੍ਸਨਂ. ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਵਾਤਿ ਭਵੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਸ੍ਸਤੋ, ਸਸ੍ਸਤਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿ, ਭਵੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਭਵੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦੋ, ਉਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿ ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿ, ਵਿਭਵੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾ ਦਸਵਿਧਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿ ਚਾਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾਵ ਹੋਤਿ. ਤਾਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਏਕੇਕਂ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਅਪਸ੍ਸਿਤਾ ਅਲ੍ਲੀਨਾ ਸਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਏਤੇ ਵਾ ਪਨ ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇ ਅਨੁਪਗਮ੍ਮਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਗ੍ਗਿਤੋ ਵਾ ਉਦਕਤੋ ਵਾ ਮਿਥੁਭੇਦਾ ਵਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੫੨) ਵਿਯ ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਏਤੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇ ਪਕ੍ਖੇ ਚ ਨ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨਲ੍ਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਪਹਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਨੁਲੋਮਿਕਾ ਵਾ ਖਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥੋਵ. ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੂਤਿ ਇਮੇਸਂ ਜਰਾਮਰਣਾਦੀਨਂ ਪਚ੍ਚਯਾ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ, ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਏਵ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾ, ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾਨਂ ਵਾ ਸਮੂਹੋ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾ. ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਤੋ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇ ਤੇ ਪਚ੍ਚਯੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਹ ਸਮ੍ਮਾ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਚ ਤੇਸੁ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਚ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਅਨੁਲੋਮਿਕਾਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨੁਲੋਮਤੋ ਅਨੁਲੋਮਿਕਾ. ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਞਾਣਂ. ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਖਮਨਤੋ ਖਨ੍ਤਿ. ਪਟਿਲਦ੍ਧਾ ਹੋਤੀਤਿ ਸਤ੍ਤੇਹਿ ਅਧਿਗਤਾ ਹੋਤਿ. ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਉਚ੍ਛੇਦਤ੍ਤਾਨੁਪਗਮੋ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਯਂ ਆਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯਾਨੁਪਰਮਦਸ੍ਸਨੇਨ ਫਲਾਨੁਪਰਮਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਸਸ੍ਸਤਤ੍ਤਾਨੁਪਗਮੋ ਹੋਤਿ ਪਚ੍ਚਯਸਾਮਗ੍ਗਿਯਂ ਨਵਨਵਾਨਂ ਪਚ੍ਚਯੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਦਸ੍ਸਨਤੋ. ਏਵਮੇਤੇ ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇ ਅਨੁਪਗਮ੍ਮ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨੇਨ ਨ ਉਚ੍ਛੇਦੋ ਨ ਸਸ੍ਸਤੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਅਨੁਲੋਮਿਕਾ ਖਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਦੁਭਯਦਿਟ੍ਠਿਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਾ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਯਥਾਸਭਾਵਂ ਨੇਯ੍ਯਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਵਤ੍ਤਞਾਣਮ੍ਪਿ ਵਿਸਯਵੋਹਾਰੇਨ ‘‘ਯਥਾਭੂਤਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਪਨ ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਂ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਨ ‘‘ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਭਯਤੂਪਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਾ ਞਾਣਂ ਸਤ੍ਤੇਹਿ ਪਟਿਲਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ.

ਇਦਾਨਿ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ‘‘ਏਤੇ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਕਾਮਂ ਸੇਵਨ੍ਤਞ੍ਞੇਵਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਸੇਸਾਕੁਸਲੇਹਿ ਸੇਸਕੁਸਲੇਹਿ ਚ ਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਂ ਸੇਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਤਥਾਗਤੋ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਸੇਵਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚ ਅਭਿਣ੍ਹਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਸੇਵਮਾਨਂ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਸੇਵਿਤਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਕਾਮੋ ਗਰੁ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਮਗਰੁਕੋ. ਤਥੇਵ ਕਾਮੋ ਆਸਯੇ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਕਾਮਾਸਯੋ. ਸਨ੍ਤਾਨਵਸੇਨੇਵ ਕਾਮੇ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਲਗ੍ਗੋਤਿ ਕਾਮਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦੀਨਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨੇਵ. ਕਾਮਾਦੀਹਿ ਚ ਤੀਹਿ ਸੇਸਾਕੁਸਲਾ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦੀਹਿ ਤੀਹਿ ਸੇਸਕੁਸਲਾ ਗਹਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯੋ’’ਤਿ ਤਿਧਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਨ੍ਤਾਨਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਕਥਾਨਯੋ – ‘‘ਇਤਿ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਵਾ’’ਤਿ ਏਵਂ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਂ ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ. ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਭਵਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠੀਤਿ. ਸਬ੍ਬਦਿਟ੍ਠੀਨਞ੍ਹਿ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠੀਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿਮੇ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ ਸਤ੍ਤਾ ਇਮਾਵ ਦ੍ਵੇ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ ‘‘ਦ੍ਵਯਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਖ੍ਵਾਯਂ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਲੋਕੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਤ੍ਥਿਤਞ੍ਚੇਵ ਨਤ੍ਥਿਤਞ੍ਚਾ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੧੫). ਏਤ੍ਥ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿਤਾਤਿ ਸਸ੍ਸਤਂ. ਨਤ੍ਥਿਤਾਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦੋ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯੋ. ਇਦਾਨਿ ਵਿਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਸੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਏਤੇ ਵਾ ਪਨ ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇ ਅਨੁਪਗਮ੍ਮਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਏਤੇ ਵਾ ਪਨਾ’’ਤਿ ਏਤੇਯੇਵ. ‘‘ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਸਙ੍ਖਾਤੇ ਦ੍ਵੇ ਅਨ੍ਤੇ. ‘‘ਅਨੁਪਗਮ੍ਮਾ’’ਤਿ ਨ ਅਲ੍ਲੀਯਿਤ੍ਵਾ. ‘‘ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਚੇਵ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ. ‘‘ਅਨੁਲੋਮਿਕਾ ਖਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ. ‘‘ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਯਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇ ਚੇਵ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਏਤੇ ਉਭੋ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਅਨ੍ਤੇ ਅਨੁਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਾ, ਯਞ੍ਚ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਂ, ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯੋ. ਅਯਂ ਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਞ੍ਚ ਵਿਵਟ੍ਟਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯੋ ਇਦਂ ਵਸਨਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਸਮਾਨਟ੍ਠਕਥਾ.

ਵਿਤਣ੍ਡਵਾਦੀ ਪਨਾਹ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਨਾਮ ਵਾਸਂ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤ੍ਵਂ ਮਗ੍ਗੋ ਵਾਸੋਤਿ ਵਦੇਸੀ’’ਤਿ? ਸੋ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਅਰਿਯਵਾਸਭਾਣਕੋ ਹੋਸਿ ਨ ਹੋਸੀ’’ਤਿ? ਸਚੇ ‘‘ਨ ਹੋਮੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ‘‘ਤ੍ਵਂ ਅਭਾਣਕਤਾਯ ਨ ਜਾਨਾਸੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ‘‘ਭਾਣਕੋਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਵਦਤਿ, ‘‘ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਹਰਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਆਹਰਤਿ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ. ਨੋ ਚੇ ਆਹਰਤਿ, ਸਯਂ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਦਸਯਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਾਵਾਸਾ, ਯਦਰਿਯਾ ਆਵਸਿਂਸੁ ਵਾ ਆਵਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਆਵਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧੦.੧੯). ਏਤਞ੍ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਾਸਭਾਵਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੁਕਥਿਤਮੇਵੇਤਨ੍ਤਿ. ਇਮਂ ਪਨ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਇਮੇਸਞ੍ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਮਗ੍ਗਞਾਣਾਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇਪਿ ਜਾਨਾਤਿ ਏਵ. ਤਸ੍ਮਾਯੇਵ ਚ ‘‘ਕਾਮਂ ਸੇਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

ਅਨੁਸਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਨੁਸਯਾਤਿ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਸਯਾ? ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠੇਨ. ਕੋ ਏਸ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠੋ ਨਾਮਾਤਿ? ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੋ. ਏਤੇ ਹਿ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਅਨੁਸੇਨ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਨੁਸਯਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥਾਪਿ ਸਿਯਾ – ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰੋ, ਸੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਅਨੁਸਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਪਟਿਵਚਨਂ – ਨ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾਕਾਰੋ, ਅਨੁਸਯੋਤਿ ਪਨ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਥਾਮਗਤਕਿਲੇਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਸਾਰਮ੍ਮਣੋ ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੇਨ ਸਹੇਤੁਕੋ ਏਕਨ੍ਤਾਕੁਸਲੋ ਅਤੀਤੋਪਿ ਹੋਤਿ ਅਨਾਗਤੋਪਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਪਮਾਣਂ – ਇਧੇਵ ਤਾਵ ਅਭਿਸਮਯਕਥਾਯ (ਪਟਿ. ਮ. ੩.੨੧) ‘‘ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕਿਲੇਸੇ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਤਾਯ ‘‘ਥਾਮਗਤੋ ਅਨੁਸਯਂ ਪਜਹਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣਿਯਂ ਮੋਹਸ੍ਸ ਪਦਭਾਜਨੇ ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਲਙ੍ਗੀ ਮੋਹੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ, ਅਯਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮੋਹੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੩੯੦) ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮੋਹਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ‘‘ਅਨੁਸਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾ ਅਨੁਸਯਾ ਅਹੇਤੁਕਾ ਅਨੁਸਯਾ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਬ੍ਬੇ ਵਾਦਾ ਪਟਿਸੇਧਿਤਾ. ਅਨੁਸਯਯਮਕੇ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਮਹਾਵਾਰਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਵਾਰੇ ‘‘ਯਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਯਮ. ੨.ਅਨੁਸਯਯਮਕ.੩੦੦) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਨੁਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਅਨੁਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਯਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਇਮਿਨਾ ਤਨ੍ਤਿਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਮ੍ਪਿ ‘‘ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਸਾਰਮ੍ਮਣੋ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਅਨੁਸਯੋ ਹਿ ਨਾਮੇਸ ਪਰਿਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮੋਤਿ ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ.

ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋਤਿਆਦੀਸੁ ਕਾਮਰਾਗੋ ਚ ਸੋ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਸਯੋ ਚਾਤਿ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ. ਸੇਸਪਦੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਚੇਤ੍ਥ ਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚ ਮਨਾਪੇਸੁ ਅਵਸੇਸਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਲੋਭੋ. ਪਟਿਘਾਨੁਸਯੋ ਚ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚ ਅਮਨਾਪੇਸੁ ਅਵਸੇਸਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਦੋਸੋ. ਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਲੋਭਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਵਜ੍ਜੇਸੁ ਅਵਸੇਸਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਮਾਨੋ. ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ ਚਤੂਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਹਗਤੇ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯੋ ਦ੍ਵਾਦਸਸੁ ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਚ. ਤਯੋਪਿ ਅਵਸੇਸਤੇਭੂਮਕਧਮ੍ਮੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਮੋਹਾ. ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਚਤੂਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋਪਿ ਸਹਜਾਤਵਸੇਨ ਨ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨੇਵ ਪਨ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਲੋਭੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.

੧੧੪. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਸਯਾਨਂ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠਾਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਯਂ ਲੋਕੇਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਲੋਕੇ ਪਿਯਰੂਪਨ੍ਤਿ ਯਂ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਪਿਯਜਾਤਿਕਂ ਪਿਯਸਭਾਵਂ. ਸਾਤਰੂਪਨ੍ਤਿ ਸਾਤਜਾਤਿਕਂ ਅਸ੍ਸਾਦਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਏਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤੀਤਿ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਹੀਨਟ੍ਠੇਨ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਅਨੁਸੇਤਿ. ‘‘ਪਿਯਰੂਪਂ ਸਾਤਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਇਧ ਕਾਮਾਵਚਰਧਮ੍ਮੋਯੇਵ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤੋ. ਯਥਾ ਨਾਮ ਉਦਕੇ ਨਿਮੁਗ੍ਗਸ੍ਸ ਹੇਟ੍ਠਾ ਚ ਉਪਰਿ ਚ ਸਮਨ੍ਤਾ ਚ ਉਦਕਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਇਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਰਾਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਾਮ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਚਿਣ੍ਣਸਮਾਚਿਣ੍ਣਾ. ਤਥਾ ਅਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਟਿਘੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਇਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੂਤਿ ਏਵਂ ਇਮੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਪਤਿਤਾਤਿ ਕਾਮਰਾਗਪਟਿਘਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਨੁਪਤਿਤਾ ਅਨੁਗਤਾ. ਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਪਾਠੋ. ਤਦੇਕਟ੍ਠੋਤਿ ਤਾਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਸਹਜੇਕਟ੍ਠਵਸੇਨ ਏਕਤੋ ਠਿਤੋ. ਮਾਨੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਚਾਤਿ ਨਵਵਿਧਮਾਨੋ, ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਵਿਧਾ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਟ੍ਠਵਤ੍ਥੁਕਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ, ਤਦੇਕਟ੍ਠੋ ਮਾਨੋ ਚ ਤਦੇਕਟ੍ਠਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਤਦੇਕਟ੍ਠਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਚਾਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾਤਿ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ ਅਵਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਤਯੋ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਬਹੁਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਚਰਿਤਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਤੇਰਸ ਚੇਤਨਾ ਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਦ੍ਵਾਦਸ ਅਪੁਞ੍ਞਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਚਤਸ੍ਸੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਾਵਚਰੋ ਪਰਿਤ੍ਤਭੂਮਕੋ. ਇਤਰੋ ਮਹਾਭੂਮਕੋ. ਤੀਸੁਪਿ ਵਾ ਏਤੇਸੁ ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਪ੍ਪਵਿਪਾਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤਭੂਮਕੋ, ਮਹਾਵਿਪਾਕੋ ਮਹਾਭੂਮਕੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੧੧੫. ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਹੀਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਲਾਮਕਜ੍ਝਾਸਯਾ. ਪਣੀਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕਾਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਜ੍ਝਾਸਯਾ. ਸੇਵਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਨ੍ਤਿ ਅਲ੍ਲੀਯਨ੍ਤਿ. ਭਜਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਪਯਿਰੁਪਾਸਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਹਿ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾ ਨ ਸੀਲਵਨ੍ਤੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਸਦ੍ਧਿਵਿਹਾਰਿਕਾ ਸੀਲਵਨ੍ਤੋ, ਤੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯੇਪਿ ਨ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦਿਸੇ ਸਾਰੁਪ੍ਪੇ ਭਿਕ੍ਖੂਯੇਵ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਸਚੇਪਿ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯਾ ਸਾਰੁਪ੍ਪਾ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਇਤਰੇ ਅਸਾਰੁਪ੍ਪਾ, ਤੇਪਿ ਨ ਆਚਰਿਯੁਪਜ੍ਝਾਯੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਦਿਸੇ ਹੀਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਕੇਯੇਵ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨਂ ਪਨ ਨ ਕੇਵਲਂ ਏਤਰਹਿਯੇਵ, ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇਪੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਤੀਤਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਤੀਤਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗਤ੍ਥੇ ਵਾ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਸੇਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਤ੍ਥਮੇਵ. ਇਦਂ ਪਨ ਦੁਸ੍ਸੀਲਾਨਂ ਦੁਸ੍ਸੀਲਸੇਵਨਮੇਵ, ਸੀਲਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸੀਲਵਨ੍ਤਸੇਵਨਮੇਵ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾਨਂ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਸੇਵਨਮੇਵ, ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤਸੇਵਨਮੇਵ ਕੋ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ? ਅਜ੍ਝਾਸਯਧਾਤੁ ਨਿਯਮੇਤੀਤਿ.

ਭਬ੍ਬਾਭਬ੍ਬਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਛਡ੍ਡੇਤਬ੍ਬੇ ਪਠਮਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬੇ ਪਚ੍ਛਾ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ ਉਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਪਠਮਂ ਅਭਬ੍ਬਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਉਦ੍ਦੇਸੇ ਪਨ ਦ੍ਵਨ੍ਦਸਮਾਸੇ ਅਚ੍ਚਿਤਸ੍ਸ ਚ ਮਨ੍ਦਕ੍ਖਰਸ੍ਸ ਚ ਪਦਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਨਿਪਾਤਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਭਬ੍ਬਸਦ੍ਦੋ ਪੁਬ੍ਬਂ ਪਯੁਤ੍ਤੋ. ਕਮ੍ਮਾਵਰਣੇਨਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਆਨਨ੍ਤਰਿਯਕਮ੍ਮੇਨ. ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾ. ਕਿਲੇਸਾਵਰਣੇਨਾਤਿ ਨਿਯਤਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ. ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਸਗ੍ਗਮਗ੍ਗਾਨਂ ਆਵਰਣਤੋ ਆਵਰਣਾਨਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਦੂਸਕਾਦੀਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿਪਿ ਕਮ੍ਮਾਵਰਣੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ. ਵਿਪਾਕਾਵਰਣੇਨਾਤਿ ਅਹੇਤੁਕਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਦੁਹੇਤੁਕਾਨਮ੍ਪਿ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਪਟਿਵੇਧੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਹੇਤੁਕਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਪਿ ਵਿਪਾਕਾਵਰਣਮੇਵਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾਦੀਸੁ ਸਦ੍ਧਾਰਹਿਤਾ. ਅਚ੍ਛਨ੍ਦਿਕਾਤਿ ਕਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾਕੁਸਲਚ੍ਛਨ੍ਦਰਹਿਤਾ. ਉਤ੍ਤਰਕੁਰੁਕਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਚ੍ਛਨ੍ਦਿਕਟ੍ਠਾਨਂ ਪਵਿਟ੍ਠਾ. ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਭਵਙ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਹੀਨਾ. ਭਵਙ੍ਗਪਞ੍ਞਾਯ ਪਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯਪਿ ਯਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਪਾਦਕਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਸੋਪਿ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋਯੇਵ ਨਾਮ. ਅਭਬ੍ਬਾ ਨਿਯਾਮਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਾਮਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਅਭਬ੍ਬਾ. ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਸਮ੍ਮਾ ਸਭਾਵੋਤਿ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਂ, ਸੋਯੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਫਲਦਾਨੇ, ਸਯਮੇਵ ਵਾ ਅਚਲਭਾਵਤੋ ਨਿਯਾਮੋ, ਤਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤੁਂ ਪਵਿਸਿਤੁਂ ਅਭਬ੍ਬਾ. ਨ ਕਮ੍ਮਾਵਰਣੇਨਾਤਿਆਦੀਨਿ ਵੁਤ੍ਤਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ.

ਆਸਯਾਨੁਸਯਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭੦. ਯਮਕਪਾਟਿਹੀਰਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੬. ਯਮਕਪਾਟਿਹੀਰਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਸਾਵਕੇਹੀਤਿ ਸੇਸਾਸਾਧਾਰਣਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਞ੍ਞਵਚਨੇਹਿ ਓਕਾਸਾਭਾਵਤੋ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਧ ਪਨ ਅਞ੍ਞਵਚਨਾਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਉਪਰਿਮਕਾਯਤੋਤਿ ਨਾਭਿਯਾ ਉਦ੍ਧਂ ਸਰੀਰਤੋ. ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਤੇਜੋਕਸਿਣਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਉਪਰਿਮਕਾਯਤੋ ਅਗ੍ਗਿਜਾਲਾ ਵੁਟ੍ਠਾਤੂ’’ਤਿ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣੇਨ ‘‘ਉਪਰਿਮਕਾਯਤੋ ਅਗ੍ਗਿਜਾਲਾ ਵੁਟ੍ਠਾਤੂ’’ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤੇ ਸਹ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਉਪਰਿਮਕਾਯਤੋ ਅਗ੍ਗਿਜਾਲਾ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਸਾ ਹਿ ਇਧ ਰਾਸਟ੍ਠੇਨ ਖਨ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਹੇਟ੍ਠਿਮਕਾਯਤੋਤਿ ਨਾਭਿਤੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸਰੀਰਤੋ. ਉਦਕਧਾਰਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਆਪੋਕਸਿਣਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਾਦਕਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਕਾਯਤੋ ਉਦਕਧਾਰਾ ਵੁਟ੍ਠਾਤੂ’’ਤਿ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਞਾਣੇਨ ‘‘ਹੇਟ੍ਠਿਮਕਾਯਤੋ ਉਦਕਧਾਰਾ ਵੁਟ੍ਠਾਤੂ’’ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਿਤੇ ਸਹ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਹੇਟ੍ਠਿਮਕਾਯਤੋ ਉਦਕਧਾਰਾ ਵੁਟ੍ਠਾਤਿ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਆਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ਭਵਙ੍ਗਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯੇਵ ਯੁਗਲਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਉਦਕਧਾਰਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਅਨ੍ਤਰਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਪਨ ਭਵਙ੍ਗਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ. ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਕਾਯਤੋਤਿ ਅਭਿਮੁਖਪਸ੍ਸਤੋ. ਪਚ੍ਛਿਮਕਾਯਤੋਤਿ ਪਿਟ੍ਠਿਪਸ੍ਸਤੋ. ਦਕ੍ਖਿਣਅਕ੍ਖਿਤੋ ਵਾਮਅਕ੍ਖਿਤੋਤਿਆਦਿ ਸਮਾਸਪਾਠੋਯੇਵ, ਨ ਅਞ੍ਞੋ. ਦਕ੍ਖਿਣਨਾਸਿਕਾਸੋਤਤੋ ਵਾਮਨਾਸਿਕਾਸੋਤਤੋਤਿ ਪਾਠੋ ਸੁਨ੍ਦਰੋ. ਰਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਪਠਨ੍ਤਿ. ਅਂਸਕੂਟਤੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤਟ੍ਠੇਨ ਕੂਟੋ ਵਿਯਾਤਿ ਕੂਟੋ, ਅਂਸੋਯੇਵ ਕੂਟੋ ਅਂਸਕੂਟੋ. ਅਙ੍ਗੁਲਙ੍ਗੁਲੇਹੀਤਿ ਅਙ੍ਗੁਲੀਹਿ ਅਙ੍ਗੁਲੀਹਿ. ਅਙ੍ਗੁਲਨ੍ਤਰਿਕਾਹੀਤਿ ਅਙ੍ਗੁਲੀਨਂ ਅਨ੍ਤਰਿਕਾਹਿ. ਏਕੇਕਲੋਮਤੋ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਕੇਕਲੋਮਤੋ ਉਦਕਧਾਰਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ਆਮੇਡਿਤਵਚਨੇਨ ਸਬ੍ਬਲੋਮਾਨਂ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਏਕੇਕਲੋਮਤੋਵ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਉਦਕਧਾਰਾ ਯੁਗਲਾ ਯੁਗਲਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਲੋਮਕੂਪਤੋ ਲੋਮਕੂਪਤੋ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਲੋਮਕੂਪਤੋ ਲੋਮਕੂਪਤੋ ਉਦਕਧਾਰਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕੇਸੁਚਿ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ‘‘ਏਕੇਕਲੋਮਤੋ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਲੋਮਕੂਪਤੋ ਲੋਮਕੂਪਤੋ ਉਦਕਧਾਰਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਲੋਮਕੂਪਤੋ ਲੋਮਕੂਪਤੋ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਏਕੇਕਲੋਮਤੋ ਉਦਕਧਾਰਾ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਲਿਖਿਤਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿਯੇਵ. ਪਾਟਿਹੀਰਸ੍ਸ ਅਤਿਸੁਖੁਮਤ੍ਤਦੀਪਨਤੋ ਪਨ ਪੁਰਿਮਪਾਠੋਯੇਵ ਸੁਨ੍ਦਰਤਰੋ.

ਇਦਾਨਿ ਛਨ੍ਨਂ ਵਣ੍ਣਾਨਨ੍ਤਿ ਕੋ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ? ਹੇਟ੍ਠਾ ‘‘ਉਪਰਿਮਕਾਯਤੋ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਅਨੇਕੇਹਿ ਸਰੀਰਾਵਯਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਸਰੀਰਾਵਯਵਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਵਚਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਚ ਯਮਕਪਾਟਿਹੀਰਾਧਿਕਾਰੇਨ ਚ ਛਨ੍ਨਂ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਸਰੀਰਾਵਯਵਭੂਤਾਨਂ ਰਸ੍ਮਿਯੋ ਯਮਕਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਾਮਿਵਚਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਚ ਅਵਸ੍ਸਂ ‘‘ਰਸ੍ਮਿਯੋ’’ਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋਯੇਵ. ਨੀਲਾਨਨ੍ਤਿ ਉਮਾਪੁਪ੍ਫਵਣ੍ਣਾਨਂ. ਪੀਤਕਾਨਨ੍ਤਿ ਕਣਿਕਾਰਪੁਪ੍ਫਵਣ੍ਣਾਨਂ. ਲੋਹਿਤਕਾਨਨ੍ਤਿ ਇਨ੍ਦਗੋਪਕਵਣ੍ਣਾਨਂ. ਓਦਾਤਾਨਨ੍ਤਿ ਓਸਧਿਤਾਰਕਵਣ੍ਣਾਨਂ. ਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਦਰਤ੍ਤਵਣ੍ਣਾਨਂ. ਪਭਸ੍ਸਰਾਨਨ੍ਤਿ ਪਭਾਸਨਪਕਤਿਕਾਨਂ ਪਭਸ੍ਸਰਵਣ੍ਣਾਨਂ. ਪਭਸ੍ਸਰਵਣ੍ਣੇ ਵਿਸੁਂ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਣ੍ਣੇਸੁ ਯੇ ਯੇ ਪਭਾ ਸਮੁਜ੍ਜਲਾ, ਤੇ ਤੇ ਪਭਸ੍ਸਰਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਯਮਕਪਾਟਿਹੀਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਮਕਪਾਟਿਹੀਰਞਾਣਬਲੇਨੇਵ ਕੇਸਮਸ੍ਸੂਨਞ੍ਚੇਵ ਅਕ੍ਖੀਨਞ੍ਚ ਨੀਲਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਨੀਲਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਯਾਸਂ ਵਸੇਨ ਗਗਨਤਲਂ ਅਞ੍ਜਨਚੁਣ੍ਣਸਮੋਕਿਣ੍ਣਂ ਵਿਯ ਉਮਾਪੁਪ੍ਫਨੀਲੁਪ੍ਪਲਦਲਸਞ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਯ ਵੀਤਿਪਤਨ੍ਤਮਣਿਤਾਲਵਣ੍ਟਂ ਵਿਯ ਪਸਾਰਿਤਮੇਚਕਪਟਂ ਵਿਯ ਚ ਹੋਤਿ. ਛਵਿਤੋ ਚੇਵ ਅਕ੍ਖੀਨਞ੍ਚ ਪੀਤਕਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਪੀਤਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਯਾਸਂ ਵਸੇਨ ਦਿਸਾਭਾਗਾ ਸੁਵਣ੍ਣਰਸਨਿਸਿਞ੍ਚਮਾਨਾ ਵਿਯ ਸੁਵਣ੍ਣਪਟਪਸਾਰਿਤਾ ਵਿਯ ਕੁਙ੍ਕੁਮਚੁਣ੍ਣਕਣਿਕਾਰਪੁਪ੍ਫਸਮ੍ਪਰਿਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਚ ਵਿਰੋਚਨ੍ਤਿ. ਮਂਸਲੋਹਿਤੇਹਿ ਚੇਵ ਅਕ੍ਖੀਨਞ੍ਚ ਰਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਲੋਹਿਤਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਯਾਸਂ ਵਸੇਨ ਦਿਸਾਭਾਗਾ ਚਿਨਪਿਟ੍ਠਚੁਣ੍ਣਰਞ੍ਜਿਤਾ ਵਿਯ ਸੁਪਕ੍ਕਲਾਖਾਰਸਨਿਸਿਞ੍ਚਮਾਨਾ ਵਿਯ ਰਤ੍ਤਕਮ੍ਬਲਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਜਯਸੁਮਨਪਾਲਿਭਦ੍ਦਕਬਨ੍ਧੁਜੀਵਕਕੁਸੁਮਸਮ੍ਪਰਿਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਚ ਵਿਰੋਚਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠੀਹਿ ਚੇਵ ਦਨ੍ਤੇਹਿ ਚ ਅਕ੍ਖੀਨਞ੍ਚ ਸੇਤਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਓਦਾਤਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਯਾਸਂ ਵਸੇਨ ਦਿਸਾਭਾਗਾ ਰਜਤਕੁਟੇਹਿ ਆਸਿਞ੍ਚਮਾਨਖੀਰਧਾਰਾਸਮ੍ਪਰਿਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਪਸਾਰਿਤਰਜਤਪਟ੍ਟਵਿਤਾਨਾ ਵਿਯ ਵੀਤਿਪਤਨ੍ਤਰਜਤਤਾਲਵਣ੍ਟਾ ਵਿਯ ਕੁਨ੍ਦਕੁਮੁਦਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਸੁਮਨਮਲ੍ਲਿਕਾਦਿਕੁਸੁਮਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾ ਵਿਯ ਚ ਵਿਰੋਚਨ੍ਤਿ. ਹਤ੍ਥਤਲਪਾਦਤਲਾਦੀਹਿ ਮਨ੍ਦਰਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਯਾਸਂ ਵਸੇਨ ਦਿਸਾਭਾਗਾ ਪਵਾਲ਼ਜਾਲਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਰਤ੍ਤਕੁਰਵਕਕੁਸੁਮਸਮੋਕਿਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਚ ਵਿਰੋਚਨ੍ਤਿ. ਉਣ੍ਣਾਨਖਾਦੀਹਿ ਪਭਸ੍ਸਰਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਪਭਸ੍ਸਰਰਸ੍ਮਿਯੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਯਾਸਂ ਵਸੇਨ ਦਿਸਾਭਾਗਾ ਓਸਧਿਤਾਰਕਪੁਞ੍ਜਪੁਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਵਿਜ੍ਜੁਪਟਲਾਦਿਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਵਿਯ ਚ ਵਿਰੋਚਨ੍ਤਿ.

ਭਗਵਾ ਚਙ੍ਕਮਤੀਤਿਆਦਿ ‘‘ਭਗਵਤੋ ਚ ਨਿਮ੍ਮਿਤਾਨਞ੍ਚ ਨਾਨਾਇਰਿਯਾਪਥਕਰਣਂ ਯਮਕਪਾਟਿਹੀਰੇਨੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਨਿਮ੍ਮਿਤਾਨਂ ਇਰਿਯਾਪਥਾ ਯੁਗਲਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ ਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਬਹੁਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ‘‘ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ’’ਤਿਆਦਿ ਕਸ੍ਮਾ ਏਕਵਚਨਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਨਿਮ੍ਮਿਤੇਸੁਪਿ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਨਾਨਾਇਰਿਯਾਪਥਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਸਕਿਂ ਏਕੇਕਇਰਿਯਾਪਥਿਕਾ ਵਿਯ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਕਵਚਨੇਨ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤੇ ਨਿਮ੍ਮਿਤੇਸੁ ਏਕੇਕੋ ਨਾਨਾਇਰਿਯਾਪਥਿਕੋਤਿ ਞਾਯਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਤਾਵ ਨਾਨਾਇਰਿਯਾਪਥਿਕਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਮਾਪੇਸਿ, ਕਿਂ ਪਨ ਭਗਵਾ ਯਮਕਪਾਟਿਹੀਰੇ ਬਹੂ ਨਿਮ੍ਮਿਤੇ ਨ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕਤ੍ਥੇਰਂ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਏਕਾਵਜ੍ਜਨੇਨ ਨਾਨਾਇਰਿਯਪਥਿਕਾਨਂ ਨਾਨਾਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਨਿਮ੍ਮਾਨਂ ਨ ਇਜ੍ਝਤਿ. ਅਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਹਿ ਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਇਦ੍ਧਿਮਤਾ ਸਦਿਸਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਦੀਸੁ ਵਾ ਭਾਸਿਤਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵਾਦੀਸੁ ਵਾ ਯਂ ਯਂ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਤਦੇਵ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਵਿਸਦਿਸਕਰਣਂ ਨਾਨਾਕਿਰਿਯਾਕਰਣਞ੍ਚ ‘‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਈਦਿਸਾ ਹੋਨ੍ਤੁ, ਏਤ੍ਤਕਾ ਇਮਂ ਨਾਮ ਕਰੋਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਇਜ੍ਝਤਿ. ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਪਨ ਏਕਾਵਜ੍ਜਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨੇਵ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਨਿਮ੍ਮਾਨਂ ਇਜ੍ਝਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਉਦਕਧਾਰਾਨਿਮ੍ਮਾਨੇ ਚ ਨਾਨਾਵਣ੍ਣਨਿਮ੍ਮਾਨੇ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਚਙ੍ਕਮਤੀਤਿ ਆਕਾਸੇ ਵਾ ਪਥਵਿਯਂ ਵਾ ਚਙ੍ਕਮਤਿ. ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਤਿ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਮਾਪਿਤਬੁਦ੍ਧਰੂਪਂ. ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਵਾਤਿਆਦੀਨਿਪਿ ਆਕਾਸੇ ਵਾ ਪਥਵਿਯਂ ਵਾ. ਕਪ੍ਪੇਤੀਤਿ ਕਰੋਤਿ. ਭਗਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋਤਿ.

ਯਮਕਪਾਟਿਹੀਰਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭੧. ਮਹਾਕਰੁਣਾਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੭. ਮਹਾਕਰੁਣਾਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਬਹੁਕੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਹਿ ਏਕੂਨਨਵੁਤਿਯਾ ਪਕਾਰੇਹਿ. ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਚ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਾਨਂ. ਓਕ੍ਕਮਤੀਤਿ ਓਤਰਤਿ ਪਵਿਸਤਿ. ਆਦਿਤ੍ਤੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪੀਲ਼ਾਯੋਗਤੋ ਸਨ੍ਤਾਪਨਟ੍ਠੇਨ ਆਦੀਪਿਤੋ. ‘‘ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੧੫) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਚੇਵ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਪੀਲ਼ਿਤਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਕਰੁਣਾਯ ਮੂਲਭੂਤਤ੍ਤਾ ਪਠਮਂ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ‘‘ਆਦਿਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਆਦਿਤ੍ਤਤਂ ਪਨ ਉਪਰਿ ਵਕ੍ਖਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤੋਤਿ ਰਾਗਾਦੀਹਿਯੇਵ ਆਦਿਤ੍ਤੋ. ਉਪਰਿ ਪਨ ‘‘ਤਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤਾ’’ਤਿ ਅਤ੍ਥਾਪੇਕ੍ਖਨਵਸੇਨ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋਤਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਲੁਜ੍ਜਨਪਲੁਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਲੋਕੋ, ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਸਨ੍ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ, ਲੋਕੋਵ ਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ. ਦੁਕ੍ਖਿਤਂ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸਤ੍ਤਵੋਹਾਰਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸਯੋਗਤੋ ਸਤ੍ਤਸਮੂਹੋਪਿ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋ. ਸੋਪਿ ਚ ਸਹਖਨ੍ਧਕੋਯੇਵ. ਉਯ੍ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਨੇਕੇਸੁ ਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਨਿਚ੍ਚਬ੍ਯਾਪਾਰਤਾਯ ਕਤਯੋਗੋ ਕਤਉਸ੍ਸਾਹੋ, ਸਤਤਕਿਚ੍ਚੇਸੁ ਸਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਘਟ੍ਟਨਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਾ ਉਯ੍ਯੁਤ੍ਤੋ. ਪਯਾਤੋਤਿ ਪਬ੍ਬਤੇਯ੍ਯਾ ਨਦੀ ਵਿਯ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਗਮਨੇਨ ਮਰਣਾਯ ਯਾਤੁਂ ਆਰਦ੍ਧੋ. ਕੁਮ੍ਮਗ੍ਗਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਕੁਚ੍ਛਿਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਉਪਰਿ ਪਨ ‘‘ਵਿਪਥਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ’’ਤਿ ਨਾਨਾਪਦੇਹਿ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਉਪਨੀਯਤੀਤਿ ਜਰਾਵਸੇਨ ਮਰਣਾਯ ਉਪਨੀਯਤਿ ਹਰੀਯਤਿ. ਜਰਾ ਹਿ ‘‘ਆਯੁਨੋ ਸਂਹਾਨੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੨) ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਦ੍ਧੁਵੋਤਿ ਨ ਥਿਰੋ, ਸਦਾ ਤਥੇਵ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਦ੍ਧੁਵੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਪਨੀਯਤੀਤਿ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਮੇਤਂ. ਏਤੇਨ ਸਕਾਰਣਂ ਜਰਾਦੁਕ੍ਖਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਜਰਾਦੁਕ੍ਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਜਰਾਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਰਹਿਤਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ. ਅਤਾਣੋਤਿ ਤਾਯਿਤੁਂ ਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੇਨ ਰਹਿਤੋ, ਅਨਾਰਕ੍ਖੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਨਭਿਸ੍ਸਰੋਤਿ ਅਭਿਸਰਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਾਹਰਣੇਨ ਅਸ੍ਸਾਸੇਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੇਨ ਰਹਿਤੋ, ਅਸਹਾਯੋਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਨਭਿਸ੍ਸਰੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤਾਣੋਤਿ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਮੇਤਂ. ਏਤੇਨ ਸਕਾਰਣਂ ਪਿਯਵਿਪ੍ਪਯੋਗਦੁਕ੍ਖਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਪਿਯਵਿਪ੍ਪਯੋਗਦੁਕ੍ਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਞਾਤਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਰਹਿਤਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ. ਅਸ੍ਸਕੋਤਿ ਸਕਭਣ੍ਡਰਹਿਤੋ. ਸਬ੍ਬਂ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯਨ੍ਤਿ ਸਕਭਣ੍ਡਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਿਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਪਹਾਯ ਲੋਕੇਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਂ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸਕੋਤਿ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਮੇਤਂ. ਏਤੇਨ ਸਕਾਰਣਂ ਮਰਣਦੁਕ੍ਖਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭੋਗਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਰਹਿਤਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ‘‘ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਾ ਮਾਣਵਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੨੮੯) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਧ ਚ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸੁਤ੍ਤੇ ਚ ‘‘ਅਸ੍ਸਕੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੦੫) ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਕਥਂ ਯੁਜ੍ਜਤੀਤਿ ਚੇ? ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਅਸ੍ਸਕੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਕਮ੍ਮਂ ਪਨ ਨ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯਂ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਕਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰਟ੍ਠਪਾਲਸੁਤ੍ਤੇਯੇਵ ਚ ਏਵਮੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਤ੍ਵਂ ਪਨ ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਗਮਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੦੬). ਊਨੋਤਿ ਪਾਰਿਪੂਰਿਰਹਿਤੋ. ਅਤਿਤ੍ਤੋਤਿ ਭਿਯ੍ਯੋ ਭਿਯ੍ਯੋ ਪਤ੍ਥਨਾਯਪਿ ਨ ਸੁਹਿਤੋ. ਇਦਂ ਊਨਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਤਣ੍ਹਾਦਾਸੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਵਸੇ ਵਤ੍ਤਨਤੋ ਤਣ੍ਹਾਯ ਦਾਸਭੂਤੋ. ਇਦਂ ਅਤਿਤ੍ਤਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਵਚਨਂ. ਏਤੇਨ ਇਚ੍ਛਾਰੋਗਾਪਦੇਸੇਨ ਸਕਾਰਣਂ ਬ੍ਯਾਧਿਦੁਕ੍ਖਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਬ੍ਯਾਧਿਦੁਕ੍ਖਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਬ੍ਯਾਧਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਰਹਿਤਾਪਿ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ. ਅਤਾਯਨੋਤਿ ਪੁਤ੍ਤਾਦੀਹਿਪਿ ਤਾਯਨਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਅਤਾਯਨੋ ਅਨਾਰਕ੍ਖੋ, ਅਲਬ੍ਭਨੇਯ੍ਯਖੇਮੋ ਵਾ. ਅਲੇਣੋਤਿ ਅਲ੍ਲੀਯਿਤੁਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤੁਂ ਅਨਰਹੋ ਅਲ੍ਲੀਨਾਨਮ੍ਪਿ ਚ ਲੇਣਕਿਚ੍ਚਾਕਾਰਕੋ. ਅਸਰਣੋਤਿ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਨ ਭਯਸਾਰਕੋ ਨ ਭਯਵਿਨਾਸਕੋ. ਅਸਰਣੀਭੂਤੋਤਿ ਪੁਰੇ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਭਾਵੇਨੇਵ ਅਸਰਣੋ, ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਸਮਕਾਲਮੇਵ ਅਸਰਣੀਭੂਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਉਦ੍ਧਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲੇਸੁ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚ ਅਕੁਸਲੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਬਾਹੁਲ੍ਲਤੋ ਅਕੁਸਲਸਮਙ੍ਗੀਲੋਕੋ ਤੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਉਦ੍ਧਤੋ. ਅਵੂਪਸਨ੍ਤੋਤਿ ਅਵੂਪਸਮਨਲਕ੍ਖਣਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸ੍ਸੇਵ ਯੋਗੇਨ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤੋ ਭਨ੍ਤਮਿਗਪਟਿਭਾਗੋ. ‘‘ਉਪਨੀਯਤਿ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਚ ‘‘ਉਦ੍ਧਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਚ ਪਞ੍ਚਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਲੋਕੋਤਿ ਆਗਤਂ, ਸੇਸੇਸੁ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸੋਤਿ. ਉਭਯਥਾਪਿ ਲੋਕੋਯੇਵ. ਸਸਲ੍ਲੋਤਿ ਪੀਲ਼ਾਜਨਕਤਾਯ ਅਨ੍ਤੋਤੁਦਨਤਾਯ ਦੁਨ੍ਨੀਹਰਣੀਯਤਾਯ ਚ ਸਲ੍ਲਾਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੇਹਿ ਰਾਗਾਦੀਹਿ ਸਲ੍ਲੇਹਿ ਸਹਵਤ੍ਤਨਕੋ. ਵਿਦ੍ਧੋਤਿ ਮਿਗਾਦਯੋ ਕਦਾਚਿ ਪਰੇਹਿ ਵਿਦ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਪਨ ਲੋਕੋ ਨਿਚ੍ਚਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਵਿਦ੍ਧੋ. ਪੁਥੁਸਲ੍ਲੇਹੀਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਤ ਸਲ੍ਲਾਨਿ – ਰਾਗਸਲ੍ਲਂ, ਦੋਸਸਲ੍ਲਂ, ਮੋਹਸਲ੍ਲਂ, ਮਾਨਸਲ੍ਲਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਲ੍ਲਂ, ਕਿਲੇਸਸਲ੍ਲਂ, ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸਲ੍ਲ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੧੭੪) ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ ਸਲ੍ਲੇਹਿ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਲੋਕਸਨ੍ਨਿਵਾਸਸ੍ਸ. ਸਲ੍ਲਾਨਂ ਉਦ੍ਧਤਾਤਿ ਤੇਸਂ ਸਲ੍ਲਾਨਂ ਸਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਨਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤਾ ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਮਯਾਤਿ ਮਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਯੇਪਿ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਾ ਸਲ੍ਲਾਨਿ ਉਦ੍ਧਰਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਭਗਵਤੋ ਵਚਨੇਨੇਵ ਉਦ੍ਧਰਣਤੋ ਭਗਵਾਵ ਉਦ੍ਧਰਤਿ ਨਾਮ. ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰਾਵਰਣੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਏਵ ਸਭਾਵਦਸ੍ਸਨਚ੍ਛਾਦਨੇਨ ਅਨ੍ਧਂ ਵਿਯ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰੋ, ਸੋਵ ਸਭਾਵਾਵਗਮਨਨਿਵਾਰਣੇਨ ਆਵਰਣਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰਾਵਰਣੋ. ਕਿਲੇਸਪਞ੍ਜਰਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਕਿਲੇਸਾ ਏਵ ਕੁਸਲਗਮਨਸਨ੍ਨਿਰੁਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਜਰੋਤਿ ਕਿਲੇਸਪਞ੍ਜਰੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਭਵੇ ਕਿਲੇਸਪਞ੍ਜਰੇ ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਪਾਤਿਤੋ. ਆਲੋਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤਾਤਿ ਪਞ੍ਞਾਲੋਕਂ ਦਸ੍ਸਨਸੀਲੋ, ਪਞ੍ਞਾਲੋਕਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸੇਤਾਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਗਤੋ ਪਵਿਟ੍ਠੋ. ਨ ਕੇਵਲਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਆਵਰਣਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਗਹਨਗਤੋ ਵਿਯ ਅਵਿਜ੍ਜਾਕੋਸਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਪਵਿਟ੍ਠੋਤਿ ਪੁਰਿਮਤੋ ਵਿਸੇਸੋ. ਅਣ੍ਡਭੂਤੋਤਿਆਦਯੋ ਚ ਵਿਸੇਸਾਯੇਵ. ਅਣ੍ਡਭੂਤੋਤਿ ਅਣ੍ਡੇ ਭੂਤੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਯਥਾ ਹਿ ਅਣ੍ਡੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਏਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਣ੍ਡਭੂਤਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਏਵਮਯਂ ਲੋਕੋ ਅਵਿਜ੍ਜਣ੍ਡਕੋਸੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਅਣ੍ਡਭੂਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋਤਿ ਤੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਣ੍ਡਕੋਸੇਨ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਓਨਦ੍ਧੋ ਬਦ੍ਧੋ ਵੇਠਿਤੋ.

ਤਨ੍ਤਾਕੁਲਕਜਾਤੋਤਿ ਤਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਆਕੁਲਭੂਤੋ. ਯਥਾ ਨਾਮ ਦੁਨ੍ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਮੂਸਿਕਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਪੇਸਕਾਰਾਨਂ ਤਨ੍ਤਂ ਤਹਿਂ ਤਹਿਂ ਆਕੁਲਂ ਹੋਤਿ, ਇਦਂ ਅਗ੍ਗਂ ਇਦਂ ਮੂਲਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਅਗ੍ਗਂ, ਮੂਲੇਨ ਵਾ ਮੂਲਂ ਸਮਾਨੇਤੁਂ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਸਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰੇ ਖਲਿਤਾ ਆਕੁਲਾ ਬ੍ਯਾਕੁਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਨ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਪੁਰਿਸਕਾਰੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਾਪਿ ਭਵੇਯ੍ਯ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਦ੍ਵੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞੋ ਸਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਥਾ ਪਨ ਆਕੁਲਂ ਤਨ੍ਤਂ ਕਞ੍ਜਿਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕੋਚ੍ਛੇਨ ਪਹਟਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਕੁਲਕਜਾਤਂ ਹੋਤਿ ਗਣ੍ਠਿਬਦ੍ਧਂ, ਏਵਮਯਂ ਲੋਕੋ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਪਕ੍ਖਲਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯੇ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਸੇਨ ਕੁਲਕਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਗਣ੍ਠਿਬਦ੍ਧੋ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਚ੍ਚਯਂ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਕੁਲਾਗਣ੍ਠਿਕਜਾਤੋਤਿ ਕੁਲਾਗਣ੍ਠਿਕਂ ਵਿਯ ਭੂਤੋ. ਕੁਲਾਗਣ੍ਠਿਕਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੇਸਕਾਰਕਞ੍ਜਿਕਸੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕੁਲਾ ਨਾਮ ਸਕੁਣਿਕਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਕੁਲਾਵਕੋ’’ਤਿਪਿ ਏਕੇ. ਯਥਾ ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਆਕੁਲਂ ਅਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਅਗ੍ਗਂ, ਮੂਲੇਨ ਵਾ ਮੂਲਂ ਸਮਾਨੇਤੁਂ ਦੁਕ੍ਕਰਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਮੁਞ੍ਜਪਬ੍ਬਜਭੂਤੋਤਿ ਮੁਞ੍ਜਤਿਣਂ ਵਿਯ ਪਬ੍ਬਜਤਿਣਂ ਵਿਯ ਚ ਭੂਤੋ ਮੁਞ੍ਜਤਿਣਪਬ੍ਬਜਤਿਣਸਦਿਸੋ ਜਾਤੋ. ਯਥਾ ਤਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਕਤਰਜ੍ਜੁ ਜਿਣ੍ਣਕਾਲੇ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਤਿਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਤਿਣਾਨਂ ‘‘ਇਦਂ ਅਗ੍ਗਂ ਇਦਂ ਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਅਗ੍ਗਂ, ਮੂਲੇਨ ਵਾ ਮੂਲਂ ਸਮਾਨੇਤੁਂ ਦੁਕ੍ਕਰਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਪੁਰਿਸਕਾਰੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਾ ਭਵੇਯ੍ਯ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਂ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਨ ਦ੍ਵੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞੋ ਸਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਂ ਸਮਤ੍ਥੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਵਮਯਂ ਲੋਕੋ ਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਂ ਉਜੁਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਗਤਵਸੇਨ ਗਣ੍ਠਿਜਾਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਸਂਸਾਰਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਅਪਾਯੋਤਿ ਨਿਰਯੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ ਅਸੁਰਕਾਯੋ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਹਿ ਤੇ ਵਡ੍ਢਿਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ‘‘ਅਪਾਯੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਤਥਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਗਤਿਭਾਵਤੋ ਦੁਗ੍ਗਤਿ. ਸੁਖਸਮੁਸ੍ਸਯਤੋ ਵਿਨਿਪਤਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਨਿਪਾਤੋ. ਇਤਰੋ ਪਨ –

‘‘ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪਾਟਿ, ਧਾਤੁਆਯਤਨਾਨ ਚ;

ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ, ਸਂਸਾਰੋਤਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ’’.

ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਤਿ ਨਾਤਿਕ੍ਕਮਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਚੁਤਿਤੋ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਂ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਤੋ ਚੁਤਿਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯੋ ਗਣ੍ਹਮਾਨੋ ਤੀਸੁ ਭਵੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਯੋਨੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਗਤੀਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤੀਸੁ ਨਵਸੁ ਸਤ੍ਤਾਵਾਸੇਸੁ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਵਾਤੁਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨਾਵਾ ਵਿਯ ਯਨ੍ਤਗੋਣੋ ਵਿਯ ਚ ਪਰਿਬ੍ਭਮਤਿਯੇਵ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸਸਲ੍ਲਿਤ੍ਤੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੇਵ ਅਕੁਸਲੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਕੁਸਲਜੀਵਿਤਨਾਸਨਤੋ ਵਿਸਨ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਂ, ਤਦੇਵ ਸਨ੍ਤਾਨਦੂਸਨਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ, ਤੇਨ ਅਨੁਸਯਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਦੁਚ੍ਚਰਿਤਭੂਤੇਨ ਭੁਸਂ ਲਿਤ੍ਤੋ ਮਕ੍ਖਿਤੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸਸਲ੍ਲਿਤ੍ਤੋ. ਕਿਲੇਸਕਲਲੀਭੂਤੋਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਦਿਮੂਲਕਾ ਕਿਲੇਸਾ ਏਵ ਓਸੀਦਨਟ੍ਠੇਨ ਕਲਲਂ ਕਦ੍ਦਮੋਤਿ ਕਿਲੇਸਕਲਲਂ, ਤਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਕਿਲੇਸਕਲਲੀ, ਏਵਂਭੂਤੋ. ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਜਟਾਜਟਿਤੋਤਿ ਲੋਭਪਟਿਘਾਵਿਜ੍ਜਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾ ਏਵ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਹੇਟ੍ਠੁਪਰਿਯਵਸੇਨ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਸਂਸਿਬ੍ਬਨਟ੍ਠੇਨ ਵੇਲ਼ੁਗੁਮ੍ਬਾਦੀਨਂ ਸਾਖਾਜਾਲਸਙ੍ਖਾਤਾ ਜਟਾ ਵਿਯਾਤਿ ਜਟਾ, ਤਾਯ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਜਟਾਯ ਜਟਿਤੋ. ਯਥਾ ਨਾਮ ਵੇਲ਼ੁਜਟਾਦੀਹਿ ਵੇਲ਼ੁਆਦਯੋ, ਏਵਂ ਤਾਯ ਜਟਾਯ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਜਟਿਤੋ ਵਿਨਦ੍ਧੋ ਸਂਸਿਬ੍ਬਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਜਟਂ ਵਿਜਟੇਤਾਤਿ ਇਮਂ ਏਵਂ ਤੇਧਾਤੁਕਂ ਲੋਕਂ ਜਟੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ ਜਟਂ ਵਿਜਟੇਤਾ ਸਂਛਿਨ੍ਦਿਤਾ ਸਮ੍ਪਦਾਲਯਿਤਾ.

ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਘਾਟਪਟਿਮੁਕ੍ਕੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਏਵ ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਸਙ੍ਘਟਿਤਟ੍ਠੇਨ ਸਙ੍ਘਾਟੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਘਾਟੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਘਾਟੇ ਪਟਿਮੁਕ੍ਕੋ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠੋ ਅਨ੍ਤੋਗਤੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਘਾਟਪਟਿਮੁਕ੍ਕੋ. ਤਣ੍ਹਾਜਾਲੇਨ ਓਤ੍ਥਟੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਏਵ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਂਸਿਬ੍ਬਨਟ੍ਠੇਨ ਜਾਲਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਜਾਲਂ, ਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਜਾਲੇਨ ਓਤ੍ਥਟੋ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਛਾਦਿਤੋ ਪਲਿਵੇਠਿਤੋ. ਤਣ੍ਹਾਸੋਤੇਨ ਵੁਯ੍ਹਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਏਵ ਸਂਸਾਰੇ ਆਕਡ੍ਢਨਟ੍ਠੇਨ ਸੋਤੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸੋਤੋ, ਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਸੋਤੇਨ ਵੁਯ੍ਹਤਿ ਆਕਡ੍ਢੀਯਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਸਞ੍ਞੋਜਨੇਨ ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਏਵ ਲੋਕਂ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਸਂਯੋਜਨਤੋ ਬਨ੍ਧਨਤੋ ਸਂਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਸਂਯੋਜਨਂ, ਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਸਂਯੋਜਨੇਨ ਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਬਦ੍ਧੋ. ਤਣ੍ਹਾਨੁਸਯੇਨ ਅਨੁਸਟੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਏਵ ਅਨੁਸਯਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਸਯੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਨੁਸਯੋ, ਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਨੁਸਯੇਨ ਅਨੁਸਟੋ ਅਨੁਗਤੋ ਥਾਮਗਤੋ. ਤਣ੍ਹਾਸਨ੍ਤਾਪੇਨ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਏਵ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਫਲਕਾਲੇ ਚ ਲੋਕਂ ਸਨ੍ਤਾਪੇਤੀਤਿ ਸਨ੍ਤਾਪੋ, ਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਸਨ੍ਤਾਪੇਨ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪਤਿ ਸਨ੍ਤਾਪੀਯਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਲ਼ਾਹੇਨ ਪਰਿਡਯ੍ਹਤੀਤਿ ਤਣ੍ਹਾ ਏਵ ਬਲਵਭੂਤਾ ਪਵਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਫਲਕਾਲੇ ਚ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਦਹਨਟ੍ਠੇਨ ਮਹਾਪਰਿਲ਼ਾਹੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਲ਼ਾਹੋ, ਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਲ਼ਾਹੇਨ ਪਰਿਡਯ੍ਹਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਡਹੀਯਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਘਾਟਾਦਯੋ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ.

ਅਨੁਗਤੋਤਿ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠੋ. ਅਨੁਸਟੋਤਿ ਅਨੁਧਾਵਿਤੋ. ਅਭਿਭੂਤੋਤਿ ਪੀਲ਼ਿਤੋ. ਅਬ੍ਭਾਹਤੋਤਿ ਅਭਿਆਹਤੋ ਅਭਿਮੁਖਂ ਭੁਸਂ ਪਹਤੋ. ਦੁਕ੍ਖੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕੇ ਸੁਖਵਿਪਲ੍ਲਾਸੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠੋ.

ਤਣ੍ਹਾਯ ਉਡ੍ਡਿਤੋਤਿ ਤਣ੍ਹਾਯ ਉਲ੍ਲਙ੍ਘਿਤੋ. ਚਕ੍ਖੁ ਹਿ ਤਣ੍ਹਾਰਜ੍ਜੁਨਾ ਆਵੁਨਿਤ੍ਵਾ ਰੂਪਨਾਗਦਨ੍ਤੇ ਉਡ੍ਡਿਤਂ, ਸੋਤਾਦੀਨਿ ਤਣ੍ਹਾਰਜ੍ਜੁਨਾ ਆਵੁਨਿਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਦਾਦਿਨਾਗਦਨ੍ਤੇਸੁ ਉਡ੍ਡਿਤਾਨਿ. ਤਂਸਮਙ੍ਗੀਲੋਕੋਪਿ ਉਡ੍ਡਿਤੋਯੇਵ ਨਾਮ. ਜਰਾਪਾਕਾਰਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਪਾਕਾਰਭੂਤਾਯ ਜਰਾਯ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ. ਮਚ੍ਚੁਪਾਸੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋਤਿ ਦੁਮ੍ਮੋਚਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਪਾਸਭੂਤੇਨ ਮਰਣੇਨ ਬਦ੍ਧੋ. ਮਹਾਬਨ੍ਧਨਬਦ੍ਧੋਤਿ ਦਲ਼੍ਹਤ੍ਤਾ ਦੁਚ੍ਛੇਦਤ੍ਤਾ ਚ ਮਹਨ੍ਤੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧੋ. ਰਾਗਬਨ੍ਧਨੇਨਾਤਿ ਰਾਗੋ ਏਵ ਬਨ੍ਧਤਿ ਸਂਸਾਰਤੋ ਚਲਿਤੁਂ ਨ ਦੇਤੀਤਿ ਰਾਗਬਨ੍ਧਨਂ. ਤੇਨ ਰਾਗਬਨ੍ਧਨੇਨ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸੇਨ ਕਿਲੇਸਬਨ੍ਧਨੇਨ. ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਬਨ੍ਧਨੇਨਾਤਿ ਤਿਵਿਧੇਨ. ਸੁਚਰਿਤਂ ਪਨ ਬਨ੍ਧਨਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਹੇਤੁਭੂਤਂ ਬਨ੍ਧਨਮੋਕ੍ਖਭੂਤਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ.

ਬਨ੍ਧਨਂ ਮੋਚੇਤਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਬਨ੍ਧਨਂ ਮੋਚੇਤਾ. ਬਨ੍ਧਨਾ ਮੋਚੇਤਾਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਬਨ੍ਧਨਤੋ ਤਂ ਮੋਚੇਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਹਾਸਮ੍ਬਾਧਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਕੁਸਲਸਞ੍ਚਾਰਪੀਲ਼ਨੇਨ ਮਹਾਸਮ੍ਬਾਧਸਙ੍ਖਾਤਂ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਕਿਲੇਸਦੁਚ੍ਚਰਿਤਗਹਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਓਕਾਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਾਤਿ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਓਕਾਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤਾ. ਮਹਾਪਲਿਬੋਧੇਨ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਮਹਾਨਿਵਾਰਣੇਨ ਨਿਵੁਤੋ. ਮਹਾਲੇਪੇਨ ਵਾ ਲਿਤ੍ਤੋ. ਪਲਿਬੋਧੋਤਿ ਚ ਰਾਗਾਦਿਸਤ੍ਤਵਿਧੋ ਏਵ. ‘‘ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਪਲਿਬੋਧੋ’’ਤਿ ਏਕੇ. ਪਲਿਬੋਧਂ ਛੇਤਾਤਿ ਤਂ ਪਲਿਬੋਧਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤਾ. ਮਹਾਪਪਾਤੇਤਿ ਪਞ੍ਚਗਤਿਪਪਾਤੇ, ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਪਪਾਤੇ ਵਾ. ਤਂ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਦੁਰੁਤ੍ਤਰਣਟ੍ਠੇਨ ਪਪਾਤੋ. ਪਪਾਤਾ ਉਦ੍ਧਤਾਤਿ ਤਮ੍ਹਾ ਪਪਾਤਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤਾ. ਮਹਾਕਨ੍ਤਾਰਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਜਾਤਿਜਰਾਬ੍ਯਾਧਿਮਰਣਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਕਨ੍ਤਾਰਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਤਂ ਦੁਰਤਿਕ੍ਕਮਨਟ੍ਠੇਨ ਕਨ੍ਤਾਰੋ, ਤਂ ਕਨ੍ਤਾਰਂ ਤਾਰੇਤਾ. ਕਨ੍ਤਾਰਾ ਤਾਰੇਤਾਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਮਹਾਸਂਸਾਰਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਬ੍ਬੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ. ਸਂਸਾਰਾ ਮੋਚੇਤਾਤਿ ਸਂਸਾਰਤੋ ਮੋਚੇਤਾ. ਸਂਸਾਰਂ ਮੋਚੇਤਾਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਮਹਾਵਿਦੁਗ੍ਗੇਤਿ ਸਂਸਾਰਵਿਦੁਗ੍ਗੇ. ਸਂਸਾਰੋਯੇਵ ਹਿ ਦੁਗ੍ਗਮਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਦੁਗ੍ਗੋ. ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਭੁਸਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਚਰਤਿ. ਮਹਾਪਲਿਪੇਤਿ ਮਹਨ੍ਤੇ ਕਾਮਕਦ੍ਦਮੇ. ਕਾਮੋ ਹਿ ਓਸੀਦਨਟ੍ਠੇਨ ਪਲਿਪੋ. ਪਲਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਲਗ੍ਗੋ. ਮਹਾਪਲਿਪਪਲਿਪਨ੍ਨੋਤਿਪਿ ਪਾਠੋ.

ਅਬ੍ਭਾਹਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬੋਪਦ੍ਦਵੇਹਿ ਅਬ੍ਭਾਹਤੋ. ਰਾਗਗ੍ਗਿਨਾਤਿ ਰਾਗਾਦਯੋਯੇਵ ਅਨੁਦਹਨਟ੍ਠੇਨ ਅਗ੍ਗਿ, ਤੇਨ ਰਾਗਗ੍ਗਿਨਾ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਉਨ੍ਨੀਤਕੋਤਿ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਨੀਤੋ, ਜਾਤਿਯਾ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਜਰਾਦਿਉਪਦ੍ਦਵਾਯ ਨੀਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕ-ਕਾਰੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਹਞ੍ਞਤਿ ਨਿਚ੍ਚਮਤਾਣੋਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਾਯਕੇਨ ਰਹਿਤੋ ਸਤਤਂ ਪੀਲ਼ੀਯਤਿ. ਪਤ੍ਤਦਣ੍ਡੋਤਿ ਰਾਜਾਦੀਹਿ ਲਦ੍ਧਆਣੋ. ਤਕ੍ਕਰੋਤਿ ਚੋਰੋ. ਵਜ੍ਜਬਨ੍ਧਨਬਦ੍ਧੋਤਿ ਰਾਗਾਦਿਵਜ੍ਜਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧੋ. ਆਘਾਤਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਮਰਣਧਮ੍ਮਗਣ੍ਠਿਕਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪੇਚ੍ਚ ਠਿਤੋ. ਕੋਚਿ ਬਨ੍ਧਨਾ ਮੋਚੇਤਾ. ਕੋਚਿ ਬਨ੍ਧਨਂ ਮੋਚੇਤਾਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਅਨਾਥੋਤਿ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਨਾਥੋ ਇਸ੍ਸਰੋ, ਸਯਂ ਵਾ ਨ ਨਾਥੋ ਨ ਇਸ੍ਸਰੋਤਿ ਅਨਾਥੋ, ਅਸਰਣੋਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਮਕਾਪਞ੍ਞਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਜਰਾਦਿਪਟਿਬਾਹਨੇ ਅਪ੍ਪਹੁਤਾਯ ਅਤੀਵ ਕਪਣਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਤਾਯੇਤਾਤਿ ਰਕ੍ਖਿਤਾ. ਤਾਯਿਤਾਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ ਸੁਨ੍ਦਰੋ. ਦੁਕ੍ਖਾਭਿਤੁਨ੍ਨੋਤਿ ਜਾਤਿਦੁਕ੍ਖਾਦੀਹਿ ਅਨੇਕੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਅਭਿਤੁਨ੍ਨੋ ਅਤਿਬ੍ਯਾਧਿਤੋ ਅਤਿਕਮ੍ਪਿਤੋ ਚ. ਚਿਰਰਤ੍ਤਂ ਪੀਲ਼ਿਤੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹੇਵ ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨਂ ਪੀਲ਼ਿਤੋ ਘਟ੍ਟਿਤੋ. ਗਧਿਤੋਤਿ ਗੇਧੇਨ ਗਿਦ੍ਧੋ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਕਾਯਗਨ੍ਥੇਨ ਵਾ ਗਨ੍ਥਿਤੋ. ਨਿਚ੍ਚਂ ਪਿਪਾਸਿਤੋਤਿ ਪਾਤੁਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਇਚ੍ਛਾ ਪਿਪਾਸਾ, ਸਾ ਤਣ੍ਹਾ ਏਵ, ਤਣ੍ਹਾਪਿਪਾਸਾਯ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਿਪਾਸਿਤੋ.

ਅਨ੍ਧੋਤਿ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਚਕ੍ਖੂਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਕਾਣੋ. ਪਞ੍ਞਾ ਹਿ ਧਮ੍ਮਸਭਾਵਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਚਕ੍ਖੁਕੋਤਿ ਤਂ ਪਨ ਅਨ੍ਧਤ੍ਤਂ ਨ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮ੍ਭੂਤਂ, ਪਕਤਿਯਾ ਏਵ ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਚਕ੍ਖੁਕੋਤਿ ਤਮੇਵ ਅਨ੍ਧਤ੍ਤਂ ਵਿਸੇਸੇਤਿ. ਹਤਨੇਤ੍ਤੋਤਿ ਨਯਨਟ੍ਠੇਨ ਨੇਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਭਾਵਤੋਯੇਵ ਵਿਨਟ੍ਠਨੇਤ੍ਤਕੋ. ਸਮਵਿਸਮਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਨੇਤੀਤਿ ਨੇਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਗਤਿਞ੍ਚ ਅਗਤਿਞ੍ਚ ਨਯਤਿ. ਹਤਨੇਤ੍ਤਤ੍ਤਾਯੇਵਸ੍ਸ ਨੇਤੁਅਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਪਰਿਣਾਯਕੋਤਿ ਆਹ, ਅਵਿਜ੍ਜਮਾਨਨੇਤ੍ਤਕੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਞੋਪਿਸ੍ਸ ਨੇਤਾ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਪਥਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋਤਿ ਵਿਪਰੀਤੋ, ਵਿਸਮੋ ਵਾ ਪਥੋ ਵਿਪਥੋ, ਤਂ ਵਿਪਥਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵਿਪਥਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਪਥਸਙ੍ਖਾਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਞ੍ਜਸਾਪਰਦ੍ਧੋਤਿ ਅਞ੍ਜਸੇ ਉਜੁਮਗ੍ਗਸ੍ਮਿਂ ਮਜ੍ਝਿਮਪਟਿਪਦਾਯ ਅਪਰਦ੍ਧੋ ਵਿਰਦ੍ਧੋ. ਅਰਿਯਪਥਂ ਆਨੇਤਾਤਿ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਉਪਨੇਤਾ ਪਟਿਪਾਦਯਿਤਾ. ਮਹੋਘਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋਤਿ ਯਸ੍ਸ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਓਹਨਨ੍ਤਿ ਓਸੀਦਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਓਘਾ, ਪਕਤਿਓਘਤੋ ਮਹਨ੍ਤਾ ਓਘਾਤਿ ਮਹੋਘਾ. ਤੇ ਕਾਮੋਘੋ ਭਵੋਘੋ ਦਿਟ੍ਠੋਘੋ ਅਵਿਜ੍ਜੋਘੋਤਿ ਚਤੁਪ੍ਪਭੇਦਾ. ਤੇ ਮਹੋਘੇ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ ਪਵਿਟ੍ਠੋਤਿ ਮਹੋਘਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ, ਸਂਸਾਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਮਹੋਘਂ ਵਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋਤਿ.

੧੧੮. ਇਦਾਨਿ ਏਕੁਤ੍ਤਰਿਕਨਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤੇਹੀਤਿ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠੀਹਿ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ‘‘ਗੂਥਗਤਂ ਮੁਤ੍ਤਗਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ (ਅ. ਨਿ. ੯.੧੧) ਵਿਯ. ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਗਤਮਤ੍ਤਮੇਵੇਤਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ, ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਗਤਂ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾਤਿਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ. ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਤੇਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਯੋਪਿ ਹਿ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਦ੍ਵੇਵ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਸਬ੍ਬਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ‘‘ਦ੍ਵੀਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤੇਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਮੁਦਾਚਾਰਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤੁਂ ਅਪ੍ਪਦਾਨੇਨ ਕੁਸਲਚਾਰਸ੍ਸ ਗਹਣਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਦ੍ਵੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਿਟ੍ਠਿਗਤੇਹਿ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਓਲੀਯਨ੍ਤਿ ਏਕੇ, ਅਤਿਧਾਵਨ੍ਤਿ ਏਕੇ, ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਚ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦਿ (ਇਤਿਵੁ. ੪੯).

ਤੀਹਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਹੀਤਿ ਤਿਵਿਧਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਤਿਵਿਧਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ. ਵਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵਿਰੂਪਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੋਗੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਯੋਜੇਨ੍ਤੀਤਿ ਯੋਗਾ, ਈਤਿਅਤ੍ਥੇਨ ਵਾ ਯੋਗਾ, ਤੇਹਿ ਯੋਗੇਹਿ ਯੁਤ੍ਤੋ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ. ਚਤੁਯੋਗਯੋਜਿਤੋਤਿ ਕਾਮਯੋਗੋ, ਭਵਯੋਗੋ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗੋਤਿ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਯੋਗੇਹਿ ਸਕਟਸ੍ਮਿਂ ਯੋਗੋ ਵਿਯ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਯੋਜਿਤੋ. ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਿਕੋ ਰਾਗੋ ਕਾਮਯੋਗੋ. ਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਝਾਨਨਿਕਨ੍ਤਿ ਚ, ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤੋ ਰਾਗੋ ਭਵਵਸੇਨ ਪਤ੍ਥਨਾ ਭਵਯੋਗੋ. ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਗੋ. ਅਟ੍ਠਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੋਗੋ. ਤੇ ਏਵ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਬਲਵਭੂਤਾ ਓਘਾ, ਦੁਬ੍ਬਲਭੂਤਾ ਯੋਗਾ.

ਚਤੂਹਿ ਗਨ੍ਥੇਹੀਤਿ ਯਸ੍ਸ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਗਨ੍ਥੇਨ੍ਤਿ ਘਟੇਨ੍ਤੀਤਿ ਗਨ੍ਥਾ. ਤੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਕਾਯਗਨ੍ਥੋ, ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਕਾਯਗਨ੍ਥੋ, ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ ਕਾਯਗਨ੍ਥੋ, ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸੋ ਕਾਯਗਨ੍ਥੋਤਿ ਚਤੁਪ੍ਪਭੇਦਾ. ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯ, ਸਯਂ ਵਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਤਿ, ਅਭਿਜ੍ਝਾਯਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਏਸਾਤਿ ਅਭਿਜ੍ਝਾ, ਲੋਭੋਯੇਵ. ਨਾਮਕਾਯਂ ਗਨ੍ਥੇਤਿ ਚੁਤਿਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਵਟ੍ਟਸ੍ਮਿਂ ਘਟੇਤੀਤਿ ਕਾਯਗਨ੍ਥੋ. ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਤਿ ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੂਤਿਭਾਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਯਤਿ ਵਾ ਵਿਨਯਾਚਾਰਰੂਪਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਹਿਤਸੁਖਾਦੀਨੀਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ. ਇਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸੀਲੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ ਵਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ ਸੀਲਵਤੇਨ ਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਪਰਾਮਸਨਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਸਿਤਮ੍ਪਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਨਾ ਆਕਾਰੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਸਤੀਤਿ ਇਦਂਸਚ੍ਚਾਭਿਨਿਵੇਸੋ. ਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਗਨ੍ਥੇਹਿ ਗਨ੍ਥਿਤੋ, ਬਦ੍ਧੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਚਤੂਹਿ ਉਪਾਦਾਨੇਹੀਤਿ ਭੁਸਂ ਆਦਿਯਨ੍ਤਿ ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਾਹਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਉਪਾਦਾਨਾ. ਤੇ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤੁਪ੍ਪਭੇਦਾ. ਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਮਂ ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ, ਕਾਮੋ ਚ ਸੋ ਉਪਾਦਾਨਞ੍ਚਾਤਿਪਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ. ਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਸਾ ਉਪਾਦਾਨਞ੍ਚਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿਪਿ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ. ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਤ੍ਤਾ ਚ ਲੋਕੋ ਚਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੪੭) ਹਿ ਪੁਰਿਮਦਿਟ੍ਠਿਂ ਉਤ੍ਤਰਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪਾਦਿਯਤਿ. ਸੀਲਬ੍ਬਤਂ ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਂ, ਸੀਲਬ੍ਬਤਞ੍ਚ ਤਂ ਉਪਾਦਾਨਞ੍ਚਾਤਿਪਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਂ. ਗੋਸੀਲਗੋਵਤਾਦੀਨਿ ਹਿ ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਤੋ ਸਯਮੇਵ ਉਪਾਦਾਨਾਨਿ. ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਵਾਦੋ, ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਉਪਾਦਾਨਂ. ਕਿਂ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤਿ ਵਾ? ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਦੁਪਾਦਾਨਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਵਾਦਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਉਪਾਦਿਯਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਂ. ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠੀ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ. ਤੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ. ਉਪਾਦੀਯਤੀਤਿ ਭੁਸਂ ਗਣ੍ਹੀਯਤਿ. ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ, ਲੋਕੋ ਉਪਾਦਾਨੇਹਿ ਤਂ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਭੁਸਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪਞ੍ਚਗਤਿਸਮਾਰੁਲ਼੍ਹੋਤਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਕਾਰਣੇਹਿ ਗਮ੍ਮਤਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮੀਯਤੀਤਿ ਗਤਿ, ਸਹੋਕਾਸਕਾ ਖਨ੍ਧਾ. ਨਿਰਯੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਦੇਵਾਤਿ ਇਮਾ ਪਞ੍ਚ ਗਤਿਯੋ ਵੋਕ੍ਕਮਨਭਾਵੇਨ ਭੁਸਂ ਆਰੁਲ਼੍ਹੋ. ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹੀਤਿ ਰੂਪਸਦ੍ਦਗਨ੍ਧਰਸਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ. ਰਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰਾਗੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਤੇਹਿ ਰਞ੍ਜੀਯਤਿ, ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਕਰੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਞ੍ਚਹਿ ਨੀਵਰਣੇਹੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨੀਵਰਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੋਨਨ੍ਧਨ੍ਤੀਤਿ ਨੀਵਰਣਾ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਬ੍ਯਾਪਾਦਥਿਨਮਿਦ੍ਧਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਖਾਤੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਨੀਵਰਣੇਹਿ. ਓਤ੍ਥਟੋਤਿ ਉਪਰਿਤੋ ਪਿਹਿਤੋ.

ਛਹਿ ਵਿਵਾਦਮੂਲੇਹੀਤਿ ਛਹਿ ਵਿਵਾਦਸ੍ਸ ਮੂਲੇਹਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਛਯਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਵਾਦਮੂਲਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਛ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੋਧਨੋ ਹੋਤਿ ਉਪਨਾਹੀ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੋਧਨੋ ਹੋਤਿ ਉਪਨਾਹੀ. ਸੋ ਸਤ੍ਥਰਿਪਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਪਿ, ਸਙ੍ਘੇਪਿ, ਸਿਕ੍ਖਾਯਪਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥਰਿ ਅਗਾਰਵੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸੋ, ਧਮ੍ਮੇਪਿ, ਸਙ੍ਘੇਪਿ, ਸਿਕ੍ਖਾਯਪਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ, ਸੋ ਸਙ੍ਘੇ ਵਿਵਾਦਂ ਜਨੇਤਿ. ਯੋ ਹੋਤਿ ਵਿਵਾਦੋ ਬਹੁਜਨਾਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਾਸੁਖਾਯ ਬਹੁਨੋ ਜਨਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਏਵਰੂਪਂ ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ, ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਰੂਪਂ ਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਵਾਦਮੂਲਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਥ. ਤਤ੍ਰ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਥ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਪਾਪਕਸ੍ਸ ਵਿਵਾਦਮੂਲਸ੍ਸ ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਕ੍ਖੀ ਹੋਤਿ ਪਲ਼ਾਸੀ. ਇਸ੍ਸੁਕੀ ਹੋਤਿ ਮਚ੍ਛਰੀ. ਸਠੋ ਹੋਤਿ ਮਾਯਾਵੀ. ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਹੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੀ ਹੋਤਿ ਆਧਾਨਗ੍ਗਾਹੀ ਦੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ. ਯੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੀ ਹੋਤਿ ਆਧਾਨਗ੍ਗਾਹੀ ਦੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀ, ਸੋ ਸਤ੍ਥਰਿਪਿ…ਪੇ… ਆਯਤਿਂ ਅਨਵਸ੍ਸਵੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੨੭੨; ਅ. ਨਿ. ੬.੩੬).

ਤਤ੍ਥ ਕੋਧਨੋਤਿ ਕੁਜ੍ਝਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਕੋਧੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਉਪਨਾਹੀਤਿ ਵੇਰਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਉਪਨਾਹੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਿਵਾਦੋ ਕਥਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ? ਕੋਸਮ੍ਬਕਕ੍ਖਨ੍ਧਕੇ (ਮਹਾਵ. ੪੫੧ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ ਦ੍ਵੀਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਵਿਵਾਦਂ ਆਪਨ੍ਨੇਸੁ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਾਰੇ ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਾ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਓਵਾਦਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ ਵਿਵਦਤਿ, ਤਤੋ ਤੇਸਂ ਉਪਟ੍ਠਾਕਾਪਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਆਰਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਵਾਦੀਨਂ ਆਰਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦੀਨਂ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨਿਯੋ. ਤਤੋ ਆਰਕ੍ਖਦੇਵਤਾਨਂ ਮਿਤ੍ਤਾ ਭੁਮ੍ਮਟ੍ਠਦੇਵਤਾ ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੇ ਸਬ੍ਬੇ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਦ੍ਵੇ ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਵਾਦੀਹਿ ਪਨ ਅਧਮ੍ਮਵਾਦਿਨੋਵ ਬਹੁਤਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਯਂ ਬਹੁਕੇਹਿ ਗਹਿਤਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਬਹੁਤਰਾਵ ਅਧਮ੍ਮਂ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਅਧਮ੍ਮਂ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਾ ਅਪਾਯੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਿਵਾਦੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਹੋਤਿ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾਤਿ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਪਰਿਸਾਯ ਵਾ. ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾਤਿ ਪਰੇਸਂ ਪਰਿਸਾਯ ਵਾ. ਮਕ੍ਖੀਤਿ ਪਰੇਸਂ ਗੁਣਮਕ੍ਖਣਲਕ੍ਖਣੇਨ ਮਕ੍ਖੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਪਲ਼ਾਸੀਤਿ ਯੁਗਗ੍ਗਾਹਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਲ਼ਾਸੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਇਸ੍ਸੁਕੀਤਿ ਪਰੇਸਂ ਸਕ੍ਕਾਰਾਦਿਇਸ੍ਸਾਯਨਲਕ੍ਖਣਾਯ ਇਸ੍ਸਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਮਚ੍ਛਰੀਤਿ ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰਿਯਾਦੀਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸਠੋਤਿ ਕੇਰਾਟਿਕੋ. ਮਾਯਾਵੀਤਿ ਕਤਪਾਪਪਟਿਚ੍ਛਾਦਕੋ. ਪਾਪਿਚ੍ਛੋਤਿ ਅਸਨ੍ਤਸਮ੍ਭਾਵਨਿਚ੍ਛਕੋ ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਨਤ੍ਥਿਕਵਾਦੀ ਅਹੇਤੁਕਵਾਦੀ ਅਕਿਰਿਯਵਾਦੀ. ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੀਤਿ ਸਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਮੇਵ ਪਰਾਮਸਤਿ. ਆਧਾਨਗ੍ਗਾਹੀਤਿ ਦਲ਼੍ਹਗ੍ਗਾਹੀ. ਦੁਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੀਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ ਗਹਿਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਾਪੇਤੁਂ. ਖੁਦ੍ਦਕਵਤ੍ਥੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਨ ‘‘ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਛ ਵਿਵਾਦਮੂਲਾਨਿ? ਕੋਧੋ ਮਕ੍ਖੋ ਇਸ੍ਸਾ ਸਾਠੇਯ੍ਯਂ ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸਿਤਾ, ਇਮਾਨਿ ਛ ਵਿਵਾਦਮੂਲਾਨੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੯੪੪) ਪਧਾਨਵਸੇਨ ਏਕੇਕੋਯੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਛਹਿ ਤਣ੍ਹਾਕਾਯੇਹੀਤਿ ‘‘ਰੂਪਤਣ੍ਹਾ, ਸਦ੍ਦਤਣ੍ਹਾ, ਗਨ੍ਧਤਣ੍ਹਾ, ਰਸਤਣ੍ਹਾ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਤਣ੍ਹਾ, ਧਮ੍ਮਤਣ੍ਹਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੯੪੪) ਵੁਤ੍ਤਾਹਿ ਛਹਿ ਤਣ੍ਹਾਹਿ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਏਕੇਕਾਯੇਵ ਤਣ੍ਹਾ ਅਨੇਕਵਿਸਯਤ੍ਤਾ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਵਿਸਯੇ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਅਨੇਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮੂਹਟ੍ਠੇਨ ਕਾਯਸਦ੍ਦੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਹਾਕਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਣ੍ਹਾਕਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਤਣ੍ਹਾ ਏਵ. ਰਜ੍ਜਤੀਤਿ ਸਯਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਸਾਰਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.

ਛਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤੇਹੀਤਿ ਸਬ੍ਬਾਸਵਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ –

‘‘ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਛਨ੍ਨਂ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ‘ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ‘ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਨਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ‘ਅਨਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਮੀ’ਤਿ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ ‘ਯੋ ਮੇ ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਾ ਵਦੋ ਵੇਦੇਯ੍ਯੋ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਕਲ੍ਯਾਣਪਾਪਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਾ ਨਿਚ੍ਚੋ ਧੁਵੋ ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੋ ਸਸ੍ਸਤਿਸਮਂ ਤਥੇਵ ਠਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੯).

ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲੇਸੁ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋਤਿ ਭੂਤਤੋ ਚ ਥਿਰਤੋ ਚ, ‘‘ਇਦਂ ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਦਲ਼੍ਹਭਾਵੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ ਸਤੋ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਭਵਗ੍ਗਹਣਤੋ. ਅਥ ਵਾ ਪੁਰਿਮਾਪਿ ਤੀਸੁ ਕਾਲੇਸੁ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਗਹਣਤੋ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮੇਵ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ, ਪਚ੍ਛਿਮਾਪਿ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤੇਸੁ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਗਹਣਤੋ ‘‘ਭਸ੍ਸਨ੍ਤਾ ਆਹੁਤਿਯੋ’’ਤਿ ਗਹਿਤਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾਨਂ ਵਿਯ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ. ਅਤੀਤੇ ਏਵ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੀ ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਸ੍ਸ ਵਿਯ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ. ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਮੀਤਿ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸੀਸੇਨ ਖਨ੍ਧੇ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਯ ਅਵਸੇਸਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਞ੍ਜਾਨਤੋ ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨਾ ਇਮਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਮੀਤਿ ਹੋਤਿ. ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਨਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਂਯੇਵ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਇਤਰੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਯ ਤੇ ਸਞ੍ਜਾਨਤੋ ਏਵਂ ਹੋਤਿ. ਅਨਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਇਤਰੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਯ ਤੇ ਸਞ੍ਜਾਨਤੋ ਏਵਂ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਸਸ੍ਸਤੁਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿਯੋਵ. ਵਦੋ ਵੇਦੇਯ੍ਯੋਤਿਆਦਯੋ ਪਨ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਏਵ ਅਭਿਨਿਵੇਸਾਕਾਰਾ. ਤਤ੍ਥ ਵਦਤੀਤਿ ਵਦੋ, ਵਚੀਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਾਰਕੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵੇਦਯਤੀਤਿ ਵੇਦੇਯ੍ਯੋ, ਜਾਨਾਤਿ ਅਨੁਭਵਤਿ ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਕਿਂ ਵੇਦੇਤੀਤਿ? ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਕਲ੍ਯਾਣਪਾਪਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਤਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਯੋਨਿਗਤਿਠਿਤਿਨਿਵਾਸਨਿਕਾਯੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਵਾ. ਨਿਚ੍ਚੋਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਰਹਿਤੋ. ਧੁਵੋਤਿ ਥਿਰੋ ਸਾਰਭੂਤੋ. ਸਸ੍ਸਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕੋ. ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਕਤਿਭਾਵਂ ਅਵਿਜਹਨਧਮ੍ਮੋ, ਕਕਣ੍ਟਕੋ ਵਿਯ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤਂ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਸ੍ਸਤਿਸਮਨ੍ਤਿ ਚਨ੍ਦਸੂਰਿਯਸਮੁਦ੍ਦਮਹਾਪਥਵੀਪਬ੍ਬਤਾ ਲੋਕਵੋਹਾਰੇਨ ਸਸ੍ਸਤਿਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਸਸ੍ਸਤੀਹਿ ਸਮਂ ਸਸ੍ਸਤਿਸਮਂ. ਯਾਵ ਸਸ੍ਸਤਿਯੋ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਤਥੇਵ ਠਸ੍ਸਤੀਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ.

ਖੁਦ੍ਦਕਵਤ੍ਥੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਨ ‘‘ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਕਲ੍ਯਾਣਪਾਪਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ, ਨ ਸੋ ਜਾਤੋ ਨਾਹੋਸਿ, ਨ ਸੋ ਜਾਤੋ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਚ੍ਚੋ ਧੁਵੋ ਸਸ੍ਸਤੋ ਅਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੯੪੮) ਛ ਦਿਟ੍ਠੀ ਏਵਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਤਤ੍ਥ ਨ ਸੋ ਜਾਤੋ ਨਾਹੋਸੀਤਿ ਸੋ ਅਤ੍ਤਾ ਅਜਾਤਿਧਮ੍ਮਤੋ ਨ ਜਾਤੋ ਨਾਮ, ਸਦਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੋਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨੇਵ ਅਤੀਤੇ ਨਾਹੋਸਿ, ਅਨਾਗਤੇ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਜਾਤੋ, ਸੋ ਅਹੋਸਿ. ਯੋ ਚ ਜਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਨ ਸੋ ਜਾਤੋ ਨਾਹੋਸੀਤਿ ਸੋ ਸਦਾ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤ੍ਤਾ ਅਤੀਤੇਪਿ ਨ ਜਾਤੁ ਨ ਅਹੋਸਿ, ਅਨਾਗਤੇਪਿ ਨ ਜਾਤੁ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਨੁਸਯਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ.

ਸਤ੍ਤਹਿ ਸਞ੍ਞੋਜਨੇਹੀਤਿ ਸਤ੍ਤਕਨਿਪਾਤੇ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ –

‘‘ਸਤ੍ਤਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਸਤ੍ਤ? ਅਨੁਨਯਸਂਯੋਜਨਂ, ਪਟਿਘਸਂਯੋਜਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਯੋਜਨਂ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਂਯੋਜਨਂ, ਮਾਨਸਂਯੋਜਨਂ, ਭਵਰਾਗਸਂਯੋਜਨਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਂਯੋਜਨਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤ ਸਂਯੋਜਨਾਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੭.੮).

ਤਤ੍ਥ ਅਨੁਨਯਸਂਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਰਾਗਸਂਯੋਜਨਂ. ਸਬ੍ਬਾਨੇਵੇਤਾਨਿ ਬਨ੍ਧਨਟ੍ਠੇਨ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ.

ਸਤ੍ਤਹਿ ਮਾਨੇਹੀਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕਵਤ੍ਥੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ –

‘‘ਮਾਨੋ, ਅਤਿਮਾਨੋ, ਮਾਨਾਤਿਮਾਨੋ, ਓਮਾਨੋ, ਅਧਿਮਾਨੋ, ਅਸ੍ਮਿਮਾਨੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਮਾਨੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੯੫੦).

ਤਤ੍ਥ ਮਾਨੋਤਿ ਸੇਯ੍ਯਾਦਿਵਸੇਨ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਅਨਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਿਆਦੀਸੁ ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨੇਵ ਉਨ੍ਨਤਿ. ਅਤਿਮਾਨੋਤਿ ਜਾਤਿਆਦੀਹਿ ‘‘ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਉਨ੍ਨਤਿ. ਮਾਨਾਤਿਮਾਨੋਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ, ਇਦਾਨਿ ਅਹਂ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਅਯਂ ਹੀਨਤਰੋ’’ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਾਨੋ. ਓਮਾਨੋਤਿ ਜਾਤਿਆਦੀਹਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ, ਹੀਨੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋਯੇਵ. ਅਧਿਮਾਨੋਤਿ ਅਨਧਿਗਤੇਯੇਵ ਚਤੁਸਚ੍ਚਧਮ੍ਮੇ ਅਧਿਗਤੋਤਿ ਮਾਨੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਧਿਮਾਨੋ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇਨ ਵਿਤਿਣ੍ਣਕਙ੍ਖਸ੍ਸ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ. ਅਸ੍ਮਿਮਾਨੋਤਿ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋ, ‘‘ਅਹਂ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਾਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਮਾਨੋਤਿ ਪਾਪਕੇਨ ਕਮ੍ਮਾਯਤਨਾਦਿਨਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਾਨੋ.

ਲੋਕਧਮ੍ਮਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ. ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਹੇਤੁਭੂਤੇਹਿ ਲਾਭਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਅਨੁਰੋਧਵਸੇਨ, ਅਲਾਭਾਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁ ਪਟਿਵਿਰੋਧਵਸੇਨ ਭੁਸਂ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਕਤਿਭਾਵਂ ਜਹਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ. ਨਿਯ੍ਯਾਤੋਤਿ ਗਤੋ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦੋ, ਅਭਿਭੂਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਅਟ੍ਠਹਿ ਪੁਰਿਸਦੋਸੇਹੀਤਿ ਅਟ੍ਠਕਨਿਪਾਤੇ ਉਪਮਾਹਿ ਸਹ, ਖੁਦ੍ਦਕਵਤ੍ਥੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ਉਪਮਂ ਵਿਨਾ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤਤ੍ਥ –

‘‘ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸਦੋਸਾ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ‘ਨ ਸਰਾਮਿ ਨ ਸਰਾਮੀ’ਤਿ ਅਸ੍ਸਤਿਯਾਵ ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਤਿ. ਅਯਂ ਪਠਮੋ ਪੁਰਿਸਦੋਸੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਚੋਦਕਂਯੇਵ ਪਟਿਪ੍ਫਰਤਿ ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਤੁਯ੍ਹਂ ਬਾਲਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਣਿਤੇਨ, ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਮਂ ਭਣਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਸੀ’ਤਿ? ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਪੁਰਿਸਦੋਸੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਚੋਦਕਂਯੇਵ ਪਚ੍ਚਾਰੋਪੇਤਿ ‘ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਖੋਸਿ ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਤ੍ਵਂ ਤਾਵ ਪਠਮਂ ਪਟਿਕਰੋਹੀ’ਤਿ. ਅਯਂ ਤਤਿਯੋ ਪੁਰਿਸਦੋਸੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਅਪਨਾਮੇਤਿ, ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ. ਅਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਪੁਰਿਸਦੋਸੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਬਾਹਾਵਿਕ੍ਖੇਪਕਂ ਭਣਤਿ. ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਮੋ ਪੁਰਿਸਦੋਸੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਂ ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਚੋਦਕਂ ਸਾਪਤ੍ਤਿਕੋਵ ਯੇਨ ਕਾਮਂ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਅਯਂ ਛਟ੍ਠੋ ਪੁਰਿਸਦੋਸੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ‘ਨੇਵਾਹਂ ਆਪਨ੍ਨੋਮ੍ਹਿ, ਨ ਪਨਾਹਂ ਅਨਾਪਨ੍ਨੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਸੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਵਿਹੇਸੇਤਿ. ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਮੋ ਪੁਰਿਸਦੋਸੋ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦੇਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚੋਦਿਯਮਾਨੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਤਿਬਾਲ਼੍ਹਂ ਮਯਿ ਬ੍ਯਾਵਟਾ? ਇਦਾਨਾਹਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ ‘ਇਦਾਨਿ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਹੋਥਾ’ਤਿ. ਅਯਂ ਅਟ੍ਠਮੋ ਪੁਰਿਸਦੋਸੋ. ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸਦੋਸਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੯੫੭; ਅ. ਨਿ. ੮.੧੪).

ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਸਦੋਸਾਤਿ ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਦੋਸਾ, ਤੇ ਪਨ ਪੁਰਿਸਸਨ੍ਤਾਨਂ ਦੂਸੇਨ੍ਤੀਤਿ ਦੋਸਾ. ਨ ਸਰਾਮਿ ਨ ਸਰਾਮੀਤਿ ‘‘ਮਯਾ ਏਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕਤਟ੍ਠਾਨਂ ਨਸ੍ਸਰਾਮਿ ਨ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਮੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਅਸ੍ਸਤਿਭਾਵੇਨ ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਤਿ ਮੋਚੇਤਿ. ਚੋਦਕਂਯੇਵ ਪਟਿਪ੍ਫਰਤੀਤਿ ਪਟਿਵਿਰੁਦ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਫਰਤਿ, ਪਟਿਆਣਿਭਾਵੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਤੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਤੁਯ੍ਹਂ ਬਾਲਸ੍ਸ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਣਿਤੇਨ ਨਾਮ ਕਿਂ, ਯੋ ਤ੍ਵਂ ਨੇਵ ਵਤ੍ਥੁਂ, ਨ ਆਪਤ੍ਤਿਂ, ਨ ਚੋਦਨਂ ਜਾਨਾਸੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਨਾਮ ਏਵਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਭਣਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਸੀਤਿ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਤਿ. ਪਚ੍ਚਾਰੋਪੇਤੀਤਿ ‘‘ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਖੋਸੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਪਤਿਆਰੋਪੇਤਿ. ਪਟਿਕਰੋਹੀਤਿ ਦੇਸਨਾਗਾਮਿਨਿਂ ਦੇਸੇਹਿ, ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਹਿ, ਤਤੋ ਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਚੋਦੇਸ੍ਸਸੀਤਿ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤੀਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਾਰਣੇਨ, ਵਚਨੇਨ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਰਣਂ, ਵਚਨਂ ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤਿ. ‘‘ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋਸੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ‘‘ਕੋ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਕਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਕਥਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਕਂ ਭਣਥ, ਕਿਂ ਭਣਥਾ’’ਤਿ ਭਣਤਿ. ‘‘ਏਵਰੂਪਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਤਯਾ ਦਿਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਨ ਸੁਣਾਮੀ’’ਤਿ ਸੋਤਂ ਉਪਨੇਤਿ. ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਅਪਨਾਮੇਤੀਤਿ ‘‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋਸੀ’’ਤਿ ਪੁਟ੍ਠੋ ‘‘ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਂ ਗਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ‘‘ਨ ਤਵ ਪਾਟਲਿਪੁਤ੍ਤਗਮਨਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਤੋ ਰਾਜਗਹਂ ਗਤੋਮ੍ਹੀਤਿ. ‘‘ਰਾਜਗਹਂ ਵਾ ਯਾਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗੇਹਂ ਵਾ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਸੂਕਰਮਂਸਂ ਲਦ੍ਧ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤੋ ਕਥਂ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਕੋਪਨ੍ਤਿ ਕੁਪਿਤਭਾਵਂ, ਦੋਸਨ੍ਤਿ ਦੁਟ੍ਠਭਾਵਂ. ਉਭਯਮ੍ਪੇਤਂ ਕੋਧਸ੍ਸੇਵ ਨਾਮਂ. ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਅਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾਕਾਰਂ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਪਾਤੁਕਰੋਤੀਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਬਾਹਾਵਿਕ੍ਖੇਪਕਂ ਭਣਤੀਤਿ ਬਾਹਂ ਵਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਅਲਜ੍ਜਿਵਚਨਂ ਵਦਤਿ. ਅਨਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤੀਕਾਰੇਨ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਵਜਾਨਿਤ੍ਵਾ, ਅਨਾਦਰੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਹੇਸੇਤੀਤਿ ਵਿਹੇਠੇਤਿ ਬਾਧਤਿ. ਅਤਿਬਾਲ਼੍ਹਨ੍ਤਿ ਅਤਿਦਲ਼੍ਹਂ ਅਤਿਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਮਯਿ ਬ੍ਯਾਵਟਾਤਿ ਮਯਿ ਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਆਪਨ੍ਨਾ. ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾਤਿ ਹੀਨਸ੍ਸ ਗਿਹਿਭਾਵਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਯ ਆਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ, ਗਿਹੀ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਹੋਥਾਤਿ ਤੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਾ ਹੋਥ, ‘‘ਮਯਾ ਲਭਿਤਬ੍ਬਂ ਲਭਥ, ਮਯਾ ਵਸਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨੇ ਵਸਥ, ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਵੋ ਮਯਾ ਕਤੋ’’ਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵਦਤਿ. ਦੁਸ੍ਸਤੀਤਿ ਦੁਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ.

ਨਵਹਿ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਹੀਤਿ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨੇਵ ਕਥਿਤਾਨਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਨਵਯਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਨਵ? ‘ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰੀ’ਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਤਿ, ‘ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਚਰਤੀ’ਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਤਿ, ‘ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਚਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਤਿ, ‘ਪਿਯਸ੍ਸ ਮੇ ਮਨਾਪਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਂ ਅਚਰਿ, ਅਨਤ੍ਥਂ ਚਰਤਿ, ਅਨਤ੍ਥਂ ਚਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਤਿ, ‘ਅਪ੍ਪਿਯਸ੍ਸ ਮੇ ਅਮਨਾਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਅਚਰਿ, ਅਤ੍ਥਂ ਚਰਤਿ, ਅਤ੍ਥਂ ਚਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਵ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਨੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੯.੨੯).

ਤਤ੍ਥ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਆਘਾਤਕਾਰਣਾਨਿ. ਆਘਾਤਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਕੋਪੋ, ਸੋਯੇਵ ਉਪਰੂਪਰਿ ਕੋਪਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਤ੍ਤਾ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੁ. ਆਘਾਤਂ ਬਨ੍ਧਤੀਤਿ ਕੋਪਂ ਬਨ੍ਧਤਿ ਕਰੋਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਂ ਮੇ ਨਾਚਰਿ, ਨ ਚਰਤਿ, ਨ ਚਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਪਿਯਸ੍ਸ ਮੇ ਮਨਾਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਨਾਚਰਿ, ਨ ਚਰਤਿ, ਨ ਚਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਪ੍ਪਿਯਸ੍ਸ ਮੇ ਅਮਨਾਪਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਂ ਨਾਚਰਿ, ਨ ਚਰਤਿ, ਨ ਚਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੮੫; ਵਿਭ. ੯੬੦; ਧ. ਸ. ੧੦੬੬) ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਪਰਾਨਿਪਿ ਨਵ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਨਿ ਇਮੇਹੇਵ ਨਵਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ. ਆਘਾਤਿਤੋਤਿ ਘਟ੍ਟਿਤੋ.

ਨਵਵਿਧਮਾਨੇਹੀਤਿ ਕਤਮੇ ਨਵਵਿਧਮਾਨਾ? ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸਦਿਸੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਹੀਨੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋ. ਸਦਿਸਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋ, ਸਦਿਸਸ੍ਸ ਸਦਿਸੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋ, ਸਦਿਸਸ੍ਸ ਹੀਨੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋ. ਹੀਨਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋ, ਹੀਨਸ੍ਸ ਸਦਿਸੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋ, ਹੀਨਸ੍ਸ ਹੀਨੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋ. ਇਮੇ ਨਵਵਿਧਮਾਨਾ (ਵਿਭ. ੯੬੨).

ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋ ਰਾਜੂਨਞ੍ਚੇਵ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਰਾਜਾ ਹਿ ‘‘ਰਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਧਨੇਨ ਵਾ ਵਾਹਨੇਹਿ ਵਾ ਕੋ ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਪਿ ‘‘ਸੀਲਧੁਤਙ੍ਗਾਦੀਹਿ ਕੋ ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ.

ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸਦਿਸੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋਪਿ ਏਤੇਸਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਰਾਜਾ ਹਿ ‘‘ਰਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਧਨੇਨ ਵਾ ਵਾਹਨੇਹਿ ਵਾ ਅਞ੍ਞਰਾਜੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਯ੍ਹਂ ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਪਿ ‘‘ਸੀਲਧੁਤਙ੍ਗਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਮਯ੍ਹਂ ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ.

ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਹੀਨੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨੋਪਿ ਏਤੇਸਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਰਞ੍ਞੋ ਰਟ੍ਠਂ ਵਾ ਧਨਂ ਵਾ ਵਾਹਨਾਦੀਨਿ ਵਾ ਨਾਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਰਾਜਾਤਿ ਵੋਹਾਰਸੁਖਮਤ੍ਤਕਮੇਵ, ਕਿਂ ਰਾਜਾ ਨਾਮ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਪਿ ਅਪ੍ਪਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ‘‘ਅਹਂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਮਹਾਥੇਰੋਤਿ ਕਥਾਮਤ੍ਤਮੇਵ, ਕਿਂ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕੋ ਨਾਮਾਹਂ, ਕਿਂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਨਾਮਾਹਂ, ਕਿਂ ਮਹਾਥੇਰੋ ਨਾਮਾਹਂ, ਯਸ੍ਸ ਮੇ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ.

ਸਦਿਸਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨਾਦਯੋ ਅਮਚ੍ਚਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਮਚ੍ਚੋ ਵਾ ਹਿ ਰਟ੍ਠਿਯੋ ਵਾ ‘‘ਭੋਗਯਾਨਵਾਹਨਾਦੀਹਿ ਕੋ ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ ਅਞ੍ਞੋ ਰਾਜਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਅਞ੍ਞੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਅਮਚ੍ਚੋਤਿ ਨਾਮਮੇਵ ਮਯ੍ਹਂ, ਘਾਸਚ੍ਛਾਦਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਿਂ ਅਮਚ੍ਚੋ ਨਾਮਾਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ.

ਹੀਨਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨਾਦਯੋ ਦਾਸਾਦੀਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਦਾਸੋ ਹਿ ‘‘ਮਾਤਿਤੋ ਵਾ ਪਿਤਿਤੋ ਵਾ ਕੋ ਮਯਾ ਸਦਿਸੋ ਅਞ੍ਞੋ ਦਾਸੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਞ੍ਞੇ ਜੀਵਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਾ ਕੁਚ੍ਛਿਹੇਤੁ ਦਾਸਾ ਨਾਮ ਜਾਤਾ, ਅਹਂ ਪਨ ਪਵੇਣਿਆਗਤਤ੍ਤਾ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਪਵੇਣਿਆਗਤਭਾਵੇਨ ਉਭਤੋਸੁਦ੍ਧਿਕਦਾਸਤ੍ਤੇਨ ਅਸੁਕਦਾਸੇਨ ਨਾਮ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਯ੍ਹਂ ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਕੁਚ੍ਛਿਵਸੇਨਾਹਂ ਦਾਸਬ੍ਯਂ ਉਪਗਤੋ, ਮਾਤਾਪਿਤੁਕੋਟਿਯਾ ਪਨ ਮੇ ਦਾਸਟ੍ਠਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਕਿਂ ਦਾਸੋ ਨਾਮ ਅਹ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਦਾਸੋ, ਏਵਂ ਪੁਕ੍ਕੁਸਚਣ੍ਡਾਲਾਦਯੋਪਿ ਏਤਂ ਮਾਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿਯੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਸੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਸੇਯ੍ਯੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਾਨੋਵ ਯਾਥਾਵਮਾਨੋ, ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ਅਯਾਥਾਵਮਾਨਾ. ਤਥਾ ਸਦਿਸਸ੍ਸ ਸਦਿਸੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਹੀਨਸ੍ਸ ਹੀਨੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਮਾਨੋਵ ਯਾਥਾਵਮਾਨੋ, ਇਤਰੇ ਦ੍ਵੇ ਅਯਾਥਾਵਮਾਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਯਾਥਾਵਮਾਨਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ, ਅਯਾਥਾਵਮਾਨਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾਤਿ.

ਤਣ੍ਹਾਮੂਲਕਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਰਜ੍ਜਤੀਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਰਾਗੇਨੇਵ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤਣ੍ਹਾਮੂਲਕਾਨਂ ਪਰਿਯੇਸਨਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਸਮ੍ਭਵਤੋ ਤਣ੍ਹਾਮੂਲਕੇਹਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਹਿ ਰਜ੍ਜਤਿ, ਯੁਜ੍ਜਤਿ ਬਜ੍ਝਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ.

ਦਸਹਿ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੂਹੀਤਿ ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੂਨਿ? ਲੋਭੋ, ਦੋਸੋ, ਮੋਹੋ, ਮਾਨੋ, ਦਿਟ੍ਠਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ, ਥਿਨਂ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ, ਅਹਿਰਿਕਂ, ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਇਮਾਨਿ ਦਸ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੂਨਿ (ਵਿਭ. ੯੬੬).

ਤਤ੍ਥ ਕਿਲੇਸਾ ਏਵ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਵਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਅਖੀਣਾਸਵਾ ਸਤ੍ਤਾ ਲੋਭਾਦੀਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਵਤ੍ਥੂਨਿ, ਕਿਲੇਸਾ ਚ ਤੇ ਤਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਚਾਤਿ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੂਨਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚੇਤ੍ਥ ਅਨਨ੍ਤਰਪਚ੍ਚਯਾਦਿਭਾਵੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਪਿ ਕਿਲੇਸਾ ਵਸਨ੍ਤਿ ਏਵ ਨਾਮ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿਪਿ ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੂਨਿ. ਲੁਬ੍ਭਨ੍ਤਿ ਤੇਨ, ਸਯਂ ਵਾ ਲੁਬ੍ਭਤਿ, ਲੁਬ੍ਭਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਤਨ੍ਤਿ ਲੋਭੋ. ਦੁਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਤੇਨ, ਸਯਂ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਸ੍ਸਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਤਨ੍ਤਿ ਦੋਸੋ. ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਤੇਨ, ਸਯਂ ਵਾ ਮੁਯ੍ਹਤਿ, ਮੁਯ੍ਹਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਤਨ੍ਤਿ ਮੋਹੋ. ਮਞ੍ਞਤੀਤਿ ਮਾਨੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਵ. ਨ ਹਿਰੀਯਤੀਤਿ ਅਹਿਰਿਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਅਹਿਰਿਕਂ. ਨ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਤੀਤਿ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੀ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ. ਤੇਸੁ ਅਹਿਰਿਕਂ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਦੀਹਿ ਅਜਿਗੁਚ੍ਛਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਤੇਹੇਵ ਅਸਾਰਜ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣਂ, ਕਿਲਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਉਪਤਾਪੀਯਤਿ ਵਿਬਾਧੀਯਤਿ.

ਦਸਹਿ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਹੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਨਵਹਿ ਚ ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨੇ ਵਾ ਪਨਾਘਾਤੋ ਜਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੧੦੬੬) ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਚਾਤਿ ਦਸਹਿ. ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰੀਤਿਆਦੀਨਿਪਿ ਹਿ ਅਵਿਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਖਾਣੁਕਣ੍ਟਕਾਦਿਮ੍ਹਿਪਿ ਅਟ੍ਠਾਨੇ ਆਘਾਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

ਦਸਹਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥੇਹੀਤਿ ਕਤਮੇ ਦਸ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੬੦)? ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ, ਮੁਸਾਵਾਦੋ, ਪਿਸੁਣਾ ਵਾਚਾ, ਫਰੁਸਾ ਵਾਚਾ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ, ਅਭਿਜ੍ਝਾ, ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਇਮੇ ਦਸ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ. ਤਤ੍ਥ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਾਨਿ ਚ ਤਾਨਿ ਪਥਾ ਚ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਾਤਿ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ. ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ.

ਦਸਹਿ ਸਞ੍ਞੋਜਨੇਹੀਤਿ ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ (ਧ. ਸ. ੧੧੧੮)? ਕਾਮਰਾਗਸਂਯੋਜਨਂ, ਪਟਿਘਸਂਯੋਜਨਂ, ਮਾਨਸਂਯੋਜਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਯੋਜਨਂ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਂਯੋਜਨਂ, ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਸਂਯੋਜਨਂ, ਭਵਰਾਗਸਂਯੋਜਨਂ, ਇਸ੍ਸਾਸਂਯੋਜਨਂ, ਮਚ੍ਛਰਿਯਸਂਯੋਜਨਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਂਯੋਜਨਂ, ਇਮਾਨਿ ਦਸ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ. ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ.

ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾਤਿ ਕਤਮਾ ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ (ਵਿਭ. ੯੭੧)? ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਹੁਤਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਅਯਂ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਾਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਿਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ.

ਤਤ੍ਥ ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਾਤਿ ਦਸ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਾ. ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਕ੍ਕਾ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦਾਤੁਨ੍ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪਨ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਯਿਟ੍ਠਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਹਾਯਾਗੋ, ਤਂ ਯਜਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਯਿਟ੍ਠਸ੍ਸ ਪਨ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਹੁਤਨ੍ਤਿ ਆਹੁਨਪਾਹੁਨਮਙ੍ਗਲਕਿਰਿਯਾ, ਤਂ ਕਾਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾਤਿ ਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦਸ ਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ ਸੁਕਤਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨਾਮ, ਦਸ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ ਦੁਕ੍ਕਟਕਮ੍ਮਾਨਿ ਨਾਮ. ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ ਪਨ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਅਯਂ ਲੋਕੋਤਿ ਪਰਲੋਕੇ ਠਿਤੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋਤਿ ਇਧਲੋਕੇ ਠਿਤੋ ਪਰਲੋਕਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਮਾਤਾ ਨਤ੍ਥਿ ਪਿਤਾਤਿ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਅਤ੍ਥਿਭਾਵਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਤੇਸੁ ਕਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਕੋਚਿ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾਤਿ ਚਵਨਕਉਪਪਜ੍ਜਨਕਸਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾਤਿ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਿਕਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ…ਪੇ… ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਞ੍ਚ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਭਿਵਿਸਿਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣੇਨ ਞਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦਨਸਮਤ੍ਥੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਤਿ ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿਆਦਿਕਂ ਏਕੇਕਂ ਅਨ੍ਤਂ ਭਾਗਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾ. ਅਥ ਵਾ ਅਨ੍ਤਸ੍ਸ ਗਾਹੋ ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ, ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ ਅਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾ. ਤਾਯ ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾਯ. ਸਾ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ.

ਅਟ੍ਠਸਤਤਣ੍ਹਾਪਪਞ੍ਚਸਤੇਹੀਤਿ ਅਟ੍ਠੁਤ੍ਤਰਂ ਸਤਂ ਅਟ੍ਠਸਤਂ. ਸਂਸਾਰੇ ਪਪਞ੍ਚੇਤਿ ਚਿਰਂ ਵਸਾਪੇਤੀਤਿ ਪਪਞ੍ਚੋ, ਤਣ੍ਹਾ ਏਵ ਪਪਞ੍ਚੋ ਤਣ੍ਹਾਪਪਞ੍ਚੋ, ਆਰਮ੍ਮਣਭੇਦੇਨ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਚ ਤਣ੍ਹਾਨਂ ਬਹੁਕਤ੍ਤਾ ਬਹੁਵਚਨਂ ਕਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਹਾਪਪਞ੍ਚਾਨਂ ਸਤਂ ਤਣ੍ਹਾਪਪਞ੍ਚਸਤਂ. ਤੇਨ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਪਪਞ੍ਚਸਤੇਨਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ‘‘ਤਣ੍ਹਾਪਪਞ੍ਚਸਤੇਹੀ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਅਟ੍ਠਸਤਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਤਣ੍ਹਾਪਪਞ੍ਚਸਤੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਅਟ੍ਠ ਅਬ੍ਬੋਹਾਰਿਕਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਤਮੇਵ ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਖੁਦ੍ਦਕਵਤ੍ਥੁਵਿਭਙ੍ਗੇ ਪਨ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨੀਤਿ ਆਗਤਂ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਯ, ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਬਾਹਿਰਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਯ, ਤਦੇਕਜ੍ਝਂ ਅਭਿਸਞ੍ਞੁਹਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਅਤੀਤਾਨਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ, ਅਨਾਗਤਾਨਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨਿ ਤਦੇਕਜ੍ਝਂ ਅਭਿਸਞ੍ਞੁਹਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਸਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੮੪੨).

ਤਣ੍ਹਾਪਪਞ੍ਚਾਯੇਵ ਪਨੇਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦਾਚਾਰਾ ਤਣ੍ਹਾਪਵਤ੍ਤਿਯੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਸ੍ਸ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਂ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਇਦਞ੍ਹਿ ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ. ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਵਿਭ. ੯੭੩) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ਪਨ ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਯੇਵ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ, ਭਵਤਣ੍ਹਾ, ਵਿਭਵਤਣ੍ਹਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਤਣ੍ਹਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਸਦ੍ਦਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਛਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਤਣ੍ਹਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ, ਬਹਿਦ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸਾਤਿ ਛਤ੍ਤਿਂਸ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਾ ਏਵ ਅਤੀਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਛਤ੍ਤਿਂਸ, ਅਨਾਗਤਾਰਮ੍ਮਣਾ ਛਤ੍ਤਿਂਸ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਛਤ੍ਤਿਂਸਾਤਿ ਅਟ੍ਠਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਸਤਂ ਹੋਤਿ. ਪਪਞ੍ਚਿਤੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ, ਸਂਸਾਰੇ ਵਾ ਪਪਞ੍ਚਿਤੋ ਚਿਰਵਾਸਿਤੋ.

ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤੇਹੀਤਿ ‘‘ਕਤਮਾਨਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਭਗਵਤਾ? ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਏਕਚ੍ਚਸਸ੍ਸਤਵਾਦਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿਕਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਮਰਾਵਿਕ੍ਖੇਪਿਕਾ, ਦ੍ਵੇ ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਿਕਾ, ਸੋਲ਼ਸ ਸਞ੍ਞੀਵਾਦਾ, ਅਟ੍ਠ ਅਸਞ੍ਞੀਵਾਦਾ, ਅਟ੍ਠ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀਵਾਦਾ, ਸਤ੍ਤ ਉਚ੍ਛੇਦਵਾਦਾ, ਪਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਵਾਦਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੯੭੭). ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲਸੁਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਹਞ੍ਚਮ੍ਹਿ ਤਿਣ੍ਣੋਤਿ ਅਹਞ੍ਚ ਚਤੁਰੋਘਂ, ਸਂਸਾਰਸਮੁਦ੍ਦਂ ਵਾ ਤਿਣ੍ਣੋ ਅਮ੍ਹਿ ਭਵਾਮਿ. ਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਰਾਗਾਦਿਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਮੁਤ੍ਤੋ. ਦਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਪ੍ਫਨ੍ਦੋ. ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਸੀਤੀਭੂਤੋ. ਅਸ੍ਸਤ੍ਥੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਦਸ੍ਸਨੇ ਲਦ੍ਧਸ੍ਸਾਸੋ. ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋਤਿ ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ. ਪਹੋਮੀਤਿ ਸਮਤ੍ਥੋਮ੍ਹਿ. ਖੋਇਤਿ ਏਕਂਸਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਪਰੇ ਚ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤੁਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਰੇ ਚ-ਸਦ੍ਦੋ ‘‘ਪਰੇ ਚ ਤਾਰੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿਪਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਮਹਾਕਰੁਣਾਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭੨-੭੩. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੧੯. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਕਤਮਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਸਮਗਤਿਕਤ੍ਤਾ ਤੇਨੇਵ ਸਹ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ. ਨ ਹਿ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਸੁਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਏਕਮੇਵ ਹੇਤਂ ਞਾਣਂ ਆਕਾਰਭੇਦਤੋ ਦ੍ਵੇਧਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਦ੍ਧਾਬਲਾਦੀਨਿ ਵਿਯ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਮੇਵ ਹਿ ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਆਵਰਣਨ੍ਤਿ, ਕੇਨਚਿ ਧਮ੍ਮੇਨ, ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਵਾ ਆਵਰਣਂ ਕਾਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਅਨਾਵਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਅਞ੍ਞੇ ਪਨ ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨਾਹੁ ‘‘ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਿਕਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ. ਤਂਯੇਵ ਞਾਣਂ ਇਨ੍ਦਵਜਿਰਂ ਵਿਯ ਵਿਸਯੇਸੁ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਤ੍ਤਾ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ, ਸਕਿਂਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ, ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਪਟਿਲਾਭੇਨਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਚ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ. ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਪਟਿਲਾਭੇਨਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨ ਚ ਸਕਿਂਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ’’ਤਿ.

ਸਬ੍ਬਂ ਸਙ੍ਖਤਮਸਙ੍ਖਤਂ ਅਨਵਸੇਸਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਅਨਵਸੇਸਨ੍ਤਿ ਏਕੇਕਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਵਸੇਨ ਨਿਸ੍ਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਸਙ੍ਖਤਮਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਭੇਦਦਸ੍ਸਨਂ. ਸਙ੍ਖਤਞ੍ਹਿ ਏਕੋ ਪਭੇਦੋ, ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਏਕੋ ਪਭੇਦੋ. ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਕਤਨ੍ਤਿ ਸਙ੍ਖਤਂ. ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ. ਤਥਾ ਨ ਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਖਤਂ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਙ੍ਖਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਾਦੀਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਨਵਸੇਸਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਨਿਮਿਤ੍ਤਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਾਦੀਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਨਵਸੇਸਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਏਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਚ ਅਵਸੇਸੋਤਿ ਅਨਵਸੇਸਂ. ਸਙ੍ਖਤਂ ਅਸਙ੍ਖਤਞ੍ਚ. ਅਨੇਕਭੇਦਾਪਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਅਸਙ੍ਖਤਪਕ੍ਖਂ ਭਜਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਅਨੇਕਭੇਦਤੋ ਜਾਨਾਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਗ੍ਗਹਣਂ. ਅਨਵਸੇਸਨ੍ਤਿ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਗ੍ਗਹਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਵਰਣਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨਵਸੇਸੇ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤੇ ਨਿਸ੍ਸਙ੍ਗਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਵਰਣਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਤਦੇਵ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੨੦. ਇਦਾਨਿ ਅਨੇਕਵਿਸਯਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਤੀਤਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਅਤੀਤਂ ਅਨਾਗਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਕਾਲਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਂ, ਚਕ੍ਖੁ ਚੇਵ ਰੂਪਾ ਚਾਤਿਆਦਿ ਵਤ੍ਥਾਰਮ੍ਮਣਭੇਦਤੋ. ਏਵਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਚਕ੍ਖੁਰੂਪਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁ. ਯਾਵਤਾਤਿ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਟ੍ਠਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਚ ਅਨਿਚ੍ਚਾਕਾਰਂ. ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਤ੍ਥੇ ਵਾ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਏਦਿਸੇਸੁ. ਰੂਪਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿ ਖਨ੍ਧਭੇਦਤੋ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ…ਪੇ… ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਪੇਯ੍ਯਾਲਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿਆਦੀਸੁ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਞਾਣਾਨੇਵ. ਅਭਿਞ੍ਞਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਅਭਿਜਾਨਨਸਭਾਵਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਏਦਿਸੇਸੁ. ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਖਨ੍ਧਟ੍ਠਨ੍ਤਿਆਦਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿਆਦਿ ਕੁਸਲਤ੍ਤਿਕਵਸੇਨ ਭੇਦੋ. ਕਾਮਾਵਚਰੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿਆਦਿ ਚਤੁਭੂਮਕਵਸੇਨ. ਉਭਯਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ ਬਹੁਵਚਨਪਾਠੋ ਸੁਨ੍ਦਰੋ. ਏਕਵਚਨਸੋਤੇ ਪਤਿਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਏਕਵਚਨੇਨ ਲਿਖਿਤਂ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿ ਚੁਦ੍ਦਸਨ੍ਨਂ ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਾਨਂ ਵਿਸਯਭੇਦੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਞਾਣਾਨਿ ਵਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇ? ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਤ੍ਤਾ. ਵਿਸਯਭੇਦਤੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇ ਤਂ ਞਾਣਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ ਹੋਤਿਯੇਵ.

ਪੁਨ ਕਾਲ਼ਕਾਰਾਮਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੪.੨੪) ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਭੂਮਿਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਯਾਵਤਾ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਹ ਦੇਵੇਹਿ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ. ਸਹ ਮਾਰੇਨ ਸਮਾਰਕਸ੍ਸ. ਸਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਸਹ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ. ਸਹ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਪਜਾਯ. ਪਜਾਤਤ੍ਤਾ ਪਜਾਤਿ ਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਮੇਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਦੇਵਕਵਚਨੇਨ ਪਞ੍ਚਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ, ਸਮਾਰਕਵਚਨੇਨ ਛਟ੍ਠਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਗ੍ਗਹਣਂ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਵਚਨੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਗ੍ਗਹਣਂ, ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਵਚਨੇਨ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਂ ਸਮਿਤਪਾਪਬਾਹਿਤਪਾਪਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗ੍ਗਹਣਞ੍ਚ, ਪਜਾਵਚਨੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕਗ੍ਗਹਣਂ, ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਵਚਨੇਨ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵਸੇਸਮਨੁਸ੍ਸਗ੍ਗਹਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਤੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਓਕਾਸਲੋਕੋ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਜਾਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਗਹਿਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਪਰੋ ਨਯੋ – ਸਦੇਵਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਰੂਪਾਵਚਰਲੋਕੋ ਗਹਿਤੋ, ਸਮਾਰਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਛਕਾਮਾਵਚਰਦੇਵਲੋਕੋ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਗ੍ਗਹਣੇਨ ਰੂਪਾਵਚਰਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ, ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਿਗ੍ਗਹਣੇਨ ਚਤੁਪਰਿਸਵਸੇਨ, ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵੇਹਿ ਵਾ ਸਹ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੋ, ਅਵਸੇਸਸਤ੍ਤਲੋਕੋ ਵਾ.

ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਸਦੇਵਕਵਚਨੇਨ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਤੋ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸਪਿ ਲੋਕਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਜਾਨਨਭਾਵਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਤਤੋ ਯੇਸਂ ਸਿਯਾ ‘‘ਮਾਰੋ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਛਕਾਮਾਵਚਰਿਸ੍ਸਰੋ ਵਸਵਤ੍ਤੀ, ਕਿਂ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਧਮਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮਾਰਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਯੇਸਂ ਪਨ ਸਿਯਾ ‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਏਕਙ੍ਗੁਲਿਯਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਹਸ੍ਸੇ ਆਲੋਕਂ ਫਰਤਿ, ਦ੍ਵੀਹਿ…ਪੇ… ਦਸਹਿ ਅਙ੍ਗੁਲੀਹਿ ਦਸਸੁ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸਹਸ੍ਸੇਸੁ ਆਲੋਕਂ ਫਰਤਿ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਞ੍ਚ ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਸੁਖਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਕਿਂ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਧਮਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਤਤੋ ਯੇਸਂ ਸਿਯਾ ‘‘ਪੁਥੂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ, ਕਿਂ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ, ਤੇਸਂ ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਧਮਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯਾ’’ਤਿ ਆਹ. ਏਵਂ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਜਾਨਨਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਥ ਸਮ੍ਮੁਤਿਦੇਵੇ ਅਵਸੇਸਮਨੁਸ੍ਸੇ ਚ ਉਪਾਦਾਯ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਸੇਸਸਤ੍ਤਲੋਕਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਾਦਿਜਾਨਨਭਾਵਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਨੁਸਨ੍ਧਿਕ੍ਕਮੋ. ਪੋਰਾਣਾ ਪਨਾਹੁ – ਸਦੇਵਕਸ੍ਸਾਤਿ ਦੇਵਤਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਸੇਸਲੋਕਸ੍ਸ. ਸਮਾਰਕਸ੍ਸਾਤਿ ਮਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਸੇਸਲੋਕਸ੍ਸ. ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਸ੍ਸਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਵਸੇਸਲੋਕਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤਿਭਵੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਤੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਤੀਸੁ ਪਦੇਸੁ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪਰਿਯਾਦਾਤੁਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਦੇਹਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਤੇਧਾਤੁਕਮੇਵ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਂ ਹੋਤੀਤਿ.

ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਰੂਪਾਯਤਨਂ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਨਂ. ਮੁਤਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਤੋ ਗਨ੍ਧਾਯਤਨਂ, ਰਸਾਯਤਨਂ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਯਤਨਂ. ਵਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਦਿਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਪਤ੍ਤਂ. ਪਰਿਯੇਸਿਤਨ੍ਤਿ ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਂ. ਅਨੁਵਿਚਰਿਤਂ ਮਨਸਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਨੁਸਞ੍ਚਰਿਤਂ. ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਏਤਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ – ਯਂ ਅਪਰਿਮਾਨਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ‘‘ਨੀਲਂ ਪੀਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੬੧੯) ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਕ੍ਖੁਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਇਮਂ ਨਾਮ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਮਨੋ ਵਾ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਵਾ ਜਾਤੋਤਿ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਤਥਾ ਯਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ‘‘ਭੇਰਿਸਦ੍ਦੋ, ਮੁਦਿਙ੍ਗਸਦ੍ਦੋ’’ਤਿਆਦਿ ਸਦ੍ਦਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸੋਤਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਮੂਲਗਨ੍ਧੋ ਤਚਗਨ੍ਧੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੬੨੪-੬੨੭) ਗਨ੍ਧਾਰਮ੍ਮਣਂ ਘਾਨਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਮੂਲਰਸੋ, ਖਨ੍ਧਰਸੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੬੨੮-੬੩੧) ਰਸਾਰਮ੍ਮਣਂ ਜਿਵ੍ਹਾਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ‘‘ਕਕ੍ਖਲ਼ਂ, ਮੁਦੁਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਧ. ਸ. ੬੪੭-੬੫੦) ਪਥਵੀਧਾਤੁਤੇਜੋਧਾਤੁਵਾਯੋਧਾਤੁਭੇਦਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਂ ਕਾਯਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਇਮਂ ਨਾਮ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਰਮ੍ਮਣਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਸੁਮਨੋ ਵਾ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਵਾ ਜਾਤੋਤਿ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਤਥਾ ਯਂ ਅਪਰਿਮਾਣਾਸੁ ਲੋਕਧਾਤੂਸੁ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਦਿਭੇਦਂ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਪਾਥਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਇਮਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਾਰਮ੍ਮਣਂ ਵਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਸੁਮਨੋ ਵਾ ਦੁਮ੍ਮਨੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤੋ ਵਾ ਜਾਤੋਤਿ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਜਾਨਾਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਮਹਾਜਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਅਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਅਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਸਬ੍ਬਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥੀਤਿ.

੧੨੧. ਪੁਨ ਅਪਰੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਭਾਵਸਾਧਨਤ੍ਥਂ ਨ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਨ ਤਸ੍ਸ ਅਦ੍ਦਿਟ੍ਠਮਿਧਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਇਧ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਤੇਧਾਤੁਕੇ ਲੋਕੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲੇ ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਅਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਨਾਮ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਮ੍ਪਿ ਨ ਅਤ੍ਥਿ ਨ ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਇਦਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਿਕਂ ਆਖ੍ਯਾਤਪਦਂ. ਇਮਿਨਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਕਾਲਿਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਞਾਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਗਾਥਾਬਨ੍ਧਸੁਖਤ੍ਥਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਦ-ਕਾਰੋ ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ. ਅਥੋ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਥੋਇਤਿ ਵਚਨੋਪਾਦਾਨੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤਕਾਲਿਕਂ ਅਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਨਾਮ ਕਿਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ. ਨਾਹੋਸੀਤਿ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਅਬ੍ਯਯਭੂਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਗਹਣੇ ਪਾਠਸੇਸਂ ਵਿਨਾਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿਯੇਵ. ਇਮਿਨਾ ਅਤੀਤਕਾਲਿਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਞਾਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਅਜਾਨਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਨਾਗਤਕਾਲਿਕਂ ਅਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਵਾ. ਇਮਿਨਾ ਅਨਾਗਤਕਾਲਿਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਞਾਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਜਾਨਨਕਿਰਿਯਾਵਿਸੇਸਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਵਾ ਏਤ੍ਥ ਅ-ਕਾਰੋ. ਸਬ੍ਬਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਿ ਯਦਤ੍ਥਿ ਨੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਂ ਤੇਕਾਲਿਕਂ ਵਾ ਕਾਲਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਨੇਯ੍ਯਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਿ ਅਧਿਕੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣੇਨ ਜਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿ. ਏਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿਸਦ੍ਦੇਨ ਤੇਕਾਲਿਕਸ੍ਸ ਕਾਲਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਗਹਣਾ ਅਤ੍ਥਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਯਯਭੂਤੋਯੇਵ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਥਾਗਤੋ ਤੇਨ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿ ਕਾਲਵਸੇਨ ਓਕਾਸਵਸੇਨ ਚ ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤ੍ਤਾ ਸਮਨ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਤੋ ਪਵਤ੍ਤਂ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁ. ਤੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਾਥਾਯ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਸਾਧਿਤਂ.

ਪੁਨ ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਾਨਂ ਵਿਸਯਵਸੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਗਾਥਾਯ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪਦੇ ਯਂ ਤਂ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁ, ਤਂ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਥੋ ਪਨਸ੍ਸ ਯਾਵਤਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋਤਿਆਦੀਹਿ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਞ੍ਹਿ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿ (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਧੋਤਕਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੩੨). ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਟ੍ਠੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ਹੋਤੀਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸੇਵ ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧਞਾਣਾਨਿ. ਦੁਕ੍ਖੇ ਞਾਣਾਦੀਨਿਪਿ ਹਿ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸੇਵ ਭਗਵਤੋ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਇਤਰੇਸਂ ਪਨ ਏਕਦੇਸਮਤ੍ਤੇਨੇਵ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸਾਵਕਸਾਧਾਰਣਾਨੀਤਿ ਪਨ ਏਕਦੇਸੇਨਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬੋ ਞਾਤੋਤਿ ਸਬ੍ਬੋ ਞਾਣੇਨ ਞਾਤੋ. ਅਞ੍ਞਾਤੋ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਪਟਿਸੇਧੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤਿ. ਸਬ੍ਬੋ ਦਿਟ੍ਠੋਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਞਾਤਮਤ੍ਤੋਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਿਯ ਕਤੋ. ਸਬ੍ਬੋ ਵਿਦਿਤੋਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਦਿਟ੍ਠਮਤ੍ਤੋਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਪਾਕਟੋ. ਸਬ੍ਬੋ ਸਚ੍ਛਿਕਤੋਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਵਿਦਿਤੋਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਞਾਣਪਟਿਲਾਭਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖੀਕਤੋ. ਸਬ੍ਬੋ ਫਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਨ ਕੇਵਲਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤੋਯੇਵ, ਅਥ ਖੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਯਥਾਰੁਚਿ ਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਞਾਤੋ ਸਭਾਵਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ. ਦਿਟ੍ਠੋ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ. ਵਿਦਿਤੋ ਰਸਵਸੇਨ. ਸਚ੍ਛਿਕਤੋ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ. ਫਸ੍ਸਿਤੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ. ਅਥ ਵਾ ਞਾਤੋ ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ. ਦਿਟ੍ਠੋ ਚਕ੍ਖੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ. ਵਿਦਿਤੋ ਪਞ੍ਞੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ. ਸਚ੍ਛਿਕਤੋ ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ. ਫਸ੍ਸਿਤੋ ਆਲੋਕੁਪ੍ਪਾਦਵਸੇਨ. ‘‘ਯਾਵਤਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋ, ਸਬ੍ਬੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਅਦਿਟ੍ਠੋ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਚ ‘‘ਯਾਵਤਾ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਅਨੁਵਿਚਰਿਤਂ ਮਨਸਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਞਾਤਂ, ਅਞ੍ਞਾਤਂ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਗਾਥਾ ਨਿਗਮਨਵਸੇਨ ਪੁਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਂਨਿਗਮਨੇਯੇਵ ਹਿ ਕਤੇ ਞਾਣਨਿਗਮਨਮ੍ਪਿ ਕਤਮੇਵ ਹੋਤੀਤਿ.

ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਕਾਸਿਨਿਯਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਮਗ੍ਗ-ਅਟ੍ਠਕਥਾਯ

ਞਾਣਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਦਿਟ੍ਠਿਕਥਾ

੧. ਅਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੨੨. ਇਦਾਨਿ ਞਾਣਕਥਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਥਿਤਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਕਥਾਯ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਅਨੁਵਣ੍ਣਨਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਕਥਾ ਞਾਣਕਥਾਯ ਕਤਞਾਣਪਰਿਚਯਸ੍ਸ ਸਮਧਿਗਤਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਮਲਵਿਸੋਧਨਾ ਸੁਕਰਾ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਹੋਤੀਤਿ ਞਾਣਕਥਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਥਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਾ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿਆਦਿਕਾ ਪੁਚ੍ਛਾ. ਕਾ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਪਰਾਮਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿਆਦਿਕਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ. ਕਥਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸਪਰਾਮਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿਆਦਿਕੋ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਵਿਤ੍ਥਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਸਬ੍ਬਾਵ ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਅਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠਿਯੋਤਿਆਦਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿਸੁਤ੍ਤਸਂਸਨ੍ਦਨਾਤਿ ਏਵਮਿਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਾ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਚ੍ਛਾਪਰਿਚ੍ਛੇਦੇ ਤਾਵ ਕਾ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਧਮ੍ਮਪੁਚ੍ਛਾ, ਸਭਾਵਪੁਚ੍ਛਾ. ਕਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਹੇਤੁਪੁਚ੍ਛਾ ਪਚ੍ਚਯਪੁਚ੍ਛਾ, ਕਿਤ੍ਤਕਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਕਾਰਣਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਸਮੁਦਾਚਾਰਪੁਚ੍ਛਾ ਵਿਕਾਰਪੁਚ੍ਛਾ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਏਵ ਹਿ ਸਮੁਦਾਚਾਰਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੋਨਨ੍ਧਨ੍ਤਿਯੋ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਸਙ੍ਖਾਪੁਚ੍ਛਾ ਗਣਨਾਪੁਚ੍ਛਾ. ਕਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਿਵੇਸਾਤਿ ਵਤ੍ਥੁਪ੍ਪਭੇਦਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਨਾਨਤ੍ਤਵਸੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਭੇਦਪੁਚ੍ਛਾ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਏਵ ਹਿ ਤਂ ਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਤਂ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤਿ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੋ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਪੁਚ੍ਛਾ ਪਹਾਨੂਪਾਯਪੁਚ੍ਛਾ. ਦਿਟ੍ਠਿਕਾਰਣਾਨਿ ਹਿ ਖਨ੍ਧਾਦੀਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਨ ਤਾਸਂ ਕਾਰਣਾਨਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਾਨਿ ਚ ਕਾਰਣਾਨਿ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਿਤਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਭੁਸਂ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਏਤਾਸਂ ਛਨ੍ਨਂ ਪੁਚ੍ਛਾਨਂ ਕਾ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿਆਦੀਨਿ ਛ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਬ੍ਬਪੁਚ੍ਛਾ. ਅਭਿਨਿਵੇਸਪਰਾਮਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ. ਸਾ ਪਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਕੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਸਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਹਤਿ ਦਲ਼੍ਹਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਆਕਾਰਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਪਰਤੋ ਆਮਸਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਪਰਾਮਾਸੋ. ਅਥ ਵਾ ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਪਰਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਆਮਸਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਪਰਾਮਾਸੋ, ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਚ ਸੋ ਪਰਾਮਾਸੋ ਚਾਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਪਰਾਮਾਸੋ. ਏਵਂਪਕਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਕਿਚ੍ਚਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਸਭਾਵਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਿ. ਤੀਣਿ ਸਤਨ੍ਤਿ ਤੀਣਿ ਸਤਾਨਿ, ਵਚਨਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਕਤੋ. ਕਤਮੋ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋਤਿ ਪੁਚ੍ਛਂ ਅਨੁਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾਵ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਸਮੁਗ੍ਘਾਤੋਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਤਂ.

੧੨੩. ਇਦਾਨਿ ਕਥਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸਪਰਾਮਾਸੋਤਿਆਦਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਰੂਪਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸਪਰਾਮਾਸੋਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਰੂਪੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਕਸਿਣਰੂਪਞ੍ਚ. ‘‘ਏਤਂ ਮਮਾ’’ਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਪਰਾਮਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿ, ‘‘ਏਸੋਹਮਸ੍ਮੀ’’ਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਪਰਾਮਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿ, ‘‘ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਪਰਾਮਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਵਚਨਂ. ਤੇਨੇਵ ‘‘ਵੇਦਨਂ ਏਤਂ ਮਮ, ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਏਤਂ ਮਮਾ’’ਤਿ ਨਪੁਂਸਕਵਚਨਂ ਏਕਵਚਨਞ੍ਚ ਕਤਂ. ਏਸੋਤਿ ਪਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਮਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗੇਕਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਏਤਂ ਮਮਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮਞ੍ਞਨਾਮੂਲਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਏਸੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਮਾਨਮਞ੍ਞਨਾਮੂਲਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਮਞ੍ਞਨਾ ਏਵ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਏਤਂ ਮਮਾਤਿ ਮਮਂਕਾਰਕਪ੍ਪਨਾ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ ਅਹਂਕਾਰਕਪ੍ਪਨਾ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾਤਿ ਅਹਂਕਾਰਮਮਂਕਾਰਕਪ੍ਪਿਤੋ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਚ, ਤਥਾ ਯਥਾਕ੍ਕਮੇਨੇਵ ਤਣ੍ਹਾਮੂਲਨਿਵੇਸੋ ਮਾਨਪਗ੍ਗਾਹੋ, ਤਣ੍ਹਾਮੂਲਨਿਵਿਟ੍ਠੋ ਮਾਨਪਗ੍ਗਹਿਤੋ, ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਚ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਲਕ੍ਖਣਾਦਸ੍ਸਨਂ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਾਦਸ੍ਸਨਂ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਤਿਲਕ੍ਖਣਾਦਸ੍ਸਨਹੇਤੁਕੋ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਚ, ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਸੁਭੇ ਚ ਸੁਖਂ ਸੁਭਨ੍ਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਗਤਸ੍ਸ, ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਗਤਸ੍ਸ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਿਪਲ੍ਲਾਸਗਤਸ੍ਸ ਚ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਚ, ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਞਾਣਸ੍ਸ ਆਕਾਰਕਪ੍ਪਨਾ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਞਾਣਸ੍ਸ ਅਨਾਗਤਪਟਿਲਾਭਕਪ੍ਪਨਾ, ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕਪ੍ਪਨਿਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਚ, ਨਨ੍ਦਿਯਾ ਅਤੀਤਮਨ੍ਵਾਗਮੇਤਿ, ਨਨ੍ਦਿਯਾ ਅਨਾਗਤਂ ਪਟਿਕਙ੍ਖਤਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਂਹੀਰਤਿ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋਤਿ ਚ, ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਾਣਹੇਤੁਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਪਰਨ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਾਣਹੇਤੁਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤੇ ਇਦਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਹੇਤੁਕੋ ਅਤ੍ਤਾਭਿਨਿਵੇਸੋ’’ਤਿ ਚ ਏਤੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਚਨਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ.

ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਵਤ੍ਥੁਕਾ. ਤਤੋ ਛਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਬਾਹਿਰਾਯਤਨਵਿਞ੍ਞਾਣ- ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਕਾਯਵੇਦਨਾਕਾਯਸਞ੍ਞਾਕਾਯਚੇਤਨਾਕਾਯਤਣ੍ਹਾਕਾਯਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਧਾਤੁਦਸਕਸਿਣ- ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਕਾਰਵਤ੍ਥੁਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਾਕਾਰੇਸੁ ਚ ਯਤ੍ਥ ਵਿਸੁਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਸਕਲਸਰੀਰਾਭਿਨਿਵੇਸਵਸੇਨੇਵ ਵਿਸੁਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਵਿਯ ਕਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਅਟ੍ਠਾਰਸਧਾਤੁਏਕੂਨਵੀਸਤਿਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਸੇਨ ਯੋਜਨਾ ਕਤਾ. ਤੀਣਿ ਏਕਨ੍ਤਲੋਕੁਤ੍ਤਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨ ਯੋਜਿਤਾਨਿ. ਨ ਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਵਤ੍ਥੁਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਪਿ ਚ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਿਸ੍ਸੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਲੋਕਿਯਾ ਏਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਦ੍ਧਰੂਪਞ੍ਚ ਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਤਤੋ ਤੇਧਾਤੁਕਵਸੇਨ ਨਵਵਿਧਭਵਵਸੇਨ ਝਾਨਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਚ ਯੋਜਨਾ ਕਤਾ. ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾਨਂ ਵਿਸੁਂ ਗਹਣੇ ਪਰਿਹਾਰੋ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋ ਏਵ. ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਚੇਤਾਨਿ ਰੂਪਾਦਿਕਾਨਿ ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਾਨਿ ਅਟ੍ਠਨਵੁਤਿਸਤਂ ਪਦਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ.

੧੨੪. ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਖਨ੍ਧਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵੀਸਤਿਵਤ੍ਥੁਕਾਯਪਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂਯੇਵ ਵਤ੍ਥੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਮਾਨਾ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁਯੇਵ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੩.੪੭) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਚ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਕਾਰਣਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਨ੍ਧੀਕਤਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ‘‘ਯਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਟ੍ਠਿ ‘ਅਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ’ਤਿ, ਅਯਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਕਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ? ਮਹਤੀ ਖੋ ਏਸਾ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਧਾਤੁ, ਯਦਿਦਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਧਾਤੁ. ਹੀਨਂ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਧਾਤੁਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਹੀਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਹੀਨਾ ਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੨.੯੭) ਵਚਨਤੋ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਕਾਰਣਂ. ਫਸ੍ਸੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਫਸ੍ਸੇਨ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਕਪ੍ਪਿਕਾ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਨੋ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਾਨਿ ਅਧਿਵੁਤ੍ਤਿਪਦਾਨਿ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਤਦਪਿ ਫਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੨੩) ਵਚਨਤੋ ਚ ਫਸ੍ਸੋ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਕਾਰਣਂ. ਸਞ੍ਞਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਆਕਾਰਮਤ੍ਤਗ੍ਗਹਣੇਨ ਅਯਾਥਾਵਸਭਾਵਗਾਹਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਸਞ੍ਞਾਯ –

‘‘ਯਾਨਿ ਚ ਤੀਣਿ ਯਾਨਿ ਚ ਸਟ੍ਠਿ, ਸਮਣਪ੍ਪਵਾਦਸਿਤਾਨਿ ਭੂਰਿਪਞ੍ਞ;

ਸਞ੍ਞਕ੍ਖਰਸਞ੍ਞਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਿ, ਓਸਰਣਾਨਿ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਓਘਤਮਗਾ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੫੪੩) –

ਵਚਨਤੋ ‘‘ਸਞ੍ਞਾਨਿਦਾਨਾ ਹਿ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾ’’ਤਿ (ਸੁ. ਨਿ. ੮੮੦; ਮਹਾਨਿ. ੧੦੯) ਵਚਨਤੋ ਚ ਸਞ੍ਞਾ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਕਾਰਣਂ. ਵਿਤਕ੍ਕੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ –

‘‘ਨਹੇਵ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਨਾਨਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਞ੍ਞਾਯ ਨਿਚ੍ਚਾਨਿ ਲੋਕੇ;

ਤਕ੍ਕਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਪਕਪ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ, ਸਚ੍ਚਂ ਮੁਸਾਤਿ ਦ੍ਵਯਧਮ੍ਮਮਾਹੂ’’ਤਿ. (ਸੁ. ਨਿ. ੮੯੨) –

ਵਚਨਤੋ ਚ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਕਾਰਣਂ. ਅਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਅਸਾਧਾਰਣਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਛਨ੍ਨਂ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੯) ਵਚਨਤੋ ਚ ਅਯੋਨਿਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਕਾਰਣਂ. ਪਾਪਮਿਤ੍ਤੋਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਗਤਿਆਪਜ੍ਜਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ‘‘ਬਾਹਿਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਏਕਙ੍ਗਮ੍ਪਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਂ ਏਵਂ ਮਹਤੋ ਅਨਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਯਥਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੧੦) ਵਚਨਤੋ ਚ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਕਾਰਣਂ. ਪਰਤੋਪਿ ਘੋਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਦੁਰਕ੍ਖਾਤਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਹੇਤੂ ਦ੍ਵੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਪਰਤੋ ਚ ਘੋਸੋ ਅਯੋਨਿਸੋ ਚ ਮਨਸਿਕਾਰੋ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੨.੧੨੬) ਵਚਨਤੋ ਚ ਪਰਤੋ ਘੋਸੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਪਟਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਕਥਾ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਕਾਰਣਂ.

ਇਦਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਵਿਵਰਨ੍ਤੋ ਖਨ੍ਧਾ ਹੇਤੁ ਖਨ੍ਧਾ ਪਚ੍ਚਯੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਖਨ੍ਧਾ ਏਵ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਉਪਾਦਾਯ, ਜਨਕਹੇਤੁ ਚੇਵ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਪਚ੍ਚਯੋ ਚਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਮੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਾਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ, ਦਿਟ੍ਠਿਕਾਰਣਭਾਵੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

੧੨੫. ਇਦਾਨਿ ਕਿਚ੍ਚਭੇਦੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਨੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਨਂ ਅਟ੍ਠਾਰਸਨ੍ਨਂ ਪਦਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਂ ਮੂਲਪਦਂ. ਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਤਦੇਵ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ, ਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਤਦੇਵ ਦਿਟ੍ਠਿਗਹਨਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਾਥਾਵਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਤਦੇਵ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਗਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ. ਹੇਟ੍ਠਾਪਿਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਅਨ੍ਤਾਨਂ ਏਕਨ੍ਤਗਤਤ੍ਤਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ. ਸਾ ਏਵ ਦਿਟ੍ਠਿ ਦੁਰਤਿਕ੍ਕਮਨਟ੍ਠੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਗਹਨਂ ਤਿਣਗਹਨਵਨਗਹਨਪਬ੍ਬਤਗਹਨਾਨਿ ਵਿਯ. ਸਾਸਙ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਯਟ੍ਠੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਕਨ੍ਤਾਰਂ ਚੋਰਕਨ੍ਤਾਰਵਾਲ਼ਕਨ੍ਤਾਰਨਿਰੁਦਕਕਨ੍ਤਾਰਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਕਨ੍ਤਾਰਾ ਵਿਯ. ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣਿਯਂ ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਕਨ੍ਤਾਰੋ’’ਤਿ ਸਕਲਿਙ੍ਗੇਨੇਵ ਆਗਤਂ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਪਟਿਲੋਮਟ੍ਠੇਨ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੂਕਂ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਸ੍ਸਨਞ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਂ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਤਿ ਚੇਵ ਵਿਲੋਮੇਤਿ ਚ. ਧਮ੍ਮਸਙ੍ਗਣਿਯਂ (ਧ. ਸ. ੩੯੨, ੧੧੦੫) ‘‘ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੂਕਾਯਿਕ’’ਨ੍ਤਿ ਆਗਤਂ. ਕਦਾਚਿ ਸਸ੍ਸਤਸ੍ਸ, ਕਦਾਚਿ ਉਚ੍ਛੇਦਸ੍ਸ ਗਹਣਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਰੂਪਂ ਫਨ੍ਦਿਤਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕੋ ਹਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਕਦਾਚਿ ਸਸ੍ਸਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਕਦਾਚਿ ਉਚ੍ਛੇਦਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਅਨਤ੍ਥੇ ਸਂਯੋਜੇਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸਞ੍ਞੋਜਨਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਅਨ੍ਤੋਤੁਦਨਟ੍ਠੇਨ ਦੁਨ੍ਨੀਹਰਣੀਯਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸਲ੍ਲਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਪੀਲ਼ਾਕਰਣਟ੍ਠੇਨ ਸਮ੍ਬਾਧੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸਮ੍ਬਾਧੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਮੋਕ੍ਖਾਵਰਣਟ੍ਠੇਨ ਪਲਿਬੋਧੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਲਿਬੋਧੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਦੁਮ੍ਮੋਚਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਬਨ੍ਧਨਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਬਨ੍ਧਨਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਦੁਰੁਤ੍ਤਰਟ੍ਠੇਨ ਪਪਾਤੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਪਾਤੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਥਾਮਗਤਟ੍ਠੇਨ ਅਨੁਸਯੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਪੇਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਸਨ੍ਤਾਪੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਦਹਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਲ਼ਾਹੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਕਿਲੇਸਕਾਯਂ ਗਨ੍ਥੇਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਨ੍ਥੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਭੁਸਂ ਆਦਿਯਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਅਭਿਨਿਵਿਸਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਿਵੇਸੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯੇਵ ਇਦਂ ਪਰਨ੍ਤਿ ਆਮਸਤਿ, ਪਰਤੋ ਵਾ ਆਮਸਤੀਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਾਮਾਸੋ.

੧੨੬. ਇਦਾਨਿ ਰਾਸਿਵਸੇਨ ਸੋਲ਼ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੋ ਕਤਮਾ ਸੋਲ਼ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਖਸੋਮਨਸ੍ਸਸਙ੍ਖਾਤੇ ਅਸ੍ਸਾਦੇ ਦਿਟ੍ਠਿ ਅਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠਿ. ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਗਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ. ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਪਰੀਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਤਿ ਕਾਯੇ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਨ੍ਤੀ ਵਾ ਕਾਯੇ ਦਿਟ੍ਠਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ. ਕਾਯੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਂ, ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਕ੍ਕਾਯੋ ਵਤ੍ਥੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਏਤਿਸ੍ਸਾਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯਵਤ੍ਥੁਕਾ. ਸਸ੍ਸਤਨ੍ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਸਸ੍ਸਤਦਿਟ੍ਠਿ. ਉਚ੍ਛੇਦੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਉਚ੍ਛੇਦਦਿਟ੍ਠਿ. ਸਸ੍ਸਤਾਦਿਅਨ੍ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾ, ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾ. ਅਤੀਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਂ ਅਨੁਗਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ. ਅਨਾਗਤਸਙ੍ਖਾਤਂ ਅਪਰਨ੍ਤਂ ਅਨੁਗਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਅਪਰਨ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿ. ਅਨਤ੍ਥੇ ਸਂਯੋਜੇਤੀਤਿ ਸਞ੍ਞੋਜਨਿਕਾ. ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਸੇਨ ਅਹਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਮਾਨੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਮੂਲਭੂਤੇਨ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾ ਘਟਿਤਾ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਅਹਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਤਥਾ ਮਮਙ੍ਕਾਰਵਸੇਨ ਮਮਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਮਾਨੇਨ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਮਮਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਦਨਂ ਕਥਨਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦੋ, ਤੇਨ ਪਟਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਾ ਬਦ੍ਧਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਅਤ੍ਤਵਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਲੋਕੋਤਿ ਵਦਨਂ ਕਥਨਂ ਲੋਕਵਾਦੋ, ਤੇਨ ਪਟਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਲੋਕਵਾਦਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਭਵੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਸ੍ਸਤਂ, ਸਸ੍ਸਤਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਦਿਟ੍ਠਿ ਭਵਦਿਟ੍ਠਿ. ਵਿਭਵੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦੋ, ਉਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਦਿਟ੍ਠਿ ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿ.

੧੨੭-੧੨੮. ਇਦਾਨਿ ਤੀਣਿ ਸਤਂ ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਿਵੇਸੇ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਕਾਮੋ ਕਤਮੇ ਤੀਣਿ ਸਤਂ ਦਿਟ੍ਠਾਭਿਨਿਵੇਸਾਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾਵ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇਨੇਵ ਤੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤੁਕਾਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸਾਕਾਰਗਣਨਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਅਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਞ੍ਚਤਿਂਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿ ਤਾਸਂ ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਦਿਟ੍ਠੀਨਂ ਅਭਿਨਿਵੇਸਾਕਾਰਗਣਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤਾਨਿ ਗਣਨਾਨਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਤਿਂਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਰੂਪਂ ਪਟਿਚ੍ਚਾਤਿ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਟਿਚ੍ਚ. ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਮੇ ਕਾਯੋ ਈਦਿਸੋ’’ਤਿ ਰੂਪਸਮ੍ਪਦਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਗੇਹਸਿਤਂ ਰਾਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤੇਨਟ੍ਠੇਨ ਸੁਖਞ੍ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਞ੍ਚ. ਤਂਯੇਵ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਰੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਤਞ੍ਹਿ ਸੁਖਂ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦੀਯਤਿ ਉਪਭੁਞ੍ਜੀਯਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਅਭਿਨਿਵੇਸਪਰਾਮਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਸੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਸਸ੍ਸਤੋਤਿ ਵਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤਂ ਵਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਖਿਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਵਾ ਅਭਿਨਿਵੇਸਪਰਾਮਾਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿ ਯੋ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿਭਾਵਾਭਾਵੇਪਿ ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਵਿਨਾ ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਸਮੁਚ੍ਚਿਤਂ. ਅਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਨਾਨਾਸੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸਂਸਨ੍ਦੇਤ੍ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਞ੍ਚ ਗਰਹਿਤੁਕਾਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਵਿਨਾਸਕਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਪਤ੍ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵਿਪਨ੍ਨਾ ਵਿਨਟ੍ਠਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਨ੍ਨੋ, ਵਿਪਨ੍ਨਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਾ ਵਿਪਨ੍ਨੋ ਵਿਨਟ੍ਠੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਨ੍ਨੋ. ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨੇਨ. ਨ ਭਜਿਤਬ੍ਬੋ ਚਿਤ੍ਤੇਨ. ਨ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤਬ੍ਬੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਨੇਨ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੂਤਿ ‘‘ਤਂ ਸੇਵਨਾਦਿਕਂ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਕਾਰਣਪੁਚ੍ਛਾ. ਦਿਟ੍ਠਿ ਹਿਸ੍ਸ ਪਾਪਿਕਾਤਿ ਕਾਰਣਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿ ਪਾਪਿਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਸੇਵਨਾਦਿਕਂ ਨ ਕਾਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਰਾਗੋਤਿ ‘‘ਸੁਨ੍ਦਰਾ ਮੇ ਦਿਟ੍ਠੀ’’ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਰਾਗੋ. ਦਿਟ੍ਠਿਰਾਗਰਤ੍ਤੋਤਿ ਤੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਰਾਗੇਨ ਰਙ੍ਗੇਨ ਰਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥਂ ਵਿਯ ਰਤ੍ਤੋ. ਨ ਮਹਪ੍ਫਲਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਫਲੇਨ. ਨ ਮਹਾਨਿਸਂਸਨ੍ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦਫਲੇਨ.

ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਰਿਸਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਲੋਕਿਯਵੋਹਾਰੇਨ ਹਿ ਪੁਰਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਰੀਰਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪੁਰਿਸ੍ਮਿਂ ਸੇਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਪੁਰਿਸੋ, ਪੁਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਿਰਯੋ, ਤਂ ਪੁਂ ਗਲਤਿ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ. ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਹਿ ਸਤ੍ਤਾ ਸੁਗਤਿਤੋ ਚੁਤਾ ਦੁਗ੍ਗਤਿਯਂਯੇਵ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੂਤਿ ਤਂ ਨ ਮਹਪ੍ਫਲਤ੍ਤਂ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਹੋਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿ ਹਿਸ੍ਸ ਪਾਪਿਕਾਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿ ਪਾਪਿਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦ੍ਵੇਵ ਗਤਿਯੋਤਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਗਤੀਸੁ ਦ੍ਵੇਵ ਗਤਿਯੋ. ਵਿਪਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨਿਰਯੋ. ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ. ਯਞ੍ਚੇਵ ਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਸਕਲਿਙ੍ਗਧਾਰਣਪਟਿਪਦਾਨੁਯੋਗਅਭਿਵਾਦਨਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਅਞ੍ਜਲਿਕਮ੍ਮਾਦਿ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ. ਯਞ੍ਚ ਵਚੀਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਸਕਸਮਯਪਰਿਯਾਪੁਣਨਸਜ੍ਝਾਯਨਦੇਸਨਾਸਮਾਦਪਨਾਦਿ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ. ਯਞ੍ਚ ਮਨੋਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਇਧਲੋਕਚਿਨ੍ਤਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਰਲੋਕਚਿਨ੍ਤਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਕਤਾਕਤਚਿਨ੍ਤਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਞ੍ਚ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ. ਤਿਣਕਟ੍ਠਧਞ੍ਞਬੀਜੇਸੁ ਸਤ੍ਤਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਦਾਨਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਪਟਿਗ੍ਗਹਣਪਰਿਭੋਗੇਸੁ ਚ ਕਾਯਵਚੀਮਨੋਕਮ੍ਮਾਨਿ. ਯਥਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਯਾ ਅਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿ, ਤਸ੍ਸਾਨੁਰੂਪਂ. ਸਮਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ. ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਗਹਿਤਂ.

ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ਤਦੇਤਂ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਿਤਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਲੋਮਿਕਕਾਯਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਤਿਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਪਾਣਂ ਹਨਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਚਰਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪਾਪਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਾਪਸ੍ਸ ਆਗਮੋ’’ਤਿ ਯਂ ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਿਕਸ੍ਸ ਸਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਇਦਂ ਯਥਾਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਠਿਤਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ‘‘ਪਾਣਂ ਹਨਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਚਰਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪਾਪਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਾਪਸ੍ਸ ਆਗਮੋ’’ਤਿ ਯਂ ਇਮਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮਿਨਾ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਸਹਜਾਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਇਦਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਤਦੇਵ ਪਨ ਸਮਤ੍ਤਂ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਂ ਗਹਿਤਂ ਪਰਾਮਟ੍ਠਂ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਲੋਮਿਕਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਵਚੀਕਮ੍ਮਮਨੋਕਮ੍ਮੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਮੁਸਾ ਭਣਤੋ ਪਿਸੁਣਂ ਭਣਤੋ ਫਰੁਸਂ ਭਣਤੋ ਸਮ੍ਫਂ ਪਲਪਤੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁਨੋ ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਸ੍ਸ ਸਤੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਪਾਪਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਾਪਸ੍ਸ ਆਗਮੋਤਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਲਿਙ੍ਗਧਾਰਣਾਦਿਪਰਿਯਾਪੁਣਨਾਦਿਲੋਕਚਿਨ੍ਤਾਦਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੋ ਚੇਤ੍ਥ ਸੁਨ੍ਦਰੋ.

ਚੇਤਨਾਦੀਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਾ ਚੇਤਨਾ ਚੇਤਨਾ ਨਾਮ. ਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਨਾਮ. ਚੇਤਨਾਪਤ੍ਥਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਟ੍ਠਪਨਾ ਪਣਿਧਿ ਨਾਮ. ਤੇਹਿ ਪਨ ਚੇਤਨਾਦੀਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਨਾਮ. ਅਨਿਟ੍ਠਾਯਾਤਿਆਦੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਹਿ ਸੁਖਕਾਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤੇਹਿ ਨ ਏਸਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਿਟ੍ਠਂ. ਅਪ੍ਪਿਯਤ੍ਤਾ ਅਕਨ੍ਤਂ. ਮਨਸ੍ਸ ਅਵਡ੍ਢਨਤੋ, ਮਨਸਿ ਅਵਿਸਪ੍ਪਨਤੋ ਚ ਅਮਨਾਪਂ. ਆਯਤਿਂ ਅਭਦ੍ਦਤਾਯ ਅਹਿਤਂ. ਪੀਲ਼ਨਤੋ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੂਤਿ ਤਂ ਏਵਂ ਸਂਵਤ੍ਤਨਂ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਦਾਨਿਸ੍ਸ ਕਾਰਣਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਹਿਸ੍ਸ ਪਾਪਿਕਾਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਿ ਪਾਪਿਕਾ ਲਾਮਕਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਲ੍ਲਾਯ ਪਥਵਿਯਾ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਦਕੇਨ ਤਿਨ੍ਤਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਰੋਪਿਤਂ. ਪਥਵੀਰਸਂ ਆਪੋਰਸਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਪਥਵਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਪਦਂ ਆਪਸ੍ਸ ਚ ਸਮ੍ਪਦਂ. ਬੀਜਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਹਿ ਨ ਸਬ੍ਬਾ ਪਥਵੀ ਨ ਸਬ੍ਬੋ ਆਪੋ ਚ ਬੀਜਂ ਫਲਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਤਿ. ਯੋ ਪਨ ਤੇਸਂ ਪਦੇਸੋ ਬੀਜਂ ਫੁਸਤਿ, ਸੋਯੇਵ ਬੀਜਂ ਫਲਂ ਗਣ੍ਹਾਪੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਬੀਜਪੋਸਨਾਯ ਪਚ੍ਚਯਭੂਤੋਯੇਵ ਸੋ ਪਦੇਸੋ ਪਥਵੀਰਸੋ ਆਪੋਰਸੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਰਸਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਹਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਥਾਹ ‘‘ਕਿਚ੍ਚਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਅਤ੍ਥੇਨ ਰਸੋ ਨਾਮ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਲੋਕੇ ਚ ‘‘ਸੁਰਸੋ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸੁਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਞਾਯਤਿ. ਉਪਾਦਿਯਤੀਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਪਦੇਸੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਲਭਮਾਨਂ ਬੀਜਂ ਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਨਾਮ. ਸਬ੍ਬਂ ਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਰਸਜਾਤਂ. ਤਿਤ੍ਤਕਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਸੋ ਪਥਵੀਰਸੋ ਆਪੋਰਸੋ ਚ ਅਤਿਤ੍ਤਕੋ ਸਮਾਨੋਪਿ ਤਿਤ੍ਤਕਂ ਬੀਜਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨਿਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖਾਦੀਨਂ ਤੇਸਂ ਫਲਾਨਞ੍ਚ ਤਿਤ੍ਤਕਭਾਵਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਕਟੁਕਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਇਦਂ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ.

‘‘ਵਣ੍ਣਗਨ੍ਧਰਸੂਪੇਤੋ, ਅਮ੍ਬੋਯਂ ਅਹੁਵਾ ਪੁਰੇ;

ਤਮੇਵ ਪੂਜਂ ਲਭਮਾਨੋ, ਕੇਨਮ੍ਬੋ ਕਟੁਕਪ੍ਫਲੋ’’ਤਿ. (ਜਾ. ੧.੨.੭੧) –

ਆਗਤਟ੍ਠਾਨੇ ਵਿਯ ਹਿ ਇਧਾਪਿ ਤਿਤ੍ਤਕਮੇਵ ਅਪ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਕਟੁਕਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਸਾਤਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਅਮਧੁਰਭਾਵਾਯ. ਅਸਾਦੁਤ੍ਤਾਯਾਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਅਸਾਦੁਭਾਵਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾਦੂਤਿ ਹਿ ਮਧੁਰਂ. ਬੀਜਂ ਹਿਸ੍ਸਾਤਿ ਅਸ੍ਸ ਨਿਮ੍ਬਾਦਿਕਸ੍ਸ ਬੀਜਂ. ਏਵਮੇਵਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਏਵਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਪਰਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਾਵਸੇਨ ਆਦੀਨਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋਤਿ. ਪੁਨ ਅਟ੍ਠਾਰਸਭੇਦੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਅਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞੋਗੋਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਏਵ ਸਂਸਾਰੇ ਬਨ੍ਧਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ.

੧੨੯. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਦਿਟ੍ਠਿਭੂਤਾਨਿਪਿ ਸਞ੍ਞੋਜਨਾਨਿ ਅਤ੍ਥਿ ਅਦਿਟ੍ਠਿਭੂਤਾਨਿਪਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਪਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਿ ਸਞ੍ਞੋਜਨਾਨਿ ਚੇਵਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਕਾਮਰਾਗਸਞ੍ਞੋਜਨਸ੍ਸੇਵ ਅਨੁਨਯਸਞ੍ਞੋਜਨਨ੍ਤਿ ਆਗਤਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਨਯਸਞ੍ਞੋਜਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਰਾਗਭਾਵਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਲੋਭਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਏਤਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੇਸਖਨ੍ਧਾਯਤਨਾਦਿਮੂਲਕੇਸੁਪਿ ਵਾਰੇਸੁ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵੇਦਨਾਪਰਮਤ੍ਤਾ ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਏਵ ਦੇਸਨਾ ਕਤਾ. ਸਞ੍ਞਾਦਯੋ ਨ ਗਹਿਤਾ. ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਤਿਂਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਯਤਨਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਛਕ੍ਕਾਨਿ ਚਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚਤਿਂਸ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਅਸ੍ਸਾਦਾਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਤਿਂਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ.

ਅਸ੍ਸਾਦਦਿਟ੍ਠਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩੦. ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਯਂ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋਤਿ ਆਗਮਾਧਿਗਮਾਭਾਵਾ ਞੇਯ੍ਯੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਇਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਹਿ ਖਨ੍ਧਧਾਤੁਆਯਤਨਸਚ੍ਚਪਚ੍ਚਯਾਕਾਰਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦੀਸੁ ਉਗ੍ਗਹਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਪਟਿਸੇਧਕਰੋ ਨੇਵ ਆਗਮੋ, ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਅਨਧਿਗਤਤ੍ਤਾ ਨ ਚ ਅਧਿਗਮੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸੋ ਆਗਮਾਧਿਗਮਾਨਂ ਅਭਾਵਾ ਞੇਯ੍ਯੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਇਤਿ. ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਾਗਮੋ ਚ ਸੁਤਫਲਤ੍ਤਾ ਹੇਤੁਵੋਹਾਰਵਸੇਨ ਅਧਿਗਮੋ ਚ, ਤਂ ਸੁਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਸੁਤਵਾ, ਨ ਸੁਤਵਾ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ. ਸ੍ਵਾਯਂ –

ਪੁਥੂਨਂ ਜਨਨਾਦੀਹਿ, ਕਾਰਣੇਹਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ;

ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾ, ਪੁਥੁਵਾਯਂ ਜਨੋ ਇਤਿ.

ਸੋ ਹਿ ਪੁਥੂਨਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਾਨਂ ਕਿਲੇਸਾਦੀਨਂ ਜਨਨਾਦੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਪੁਥੁ ਕਿਲੇਸੇ ਜਨੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਅਵਿਹਤਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਕਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਸਤ੍ਥਾਰਾਨਂ ਮੁਖੁਲ੍ਲੋਕਿਕਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਸਬ੍ਬਗਤੀਹਿ ਅਵੁਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਨਾਨਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਨਾਨਾਓਘੇਹਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਨਾਨਾਸਨ੍ਤਾਪੇਹਿ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਨਾਨਾਪਰਿਲ਼ਾਹੇਹਿ ਪਰਿਦਯ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਰਤ੍ਤਾ ਗਿਦ੍ਧਾ ਗਧਿਤਾ ਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਅਜ੍ਝੋਸਨ੍ਨਾ ਲਗ੍ਗਾ ਲਗ੍ਗਿਤਾ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਪਞ੍ਚਹਿ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਆਵੁਤਾ ਨਿਵੁਤਾ ਓਵੁਤਾ ਪਿਹਿਤਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਿਤਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਨਿ. ੯੪). ਪੁਥੂਨਂ ਵਾ ਗਣਨਪਥਮਤੀਤਾਨਂ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਪਰਮ੍ਮੁਖਾਨਂ ਨੀਚਧਮ੍ਮਸਮੁਦਾਚਾਰਾਨਂ ਜਨਾਨਂ ਅਨ੍ਤੋਗਧਤ੍ਤਾਪਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ, ਪੁਥੁ ਵਾ ਅਯਂ, ਵਿਸੁਂਯੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਤੋ ਵਿਸਂਸਟ੍ਠੋ ਸੀਲਸੁਤਾਦਿਗੁਣਯੁਤ੍ਤੇਹਿ ਅਰਿਯੇਹਿ ਜਨੋਤਿਪਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ. ਏਵਮੇਤੇਹਿ ‘‘ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ’’ਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਪਦੇਹਿ ਯੇ ਤੇ –

‘‘ਦੁਵੇ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਬੁਦ੍ਧੇਨਾਦਿਚ੍ਚਬਨ੍ਧੁਨਾ;

ਅਨ੍ਧੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਏਕੋ, ਕਲ੍ਯਾਣੇਕੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ’’ਤਿ. –

ਦ੍ਵੇ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸੁ ਅਨ੍ਧਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀਤਿਆਦੀਸੁ ਅਰਿਯਾਤਿ ਆਰਕਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸੇਹਿ, ਅਨਯੇ ਨ ਇਰਿਯਨਤੋ, ਅਯੇ ਚ ਇਰਿਯਨਤੋ, ਸਦੇਵਕੇਨ ਚ ਲੋਕੇਨ ਅਰਣੀਯਤੋ ਬੁਦ੍ਧਾ ਚ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਵ ਵਾ ਇਧ ਅਰਿਯਾ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਦੇਵਕੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕੇ…ਪੇ… ਤਥਾਗਤੋ ਅਰਿਯੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੦੯੮).

ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਤਥਾਗਤਸਾਵਕਾ ਚ ‘‘ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤੇ ਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਗੁਣਯੋਗੇਨ ਸੋਭਨਾ ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ. ਸਬ੍ਬੇਯੇਵ ਵਾ ਏਤੇ ਦ੍ਵੇਧਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਬੁਦ੍ਧਾਪਿ ਹਿ ਅਰਿਯਾ ਚ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ ਚ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਪਿ. ਯਥਾਹ –

‘‘ਯੋ ਵੇ ਕਤਞ੍ਞੂ ਕਤਵੇਦਿ ਧੀਰੋ, ਕਲ੍ਯਾਣਮਿਤ੍ਤੋ ਦਲ਼੍ਹਭਤ੍ਤਿ ਚ ਹੋਤਿ;