੩. ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਥਾ
੧. ਗਣਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੨. ਇਦਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਕਥਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਥਿਤਾਯ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਥਾ ਦਿਟ੍ਠਿਕਥਾਯ ਸੁਵਿਦਿਤਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਵਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਮਲਵਿਸੋਧਨੇਨ ਸੁਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਭੂਤਾਵਬੋਧਾਯ ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾ ਸੁਕਰਾ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਸੁ ਚ ਸਬ੍ਬਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਬੋਧਿਮੂਲੇ ਇਮਿਨਾਵ ਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਯਥਾਭੂਤਾਵਬੋਧਤੋ ਅਯਮੇਵ ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾ ਪਧਾਨਾਤਿ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਕਥਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਥਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੋਲ਼ਸਵਤ੍ਥੁਕਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ ਸਮਧਿਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਞਾਣਸਤਾਨਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਞਾਣਗਣਨੁਦ੍ਦੇਸੋ, ਅਟ੍ਠ ਪਰਿਪਨ੍ਥੇ ਞਾਣਾਨੀਤਿਆਦਿ ਞਾਣਗਣਨਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪਰਿਪਨ੍ਥੇ ਞਾਣਾਨੀਤਿਆਦਿ. ਇਮਾਨਿ ਏਕਵੀਸਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖੇ ਞਾਣਾਨੀਤਿਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਞਾਣਾਨਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸੋ, ਅਨ੍ਤੇ ਸੋਲ਼ਸਵਤ੍ਥੁਕਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋਤਿਆਦਿ ਨਿਗਮਨਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਾਵ ਪਾਲ਼ਿਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਤਤ੍ਥ ਗਣਨੁਦ੍ਦੇਸੇ ਗਣਨਵਾਰੇ ਤਾਵ ਸੋਲ਼ਸਵਤ੍ਥੁਕਨ੍ਤਿ ਦੀਘਂ ਰਸ੍ਸਂ ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਚਤੁਕ੍ਕਂ, ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਚਤੁਕ੍ਕਂ, ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਚਤੁਕ੍ਕਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਚਤੁਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸੋਲ਼ਸ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸੋਲ਼ਸਵਤ੍ਥੁਕੋ. ਤਂ ਸੋਲ਼ਸਵਤ੍ਥੁਕਂ. ਸਮਾਸਵਸੇਨ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਭਤ੍ਤਿਲੋਪੋ ਕਤੋ. ਆਨਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਪਵਿਸਨਵਾਤੋ. ਅਪਾਨਨ੍ਤਿ ਬਹਿਨਿਕ੍ਖਮਨਵਾਤੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ਵਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਅਪਾਨਞ੍ਹਿ ਅਪੇਤਂ ਆਨਤੋਤਿ ਅਪਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੬੦) ਪਨ ਨਾ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਦੀਘਤ੍ਤਮਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਆਪਾਨਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਨਾਪਾਨੇ ਸਤਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਪਰਿਗ੍ਗਾਹਿਕਾਯ ਸਤਿਯਾ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਾ ਯੁਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਂ ਵਾ ਸਮਾਧਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿ. ਭਾਵਯਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਸਮਧਿਕਾਨੀਤਿ ਸਹ ਅਧਿਕੇਨ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮਧਿਕਾਨਿ, ਸਾਤਿਰੇਕਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮ-ਕਾਰੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਸਂਅਧਿਕਾਨੀ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਦ੍ਵੇ ਞਾਣਸਤਾਨਿਯੇਵ ਅਧਿਕਾਨੀਤਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਹਿ ਵੀਸਤਿਅਧਿਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਞਾਣਸਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ.
ਪਰਿਪਨ੍ਥੇ ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਪਰਿਪਨ੍ਥਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਞਾਣਾਨਿ. ਤਥਾ ਉਪਕਾਰੇ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਞਾਣਾਨਿ. ਵੋਦਾਨੇ ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਵੋਦਾਯਤਿ, ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੋਦਾਨਂ. ਕਿਂ ਤਂ? ਞਾਣਂ. ‘‘ਵੋਦਾਨਞਾਣਾਨੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਸੁਤਮਯੇ ਞਾਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਟਿ. ਮ. ਮਾਤਿਕਾ ੧.੧; ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧) ਵਿਯ ‘‘ਵੋਦਾਨੇ ਞਾਣਾਨੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਰੋਤੀਤਿ ਸਤੋਕਾਰੀ, ਤਸ੍ਸ ਸਤੋਕਾਰਿਸ੍ਸ ਞਾਣਾਨਿ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਞਾਣਾਨੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਭੂਤਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਲੋਮਞਾਣਾਨੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਅਨੁਕੂਲਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਲੋਮਿਞਾਣਾਨੀਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਲੋਮੋ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਲੋਮੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਞਾਣਾਨੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਂ ਞਾਣਾਨਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖੇ ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਸੁਖੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ.
ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠਾਤਿਆਦੀਹਿ ਪਰਿਪਨ੍ਥਉਪਕਾਰਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਪਕ੍ਖਯੁਗਲਤ੍ਤਾ ਤੇਸੁ ਞਾਣਾਨਿ ਸਹੇਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਦੀਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਿ. ਉਪਕਾਰਨ੍ਤਿ ਚ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਸੇਨ ਨਪੁਂਸਕਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਵਸੇਸਾ ਯੇ ਕੇਚਿ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਤਥਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਾ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ. ‘‘ਪਰਿਪਨ੍ਥੋ ਉਪਕਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਤਂ ਤਦੇਵ ਅਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਏਕਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਰਿਪਨ੍ਥੇ ਞਾਣਾਨਿ ਚ ਉਪਕਾਰੇ ਞਾਣਾਨਿ ਚ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਆਰਮ੍ਮਣਾਨੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤੇਹੇਵ ਤਾਨਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਨਿਗਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਞਾਣਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਗਣਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੨. ਸੋਲ਼ਸਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੩. ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਉਭਯਪਕ੍ਖਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਞਾਣਕੋਟ੍ਠਾਸੇਹਿ. ਉਦੁਚਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮੁਦੁਚਿਤਨ੍ਤਿ ਉਪਚਾਰਭੂਮਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਂ ਉਚਿਤਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਉਦ੍ਧਂ ਉਚਿਤਂ, ਉਪਰੂਪਰਿ ਕਤਪਰਿਚਯਂ ਸਮ੍ਮਾ ਉਪਰੂਪਰਿ ਕਤਪਰਿਚਯਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਦੁਜਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮੁਦੁਜਿਤਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਉਪਰਿਭਾਵਾਯ ਜਿਤਂ, ਉਪਰਿਭਾਵਕਰੇਹਿ ਵਾ ਞਾਣੇਹਿ ਜਿਤਂ ਉਦੁਜਿਤਂ. ਸਮੁਦੁਜਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮਾ ਉਪਰਿਭਾਵਾਯ, ਉਪਰਿਭਾਵਕਰੇਹਿ ਵਾ ਞਾਣੇਹਿ ਜਿਤਂ. ਸਮਾਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਸਮਭਾਵਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਾਠੇ ਉ, ਦੁ-ਇਤਿ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਉਪਸਗ੍ਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਉਰੂਜਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਰੂਜਿਤਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਜਿਤਤ੍ਥੋਯੇਵ. ਉਰੂ ਅਰੂਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵੀਣੋਪਮਟ੍ਠਕਥਾਯ ਤਜ੍ਜਿਤਂ ਸੁਤਜ੍ਜਿਤਨ੍ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਇਧ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਏਕਤ੍ਤੇ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਉਪਚਾਰਭੂਮਿਯਂ ਤਾਵ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਵਿਕ੍ਖੇਪਾਭਾਵੇਨ ਏਕਤ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਨਿਯ੍ਯਾਨਾਵਰਣਟ੍ਠੇਨ ਨੀਵਰਣਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਰਤਿਪਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਕੁਸਲਾ ਆਵਰਣਟ੍ਠੇਨ ਨੀਵਰਣਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਨਿਯ੍ਯਾਨਾਵਰਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਨਿਯ੍ਯਾਨਾਨਂ ਆਗਮਨਮਗ੍ਗਪਿਦਹਨਟ੍ਠੇਨ. ਨਿਯ੍ਯਾਨਵਾਰਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਾਨਂ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਫਲੂਪਚਾਰੇਨ ਅਰਿਯਾਨਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ. ਤੇਨ ਚ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਅਰਿਯਾ ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਨਿਯ੍ਯਾਨਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਉਪਚਾਰਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਤ੍ਤਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਚ ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾਯ ਸਬ੍ਬਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਅਭਾਵਾ ਤਂ ਨ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਵੁਤਤ੍ਤਾਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਤ੍ਤਾ. ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਵਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਉਪਚਾਰਭੂਮਿਯਂਯੇਵ. ਖਣਿਕਸਮੋਧਾਨਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨਤੋ ਖਣੋ ਏਤੇਸਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਖਣਿਕਾ, ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ, ਖਣਿਕਾਨਂ ਸਮੋਧਾਨੋ ਸਮਾਗਮੋ ਪਬਨ੍ਧੋ ਖਣਿਕਸਮੋਧਾਨੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਖਣਿਕਸਮੋਧਾਨਾ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਖਣਿਕਪ੍ਪਬਨ੍ਧਵਸੇਨ ਖਣਿਕਪਰਮ੍ਪਰਾਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਵਸੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਸੋਲ਼ਸਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੩. ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
ਪਠਮਚ੍ਛਕ੍ਕਂ
੧੫੪. ਪਠਮਚ੍ਛਕ੍ਕੇ ਅਸ੍ਸਾਸਾਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਪਵਿਸਨਵਾਤਸ੍ਸ ਨਾਸਿਕਗ੍ਗਂ ਵਾ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਆਦਿ, ਹਦਯਂ ਮਜ੍ਝਂ, ਨਾਭਿ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤੋ ਯੋਗਿਸ੍ਸ ਠਾਨਨਾਨਤ੍ਤਾਨੁਗਮਨੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਵਿਕ੍ਖੇਪਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਤ੍ਤੇ ਅਸਣ੍ਠਹਨਤੋ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਰਿਪਨ੍ਥੋ. ਪਸ੍ਸਾਸਾਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਬਹਿਨਿਕ੍ਖਮਨਵਾਤਸ੍ਸ ਨਾਭਿ ਆਦਿ, ਹਦਯਂ ਮਜ੍ਝਂ, ਨਾਸਿਕਗ੍ਗਂ ਵਾ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਆਕਾਸੋ ਵਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਯੋਜਨਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਟਿਕਙ੍ਖਨਾ ਨਿਕਨ੍ਤਿਤਣ੍ਹਾਚਰਿਯਾਤਿ ‘‘ਨਾਸਿਕਾਵਾਤਾਯਤ੍ਤਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋਲ਼ਾਰਿਕਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਸਸ੍ਸ ਪਤ੍ਥਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਨਿਕਾਮਨਾ ਏਵ ਤਣ੍ਹਾਪਵਤ੍ਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਸਤਿ ਏਕਤ੍ਤੇ ਅਸਣ੍ਠਹਨਤੋ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਰਿਪਨ੍ਥੋ. ਪਸ੍ਸਾਸਪਟਿਕਙ੍ਖਨਾ ਨਿਕਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਨ ਅਸ੍ਸਾਸਪੁਬ੍ਬਕਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਾਸਸ੍ਸ ਪਤ੍ਥਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਨਿਕਨ੍ਤਿ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਸ੍ਸਾਸੇਨਾਭਿਤੁਨ੍ਨਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤਿਦੀਘਂ ਅਤਿਰਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਸਮੂਲਕਸ੍ਸ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਕਿਲਮਥਸ੍ਸ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਤੇਨ ਅਸ੍ਸਾਸੇਨ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਿਤਸ੍ਸ. ਪਸ੍ਸਾਸਪਟਿਲਾਭੇ ਮੁਚ੍ਛਨਾਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸੇਨ ਪੀਲ਼ਿਤਤ੍ਤਾਯੇਵ ਪਸ੍ਸਾਸੇ ਅਸ੍ਸਾਦਸਞ੍ਞਿਨੋ ਪਸ੍ਸਾਸਂ ਪਤ੍ਥਯਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਸ੍ਸਾਸਪਟਿਲਾਭੇ ਰਜ੍ਜਨਾ. ਪਸ੍ਸਾਸਮੂਲਕੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਨੁਵਣ੍ਣਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਗਾਥਾਬਨ੍ਧੇਸੁ ਅਨੁਗਚ੍ਛਨਾਤਿ ਅਨੁਗਚ੍ਛਮਾਨਾ. ਸਤੀਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾਵਿਕ੍ਖੇਪਹੇਤੁਭੂਤਾ ਸਤਿ. ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਅਨੇਨ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਕੋ ਸੋ? ਅਸ੍ਸਾਸੋ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਵਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਤਸ੍ਸ ਆਕਙ੍ਖਨਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਵਿਕ੍ਖੇਪਾਕਙ੍ਖਨਾ, ਅਸਮ੍ਮਾਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਵਿਕ੍ਖੇਪਕਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਸਸ੍ਸ ਆਕਙ੍ਖਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾਵਿਕ੍ਖੇਪਪਤ੍ਥਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਯੇਹੀਤਿ ਯੇਹਿ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇਹਿ. ਵਿਕ੍ਖਿਪ੍ਪਮਾਨਸ੍ਸਾਤਿ ਵਿਕ੍ਖਿਪਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਆਪਾਦਿਯਮਾਨਸ੍ਸ. ਨੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਪਚ੍ਚਨੀਕਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚ ਨ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਨੋ ਚ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਪਰਪਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਵਿਮੋਕ੍ਖਂ ਅਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਾਤਿ ਸੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞੋ ਵਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾਧਿਮੁਤ੍ਤਿਵਿਮੋਕ੍ਖਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚਨੀਕਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਿਮੋਕ੍ਖਞ੍ਚ ਏਵਂ ਅਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਾ. ਪਰਪਤ੍ਤਿਯਾਤਿ ਪਰਪਚ੍ਚਯਂ ਪਰਸਦ੍ਦਹਨਂ ਅਰਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ‘‘ਪਰਪਚ੍ਚਯਿਕਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ‘‘ਪਰਪਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਤ੍ਥੋ ਪਨ ਸੋਯੇਵ.
ਦੁਤਿਯਚ੍ਛਕ੍ਕਂ
੧੫੫. ਦੁਤਿਯਚ੍ਛਕ੍ਕੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਫੁਸਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਹਿ ਦੀਘਨਾਸਿਕਸ੍ਸ ਨਾਸਾਪੁਟਂ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਰਸ੍ਸਨਾਸਿਕਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰੋਟ੍ਠਂ. ਯਦਿ ਹਿ ਅਯਂ ਯੋਗੀ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ ਆਵਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਵ ਆਵਜ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਸੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕਮ੍ਪਤਿ, ਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਅਭਾਵਤੋ ਤਂ ਵਿਕਮ੍ਪਨਂ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਰਿਪਨ੍ਥੋ. ਯਦਿ ਅਸ੍ਸਾਸਮੇਵ ਆਵਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਪਵੇਸਨਵਸੇਨ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਆਵਹਤਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਵਿਕਮ੍ਪਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਗਾਥਾਸੁ ਵਿਕ੍ਖਿਪ੍ਪਤੇਤਿ ਵਿਕ੍ਖਿਪੀਯਤਿ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਆਪਾਦੀਯਤਿ.
ਤਤਿਯਚ੍ਛਕ੍ਕਂ
੧੫੬. ਤਤਿਯਚ੍ਛਕ੍ਕੇ ਅਤੀਤਾਨੁਧਾਵਨਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਫੁਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਗਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਾਸਂ ਵਾ ਅਨੁਗਚ੍ਛਮਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਵਿਕ੍ਖੇਪਾਨੁਪਤਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਅਨੁਗਤਂ, ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਵਾ ਸਯਂ ਅਨੁਪਤਿਤਂ ਅਨੁਗਤਂ. ਅਨਾਗਤਪਟਿਕਙ੍ਖਨਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਫੁਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਾਸਂ ਵਾ ਪਟਿਕਙ੍ਖਮਾਨਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਮਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਵਿਕਮ੍ਪਿਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਾਨੇਨੇਵ ਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਵਿਕਮ੍ਪਿਤਂ. ਲੀਨਨ੍ਤਿ ਅਤਿਸਿਥਿਲਵੀਰਿਯਤਾਦੀਹਿ ਸਙ੍ਕੁਚਿਤਂ. ਕੋਸਜ੍ਜਾਨੁਪਤਿਤਨ੍ਤਿ ਕੁਸੀਤਭਾਵਾਨੁਗਤਂ. ਅਤਿਪਗ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਤਾਦੀਹਿ ਅਤਿਉਸ੍ਸਾਹਿਤਂ. ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਨੁਪਤਿਤਨ੍ਤਿ ਵਿਕ੍ਖੇਪਾਨੁਗਤਂ. ਅਭਿਨਤਨ੍ਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦਵਤ੍ਥੂਸੁ ਭੁਸਂ ਨਤਂ ਅਲ੍ਲੀਨਂ. ਅਪਨਤਨ੍ਤਿ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਵਤ੍ਥੂਸੁ ਪਤਿਹਤਂ, ਤਤੋ ਅਪਗਤਂ ਵਾ, ਅਪਗਤਨਤਂ ਵਾ, ਨ ਤਤੋ ਅਪਗਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਰਾਗਾਨੁਪਤਿਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੀਤਿਸੁਖੇ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਹਸਿਤਲਪਿਤਕੀਲ਼ਿਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ਵਾ ਰਾਗੋ ਅਨੁਪਤਤਿ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਾਨੁਪਤਿਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਨਸਿਕਾਰੇ ਨਿਰਸ੍ਸਾਦਗਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਦੋਮਨਸ੍ਸਵਸੇਨ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਮੁਦਾਚਿਣ੍ਣੇਸੁ ਆਘਾਤਵਤ੍ਥੂਸੁ ਵਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਅਨੁਪਤਤਿ. ਗਾਥਾਸੁ ਨ ਸਮਾਧਿਯਤੀਤਿ ਨ ਸਮਾਹਿਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸੀਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਅਧਿਕੋ ਸਮਾਧਿ.
੧੫੭. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਤੀਹਿ ਛਕ੍ਕੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਇਦਾਨਿ ਤੇਸਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਰਿਪਨ੍ਥਭਾਵਸਾਧਨੇਨ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਪੁਨ ਅਸ੍ਸਾਸਾਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਾਰਦ੍ਧਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਕ੍ਖੇਪਸਮੁਟ੍ਠਾਨਰੂਪਾਨਂ ਵਸੇਨ ਰੂਪਕਾਯੋਪਿ, ਵਿਕ੍ਖੇਪਸਨ੍ਤਤਿਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮਹਤਾ ਖੋਭੇਨ ਖੁਭਿਤਾ ਸਦਰਥਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਮਨ੍ਦਤਰੇਨ ਇਞ੍ਜਿਤਾ ਕਮ੍ਪਿਤਾ, ਤਤੋ ਮਨ੍ਦਤਰੇਨ ਫਨ੍ਦਿਤਾ ਚਲਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਬਲਵਾਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮੋਪਿ ਮਨ੍ਦੋਪਿ ਖੋਭੋ ਹੋਤਿਯੇਵ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਖੋਭੇਨ ਨ ਭਵਿਤੁਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕਮ੍ਪਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਕਮ੍ਪਿਤਤ੍ਤਾ. ਗਾਥਾਸੁ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਅਭਾਵਿਤਾਤਿ ਯਥਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਅਭਾਵਿਤਾ. ਇਞ੍ਜਿਤੋਤਿ ਕਮ੍ਪਿਤੋ. ਫਨ੍ਦਿਤੋਤਿ ਮਨ੍ਦਕਮ੍ਪਿਤੋ. ਹੇਟ੍ਠਾ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਅਨਨ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ‘‘ਇਮੇਹਿ ਚ ਪਨ ਨੀਵਰਣੇਹੀ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੫੩) ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਮੀਪਨਿਦਸ੍ਸਨਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਇਧ ਪਨ ਨਿਗਮਨੇ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਸਨ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ਤੇਹਿ ਚ ਪਨ ਨੀਵਰਣੇਹੀਤਿ ਪਰਮ੍ਮੁਖਨਿਦਸ੍ਸਨਵਚਨਂ ਕਤਂ.
ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੪. ਵੋਦਾਨਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੫੮. ਵੋਦਾਨੇ ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਞਾਣਾਨਿ. ਤਂ ਵਿਵਜ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਯਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਅਤੀਤਾਨੁਧਾਵਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਾਨੁਪਤਿਤਂ, ਤਂ ਵਿਵਜ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਸਮਾਦਹਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਫੁਸਨਟ੍ਠਾਨੇ ਸਮਂ ਆਦਹਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਧਿਮੋਚੇਤੀਤਿ ਏਕਟ੍ਠਾਨੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਫੁਸਨਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਪੇਤਿ ਸਨ੍ਨਿਟ੍ਠਾਨਂ ਕਰੋਤਿ. ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ. ਵਿਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮਾਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਵਿਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ. ‘‘ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਪਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ, ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਵਿਨਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ’’ਤਿਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਸੁਭਭਾਵਨਾਦੀਹਿ. ਪੁਨ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾਦੀਹਿ. ਯੇਨ ਰਾਗੇਨ ਅਨੁਪਤਿਤਂ, ਯੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਅਨੁਪਤਿਤਂ, ਤਂ ਪਜਹਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਈਦਿਸਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤਪ੍ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ ਪਜਹਤੀਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਨਿਰੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਂ. ਪਰਿਯੋਦਾਤਨ੍ਤਿ ਪਭਸ੍ਸਰਂ. ਏਕਤ੍ਤਗਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਤਂ ਤਂ ਵਿਸੇਸਂ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਤਂ ਏਕਤ੍ਤਂ ਗਤਂ ਹੋਤਿ.
ਕਤਮੇ ਤੇ ਏਕਤ੍ਤਾਤਿ ਇਧ ਯੁਜ੍ਜਮਾਨਾਯੁਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਏਕਤ੍ਤੇ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਦਾਨੂਪਸਗ੍ਗੁਪਟ੍ਠਾਨੇਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਦਾਨਵਤ੍ਥੁਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਦਾਨਸ੍ਸ ਉਪਸਗ੍ਗੋ ਵੋਸਜ੍ਜਨਂ ਦਾਨੂਪਸਗ੍ਗੋ, ਦਾਨਵਤ੍ਥੁਪਰਿਚ੍ਚਾਗਚੇਤਨਾ. ਤਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਾਨਂ ਦਾਨੂਪਸਗ੍ਗੁਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਦੇਵ ਏਕਤ੍ਤਂ, ਤੇਨ ਵਾ ਏਕਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਭਾਵੋ ਦਾਨੂਪਸਗ੍ਗੁਪਟ੍ਠਾਨੇਕਤ੍ਤਂ. ਦਾਨਵੋਸਗ੍ਗੁਪਟ੍ਠਾਨੇਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਾਠੋ ਸੁਨ੍ਦਰਤਰੋ, ਸੋ ਏਵਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਵਸੇਨ ਚਾਗਾਨੁਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਦੁਦ੍ਧਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋਪਿ ਚੇਸ ਇਤਰੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਮ੍ਪਿ ਏਕਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਪਚ੍ਚਯੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵਿਸਾਖਾਪਿ ਹਿ ਮਹਾਉਪਾਸਿਕਾ ਆਹ – ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਸਾਸੁ ਵਸ੍ਸਂਵੁਟ੍ਠਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਆਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ, ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਕਾ ਗਤਿ, ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ’ਤਿ? ਤਂ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਵਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲੇ ਵਾ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਵਾ. ਤ੍ਯਾਹਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ ‘ਆਗਤਪੁਬ੍ਬਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੇਨ ਅਯ੍ਯੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥੀ’ਤਿ? ਸਚੇ ਮੇ ਵਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ‘ਆਗਤਪੁਬ੍ਬਾ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਸਾਵਤ੍ਥੀ’ਤਿ. ਨਿਟ੍ਠਮੇਤ੍ਥ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨਿਸ੍ਸਂਸਯਂ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤਂ ਤੇਨ ਅਯ੍ਯੇਨ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਾ ਵਾ ਆਗਨ੍ਤੁਕਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਗਮਿਕਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਗਿਲਾਨਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਗਿਲਾਨੁਪਟ੍ਠਾਕਭਤ੍ਤਂ ਵਾ ਗਿਲਾਨਭੇਸਜ੍ਜਂ ਵਾ ਧੁਵਯਾਗੁ ਵਾਤਿ. ਤਸ੍ਸਾ ਮੇ ਤਦਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿਯਾ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਜਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਮੁਦਿਤਾਯ ਪੀਤਿ ਜਾਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਪੀਤਿਮਨਾਯ ਕਾਯੋ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਕਾਯਾ ਸੁਖਂ ਵੇਦਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਖਿਨਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਾ ਮੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਭਾਵਨਾ ਬਲਭਾਵਨਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਨਾ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੩੫੧). ਅਥ ਵਾ ਏਕਤ੍ਤੇਸੁ ਪਠਮਂ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦੁਤਿਯਂ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਵਸੇਨ, ਤਤਿਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ, ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਮਗ੍ਗਫਲਵਸੇਨਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਮਥਸ੍ਸ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ. ਵਯੋ ਭਙ੍ਗੋ ਏਵ ਲਕ੍ਖਣਂ ਵਯਲਕ੍ਖਣਂ. ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸੇਸਮੇਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ.
ਚਾਗਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਦਾਨੇ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾਨਂ. ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਾਦਕਸਮਾਧਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਨ੍ਤਿ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਤੀਹਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਂ. ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾਨਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ. ਦੁਤਿਯਾਦੀਨਿ ਤੀਣਿ ਏਕਤ੍ਤਾਨਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਵਸੇਨ ਸੇਸਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਚ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਚਤੂਹਿ ਠਾਨੇਹੀਤਿ ਚਤੂਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਸਮਾਧਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਏਕਤ੍ਤਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਕ੍ਖਨ੍ਦਞ੍ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਿਤਞ੍ਚ ਞਾਣੇਨ ਚ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸਪਦਾਨਿ. ‘‘ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਕੋ ਆਦੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਤੇਸਂ ਉਦ੍ਦੇਸਪਦਾਨਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਨਿ ਨਿਦ੍ਦੇਸਪਦਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪਟਿਪਦਾ ਏਵ ਨੀਵਰਣਮਲਵਿਸੋਧਨਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਤਂ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਂ ਪਵਿਟ੍ਠਂ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਿਤਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਬ੍ਰੂਹਿਤਂ ਵਡ੍ਢਿਤਂ. ਞਾਣੇਨ ਚ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੋਦਾਪਕੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤਂ ਪਰਿਯੋਦਾਪਿਤਂ ਵਿਸੋਧਿਤਂ. ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ ਸਸਮ੍ਭਾਰਿਕੋ ਉਪਚਾਰੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਨਾਮ ਅਪ੍ਪਨਾ, ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ ਨਾਮ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਤਿ ਏਵਮੇਕੇ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ‘‘ਏਕਤ੍ਤਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਕ੍ਖਨ੍ਦਞ੍ਚੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤੋਅਪ੍ਪਨਾਯਮੇਵ ਆਗਮਨਵਸੇਨ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਾਦਿਭਾਵਸਾਧਨੇਨ ਪਰਿਯੋਦਾਪਕਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਥਂ? ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਵਾਰੇ ਅਪ੍ਪਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਯੋ ਨੀਵਰਣਸਙ੍ਖਾਤੋ ਕਿਲੇਸਗਣੋ ਤਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਪਨ੍ਥੋ, ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ, ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਆਵਰਣਵਿਰਹਿਤਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ. ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋ ਅਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਯੇਵ. ਤਦਨਨ੍ਤਰਂ ਪਨ ਪੁਰਿਮਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਣਾਮਨਯੇਨ ਤਥਤ੍ਤਂ ਉਪਗਚ੍ਛਮਾਨਂ ਮਜ੍ਝਿਮਂ ਸਮਥਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ ਨਾਮ. ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਤਥਤ੍ਤੁਪਗਮਨੇਨ ਤਤ੍ਥ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਨਾਮ. ਏਵਂ ਤਾਵ ਪੁਰਿਮਚਿਤ੍ਤੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਕਾਰਨਿਪ੍ਫਾਦਿਕਾ ਪਠਮਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਆਗਮਨਵਸੇਨ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਵਿਸੋਧੇਤਬ੍ਬਾਭਾਵਤੋ ਵਿਸੋਧਨੇ ਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ ਨਾਮ. ਸਮਥਭਾਵੂਪਗਮਨੇਨ ਸਮਥਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪੁਨ ਸਮਾਦਾਨੇ ਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਮਥਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ ਨਾਮ. ਸਮਥਪਟਿਪਨ੍ਨਭਾਵਤੋ ਏਵ ਚਸ੍ਸ ਕਿਲੇਸਸਂਸਗ੍ਗਂ ਪਹਾਯ ਏਕਤ੍ਤੇਨ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਪੁਨ ਏਕਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨੇ ਬ੍ਯਾਪਾਰਂ ਅਕਰੋਨ੍ਤੋ ਏਕਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ ਨਾਮ. ਏਵਂ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਯੇ ਪਨੇਤੇ ਏਵਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਿਤੇ ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾ ਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਯੁਗਨਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾ, ਯਾਨਿ ਚ ਸਦ੍ਧਾਦੀਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਾਨਾਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਸੇਨ ਏਕਰਸਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਾਨਿ, ਯਂ ਚੇਸ ਤਦੁਪਗਂ ਤੇਸਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਏਕਰਸਭਾਵਾਨਂ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਵੀਰਿਯਂ ਵਾਹਯਤਿ, ਯਾ ਚਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਖਣੇ ਪਵਤ੍ਤਾ ਆਸੇਵਨਾ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਆਕਾਰਾ ਯਸ੍ਮਾ ਞਾਣੇਨ ਸਂਕਿਲੇਸਵੋਦਾਨੇਸੁ ਤਂ ਤਂ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਆਨਿਸਂਸਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਥਾ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੋਧਿਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਯੋਦਾਪਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਾਦਿਭਾਵਸਾਧਨੇਨ ਪਰਿਯੋਦਾਪਕਸ੍ਸ ਞਾਣਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਞਾਣਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਯਥਾਹ – ‘‘ਤਥਾਪਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਾਧੁਕਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਸੇਨ ਨਾਨਤ੍ਤਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਵਿਮੋਕ੍ਖਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਰਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਕਰਸਟ੍ਠੇਨ ਭਾਵਨਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੨੦੧). ਤਸ੍ਮਾ ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਭੂਤਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾ ਪਰਿਯੋਸਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ.
ਏਵਂ ਤਿਵਤ੍ਤਗਤਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਥੋਮਨਵਚਨਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਏਵਂ ਤਿਵਤ੍ਤਗਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾਞਾਣਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾਵਸੇਨ ਤਿਵਿਧਭਾਵਂ ਗਤਂ. ਵਿਤਕ੍ਕਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਕ੍ਖੋਭਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਸੁਨ੍ਦਰਭਾਵਂ ਪਨ੍ਨਂ ਗਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਰਨ੍ਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਨੂਨਂ. ਯਥਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸਿਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਝਾਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਇਧਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਪਿ ਯੁਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਨ ਏਤ੍ਥ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤੀਤਿ. ‘‘ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਨ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਵਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸੇਵ ਝਾਨਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਝਾਨਙ੍ਗਪਞ੍ਚਕਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਞ੍ਚਕਵਸੇਨ, ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਦੀਸੁ ਪਨ ਅਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਿ ਪਦਾਨਿ ਪਹਾਯ ਲਬ੍ਭਮਾਨਕਵਸੇਨ ਪੀਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਅਟ੍ਠਾਰਸਸੁ ਮਹਾਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯੇਵ ਤਾਸਂ ਕਾਮਾਵਚਰਤ੍ਤਾ. ਏਤਾਸੁ ਚ ਅਪ੍ਪਨਾਯ ਅਭਾਵਤੋ ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਆਦਯੋ ਖਣਿਕਸਮਾਧਿਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਚਤੂਸੁ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਿਕਵਸੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦੀਨਂ ਲਬ੍ਭਨਤੋ ਲਬ੍ਭਮਾਨਕਵਸੇਨੇਵ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਿਕਾਦੀਸੁ ਹਿ ਮਗ੍ਗੇਸੁ ਵਿਤਕ੍ਕਾਦਯੋ ਝਾਨੇਸੁ ਵਿਯ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਤੇਰਸ ਵੋਦਾਨਞਾਣਾਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ? ਏਕਟ੍ਠਾਨੇ ਸਮਾਦਹਨੇਨ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨੇਨ ਕੋਸਜ੍ਜਪ੍ਪਜਹਨੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪ੍ਪਜਹਨੇਨ ਰਾਗਪ੍ਪਜਹਨੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਪ੍ਪਜਹਨੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਛ ਞਾਣਾਨਿ, ਚਤੂਹਿ ਏਕਤ੍ਤੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਞਾਣਾਨਿ, ਪਟਿਪਦਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾਨੁਬ੍ਰੂਹਨਾਸਮ੍ਪਹਂਸਨਾਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿ ਤੀਣਿ ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਏਵਂ ਤੇਰਸ ਞਾਣਾਨਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ.
੧੫੯. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਵਸੇਨ ਤੇਸਂ ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਤਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਅਨਿਗਮੇਤ੍ਵਾਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਚੋਦਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੇ ਤਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਨਿਗਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ. ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਾਮੇਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਮ-ਕਾਰੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਦਸਨ੍ਧਿਕਰੋ. ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮੇਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਏਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨ ਭਵਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਯੋ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਦਯੋ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮੇ. ਭਾਵਨਾਤਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾ. ਕਥਨ੍ਤਿ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਚੋਦਨਾਗਾਥਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਪਰਿਹਾਰਗਾਥਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਕਥੇਤੁਕਮ੍ਯਤਾਪੁਚ੍ਛਾ. ਨ ਚਿਮੇਤਿ ਨ ਚ ਇਮੇ. ਨ ਚਮੇਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੋਯੇਵ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ. ਕਥਂ ਨ ਚ ਅਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਥਂ ਨ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਏਵਂ ਕਥਂ ਸਦ੍ਦੋ ਸੇਸੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਪਧਾਨਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਰਮ੍ਭਕਂ ਵੀਰਿਯਂ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਵੀਰਿਯਞ੍ਹਿ ਪਦਹਨ੍ਤਿ ਤੇਨਾਤਿ ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਯੋਗਞ੍ਚ ਸਾਧੇਤੀਤਿ ਨੀਵਰਣਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਕਂ ਝਾਨਞ੍ਚ ਯੋਗੀ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਤਿ. ਝਾਨਞ੍ਹਿ ਨੀਵਰਣਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਾਯ ਪਯੁਞ੍ਜੀਯਤੀਤਿ ਪਯੋਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਸੇਸਮਧਿਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਸਂਯੋਜਨਪ੍ਪਹਾਨਕਰਂ ਮਗ੍ਗਞ੍ਚ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਆਨਿਸਂਸਤ੍ਤਾ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਸੇਸਸ੍ਸ ਚ ਪਮੁਖਭੂਤਤ੍ਤਾ ਚ-ਕਾਰੇਨ ਸਮੁਚ੍ਚਯੋ ਨ ਕਤੋ.
ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਮਤ੍ਥਂ ਉਪਮਾਯ ਸਾਧੇਨ੍ਤੋ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਰੁਕ੍ਖੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਸ੍ਸਤ੍ਥੋ – ਯਥਾ ਨਾਮ ਕਕਚੇਨ ਫਾਲਨਤ੍ਥਂ ਵਾਸਿਯਾ ਤਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਰੁਕ੍ਖੋ ਫਾਲਨਕਾਲੇ ਨਿਚ੍ਚਲਭਾਵਤ੍ਥਂ ਸਮੇ ਭੂਮਿਪਦੇਸੇ ਪਯੋਗਕ੍ਖਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਠਪਿਤੋ. ਕਕਚੇਨਾਤਿ ਹਤ੍ਥਕਕਚੇਨ. ਆਗਤੇਤਿ ਰੁਕ੍ਖਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮੀਪਭਾਗਂ ਆਗਤੇ. ਗਤੇਤਿ ਰੁਕ੍ਖਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ ਪਰਭਾਗਂ ਗਤੇ. ਵਾ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਮੁਚ੍ਚਯਤ੍ਥੋ. ਨ ਅਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਰੁਕ੍ਖੇ ਕਕਚਦਨ੍ਤੇਹਿ ਫੁਟ੍ਠਂ ਪੁਰਿਸੇਨ ਪੇਕ੍ਖਮਾਨਂ ਠਾਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਤੇਸਂ ਆਗਮਨਗਮਨਾਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਕਚਦਨ੍ਤਾ ਵਿਦਿਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਪਧਾਨਨ੍ਤਿ ਰੁਕ੍ਖਚ੍ਛੇਦਨਵੀਰਿਯਂ. ਪਯੋਗਨ੍ਤਿ ਰੁਕ੍ਖਚ੍ਛੇਦਨਕਿਰਿਯਂ. ‘‘ਵਿਸੇਸਮਧਿਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਉਪਮਾਯ ਨਤ੍ਥਿ. ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਾਯ ਸਤਿਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਂ ਕਾਰਣਭੂਤਂ ਨਾਸਿਕਗ੍ਗਂ ਵਾ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ. ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਤਿ ਏਤਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਾ ਨਾਮ ਸਤਿ. ਨਾਸਿਕਗ੍ਗੇ ਵਾਤਿ ਦੀਘਨਾਸਿਕੋ ਨਾਸਿਕਗ੍ਗੇ. ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਵਾਤਿ ਰਸ੍ਸਨਾਸਿਕੋ ਉਤ੍ਤਰੋਟ੍ਠੇ. ਉਤ੍ਤਰੋਟ੍ਠੋ ਹਿ ਮੁਖੇ ਸਤਿਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮੁਖਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਆਗਤੇਤਿ ਫੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਤੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਆਗਤੇ. ਗਤੇਤਿ ਫੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਗਤੇ. ਨ ਅਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਫੁਸਨਟ੍ਠਾਨਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਆਗਮਨਗਮਨਾਭਾਵਤੋ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਵਿਦਿਤਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ ਹੋਤੀਤਿ ਯੇਨ ਵੀਰਿਯੇਨ ਕਾਯੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਕਮ੍ਮਨਿਯਂ ਭਾਵਨਾਕਮ੍ਮਕ੍ਖਮਂ ਭਾਵਨਾਕਮ੍ਮਯੋਗ੍ਗਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਵੀਰਿਯਂ ਪਧਾਨਂ ਨਾਮਾਤਿ ਫਲੇਨ ਕਾਰਣਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਨ੍ਤੀਤਿ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣਚਾਰਿਨੋ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਉਪਸਮਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਯੇਨ ਝਾਨੇਨ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਪਯੋਗੋਤਿ ਪਯੋਗਮਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪੁਲ੍ਲਿਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਸਞ੍ਞੋਜਨਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਾ ਸਞ੍ਞੋਜਨਾ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਪਹੀਨਾਨਂ ਪੁਨ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਕਤ੍ਤਾ ਵਿਗਤੋ ਉਪ੍ਪਾਦਨ੍ਤੋ ਵਾ ਵਯਨ੍ਤੋ ਵਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤਾ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਬ੍ਯਨ੍ਤਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਞ੍ਞੋਜਨਪ੍ਪਹਾਨਂ ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਥਾਤਿ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਅਨੁਸਯਪ੍ਪਹਾਨਮਾਹ. ਯੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਞ੍ਞੋਜਨਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਵਿਸੇਸੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਤੁਤ੍ਥਚਤੁਕ੍ਕੇ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸਾਪਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਇਧ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਦ੍ਵਯਾਭਾਵਸ੍ਸ ਅਵੁਤ੍ਤੇਪਿ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਤਂ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾਵ ਏਵਂ ਇਮੇ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਗਮਨਂ ਕਤਂ.
੧੬੦. ਇਦਾਨਿ ਤਂ ਭਾਵਨਾਸਿਦ੍ਧਿਸਾਧਕਂ ਯੋਗਾਵਚਰਂ ਥੁਨਨ੍ਤੋ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ ਯਸ੍ਸਾਤਿ ਗਾਥਂ ਵਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸਾ ਨਿਦ੍ਦੇਸਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯੋ ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਾ, ਤਥਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਸੁਭਾਵਿਤਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਂ ਪਰਿਚਿਤਾ ਯਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਪਭਾਸੇਤਿ. ਕਿਂ ਵਿਯ? ਅਬ੍ਭਾ ਮੁਤ੍ਤੋਵ ਚਨ੍ਦਿਮਾ ਯਥਾ ਅਬ੍ਭਾਦੀਹਿ ਮੁਤ੍ਤੋ ਚਨ੍ਦਿਮਾ ਇਮਂ ਓਕਾਸਲੋਕਂ ਪਭਾਸੇਤਿ, ਤਥਾ ਸੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਇਮਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਲੋਕਂ ਪਭਾਸੇਤੀਤਿ ਗਾਥਾਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ‘‘ਅਬ੍ਭਾ ਮੁਤ੍ਤੋਵ ਚਨ੍ਦਿਮਾ’’ਤਿ ਚ ਪਦਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਮਹਿਕਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿਸਦ੍ਦਲੋਪੋ ਕਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਨੋ ਪਸ੍ਸਾਸੋ ਨੋ ਅਸ੍ਸਾਸੋਤਿ ਸੋ ਸੋਯੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਪਟਿਸੇਧੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤੀਤਿ ਅਸਮ੍ਮੁਸ੍ਸਨਤਾਯ ਤਮੇਵ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਾਨਂ ਸਤਿ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਥਾ ਪਸ੍ਸਾਸਂ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਆਨਾਪਾਨੇਸੁ ਸਤਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਸਤਿਵਸੇਨੇਵ ‘‘ਯਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਕਾਮੋ ਯੋ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਤਸ੍ਸੁਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਯੋ ਪਸ੍ਸਸਤਿ, ਤਸ੍ਸੁਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਅਸ੍ਸਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਯੋ ਪਸ੍ਸਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਤਿ ਪਸ੍ਸਾਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਤਿ ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ. ਤੇਯੇਵ ਹਿ ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤੇ ਹਿ ਧਮ੍ਮਾ ਇਮਿਨਾ ਯੋਗਿਨਾ ਪਰਿਗ੍ਗਯ੍ਹਮਾਨਤ੍ਤਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ, ਤੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਪਰਿਵਾਰਤ੍ਤਾ ਪਰਿਵਾਰਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ. ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਵਸੇਨ ਪਰਿਪੂਰਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ. ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾਤਿਆਦੀਨਿ ਸੁਭਾਵਿਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਾਵਨਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਯਾਨੀਕਤਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਯਾਨਸਦਿਸਾ ਕਤਾ. ਵਤ੍ਥੁਕਤਾਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਟ੍ਠੇਨ ਵਤ੍ਥੁਸਦਿਸਾ ਕਤਾ. ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ. ਪਰਿਚਿਤਾਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਚਿਤਾ ਉਪਚਿਤਾ. ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮਾਰਦ੍ਧਾ ਸੁਕਤਾ. ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਆਕਙ੍ਖਤੀਤਿ ਯੇਸੁ ਯੇਸੁ ਝਾਨੇਸੁ ਯਾਸੁ ਯਾਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁ ਸਚੇ ਇਚ੍ਛਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਝਾਨੇਸੁ ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁ. ਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਵਸੀਭਾਵਂ ਬਹੁਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਸਾਰਦਭਾਵਂ ਪਟੁਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਤੇ ਧਮ੍ਮਾਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਆਵਜ੍ਜਨਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯਤ੍ਤਾ, ਆਵਜ੍ਜਿਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਾਨੇਨ, ਞਾਣੇਨ ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਕਙ੍ਖਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਰੁਚਿਆਯਤ੍ਤਾ, ਰੋਚਿਤਮਤ੍ਤੇਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸਮ੍ਪਯੋਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਆਕਙ੍ਖਨਾਯ ਵੇਵਚਨਵਸੇਨ ਅਤ੍ਥਵਿਵਰਣਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਯਾਨੀਕਤਾਤਿ ਏਵਂ ਕਤਤ੍ਤਾਯੇਵ ਤੇ ਯੁਤ੍ਤਯਾਨਸਦਿਸਾ ਕਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਯਸ੍ਮਿਂ ਯਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਸੋਲ਼ਸਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ. ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਨ੍ਤਿ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ. ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ. ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸਤੀਨਂ ਸਹੇਵ ਸਕਸਕਕਿਚ੍ਚਕਰਣਤੋ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਲੋਮਵਸੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਦਸ੍ਸਿਤਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾਤਿ ਏਵਂ ਭੂਤਤ੍ਤਾਯੇਵ ਕਤਪਤਿਟ੍ਠਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯੇਨ ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਰਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਨੇਤਿ. ਤੇਨ ਤੇਨ ਸਤਿ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸੇ ਸਤਿ ਅਨੁਕੂਲਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ‘‘ਯੇਨ, ਤੇਨਾ’’ਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਖੁ. ਪਾ. ੫.੧; ਸੁ. ਨਿ. ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤ) ਵਿਯ ਭੁਮ੍ਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਏਵਂ ਕਰਣਤੋਯੇਵ ਤਂ ਤਂ ਭਾਵਨਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਾ ਸਤਿਪਧਾਨਤ੍ਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾਨੁਟ੍ਠਿਤਪਦੇਸੁ ਸਤਿਯਾ ਸਹ ਯੋਜਨਾ ਕਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਯੇਵ ਪਰਿਚਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਡ੍ਢਿਤਾ ਲਦ੍ਧਾਸੇਵਨਾ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ’’ਤਿਪਦੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤਯੋ ਅਤ੍ਥਾ ‘‘ਪਰਿਚਿਤਾ’’ਤਿਪਦੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਵਿਸੇਸਤ੍ਥੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਤਿਯਾ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋਤਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ, ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਾਯ ਵਾ ਸਤਿਯਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਯੋਗੀ. ਜਿਨਾਤਿ ਪਾਪਕੇ ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਲਾਮਕੇ ਕਿਲੇਸੇ ਜਿਨਾਤਿ ਅਭਿਭਵਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ. ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਹਿ ਜਿਨਨ੍ਤੇਸੁ ਤਂਧਮ੍ਮਸਮਙ੍ਗੀਪੁਗ੍ਗਲੋਪਿ ਜਿਨਾਤਿ ਨਾਮ. ਤੇ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਸਤਿਂ ਅਵਿਹਾਯ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਵਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਜਿਨਿਤੁਮਾਰਦ੍ਧਾ ਜਿਤਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ‘‘ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਮਾਰਦ੍ਧੋ ਭੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਸਦ੍ਦਸਤ੍ਥਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ‘‘ਪਰਿਜਿਤਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਜ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਚ-ਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਰਿਚਿਤਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਯਥਾ ਸਮ੍ਮਾ ਗਦੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਗਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇ ਦ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਤ-ਕਾਰੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣੇਨ ਕਤੋ, ਏਵਮਿਧਾਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪੇ ਪਰਿਚਿਤਾਤਿ ਪਦਂ ਕਤ੍ਤੁਸਾਧਨਂ, ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਕਮ੍ਮਸਾਧਨਾਨਿ.
ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਤ੍ਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਤ੍ਥਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਲੋਪੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾਤਿ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਾਪਿ ਹਿ ਇਧ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਧਮ੍ਮਾ ਵਾ. ਚਤੁਰਤ੍ਥਭੇਦਤੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਧਮ੍ਮਭੇਦਤੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਸੁਭਾਵਿਤਾਯੇਵ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞੇ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਯੋ ਭਾਵਨਤ੍ਥਾ ਇਧਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਆਸੇਵਨਤ੍ਥੋਪਿ ਤੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨਂ ਸੁਸਮੂਹਤਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਪਚ੍ਚਨੀਕਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਨ ਹਿ ਆਰਦ੍ਧਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤੇਨ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਨੀਕਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾਨਂ. ਕਿਲੇਸਾਨਨ੍ਤਿ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਾਦੀਨਂ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਦਿਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਾਦੀਨਞ੍ਚ. ਸੁਸਮੂਹਤਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤਦਙ੍ਗਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮੂਹਤਤ੍ਤਾ ਨਾਸਿਤਤ੍ਤਾ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਪਨ ‘‘ਸੁਸਮੁਗ੍ਘਾਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਲਿਖਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਨ ਸੁਨ੍ਦਰਂ.
੧੬੧. ਪੁਨ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਦਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਵਿਕਪ੍ਪਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸੁਸਮਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਭਾਵਨਾਵਿਸੇਸੇ ਜਾਤਾ. ਅਨਵਜ੍ਜਾਤਿ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਭਾਵਾਨੁਪਗਮਨੇਨ ਕਿਲੇਸਦੋਸਵਿਰਹਿਤਾ. ਕੁਸਲਾਤਿ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਕੁਸਲਾ. ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾਤਿ ਬੁਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਬੋਧੀਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੇ ਭਵਤ੍ਤਾ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ. ਪਕ੍ਖੇ ਭਵਤ੍ਤਾਤਿ ਹਿ ਉਪਕਾਰਭਾਵੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇ ਚ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ, ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ, ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ, ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ, ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੩੫; ਚੂਲ਼ਨਿ. ਮੇਤ੍ਤਗੂਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੨੨; ਮਿ. ਪ. ੫.੪.੧) ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਧਮ੍ਮਾ. ਇਦਂ ਸਮਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਧਮ੍ਮਜਾਤਂ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸੇ ਸਮੇਤਿ ਵਿਨਾਸੇਤੀਤਿ ਸਮਂ ਨਾਮ. ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਤ੍ਤਾ ਨਿਰੋਧੋ, ਵਾਨਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਤਣ੍ਹਾਯ ਅਭਾਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਇਦਂ ਸੁਸਮਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਤਵਿਸਮਾਪਗਤਤ੍ਤਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮਨ੍ਤਿ ਸੁਸਮਂ ਨਾਮ. ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਮਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਞਾਣੇਨ ਞਾਤਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸੁਸਮਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਞਾਣੇਨ ਞਾਤਂ. ਤਦੇਵ ਦ੍ਵਯਂ ਤੇਨੇਵ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਯ ਦਿਟ੍ਠਂ. ਵਿਦਿਤਨ੍ਤਿ ਤਦੇਵ ਦ੍ਵਯਂ ਸਨ੍ਤਾਨੇ ਉਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ ਚ ਪਟਿਲਦ੍ਧਂ. ਞਾਤਂ ਵਿਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਫਸ੍ਸਿਤਞ੍ਚ. ‘‘ਅਸਲ੍ਲੀਨਂ ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਾ ਅਸਾਰਦ੍ਧੋ ਏਕਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਰਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਪਟ੍ਠਪਿਤਂ. ਅਸਲ੍ਲੀਨਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਕੁਚਿਤਂ. ਉਪਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ. ਅਸਮ੍ਮੁਟ੍ਠਾਤਿ ਅਵਿਨਟ੍ਠਾ. ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ. ਅਸਾਰਦ੍ਧੋਤਿ ਨਿਦ੍ਦਰਥੋ. ਸਮਾਹਿਤਨ੍ਤਿ ਸਮਂ ਠਪਿਤਂ. ਏਕਗ੍ਗਨ੍ਤਿ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ.
‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ’’ਤਿਆਦਿ ਸਕਲਸ੍ਸ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਮੂਲਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਸਮ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਪਨ ਸੁਸਮਵਚਨਸ੍ਸ, ‘‘ਞਾਤ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਵਿਕਪ੍ਪਤ੍ਥਾ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਪਦਤ੍ਥਸਂਸਨ੍ਦਨਾ – ‘‘ਸਮਾ ਚ ਸੁਸਮਾ ਚ ਸਮਸੁਸਮਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੇ ਏਕਦੇਸਸਰੂਪੇਕਸੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਸਮਾ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾ ਯਥਾ ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਨਾਮਰੂਪਞ੍ਚ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਸਮਂ, ਇਦਂ ਸੁਸਮ’’ਨ੍ਤਿ ਪਨ ਅਨਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਪੁਂਸਕਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਞਾਤਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਞ੍ਚ ਆਰਦ੍ਧਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ. ਵਿਦਿਤਸਚ੍ਛਿਕਤਫਸ੍ਸਿਤਾਨਿ ਪਨ ਞਾਤਵੇਵਚਨਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਞਾਤਨ੍ਤਿ ਆਰਦ੍ਧਤ੍ਥੋਯੇਵ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.
ਆਰਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਵੀਰਿਯਂ ਅਸਲ੍ਲੀਨਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਪਨ ਆਰਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਉਜੁਕਤ੍ਥੋਯੇਵ. ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸਤੀਤਿਆਦੀਨਿ ਪਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਵੀਰਿਯਸ੍ਸ ਉਪਕਾਰਕਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਨ ਆਰਦ੍ਧਵਚਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ. ਪੁਰਿਮੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮਾਰਦ੍ਧਾਤਿ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ ਚ, ਇਮਿਨਾ ਅਤ੍ਥੇਨ ਸੁਸਮਾ ਆਰਦ੍ਧਾਤਿ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ ਚ ਏਕਸੇਸੇ ਕਤੇ ‘‘ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਇਮਮਤ੍ਥਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਯਥਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਪੁਬ੍ਬਂ ਪੁਬ੍ਬਂ ਅਨੂਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨਾਤਿ ਦੀਘਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ. ਪੁਰਿਮਾ ਪੁਰਿਮਾਤਿ ਪੁਰਿਮਾ ਪੁਰਿਮਾ ਸਤਿ. ਏਤੇਨ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਿਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾਤਿ ਸਤਿਯੇਵ. ਏਤੇਨ ਅਨੂਤਿਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਉਭਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚ ਅਨੁ ਚ ਪਰਿਚਿਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਉਪਰਿ ਸੋਲ਼ਸ ਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤ੍ਵਾ ਵਚਨਤੋ ਇਧ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਅਨ੍ਤਿਮਮੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਭਾਵਨਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯੋ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਯਥਾਰੁਚਿ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਅਨੁਪਰਿਚਿਤਾਪਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਰਿਚਿਤਾ ਚੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਰਿਚਿਤਾ ਚਾ’’ਤਿ.
ਯਥਤ੍ਥਾਤਿ ਯਥਾਸਭਾਵਤ੍ਥਾ. ਅਤ੍ਤਦਮਥਤ੍ਥੋਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਵਨਤ੍ਥੋ. ਸਮਥਤ੍ਥੋਤਿ ਸੀਤਿਭਾਵਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪਨਤ੍ਥੋਤਿ ਕਿਲੇਸਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ. ਅਭਿਞ੍ਞਤ੍ਥੋਤਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਵਸੇਨ. ਪਰਿਞ੍ਞਤ੍ਥਾਦਯੋ ਮਗ੍ਗਞਾਣਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ. ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਤ੍ਥੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਏਕਪਟਿਵੇਧਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ. ਨਿਰੋਧੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਕਤ੍ਥੋ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ.
ਬੁਦ੍ਧੋਤਿਪਦਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਪਿ ਬੁਦ੍ਧੇਨਾਤਿਪਦੇ ਯੋ ਸੋ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਤਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਕਾਮੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਯਮ੍ਭੂਤਿ ਉਪਦੇਸਂ ਵਿਨਾ ਸਯਮੇਵ ਭੂਤੋ. ਅਨਾਚਰਿਯਕੋਤਿ ਸਯਮ੍ਭੂਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਿਵਰਣਂ. ਯੋ ਹਿ ਆਚਰਿਯਂ ਵਿਨਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਸੋ ਸਯਮ੍ਭੂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੂਤਿਆਦਿ ਅਨਾਚਰਿਯਕਭਾਵਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪ੍ਪਕਾਸਨਂ. ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੂਤਿ ਆਚਰਿਯਂ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ. ਸਾਮਨ੍ਤਿ ਸਯਮੇਵ. ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝੀਤਿ ਭੁਸਂ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਾਪੁਣੀਤਿ ਤੇਸੁ ਚ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਯਥਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਨੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਬਲੇਸੁ ਚ ਵਸੀਭਾਵਨ੍ਤਿ ਦਸਸੁ ਚ ਤਥਾਗਤਬਲੇਸੁ ਇਸ੍ਸਰਭਾਵਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਯੋ ਸੋ ਏਵਂ ਭੂਤੋ, ਸੋ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਞਾਣਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨੁਤ੍ਤਰਵਿਮੋਕ੍ਖਾਧਿਗਮਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਕੋ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਮੁਪਾਦਾਯ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਕੋ ਸਤ੍ਤਵਿਸੇਸੋ ਬੁਦ੍ਧੋ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਅਤ੍ਥਤੋ ਬੁਦ੍ਧਵਿਭਾਵਨਾ ਕਤਾ ਹੋਤਿ.
੧੬੨. ਇਦਾਨਿ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਲੋਕੇ ਅਵਗਨ੍ਤਾ ਅਵਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਬੁਜ੍ਝਿਤਾ ਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ. ਯਥਾ ਪਣ੍ਣਸੋਸਾ ਵਾਤਾ ਪਣ੍ਣਸੁਸਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਬੋਧੇਤਾ ਪਜਾਯਾਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਯ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਬੁਜ੍ਝਨਸਮਤ੍ਥਾਯ ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਾਵਿਤਾਯ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਞਾਣਚਕ੍ਖੁਨਾ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਨਞ੍ਞਨੇਯ੍ਯਤਾਯ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨ ਅਬੋਧਨੀਯਤੋ ਸਯਮੇਵ ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਸਵਿਤਾਯ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਨਾਨਾਗੁਣਵਿਸਵਨਤੋ ਪਦੁਮਮਿਵ ਵਿਕਸਨਟ੍ਠੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਖੀਣਾਸਵਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿਆਦੀਹਿ ਛਹਿ ਪਰਿਯਾਯੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਕੋਚਕਰਧਮ੍ਮਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦਕ੍ਖਯਵਿਬੁਦ੍ਧੋ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਨਿਦ੍ਦਕ੍ਖਯਵਿਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਙ੍ਖਾ ਸਙ੍ਖਾਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਤੇਨਾਤਿ ਵਚਨਸ੍ਸ ਕੋਟ੍ਠਾਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਣ੍ਹਾਲੇਪਦਿਟ੍ਠਿਲੇਪਾਭਾਵੇਨ ਨਿਰੁਪਲੇਪਸਙ੍ਖਾਤੇਨ. ਸਵਾਸਨਾਨਂ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਏਕਨ੍ਤਵਚਨੇਨ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਏਕਨ੍ਤਵੀਤਰਾਗੋਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਕਨ੍ਤਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸੋਤਿ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਵਸੇਸੇਹਿ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਹਿ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸੋ. ਏਕਾਯਨਮਗ੍ਗਂ ਗਤੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਗਮਨਤ੍ਥਾਨਂ ਧਾਤੂਨਂ ਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਪਿ ਧਾਤੁਯੋ ਗਮਨਤ੍ਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਾਯਨਮਗ੍ਗਂ ਗਤਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਏਕਾਯਨਮਗ੍ਗੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ –
‘‘ਮਗ੍ਗੋ ਪਨ੍ਥੋ ਪਥੋ ਪਜ੍ਜੋ, ਅਞ੍ਜਸਂ ਵਟੁਮਾਯਨਂ;
ਨਾਵਾ ਉਤ੍ਤਰਸੇਤੁ ਚ, ਕੁਲ੍ਲੋ ਚ ਭਿਸਿ ਸਙ੍ਕਮੋ’’ਤਿ . (ਚੂਲ਼ਨਿ. ਪਾਰਾਯਨਤ੍ਥੁਤਿਗਾਥਾਨਿਦ੍ਦੇਸ ੧੦੧) –
ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਬਹੂਸੁ ਨਾਮੇਸੁ ਅਯਨਨਾਮੇਨ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਮਗ੍ਗਭੂਤੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਨ ਦ੍ਵੇਧਾਪਥਭੂਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਏਕੇਨ ਅਯਿਤਬ੍ਬੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਏਕਾਯਨਮਗ੍ਗੋ. ਏਕੇਨਾਤਿ ਗਣਸਙ੍ਗਣਿਕਂ ਪਹਾਯ ਪਵਿਵੇਕੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ. ਅਯਿਤਬ੍ਬੋਤਿ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਏਤੇਨਾਤਿ ਅਯਨੋ, ਸਂਸਾਰਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕੇਸਂ ਅਯਨੋ ਏਕਾਯਨੋ. ਏਕੇਤਿ ਸੇਟ੍ਠਾ, ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਸੇਟ੍ਠਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਾਯਨਮਗ੍ਗੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਯਨਭੂਤੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਯਤੀਤਿ ਵਾ ਅਯਨੋ, ਗਚ੍ਛਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਅਯਨੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਏਕਾਯਨਮਗ੍ਗੋ, ਏਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਪਿ ਚ ਏਕਂ ਅਯਤੀਤਿ ਏਕਾਯਨੋ, ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਨਾਨਾਮੁਖਭਾਵਨਾਨਯਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋਪਿ ਅਪਰਭਾਗੇ ਏਕਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਾਯਨਮਗ੍ਗੋਤਿ ਏਕਨਿਬ੍ਬਾਨਗਮਨਮਗ੍ਗੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਨ ਪਰੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਕਿਂ ਪਨ ਸਯਮੇਵ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਬੁਦ੍ਧਿਵਿਹਤਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧਿਪਟਿਲਾਭਾ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿ ਬੁਦ੍ਧਂ ਬੋਧੋਤਿ ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਮੇਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾ ਨੀਲਰਤ੍ਤਗੁਣਯੋਗਾ ਨੀਲੋ ਪਟੋ ਰਤ੍ਤੋ ਪਟੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਯੋਗਾ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਞਾਪੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਤਤੋ ਪਰਂ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਨੇਤਂ ਨਾਮਨ੍ਤਿਆਦਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਮਨੁਗਤਾ ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਞਾਪਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਮਿਤ੍ਤਾ ਸਹਾਯਾ. ਅਮਚ੍ਚਾ ਭਚ੍ਚਾ. ਞਾਤੀ ਪਿਤੁਪਕ੍ਖਿਕਾ. ਸਾਲੋਹਿਤਾ ਮਾਤੁਪਕ੍ਖਿਕਾ. ਸਮਣਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜੂਪਗਤਾ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਭੋਵਾਦਿਨੋ, ਸਮਿਤਪਾਪਬਾਹਿਤਪਾਪਾ ਵਾ. ਦੇਵਤਾ ਸਕ੍ਕਾਦਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਚ. ਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿਕਨ੍ਤਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ, ਵਿਮੋਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਭਵਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵੋ ਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਸਿਜ੍ਝਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੋਦਯੇ ਸਿਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵੋ ਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਭਵੋ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਨੇਮਿਤ੍ਤਿਕਮ੍ਪਿ ਨਾਮਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤੇ ਭਵਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿਕਮੇਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਗਵਨ੍ਤਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਬੋਧਿਯਾ ਮੂਲੇ ਸਹ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭਾਤਿ ਮਹਾਬੋਧਿਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭੇਨ ਸਹ. ਸਚ੍ਛਿਕਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਵਾ ਜਾਤਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ. ਯਦਿਦਂ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਯਾ ਅਯਂ ਬੁਦ੍ਧੋਤਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਬੁਦ੍ਧਵਿਭਾਵਨਾ.
‘‘ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਾ’’ਤਿਗਾਥਾਪਾਦਸ੍ਸ ਪਨ ਇਮਿਨਾ ਪਦਭਾਜਨੀਯੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥੇਨ ਅਯਂ ਸਂਸਨ੍ਦਨਾ – ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯੋ ਚ ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਾ, ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਦੇਸਿਤਾ. ਯਥਾਸਦ੍ਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ ਦਸ ਯਥਤ੍ਥਾ ਚ ਯਥਾ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਾ, ਯੇਨ ਪਕਾਰੇਨ ਦੇਸਿਤਾਤਿ ਪਕਾਰਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਯਥਾਸਦ੍ਦਸ੍ਸ, ਸਭਾਵਤ੍ਥਸ੍ਸ ਚ ਯਥਾਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਰੂਪੇਕਸੇਸਵਸੇਨ ਏਕਸੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਥਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਪਦਭਾਜਨੀਯੇ ਪਨਸ੍ਸ ਯਥਤ੍ਥੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਯੋਜਨਾਵਸੇਨ ‘‘ਦੇਸਿਤੋ’’ਤਿ ਏਕਵਚਨਂ ਕਤਂ.
‘‘ਸੋਤਿ ਗਹਟ੍ਠੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਵਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਆਦਿਪਦੇਪਿ ਯਸ੍ਸ ਗਹਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਲੋਕਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋਯੇਵ. ਪਭਾਸੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾਤਿ ਸਾਵਕਪਾਰਮਿਞਾਣੇਨਪਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਭਾਵੇਨ. ਓਭਾਸੇਤੀਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਭੂਤਂ ਲੋਕਂ. ਭਾਸੇਤੀਤਿ ਰੂਪਾਵਚਰਭੂਤਂ ਲੋਕਂ. ਪਭਾਸੇਤੀਤਿ ਅਰੂਪਾਵਚਰਭੂਤਂ ਲੋਕਂ.
ਅਰਿਯਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਞਾਣਂ. ਮਹਿਕਾ ਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਮਹਿਕਾਯ ਮੁਤ੍ਤੋ. ਮਹਿਕਾਤਿ ਨੀਹਾਰੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮਹਿਯਾ ਮੁਤ੍ਤੋਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਧੂਮਰਜਾ ਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਧੂਮਤੋ ਚ ਰਜਤੋ ਚ ਮੁਤ੍ਤੋ. ਰਾਹੁਗਹਣਾ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋਤਿ ਰਾਹੁਨੋ ਚਨ੍ਦਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਉਪਸਗ੍ਗੇਹਿ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਾਸਤੇ ਇਤਿ ਸਓਭਾਸਟ੍ਠੇਨ. ਤਪਤੇ ਇਤਿ ਸਤੇਜਟ੍ਠੇਨ. ਵਿਰੋਚਤੇ ਇਤਿ ਰੁਚਿਰਟ੍ਠੇਨ. ਏਵਮੇਵਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਏਵਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਚਨ੍ਦੋਪਿ ਸਯਂ ਭਾਸਨ੍ਤੋ ਤਪਨ੍ਤੋ ਵਿਰੋਚਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਓਕਾਸਲੋਕਂ ਓਭਾਸੇਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚ ਪਞ੍ਞਾਯ ਭਾਸਨ੍ਤੋ ਤਪਨ੍ਤੋ ਵਿਰੋਚਨ੍ਤੋ ਇਮਂ ਖਨ੍ਧਾਦਿਲੋਕਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਓਭਾਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਭਯਤ੍ਰਾਪਿ ‘‘ਭਾਸੇਤੀ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਭਾਸਤੇ’’ ਇਚ੍ਚੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਹੇਤੁਅਤ੍ਥੋਪਿ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਤਿਵਿਸਦਤਰਾਭਸੂਰਿਯੋਪਮਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਮਾ ਚਨ੍ਦੋਪਮਾ ਗਹਿਤਾਤਿ ਚੇ? ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਪਰਿਲ਼ਾਹਵੂਪਸਮੇਨ ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਸਨ੍ਤਗੁਣਯੁਤ੍ਤਚਨ੍ਦੋਪਮਾ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾਤਿ ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਾਸਿਦ੍ਧਿਸਾਧਕਂ ਯੋਗਾਵਚਰਂ ਥੁਨਿਤ੍ਵਾ ਇਮਾਨਿ ਤੇਰਸ ਵੋਦਾਨੇ ਞਾਣਾਨੀਤਿ ਤਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਨਿਗਮੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ.
ਵੋਦਾਨਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੫. ਸਤੋਕਾਰਿਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੧੬੩. ਸਤੋਕਾਰਿਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਮਾਤਿਕਾਯਂ ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਾਸਨੇ ਭਿਕ੍ਖੁ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਏਤ੍ਥ ਇਧ-ਸਦ੍ਦੋ ਸਬ੍ਬਪ੍ਪਕਾਰਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਭੂਤਸਾਸਨਪਰਿਦੀਪਨੋ, ਅਞ੍ਞਸਾਸਨਸ੍ਸ ਤਥਾਭਾਵਪਟਿਸੇਧਨੋ ਚ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਇਧੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਣੋ…ਪੇ… ਸੁਞ੍ਞਾ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾ ਸਮਣੇਭਿ ਅਞ੍ਞੇਹੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੧੩੯; ਅ. ਨਿ. ੪.੨੪੧).
ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾਤਿ ਇਦਮਸ੍ਸ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿ ਭਾਵਨਾਨੁਰੂਪਸੇਨਾਸਨਪਰਿਗ੍ਗਹਪਰਿਦੀਪਨਂ. ਇਮਸ੍ਸ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਅਨੁਵਿਸਟਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤੁਂ ਨ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਕੂਟਗੋਣਯੁਤ੍ਤਰਥੋ ਵਿਯ ਉਪ੍ਪਥਮੇਵ ਧਾਵਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਗੋਪੋ ਕੂਟਧੇਨੁਯਾ ਸਬ੍ਬਂ ਖੀਰਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਵਡ੍ਢਿਤਂ ਕੂਟਵਚ੍ਛਂ ਦਮੇਤੁਕਾਮੋ ਧੇਨੁਤੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਥਮ੍ਭਂ ਨਿਖਣਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਯੋਤ੍ਤੇਨ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ, ਅਥਸ੍ਸ ਸੋ ਵਚ੍ਛੋ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਤਮੇਵ ਥਮ੍ਭਂ ਉਪਨਿਸੀਦੇਯ੍ਯ ਵਾ ਉਪਨਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਵਾ, ਏਵਮੇਵ ਇਮਿਨਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਾਦਿਰਸਪਾਨਵਡ੍ਢਿਤਂ ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਂ ਦਮੇਤੁਕਾਮੇਨ ਰੂਪਾਦਿਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਂ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਂ ਵਾ ਪਵੇਸੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਥਮ੍ਭੇ ਸਤਿਯੋਤ੍ਤੇਨ ਬਨ੍ਧਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮਸ੍ਸ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾਪਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਆਚਿਣ੍ਣਾਰਮ੍ਮਣਂ ਅਲਭਮਾਨਂ ਸਤਿਯੋਤ੍ਤਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਂ ਤਮੇਵਾਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਉਪਨਿਸੀਦਤਿ ਚੇਵ ਉਪਨਿਪਜ੍ਜਤਿ ਚ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –
‘‘ਯਥਾ ਥਮ੍ਭੇ ਨਿਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ, ਵਚ੍ਛਂ ਦਮਂ ਨਰੋ ਇਧ;
ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯੇਵਂ ਸਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸਤਿਯਾਰਮ੍ਮਣੇ ਦਲ਼੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੧੭; ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੬੫; ਦੀ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩੭੪; ਮ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੧.੧੦੭) –
ਏਵਮਸ੍ਸ ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਾਵਨਾਨੁਰੂਪਂ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਯਸ੍ਮਾ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਭੇਦੇ ਮੁਦ੍ਧਭੂਤਂ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਨਂ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਹਤ੍ਥਿਅਸ੍ਸਾਦਿਸਦ੍ਦਸਮਾਕੁਲਂ ਗਾਮਨ੍ਤਂ ਅਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਨ ਸੁਕਰਂ ਭਾਵੇਤੁਂ ਸਦ੍ਦਕਣ੍ਟਕਤ੍ਤਾ ਝਾਨਸ੍ਸ. ਅਗਾਮਕੇ ਪਨ ਅਰਞ੍ਞੇ ਸੁਕਰਂ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਨਾਪਾਨਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਦੇਵ ਪਾਦਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਫਲਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਉਪਦਿਸਨ੍ਤੋ ਭਗਵਾ ‘‘ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ, ਤਥੇਵ ਥੇਰੋ.
ਵਤ੍ਥੁਵਿਜ੍ਜਾਚਰਿਯੋ ਵਿਯ ਹਿ ਭਗਵਾ, ਸੋ ਯਥਾ ਵਤ੍ਥੁਵਿਜ੍ਜਾਚਰਿਯੋ ਨਗਰਭੂਮਿਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਥਾ’’ਤਿ ਉਪਦਿਸਤਿ, ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਚ ਨਗਰੇ ਨਿਟ੍ਠਿਤੇ ਰਾਜਕੁਲਤੋ ਮਹਾਸਕ੍ਕਾਰਂ ਲਭਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਅਨੁਰੂਪਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਉਪਦਿਸਤਿ, ਤਤੋ ਤਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮਨੁਯੁਤ੍ਤੇਨ ਯੋਗਿਨਾ ਕਮੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਪਤ੍ਤੇ ‘‘ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਤ ਸੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਮਹਨ੍ਤਂ ਸਕ੍ਕਾਰਂ ਲਭਤਿ. ਅਯਂ ਪਨ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘‘ਦੀਪਿਸਦਿਸੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਮਹਾਦੀਪਿਰਾਜਾ ਅਰਞ੍ਞੇ ਤਿਣਗਹਨਂ ਵਾ ਵਨਗਹਨਂ ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਗਹਨਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਵਨਮਹਿਂਸਗੋਕਣ੍ਣਸੂਕਰਾਦਯੋ ਮਿਗੇ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਅਯਂ ਅਰਞ੍ਞਾਦੀਸੁ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਮਨੁਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਥਾਕ੍ਕਮੇਨ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਸਕਦਾਗਾਮਿਅਨਾਗਾਮਿਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇ ਚੇਵ ਅਰਿਯਫਲਾਨਿ ਚ ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –
‘‘ਯਥਾਪਿ ਦੀਪਿਕੋ ਨਾਮ, ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਤੇ ਮਿਗੇ;
ਤਥੇਵਾਯਂ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤੋ, ਯੁਤ੍ਤਯੋਗੋ ਵਿਪਸ੍ਸਕੋ;
ਅਰਞ੍ਞਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾਨ, ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਫਲਮੁਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ. (ਮਿ. ਪ. ੬.੧.੫);
ਤੇਨਸ੍ਸ ਪਰਕ੍ਕਮਜਵਯੋਗ੍ਗਭੂਮਿਂ ਅਰਞ੍ਞਸੇਨਾਸਨਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.
ਤਤ੍ਥ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋਤਿ ਉਪਰਿ ਵੁਤ੍ਤਲਕ੍ਖਣਂ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਪਵਿਵੇਕਸੁਖਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਗਤੋ. ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋਤਿ ਰੁਕ੍ਖਸਮੀਪਂ ਗਤੋ. ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋਤਿ ਸੁਞ੍ਞਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤੋਕਾਸਂ ਗਤੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਞ੍ਚ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਞ੍ਚ ਅਵਸੇਸਸਤ੍ਤਵਿਧਸੇਨਾਸਨਂ ਗਤੋਪਿ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਨਵਵਿਧਞ੍ਹਿ ਸੇਨਾਸਨਂ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸੋ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜਤਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ (ਵਿਭ. ੫੦੮). ਏਵਮਸ੍ਸ ਉਤੁਤ੍ਤਯਾਨੁਕੂਲਂ ਧਾਤੁਚਰਿਯਾਨੁਕੂਲਞ੍ਚ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਾਨੁਰੂਪਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਉਪਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਲੀਨਾਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕਂ ਸਨ੍ਤਮਿਰਿਯਾਪਥਂ ਉਪਦਿਸਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਤੀਤਿ ਆਹ. ਅਥਸ੍ਸ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਦਲ਼੍ਹਭਾਵਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਨਸਮਤ੍ਥਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਪਰਿਗ੍ਗਹੂਪਾਯਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਨ੍ਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਊਰੁਬਦ੍ਧਾਸਨਂ. ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾਤਿ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ. ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯਾਤਿ ਉਪਰਿਮਸਰੀਰਂ ਉਜੁਕਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਪਿਟ੍ਠਿਕਣ੍ਟਕੇ ਕੋਟਿਯਾ ਕੋਟਿਂ ਪਟਿਪਾਦੇਤ੍ਵਾ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਮਂਸਨ੍ਹਾਰੂਨਿ ਨ ਪਣਮਨ੍ਤਿ. ਅਥਸ੍ਸ ਯਾ ਤੇਸਂ ਪਣਮਨਪਚ੍ਚਯਾ ਖਣੇ ਖਣੇ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਾਸੁ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਹੋਤਿ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਪਰਿਪਤਤਿ, ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਫਾਤਿਂ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ.
ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਭਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਠਪਯਿਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਸਤੋਵ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਸਤੋ ਪਸ੍ਸਸਤੀਤਿ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਏਵਞ੍ਚ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਤਿਂ ਅਵਿਜਹਨ੍ਤੋ ਸਤੋ ਏਵ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਸਤੋ ਪਸ੍ਸਸਤਿ, ਸਤੋਕਾਰੀ ਹੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਇਦਾਨਿ ਯੇਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਸਤੋਕਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਤੇ ਪਕਾਰੇ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਤਿ ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਂ ਪਵਤ੍ਤਯਨ੍ਤੋ. ਤਥਾ ਰਸ੍ਸਂ. ਯਾ ਪਨ ਨੇਸਂ ਦੀਘਰਸ੍ਸਤਾ, ਸਾ ਕਾਲਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਦਾਚਿ ਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਹਤ੍ਥਿਅਹਿਆਦਯੋ ਵਿਯ ਕਾਲਵਸੇਨ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤਿ ਚ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤਿ ਚ, ਕਦਾਚਿ ਸੁਨਖਸਸਾਦਯੋ ਵਿਯ ਰਸ੍ਸਂ. ਅਞ੍ਞਥਾ ਹਿ ਚੁਣ੍ਣਵਿਚੁਣ੍ਣਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਦੀਘਰਸ੍ਸਾ ਨਾਮ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤੇ ਦੀਘਂ ਕਾਲਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾ ਚ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਾ ਚ ਦੀਘਾ, ਰਸ੍ਸਂ ਕਾਲਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾ ਚ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਾ ਚ ਰਸ੍ਸਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪਰਿ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਨਵਹਾਕਾਰੇਹਿ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮਿ, ਪਸ੍ਸਸਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਤਥਾ ਰਸ੍ਸਂ.
ਏਵਂ ਪਜਾਨਤੋ ਚ –
‘‘ਦੀਘੋ ਰਸ੍ਸੋ ਚ ਅਸ੍ਸਾਸੋ, ਪਸ੍ਸਾਸੋਪਿ ਚ ਤਾਦਿਸੋ;
ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨਾਸਿਕਗ੍ਗੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੧੯; ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੬੫);
ਨਵਨ੍ਨਞ੍ਚਸ੍ਸ ਆਕਾਰਾਨਂ ਏਕੇਨਾਕਾਰੇਨ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸਕਲਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਸਕਾਯਸ੍ਸਾਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਸਕਲਸ੍ਸ ਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯਸ੍ਸਾਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਚੇਵ ਪਸ੍ਸਸਤਿ ਚ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚੁਣ੍ਣਵਿਚੁਣ੍ਣਵਿਸਟੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੧੯; ਪਾਰਾ. ੨.੧੬੫) ਅਸ੍ਸਾਸਕਾਯੇ, ਪਸ੍ਸਾਸਕਾਯੇ ਵਾ ਆਦਿ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਸੋ ਆਦਿਮੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਕਿਲਮਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਆਦਿਪਰਿਯੋਸਾਨਂ. ਸੋ ਮਜ੍ਝਮੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਆਦਿਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਕਿਲਮਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਆਦਿਮਜ੍ਝਂ. ਸੋ ਪਰਿਯੋਸਾਨਂਯੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਆਦਿਮਜ੍ਝੇ ਕਿਲਮਤਿ. ਏਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਸੋ ਸਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਕਿਲਮਤਿ. ਤਾਦਿਸੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਆਹ – ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ’’ਤਿਆਦਿ.
ਤਤ੍ਥ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਏਵਂ ਘਟਤਿ ਵਾਯਮਤਿ. ਯੋ ਵਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਂਵਰੋ, ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ. ਯੋ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿ, ਅਯਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ. ਯਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾਤਿ ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਤੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਆਸੇਵਤਿ ਭਾਵੇਤਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤੀਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨ ਕੇਵਲਂ ਅਸ੍ਸਸਿਤਬ੍ਬਂ ਪਸ੍ਸਸਿਤਬ੍ਬਮੇਵ ਚ, ਨ ਅਞ੍ਞਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਨ ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦੀਸੁ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਅਸ੍ਸਸਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ’’ਚ੍ਚੇਵ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿਂ ਵਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਞਾਣੁਪ੍ਪਾਦਨਾਦਿਨੋ ਆ-ਕਾਰਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਅਨਾਗਤਕਾਲਵਸੇਨ ਪਾਲ਼ਿ ਆਰੋਪਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.
ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ…ਪੇ… ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਸਙ੍ਖਾਤਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.
ਤਤ੍ਰੇਵਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਚ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ – ਇਮਸ੍ਸ ਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਕਾਯੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਦਰਥਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ. ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤੇ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਬਲਵਤਰਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨਾਸਿਕਾ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ, ਮੁਖੇਨ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਯਦਾ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਦਾ ਤੇ ਸਨ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵੂਪਸਨ੍ਤਾ. ਤੇਸੁ ਵੂਪਸਨ੍ਤੇਸੁ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਸੁਖੁਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ, ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਧਾਵਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਤਾ ਵਾ ਓਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਭਾਰਂ ਵਾ ਸੀਸਤੋ ਓਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨਾਸਿਕਾ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ, ਮੁਖੇਨ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਪਿ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਯਦਾ ਪਨੇਸ ਤਂ ਪਰਿਸ੍ਸਮਂ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਚ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਚ ਅਲ੍ਲਸਾਟਕਂ ਹਦਯੇ ਕਤ੍ਵਾ ਸੀਤਾਯ ਛਾਯਾਯ ਨਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਅਥਸ੍ਸ ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਸੁਖੁਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ, ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਵਿਚੇਤਬ੍ਬਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਏਵਮੇਵਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਥਾ ਹਿਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ‘‘ਓਲ਼ਾਰਿਕੋਲ਼ਾਰਿਕੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਮੀ’’ਤਿ ਆਭੋਗਸਮਨ੍ਨਾਹਾਰਮਨਸਿਕਾਰੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਨ ਅਤ੍ਥਿ. ਤੇਨਸ੍ਸ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਸੁਖੁਮੋ ਹੋਤਿ. ਤੇਨਾਹੁ ਪੋਰਾਣਾ –
‘‘ਸਾਰਦ੍ਧੇ ਕਾਯੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਚ, ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ;
ਅਸਾਰਦ੍ਧਮ੍ਹਿ ਕਾਯਮ੍ਹਿ, ਸੁਖੁਮਂ ਸਮ੍ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੨੦; ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੬੫);
ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਚ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਚ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨੇ ਚ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਚ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਅਤਿਸੁਖੁਮੋ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਮੇਵ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਇਦਂ ਤਾਵ ਦੀਘਭਾਣਕਸਂਯੁਤ੍ਤਭਾਣਕਾਨਂ ਮਤਂ.
ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਾ ਪਨ ‘‘ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਸੁਖੁਮੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਹੇਟ੍ਠਿਮਹੇਟ੍ਠਿਮਜ੍ਝਾਨਤੋ ਉਪਰੂਪਰਿਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇਪਿ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਪਨ ਮਤੇਨ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੂਪਚਾਰੇ ਪਵਤ੍ਤਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨੇ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਸਮਥੇ ਨਯੋ.
ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਂ ਪਨ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਕਾਲੇ ਪਵਤ੍ਤਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਮਹਾਭੂਤਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਉਪਾਦਾਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਸਕਲਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਅਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਰੂਪਾਰੂਪਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਸਪ੍ਪਚ੍ਚਯਨਾਮਰੂਪਦਸ੍ਸਨੇ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਲਕ੍ਖਣਾਰਮ੍ਮਣਿਕ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸੁਖੁਮੋ. ਸੋਪਿ ਦੁਬ੍ਬਲਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕੋ, ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸੁਖੁਮੋ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਮਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮੇਨ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਓਲ਼ਾਰਿਕਸੁਖੁਮਤਾ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਯਂ ਤਾਵੇਤ੍ਥ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਪਦਵਣ੍ਣਨਾ.
ਯਸ੍ਮਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਇਦਮੇਵ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਤਰਾਨਿ ਪਨ ਤੀਣਿ ਚਤੁਕ੍ਕਾਨਿ ਏਤ੍ਥ ਪਤ੍ਤਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਆਨਾਪਾਨਚਤੁਕ੍ਕਜ੍ਝਾਨਪਦਟ੍ਠਾਨਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਹ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਕਾਮੇਨ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੇਨ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਸੀਲਪਰਿਸੋਧਨਾਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਞ੍ਚਸਨ੍ਧਿਕਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰਿਮੇ ਪਞ੍ਚ ਸਨ੍ਧਯੋ ਉਗ੍ਗਹੋ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਅਪ੍ਪਨਾ ਲਕ੍ਖਣਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਗ੍ਗਹੋ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨਂ. ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਨਂ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਪ੍ਪਨਾ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਨਾ. ਲਕ੍ਖਣਂ ਨਾਮ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਲਕ੍ਖਣਂ, ‘‘ਏਵਂ ਲਕ੍ਖਣਮਿਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸਭਾਵੂਪਧਾਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਸਨ੍ਧਿਕਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨਾਪਿ ਨ ਕਿਲਮਤਿ, ਆਚਰਿਯਮ੍ਪਿ ਨ ਵਿਹੇਸੇਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਥੋਕਂ ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਬਹੁਂ ਕਾਲਂ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਸਨ੍ਧਿਕਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਦੋਸਯੁਤ੍ਤੇ ਵਿਹਾਰੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇ ਸੇਨਾਸਨੇ ਵਸਨ੍ਤੇਨ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਖੁਦ੍ਦਕਪਲਿਬੋਧੇਨ ਕਤਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚੇਨ ਭਤ੍ਤਸਮ੍ਮਦਂ ਪਟਿਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਸੁਖਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਰਤਨਤ੍ਤਯਗੁਣਾਨੁਸ੍ਸਰਣੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਤ੍ਵਾ ਆਚਰਿਯੁਗ੍ਗਹਤੋ ਏਕਪਦਮ੍ਪਿ ਅਪਰਿਹਾਪੇਨ੍ਤੇਨ ਇਦਂ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਮਨਸਿਕਾਰਵਿਧਿ –
‘‘ਗਣਨਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾ, ਫੁਸਨਾ ਠਪਨਾ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾ;
ਵਿਵਟ੍ਟਨਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਪਟਿਪਸ੍ਸਨਾ’’ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਗਣਨਾਤਿ ਗਣਨਾਯੇਵ. ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾਤਿ ਅਨੁਗਮਨਾ. ਫੁਸਨਾਤਿ ਫੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨਂ. ਠਪਨਾਤਿ ਅਪ੍ਪਨਾ. ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਵਿਵਟ੍ਟਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗੋ. ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਫਲਂ. ਤੇਸਞ੍ਚ ਪਟਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ. ਤਤ੍ਥ ਇਮਿਨਾ ਆਦਿਕਮ੍ਮਿਕੇਨ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਪਠਮਂ ਗਣਨਾਯ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਗਣੇਨ੍ਤੇਨ ਪਨ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਨ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ, ਦਸਨ੍ਨਂ ਉਪਰਿ ਨ ਨੇਤਬ੍ਬਂ, ਅਨ੍ਤਰਾ ਖਣ੍ਡਂ ਨ ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਂ. ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਠਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਸਮ੍ਬਾਧੇ ਓਕਾਸੇ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਤਿ ਸਮ੍ਬਾਧੇ ਵਜੇ ਸਨ੍ਨਿਰੁਦ੍ਧਗੋਗਣੋ ਵਿਯ. ਦਸਨ੍ਨਂ ਉਪਰਿ ਨੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਗਣਨਨਿਸ੍ਸਿਤੋਵ ਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਾਦੋ ਹੋਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਾ ਖਣ੍ਡਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ‘‘ਸਿਖਾਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ, ਨੋ’’ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕਮ੍ਪਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਤੇ ਦੋਸੇ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ.
ਗਣੇਨ੍ਤੇਨ ਚ ਪਠਮਂ ਦਨ੍ਧਗਣਨਾਯ ਧਞ੍ਞਮਾਪਕਗਣਨਾਯ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ. ਧਞ੍ਞਮਾਪਕੋ ਹਿ ਨਾਲ਼ਿਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਓਕਿਰਤਿ, ਪੁਨ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਚਵਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਛਡ੍ਡੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਏਕਂ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਤਿ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇਤਿਆਦੀਸੁ. ਏਵਮੇਵਂ ਇਮਿਨਾਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇਸੁ ਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕਂ ਏਕ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ‘‘ਦਸ ਦਸਾ’’ਤਿ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਂ ਉਪਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾਵ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਗਣਯਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਾ ਚ ਪਵਿਸਨ੍ਤਾ ਚ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਪਾਕਟਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.
ਅਥਾਨੇਨ ਤਂ ਦਨ੍ਧਗਣਨਂ ਧਞ੍ਞਮਾਪਕਗਣਨਂ ਪਹਾਯ ਸੀਘਗਣਨਾਯ ਗੋਪਾਲਕਗਣਨਾਯ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ. ਛੇਕੋ ਹਿ ਗੋਪਾਲਕੋ ਸਕ੍ਖਰਾਦਯੋ ਉਚ੍ਛਙ੍ਗੇਨ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਰਜ੍ਜੁਦਣ੍ਡਹਤ੍ਥੋ ਪਾਤੋਵ ਵਜਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਗਾਵੋ ਪਿਟ੍ਠਿਯਂ ਪਹਰਿਤ੍ਵਾ ਪਲਿਘਤ੍ਥਮ੍ਭਮਤ੍ਥਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਦ੍ਵਾਰਂ ਪਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਂਯੇਵ ਗਾਵਂ ‘‘ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ’’ਤਿ ਸਕ੍ਖਰਂ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਗਣੇਤਿ. ਤਿਯਾਮਰਤ੍ਤਿਂ ਸਮ੍ਬਾਧੇ ਓਕਾਸੇ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੁਤ੍ਥਗੋਗਣੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਉਪਨਿਘਂਸਨ੍ਤੋ ਵੇਗੇਨ ਵੇਗੇਨ ਪੁਞ੍ਜਪੁਞ੍ਜੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ. ਸੋ ਵੇਗੇਨ ਵੇਗੇਨ ‘‘ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਦਸਾ’’ਤਿ ਗਣੇਤਿਯੇਵ, ਏਵਮਸ੍ਸਾਪਿ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨ ਗਣਯਤੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਪਾਕਟਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਞ੍ਚਰਨ੍ਤਿ. ਤਤੋ ਤੇਨ ‘‘ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਞ੍ਚਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂਯੇਵ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ, ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਛ, ਏਕੋ ਦ੍ਵੇ ਤੀਣਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਞ੍ਚ ਛ ਸਤ੍ਤ…ਪੇ… ਅਟ੍ਠ ਨਵ ਦਸਾ’’ਤਿ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਗਣੇਤਬ੍ਬਮੇਵ. ਗਣਨਾਪਟਿਬਦ੍ਧੇ ਹਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨੇ ਗਣਨਬਲੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕਗ੍ਗਂ ਹੋਤਿ ਅਰਿਤ੍ਤੁਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਵਸੇਨ ਚਣ੍ਡਸੋਤੇ ਨਾਵਾਠਪਨਮਿਵ.
ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਗਣਯਤੋ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਅਥ ‘‘ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਪਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਵਾਤਂ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵੇਗੇਨ ਵੇਗੇਨ ਗਣੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਨ੍ਤੋਪਵਿਸਨਵਾਤੇਨ ਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵੇਸਯਤੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਵਾਤਬ੍ਭਾਹਤਂ ਮੇਦਪੂਰਿਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਬਹਿਨਿਕ੍ਖਮਨਵਾਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨੀਹਰਤੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਪੁਥੁਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ. ਫੁਟ੍ਠਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸੇ ਪਨ ਸਤਿਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਭਾਵਨਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਵਾਤਂ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਮਨਯੇਨੇਵ ਵੇਗੇਨ ਵੇਗੇਨ ਗਣੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.
ਕੀਵਚਿਰਂ ਪਨੇਤਂ ਗਣੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ? ਯਾਵ ਵਿਨਾ ਗਣਨਾਯ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਬਹਿ ਵਿਸਟਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚ੍ਛੇਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਰਮ੍ਮਣੇ ਸਤਿ ਸਣ੍ਠਾਪਨਤ੍ਥਂਯੇਵ ਹਿ ਗਣਨਾਤਿ.
ਏਵਂ ਗਣਨਾਯ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾਯ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾ ਨਾਮ ਗਣਨਂ ਪਟਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਸਤਿਯਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਅਨੁਗਮਨਂ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਨ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨੁਗਮਨਵਸੇਨ. ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਾਨਿ ਤਸ੍ਸਾਨੁਗਮਨੇ ਆਦੀਨਵਾ ਚ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ.
ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾਯ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤੇਨ ਨ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਵਸੇਨ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਫੁਸਨਾਵਸੇਨ ਚ ਠਪਨਾਵਸੇਨ ਚ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਗਣਨਾਨੁਬਨ੍ਧਨਾਵਸੇਨ ਵਿਯ ਹਿ ਫੁਸਨਾਠਪਨਾਵਸੇਨ ਵਿਸੁਂ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਨਤ੍ਥਿ, ਫੁਟ੍ਠਫੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨੇਯੇਵ ਪਨ ਗਣੇਨ੍ਤੋ ਗਣਨਾਯ ਚ ਫੁਸਨਾਯ ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਗਣਨਂ ਪਟਿਸਂਹਰਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਬਨ੍ਧਨ੍ਤੋ, ਅਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਅਨੁਬਨ੍ਧਨਾਯ ਚ ਫੁਸਨਾਯ ਚ ਠਪਨਾਯ ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਪਙ੍ਗੁਲ਼ਦੋਵਾਰਿਕੋਪਮਾਹਿ ਇਧੇਵ ਪਾਲ਼ਿਯਂ ਵੁਤ੍ਤਕਕਚੂਪਮਾਯ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਪਙ੍ਗੁਲ਼ੋਪਮਾ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਙ੍ਗੁਲ਼ੋ ਦੋਲਾਯ ਕੀਲ਼ਤਂ ਮਾਤਾਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਦੋਲਂ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਦੋਲਾਥਮ੍ਭਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਕਮੇਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਦੋਲਾਫਲਕਸ੍ਸ ਉਭੋ ਕੋਟਿਯੋ ਮਜ੍ਝਞ੍ਚ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਉਭੋਕੋਟਿਮਜ੍ਝਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਵਟੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤਿਵਸੇਨ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਤ੍ਥਮ੍ਭਮੂਲੇ ਠਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਦੋਲਂ ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਸਤਿਯਾ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤੋ ਕਮੇਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਫੁਟ੍ਠਟ੍ਠਾਨੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਸਤਿਯਾ ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥੇਵ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੨੫) ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਸਂ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਬ੍ਯਾਵਟੋ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਪਙ੍ਗੁਲ਼ੋਪਮਾ.
ਅਯਂ ਪਨ ਦੋਵਾਰਿਕੋਪਮਾ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਦੋਵਾਰਿਕੋ ਨਗਰਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਚ ਬਹਿ ਚ ਪੁਰਿਸੇ ‘‘ਕੋ ਤ੍ਵਂ, ਕੁਤੋ ਵਾ ਆਗਤੋ, ਕੁਹਿਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛਸਿ, ਕਿਂ ਵਾ ਤੇ ਹਤ੍ਥੇ’’ਤਿ ਨ ਵੀਮਂਸਤਿ. ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਭਾਰਾ, ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂਯੇਵ ਪਨ ਵੀਮਂਸਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਨ੍ਤੋਪਵਿਟ੍ਠਵਾਤਾ ਚ ਬਹਿਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਵਾਤਾ ਚ ਨ ਭਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਦ੍ਵਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾਯੇਵ ਭਾਰਾਤਿ ਅਯਂ ਦੋਵਾਰਿਕੋਪਮਾ.
ਕਕਚੂਪਮਾ ਪਨ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੫੯) ਨਯੇਨ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਇਧ ਪਨਸ੍ਸ ਆਗਤਾਗਤਵਸੇਨ ਅਮਨਸਿਕਾਰਮਤ੍ਤਮੇਵ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਨ ਚਿਰੇਨੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਵਸੇਸਝਾਨਙ੍ਗਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਾ ਅਪ੍ਪਨਾਸਙ੍ਖਾਤਾ ਠਪਨਾ ਚ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਨ ਗਣਨਾਵਸੇਨੇਵ ਮਨਸਿਕਾਰਕਾਲਤੋ ਪਭੁਤਿ ਯਥਾ ਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯਸ੍ਸ ਮਞ੍ਚੇ ਵਾ ਪੀਠੇ ਵਾ ਨਿਸੀਦਤੋ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਓਨਮਤਿ ਵਿਕੂਜਤਿ, ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ ਵਲਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਅਸਾਰਦ੍ਧਕਾਯਸ੍ਸ ਪਨ ਨਿਸੀਦਤੋ ਨੇਵ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਓਨਮਤਿ ਨ ਵਿਕੂਜਤਿ, ਨ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਰਣਂ ਵਲਿਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤੂਲਪਿਚੁਪੂਰਿਤਂ ਵਿਯ ਮਞ੍ਚਪੀਠਂ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਯਸ੍ਮਾ ਅਸਾਰਦ੍ਧੋ ਕਾਯੋ ਲਹੁਕੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਗਣਨਾਵਸੇਨ ਮਨਸਿਕਾਰਕਾਲਤੋ ਪਭੁਤਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮਤੋ ਓਲ਼ਾਰਿਕਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਰੋਧਵਸੇਨ ਕਾਯਦਰਥੇ ਵੂਪਸਨ੍ਤੇ ਕਾਯੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਲਹੁਕਂ ਹੋਤਿ, ਸਰੀਰਂ ਆਕਾਸੇ ਲਙ੍ਘਨਾਕਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਹੋਤਿ.
ਤਸ੍ਸ ਓਲ਼ਾਰਿਕੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਸੁਖੁਮਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਅਪਰਾਪਰਂ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿਯੇਵ. ਸ੍ਵਾਯਮਤ੍ਥੋ ਉਪਰਿ ਵੁਤ੍ਤਕਂਸਥਾਲੋਪਮਾਯ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਯਥਾ ਹਿ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਉਪਰੂਪਰਿ ਵਿਭੂਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਤਥਾ ਇਦਂ. ਇਦਂ ਪਨ ਉਪਰੂਪਰਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਖੁਮਤ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਾਨਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਂ ਅਨੁਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੇ ਪਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘‘ਆਚਰਿਯਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਨਟ੍ਠਂ ਦਾਨਿ ਮੇ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਨ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਇਰਿਯਾਪਥਂ ਵਿਕੋਪੇਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਤੋ ਹਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਨਵਨਵਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਯਥਾਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨੇਵ ਦੇਸਤੋ ਆਹਰਿਤਬ੍ਬਂ.
ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਆਹਰਣੂਪਾਯੋ – ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਅਨੁਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਂ ਞਤ੍ਵਾ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਇਮੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਨਾਮ ਕਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਤ੍ਥ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਕਸ੍ਸ ਵਾ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ਅਥੇਵਂ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤੋ ‘‘ਇਮੇ ਅਨ੍ਤੋਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਯਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਉਦਕੇ ਨਿਮੁਗ੍ਗਾਨਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਥਾ ਅਸਞ੍ਞੀਭੂਤਾਨਂ ਮਤਾਨਂ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਨ੍ਨਾਨਂ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਸਮਙ੍ਗੀਨਂ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾ ਪਟਿਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ ‘‘ਨਨੁ, ਤ੍ਵਂ ਪਣ੍ਡਿਤ, ਨੇਵ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਗਤੋ, ਨ ਉਦਕੇ ਨਿਮੁਗ੍ਗੋ, ਨ ਅਸਞ੍ਞੀਭੂਤੋ, ਨ ਮਤੋ, ਨ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਨ ਰੂਪਾਰੂਪਭਵਸਮਙ੍ਗੀ, ਨ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨੋ. ਅਤ੍ਥਿਯੇਵ ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ, ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞਤਾਯ ਪਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਸੀ’’ਤਿ. ਅਥਾਨੇਨ ਪਕਤਿਫੁਟ੍ਠਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ. ਇਮੇ ਹਿ ਦੀਘਨਾਸਿਕਸ੍ਸ ਨਾਸਾਪੁਟਂ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਰਸ੍ਸਨਾਸਿਕਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰੋਟ੍ਠਂ. ਤਸ੍ਮਾਨੇਨ ਇਮਂ ਨਾਮ ਠਾਨਂ ਘਟ੍ਟੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਇਮਮੇਵ ਹਿ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੪੯; ਸਂ. ਨਿ. ੫.੯੯੨). ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਹਿ ਯਂਕਿਞ੍ਚਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਜਾਨਸ੍ਸੇਵ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਪਨ ਮਨਸਿਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਪਨ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਗਰੁਕਂ ਗਰੁਕਭਾਵਨਂ ਬੁਦ੍ਧਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਮਹਾਪੁਰਿਸਾਨਂਯੇਵ ਮਨਸਿਕਾਰਭੂਮਿਭੂਤਂ, ਨ ਚੇਵ ਇਤ੍ਤਰਂ, ਨ ਚ ਇਤ੍ਤਰਸਤ੍ਤਸਮਾਸੇਵਿਤਂ. ਯਥਾ ਯਥਾ ਮਨਸਿ ਕਰੀਯਤਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਸਨ੍ਤਞ੍ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਸੁਖੁਮਞ੍ਚ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਤ੍ਥ ਬਲਵਤੀ ਸਤਿ ਚ ਪਞ੍ਞਾ ਚ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ.
ਯਥਾ ਹਿ ਮਟ੍ਠਸਾਟਕਸ੍ਸ ਤੁਨ੍ਨਕਰਣਕਾਲੇ ਸੂਚਿਪਿ ਸੁਖੁਮਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ, ਸੂਚਿਪਾਸਵੇਧਨਮ੍ਪਿ ਤਤੋ ਸੁਖੁਮਤਰਂ, ਏਵਮੇਵਂ ਮਟ੍ਠਸਾਟਕਸਦਿਸਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਕਾਲੇ ਸੂਚਿਪਟਿਭਾਗਾ ਸਤਿਪਿ ਸੂਚਿਪਾਸਵੇਧਨਪਟਿਭਾਗਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾਪਿ ਬਲਵਤੀ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਤਾਹਿ ਚ ਪਨ ਸਤਿਪਞ੍ਞਾਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨ ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪਕਤਿਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਾ.
ਯਥਾ ਹਿ ਕਸ੍ਸਕੋ ਖੇਤ੍ਤਂ ਕਸਿਤ੍ਵਾ ਬਲੀਬਦ੍ਦੇ ਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਗੋਚਰਮੁਖੇ ਕਤ੍ਵਾ ਛਾਯਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਿਸ੍ਸਮੇਯ੍ਯ, ਅਥਸ੍ਸ ਤੇ ਬਲੀਬਦ੍ਦਾ ਵੇਗੇਨ ਅਟਵਿਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯੁਂ. ਯੋ ਹੋਤਿ ਛੇਕੋ ਕਸ੍ਸਕੋ, ਸੋ ਪੁਨ ਤੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤੁਕਾਮੋ ਨ ਤੇਸਂ ਅਨੁਪਦਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਟਵਿਂ ਆਹਿਣ੍ਡਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਤੋਦਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਜੁਕਮੇਵ ਤੇਸਂ ਨਿਪਾਤਨਤਿਤ੍ਥਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ ਵਾ. ਅਥ ਤੇ ਗੋਣੇ ਦਿਵਸਭਾਗਂ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪਾਤਨਤਿਤ੍ਥਂ ਓਤਰਿਤ੍ਵਾ ਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਚ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪਚ੍ਚੁਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਰਸ੍ਮਿਯਾ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਪਤੋਦੇਨ ਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨ ਤੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਪਕਤਿਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਤਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਨ ਪਞ੍ਞਾਪਤੋਦਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਕਤਿਫੁਟ੍ਠੋਕਾਸੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਰੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਹਿਸ੍ਸ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਤੇ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਨਤਿਤ੍ਥੇ ਵਿਯ ਗੋਣਾ. ਤਤੋ ਤੇਨ ਸਤਿਰਸ੍ਮਿਯਾ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਠਾਨੇ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਾਪਤੋਦੇਨ ਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੇਨ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਸ੍ਸੇਵਮਨੁਯੁਞ੍ਜਤੋ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਨ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਏਕਸਦਿਸਂ ਹੋਤਿ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸੁਖਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਾਦਯਮਾਨੋ ਤੂਲਪਿਚੁ ਵਿਯ ਕਪ੍ਪਾਸਪਿਚੁ ਵਿਯ ਵਾਤਧਾਰਾ ਵਿਯ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਏਕਚ੍ਚੇ ਆਹੁ.
ਅਯਂ ਪਨ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ – ਇਦਞ੍ਹਿ ਕਸ੍ਸਚਿ ਤਾਰਕਰੂਪਂ ਵਿਯ ਮਣਿਗੁਲ਼ਿਕਾ ਵਿਯ ਮੁਤ੍ਤਾਗੁਲ਼ਿਕਾ ਵਿਯ ਚ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਖਰਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਾਸਟ੍ਠਿ ਵਿਯ ਦਾਰੁਸਾਰਸੂਚਿ ਵਿਯ ਚ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੀਘਪਾਮਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਕੁਸੁਮਦਾਮਂ ਵਿਯ ਧੂਮਸਿਖਾ ਵਿਯ ਚ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਵਿਤ੍ਥਤਂ ਮਕ੍ਕਟਕਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਯ ਵਲਾਹਕਪਟਲਂ ਵਿਯ ਪਦੁਮਪੁਪ੍ਫਂ ਵਿਯ ਰਥਚਕ੍ਕਂ ਵਿਯ ਚਨ੍ਦਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿਯ ਸੂਰਿਯਮਣ੍ਡਲਂ ਵਿਯ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪਨੇਤਂ ਯਥਾ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਸੁ ਭਿਕ੍ਖੂਸੁ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਸਜ੍ਝਾਯਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਸੁ ਏਕੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਕੀਦਿਸਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਏਕੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਮਹਤੀ ਪਬ੍ਬਤੇਯ੍ਯਾ ਨਦੀ ਵਿਯ ਹੁਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਅਪਰੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਏਕਾ ਵਨਰਾਜਿ ਵਿਯ’’. ਅਞ੍ਞੋ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਏਕੋ ਸੀਤਚ੍ਛਾਯੋ ਸਾਖਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਫਲਭਾਰਭਰਿਤੋ ਰੁਕ੍ਖੋ ਵਿਯਾ’’ਤਿ. ਤੇਸਞ੍ਹਿ ਤਂ ਏਕਮੇਵ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤਾਯ ਨਾਨਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਏਵਂ ਏਕਮੇਵ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤਾਯ ਨਾਨਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ. ਸਞ੍ਞਜਞ੍ਹਿ ਏਤਂ ਸਞ੍ਞਾਨਿਦਾਨਂ ਸਞ੍ਞਾਪਭਵਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤਾਯ ਨਾਨਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਏਵਂ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇ ਪਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਰੂਪਂ ਨਾਮ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀ’’ਤਿ. ਆਚਰਿਯੇਨ ਪਨ ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਿਦਂ, ਆਵੁਸੋ, ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ. ਅਥਾਨੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇਯੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮਸ੍ਸਾਯਂ ਇਤੋ ਪਭੁਤਿ ਠਪਨਾਵਸੇਨ ਭਾਵਨਾ ਹੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਪੋਰਾਣੇਹਿ –
‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਠਪਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਨਾਨਾਕਾਰਂ ਵਿਭਾਵਯਂ;
ਧੀਰੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ, ਸਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਬਨ੍ਧਤੀ’’ਤਿ. (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੧੬੫; ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੩੨);
ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੁਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਪਭੁਤਿ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਿਤਾਨੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਿਲੇਸਾ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਵ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਚਾਰਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਹਿਤਮੇਵ. ਅਥਾਨੇਨ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਨੇਵ ਵਣ੍ਣਤੋ ਮਨਸਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਲਕ੍ਖਣਤੋ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਪਿਚ ਖੋ ਖਤ੍ਤਿਯਮਹੇਸਿਯਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਗਬ੍ਭੋ ਵਿਯ ਕਸ੍ਸਕੇਨ ਸਾਲਿਯਵਗਬ੍ਭੋ ਵਿਯ ਚ ਆਵਾਸਾਦੀਨਿ ਸਤ੍ਤ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਤਾਨੇਵ ਸਤ੍ਤ ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਸੇਵਨ੍ਤੇਨ ਸਾਧੁਕਂ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਥ ਨਂ ਏਵਂ ਰਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਮਨਸਿਕਾਰਵਸੇਨ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਗਮਯਿਤ੍ਵਾ ਦਸਵਿਧਂ ਅਪ੍ਪਨਾਕੋਸਲ੍ਲਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ, ਵੀਰਿਯਸਮਤਾ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਤਸ੍ਸੇਵਂ ਘਟੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨੁਕ੍ਕਮੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਚਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਚਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਚਕਜ੍ਝਾਨੋ ਪਨੇਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾਵਿਵਟ੍ਟਨਾਵਸੇਨ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਤਦੇਵ ਝਾਨਂ ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਪਗੁਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਤਿ. ਕਥਂ? ਸੋ ਹਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਮੁਦਯੋ ਕਰਜਕਾਯੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਕਮ੍ਮਾਰਗਗ੍ਗਰਿਯਾ ਧਮਮਾਨਾਯ ਭਸ੍ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚ ਤਜ੍ਜਂ ਵਾਯਾਮਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਾਤੋ ਸਞ੍ਚਰਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਕਾਯਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਤਿ. ਤਤੋ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਚ ਕਾਯਞ੍ਚ ਰੂਪਨ੍ਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਅਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤਿ.
ਏਵਂ ਨਾਮਰੂਪਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਂ ਪਰਿਯੇਸਤਿ, ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਚ ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੀਸੁਪਿ ਅਦ੍ਧਾਸੁ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਆਰਬ੍ਭ ਕਙ੍ਖਂ ਵਿਤਰਤਿ, ਵਿਤਿਣ੍ਣਕਙ੍ਖੋ ਕਲਾਪਸਮ੍ਮਸਨਵਸੇਨ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਓਭਾਸਾਦਯੋ ਦਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਪਹਾਯ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਮੁਤ੍ਤਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਉਦਯਂ ਪਹਾਯ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਂ ਪਤ੍ਵਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਂ ਭਙ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨੇਨ ਭਯਤੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਯਥਾਕ੍ਕਮੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਏਕੂਨਵੀਸਤਿਭੇਦਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਞਾਣਸ੍ਸ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚਸ੍ਸ ਗਣਨਂ ਆਦਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨਾ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਹੋਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਤੋ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਵਣ੍ਣਨਾ.
ਇਤਰੇਸੁ ਪਨ ਤੀਸੁ ਚਤੁਕ੍ਕੇਸੁ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਸੁਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾਨਯੋ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਨੁਪਦਵਣ੍ਣਨਾਨਯੇਨੇਵ ਤੇਸਂ ਏਵਮਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦੀਤਿ ਪੀਤਿਂ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਚ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਚ.
ਕਥਂ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਝਾਨਪਟਿਲਾਭੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਤ੍ਤਾ.
ਕਥਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪੀਤਿਂ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧੇਨ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪੀਤਿ ਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਏਤੇਨੇਵ ਨਯੇਨ ਅਵਸੇਸਪਦਾਨਿਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਇਦਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਮਤ੍ਤਂ – ਤਿਣ੍ਣਂ ਝਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਸੁਖਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਹੋਤਿ. ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਝਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋਤਿ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਨ੍ਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ, ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਪਿਚੇਤ੍ਥ ਪੀਤਿਪਦੇ ਪੀਤਿਸੀਸੇਨ ਵੇਦਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸੁਖਪਦੇ ਸਰੂਪੇਨੇਵ ਵੇਦਨਾ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪਦੇਸੁ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ, ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭੪; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੩) ਵਚਨਤੋ ਸਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾਤਿ ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਯੇਨ ਇਦਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਤਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕੇਪਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਝਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਸਂਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਦੇਨ੍ਤੋ ਪਮੋਦੇਨ੍ਤੋ ਹਾਸੇਨ੍ਤੋ ਪਹਾਸੇਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦੋ ਹੋਤਿ ਸਮਾਧਿਵਸੇਨ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਚ.
ਕਥਂ ਸਮਾਧਿਵਸੇਨ? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਣੇ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਪੀਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਮੋਦੇਤਿ ਪਮੋਦੇਤਿ. ਕਥਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ? ਸਪ੍ਪੀਤਿਕੇ ਦ੍ਵੇ ਝਾਨੇ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪੀਤਿਂ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪੀਤਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਆਮੋਦੇਤਿ ਪਮੋਦੇਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ‘‘ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਂ ਆਦਹਨ੍ਤੋ ਸਮਂ ਠਪੇਨ੍ਤੋ, ਤਾਨਿ ਵਾ ਪਨ ਝਾਨਾਨਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਲਕ੍ਖਣਪਟਿਵੇਧੇਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਖਣਿਕਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ, ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਖਣਿਕਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਯ ਵਸੇਨਪਿ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਂ ਆਦਹਨ੍ਤੋ ਸਮਂ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ‘‘ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇਨ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇਹਿ, ਤਤਿਯੇਨ ਪੀਤਿਯਾ, ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋ, ਤਾਨਿ ਵਾ ਪਨ ਝਾਨਾਨਿ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਸੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋ, ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸੁਖਸਞ੍ਞਾਤੋ, ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਤੋ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਨ੍ਦਿਤੋ, ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਰਾਗਤੋ, ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮੁਦਯਤੋ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਦਾਨਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਵਿਮੋਚੇਨ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਚੇਵ ਪਸ੍ਸਸਤਿ ਚ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਇਦਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਚਤੁਤ੍ਥਚਤੁਕ੍ਕੇ ਪਨ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਤਾਵ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਭਾਵਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵੋ ਵਾ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਤੇਨੇਵਾਕਾਰੇਨ ਅਟ੍ਠਤ੍ਵਾ ਖਣਭਙ੍ਗੇਨ ਭੇਦੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯ ਵਸੇਨ ਰੂਪਾਦੀਸੁ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਤਾਯ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂਭੂਤੋ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ਇਧ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਦ੍ਵੇ ਵਿਰਾਗਾ ਖਯਵਿਰਾਗੋ ਚ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਰਾਗੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਖਯਵਿਰਾਗੋਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਖਣਭਙ੍ਗੋ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਵਿਰਾਗੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਤਦੁਭਯਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚ ਮਗ੍ਗੋ ਚ. ਤਾਯ ਦੁਵਿਧਾਯਪਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ‘‘ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀਪਦੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀਤਿ ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਦ੍ਵੇ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋਯੇਵ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਖਨ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਸਙ੍ਖਤਦੋਸਦਸ੍ਸਨੇਨ ਚ ਤਬ੍ਬਿਪਰੀਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚੇਵ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮਗ੍ਗੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਖਨ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਕਿਲੇਸੇ ਪਰਿਚ੍ਚਜਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤੀਤਿ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚੇਵ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਪਨ ਪੁਰਿਮਪੁਰਿਮਞਾਣਾਨਂ ਅਨੁਅਨੁ ਪਸ੍ਸਨਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਾਯ ਦੁਵਿਧਾਯਪਿ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ਚ ‘‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀ’’ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ‘‘ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਵਿਰਜ੍ਜਨਸਮਤ੍ਥਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਸੇਨ, ‘‘ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਤਤੋ ਬਲਵਤਰਾਯ ਕਿਲੇਸਨਿਰੋਧਨਸਮਤ੍ਥਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਸੇਨ, ‘‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ’’ਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਸਨ੍ਨਭੂਤਾਯ ਅਤਿਤਿਕ੍ਖਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਤ੍ਥ ਪਨ ਮਗ੍ਗੋਪਿ ਲਬ੍ਭਤਿ, ਸੋ ਅਭਿਨ੍ਨੋਯੇਵ. ਏਵਮਿਦਂ ਚਤੁਕ੍ਕਂ ਸੁਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪੁਰਿਮਾਨਿ ਪਨ ਤੀਣਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨਾਤਿ.
ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੬੪. ਇਦਾਨਿ ਯਥਾਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਮਾਤਿਕਂ ਪਟਿਪਾਟਿਯਾ ਭਾਜੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਇਧਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਤਿਆਦਿ ਆਰਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾਤਿਆਦੀਹਿ ਦਸਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨਮੇਵ ਕਥਿਤਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਭਗਵਤਾ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਖਮਨਵਸੇਨ ਖਨ੍ਤਿ, ਰੁਚ੍ਚਨਵਸੇਨ ਰੁਚਿ, ਗਹਣਵਸੇਨ ਆਦਾਯੋ, ਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਧਮ੍ਮੋ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਵਿਨਯੋ, ਤਦੁਭਯੇਨਪਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਪਵੁਤ੍ਤਵਸੇਨ ਪਾਵਚਨਂ, ਸੇਟ੍ਠਚਰਿਯਟ੍ਠੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿਦਾਨਵਸੇਨ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਬੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿਯਾ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਬੁਦ੍ਧਖਨ੍ਤਿਯਾ, ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਬੁਦ੍ਧਰੁਚਿਯਾ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਆਦਾਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਵਿਨਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਪਾਵਚਨੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਪਿਚੇਤਂ ਸਿਕ੍ਖਤ੍ਤਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਸਕਲਂ ਪਾਵਚਨਂ ਭਗਵਤਾ ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਤ੍ਤਾ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿ. ਭਗਵਤੋ ਖਮਨਵਸੇਨ ਖਨ੍ਤਿ. ਰੁਚ੍ਚਨਵਸੇਨ ਰੁਚਿ. ਗਹਣਵਸੇਨ ਆਦਾਯੋ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਾਰਕਂ ਅਪਾਯੇ ਅਪਤਮਾਨਂ ਧਾਰੇਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮੋ. ਸੋਵ ਸਂਕਿਲੇਸਪਕ੍ਖਂ ਵਿਨੇਤੀਤਿ ਵਿਨਯੋ. ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਸੋ ਵਿਨਯੋ ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ, ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੇਹਿ ਵਾ ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਸ ਵਿਨਯੋਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਤੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ – ‘‘ਯੇ ਚ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਗੋਤਮਿ, ਧਮ੍ਮੇ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਸਰਾਗਾਯ…ਪੇ… ਏਕਂਸੇਨ, ਗੋਤਮਿ, ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਏਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਏਸੋ ਵਿਨਯੋ ਏਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੮.੫੩; ਚੂਲ਼ਵ. ੪੦੬). ਧਮ੍ਮੇਨ ਵਾ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਦਣ੍ਡਾਦੀਹੀਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –
‘‘ਦਣ੍ਡੇਨੇਕੇ ਦਮਯਨ੍ਤਿ, ਅਙ੍ਕੁਸੇਹਿ ਕਸਾਹਿ ਚ;
ਅਦਣ੍ਡੇਨ ਅਸਤ੍ਥੇਨ, ਨਾਗੋ ਦਨ੍ਤੋ ਮਹੇਸਿਨਾ’’ਤਿ. (ਮ. ਨਿ. ੨.੩੫੨; ਚੂਲ਼ਵ. ੩੪੨);
ਤਥਾ ‘‘ਧਮ੍ਮੇਨ ਨਯਮਾਨਾਨਂ, ਕਾ ਉਸੂਯਾ ਵਿਜਾਨਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਮਹਾਵ. ੬੩). ਧਮ੍ਮਾਯ ਵਾ ਵਿਨਯੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਅਨਵਜ੍ਜਧਮ੍ਮਤ੍ਥਂ ਹੇਸ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਭਵਭੋਗਾਮਿਸਤ੍ਥਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ – ‘‘ਨਯਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ ਜਨਕੁਹਨਤ੍ਥ’’ਨ੍ਤਿ (ਇਤਿਵੁ. ੩੫; ਅ. ਨਿ. ੪.੨੫) ਵਿਤ੍ਥਾਰੋ. ਪੁਣ੍ਣਤ੍ਥੇਰੋਪਿ ਆਹ – ‘‘ਅਨੁਪਾਦਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੫੯). ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਵਾ ਨਯਤੀਤਿ ਵਿਨਯੋ, ਧਮ੍ਮਤੋ ਵਿਨਯੋ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਸਂਸਾਰਧਮ੍ਮਤੋ ਹਿ ਸੋਕਾਦਿਧਮ੍ਮਤੋ ਵਾ ਏਸ ਵਿਸੁਦ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਯਤਿ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਤਿਤ੍ਥਕਰਾਨਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ ਹਿ ਭਗਵਾ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਏਸ ਵਿਨਯੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾ ਏਵ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਨਯੋ, ਨ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਨ ਜੀਵੇਸੁ ਚਾਤਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋ. ਸਾਤ੍ਥਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤਾਦੀਹਿ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਵਚਨਤੋ ਪਧਾਨਂ ਵਚਨਨ੍ਤਿ ਪਵਚਨਂ, ਪਵਚਨਮੇਵ ਪਾਵਚਨਂ. ਸਬ੍ਬਚਰਿਯਾਹਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠਚਰਿਯਭਾਵੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ. ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਸਤ੍ਥੁਭੂਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ, ਸਤ੍ਥੁਭੂਤਂ ਵਾ ਸਾਸਨਨ੍ਤਿਪਿ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਂ. ‘‘ਯੋ ਵੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਵਿਨਯੋ ਚ ਦੇਸਿਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਵੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਸਤ੍ਥਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੬) ਹਿ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੋਵ ਸਤ੍ਥਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਮੇਤੇਸਂ ਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਾਸਨੇ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ‘‘ਇਮਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਇਮਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਅਯਂ ਨਿਯਮੋ ਕਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਯਂ ‘‘ਇਧਾ’’ਤਿਮਾਤਿਕਾਯ ਨਿਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ.
ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਕੋ ਵਾਤਿਆਦਿਨਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤਭਿਕ੍ਖੁਯੇਵ ਦਸ੍ਸਿਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਚ ਸੋ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਅਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ, ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਚ ਸੀਲਾਦਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣੋ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣੋਵ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਕੋ. ਅਧਿਸੀਲਾਦੀਨਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸੇਕ੍ਖੋ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਵਾ ਅਨਾਗਾਮੀ ਵਾ. ਅਕੁਪ੍ਪੋ ਚਲਯਿਤੁਮਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯੋ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਧਮ੍ਮੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਅਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮੋ. ਸੋਪਿ ਹਿ ਇਮਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵੇਤਿ.
ਅਰਞ੍ਞਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵਿਨਯਪਰਿਯਾਯੇਨ ਤਾਵ ‘‘ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਗਾਮਞ੍ਚ ਗਾਮੂਪਚਾਰਞ੍ਚ ਅਵਸੇਸਂ ਅਰਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੯੨) ਆਗਤਂ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਰਿਯਾਯੇਨ ਆਰਞ੍ਞਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਆਰਞ੍ਞਕਂ ਨਾਮ ਸੇਨਾਸਨਂ ਪਞ੍ਚਧਨੁਸਤਿਕਂ ਪਚ੍ਛਿਮ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਾਚਿ. ੫੭੩) ਆਗਤਂ. ਵਿਨਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਪਨ ਉਭੋਪਿ ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਾ ਨਾਮ, ਅਭਿਧਮ੍ਮੋ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਦੇਸਨਾਤਿ ਅਭਿਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇਨ (ਵਿਭ. ੫੨੯) ਅਰਞ੍ਞਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਇਨ੍ਦਖੀਲਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਨ੍ਦਖੀਲਤੋ ਬਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹਿ ਇਨ੍ਦਖੀਲਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਇਨ੍ਦਖੀਲਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਬਹੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਨ੍ਦਖੀਲੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਗਾਮਸ੍ਸ ਵਾ ਨਗਰਸ੍ਸ ਵਾ ਉਮ੍ਮਾਰੋ.
ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਸ੍ਸ ਪਾਕਟਤ੍ਤਾ ਤਂ ਅਵਤ੍ਵਾਵ ਯਤ੍ਥਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥਾਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ. ਆਸਨ੍ਤਿ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਆਸਨਂ. ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਠਪਿਤਂ. ਮਞ੍ਚੋ ਵਾਤਿਆਦੀਨਿ ਆਸਨਸ੍ਸ ਪਭੇਦਵਚਨਾਨਿ. ਮਞ੍ਚੋਪਿ ਹਿ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯਪਿ ਓਕਾਸਤ੍ਤਾ ਇਧ ਆਸਨੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਪਨ ਮਸਾਰਕਬੁਨ੍ਦਿਕਾਬਦ੍ਧਕੁਲ਼ੀਰਪਾਦਕਆਹਚ੍ਚਪਾਦਕਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰੋ. ਪੀਠਂ ਤੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਮੇਵ. ਭਿਸੀਤਿ ਉਣ੍ਣਾਭਿਸਿਚੋਲ਼ਭਿਸਿਵਾਕਭਿਸਿਤਿਣਭਿਸਿਪਣ੍ਣਭਿਸੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਾ. ਤਟ੍ਟਿਕਾਤਿ ਤਾਲਪਣ੍ਣਾਦੀਹਿ ਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਕਤਾ. ਚਮ੍ਮਖਣ੍ਡੋਤਿ ਨਿਸਜ੍ਜਾਰਹੋ ਯੋ ਕੋਚਿ ਚਮ੍ਮਖਣ੍ਡੋ. ਤਿਣਸਨ੍ਥਰਾਦਯੋ ਤਿਣਾਦੀਨਿ ਗੁਮ੍ਬੇਤ੍ਵਾ ਕਤਾ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ. ਚਙ੍ਕਮਤਿ ਵਾਤਿਆਦੀਹਿ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਸ੍ਸ ਚਤੁਇਰਿਯਾਪਥਪਵਤ੍ਤਨਯੋਗ੍ਯਤਾ ਕਥਿਤਾ. ‘‘ਯਤ੍ਥਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਸਬ੍ਬਪਦੇਹਿ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਸ੍ਸ ਸਨ੍ਦਚ੍ਛਾਯਤਾ ਜਨਵਿਵਿਤ੍ਤਤਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਕੇਨਚੀਤਿ ਕੇਨਚਿ ਸਮੂਹੇਨ. ਤਂ ਸਮੂਹਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ੍ਤੋ ਗਹਟ੍ਠੇਹਿ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਹਿ ਵਾਤਿ ਆਹ. ਅਨਾਕਿਣ੍ਣਨ੍ਤਿ ਅਸਂਕਿਣ੍ਣਂ ਅਸਮ੍ਬਾਧਂ. ਯਸ੍ਸ ਸੇਨਾਸਨਸ੍ਸ ਸਮਨ੍ਤਾ ਗਾਵੁਤਮ੍ਪਿ ਅਡ੍ਢਯੋਜਨਮ੍ਪਿ ਪਬ੍ਬਤਗਹਨਂ ਵਨਗਹਨਂ ਨਦੀਗਹਨਂ ਹੋਤਿ, ਨ ਕੋਚਿ ਅਵੇਲਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਇਦਂ ਸਨ੍ਤਿਕੇਪਿ ਅਨਾਕਿਣ੍ਣਂ ਨਾਮ. ਯਂ ਪਨ ਅਡ੍ਢਯੋਜਨਿਕਂ ਵਾ ਯੋਜਨਿਕਂ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਇਦਂ ਦੂਰਤਾਯ ਏਵ ਅਨਾਕਿਣ੍ਣਂ ਨਾਮ.
ਵਿਹਾਰੋਤਿ ਅਡ੍ਢਯੋਗਾਦਿਮੁਤ੍ਤਕੋ ਅਵਸੇਸਾਵਾਸੋ. ਅਡ੍ਢਯੋਗੋਤਿ ਸੁਪਣ੍ਣਵਙ੍ਕਗੇਹਂ. ਪਾਸਾਦੋਤਿ ਦ੍ਵੇ ਕਣ੍ਣਿਕਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਕਤੋ ਦੀਘਪਾਸਾਦੋ. ਹਮ੍ਮਿਯਨ੍ਤਿ ਉਪਰਿਆਕਾਸਤਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਕੂਟਾਗਾਰਪਾਸਾਦੋਯੇਵ. ਗੁਹਾਤਿ ਇਟ੍ਠਕਾਗੁਹਾ ਸਿਲਾਗੁਹਾ ਦਾਰੁਗੁਹਾ ਪਂਸੁਗੁਹਾਤਿ ਏਵਞ੍ਹਿ ਖਨ੍ਧਕਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਚੂਲ਼ਵ. ਅਟ੍ਠ. ੨੯੪) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਭਙ੍ਗਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਵਿਹਾਰੋਤਿ ਸਮਨ੍ਤਾ ਪਰਿਹਾਰਪਥਂ ਅਨ੍ਤੋਯੇਵ ਰਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਦਿਵਾਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਚ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਕਤਸੇਨਾਸਨਂ. ਗੁਹਾਤਿ ਭੂਮਿਗੁਹਾ, ਯਤ੍ਥ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਦੀਪਂ ਲਦ੍ਧੁਂ ਵਟ੍ਟਤਿ. ਪਬ੍ਬਤਗੁਹਾ ਵਾ ਭੂਮਿਗੁਹਾ ਵਾਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮਾਤਿਕਾਯ ਸਬ੍ਬਕਾਲਸਾਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ‘‘ਨਿਸੀਦਤੀ’’ਤਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਂ ਕਤਂ, ਇਧ ਪਨ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਰਮ੍ਭਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਨਿਸਜ੍ਜਾਰਮ੍ਭਪਰਿਯੋਸਾਨਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋਤਿ ਨਿਟ੍ਠਾਨਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਉਜੁਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇ ਆਦਰਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਮ ਏਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਉਜੁਕੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਠਿਤੋ ਸੁਪਣਿਹਿਤੋਤਿ ਉਜੁਕਂ ਪਣਿਹਿਤਤ੍ਤਾ ਉਜੁਕੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ, ਨ ਸਯਮੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੋਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਟ੍ਠੋ. ਕਿਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ? ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ. ਕਿਂ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ? ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਯੇਵ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ. ਤੇਨਾਹਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋਤਿ ਮੁਖਸਦ੍ਦਸ੍ਸ ਜੇਟ੍ਠਕਤ੍ਥਵਸੇਨ ਸਂਸਾਰਤੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੋਤਿ ਸਭਾਵਟ੍ਠੋਯੇਵ. ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਪਨੇਤੇਹਿ ਪਦੇਹਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਸਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੋਤਿ ਸਤਿਯਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੋ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੋਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਪਵਿਸਨਨਿਕ੍ਖਮਨਦ੍ਵਾਰਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
੧੬੫. ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਅਵਤ੍ਥਾਸੁ ਯਥਾਕ੍ਕਮੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਾਨਂ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨਾਤਿ ਮਾਤਿਕਾਯ ‘‘ਦੀਘ’’ਨ੍ਤਿਵੁਤ੍ਤਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁ. ਏਕਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਏਕਗ੍ਗਭਾਵਂ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਨ੍ਤਿ ਅਵਿਕ੍ਖਿਪਨਂ. ਏਕਗ੍ਗਤਾ ਏਵ ਹਿ ਨਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਵਿਕ੍ਖਿਪਨਤੋ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਜਾਨਤੋਤਿ ਅਸਮ੍ਮੋਹਵਸੇਨ ਪਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ‘‘ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਮੇ ਪਟਿਲਦ੍ਧੋ’’ਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣਵਸੇਨ ਪਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਾ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾਤਿ ਤਾਯ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾਯ ਸਤਿਯਾ. ਤੇਨ ਞਾਣੇਨਾਤਿ ਤੇਨ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਜਾਨਨਞਾਣੇਨ. ਸਤੋ ਕਾਰੀ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਏਵ ਸਤਿ ਸਤੀਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ, ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਤਿਮਾ ਹੋਤਿ ਪਰਮੇਨ ਸਤਿਨੇਪਕ੍ਕੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੪੬੭). ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸਤੋ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨੇਵ ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਗਹਿਤਮੇਵ ਹੋਤਿ.
੧੬੬. ਅਦ੍ਧਾਨਸਙ੍ਖਾਤੇਤਿ ਦੀਘਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਾਲੇ. ਦੀਘੋ ਹਿ ਮਗ੍ਗੋ ਅਦ੍ਧਾਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਕਾਲੋ ਦੀਘਤ੍ਤਾ ਅਦ੍ਧਾਨੋ ਵਿਯ ਅਦ੍ਧਾਨੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ‘‘ਅਸ੍ਸਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਪਸ੍ਸਸਤੀ’’ਤਿ ਚ ਅਸ੍ਸਾਸਞ੍ਚ ਪਸ੍ਸਾਸਞ੍ਚ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਵਤ੍ਵਾਪਿ ਭਾਵਨਾਯ ਨਿਰਨ੍ਤਰਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ‘‘ਅਸ੍ਸਸਤਿਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤਿਪੀ’’ਤਿ ਪੁਨ ਸਮਾਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਛਨ੍ਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਭਾਵਨਾਭਿਵੁਦ੍ਧਿਯਾ ਭਿਯ੍ਯੋਭਾਵਾਯ ਛਨ੍ਦੋ ਜਾਯਤਿ. ਸੁਖੁਮਤਰਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਪੀਤਿ ਜਾਯਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਪਕਤਿਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਵਤ੍ਤਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਸਣ੍ਠਾਤੀਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਸਮਾਧਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਨ ਸਮਾਧਾਨੇ ਬ੍ਯਾਪਾਰਾਭਾਵਤੋ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ ਨਾਮ. ਨਵਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਭਾਵਨਾਰਮ੍ਭਤੋ ਪਭੁਤਿ ਪੁਰੇ ਛਨ੍ਦੁਪ੍ਪਾਦਾ ‘‘ਅਸ੍ਸਸਤਿਪਿ ਪਸ੍ਸਸਤਿਪੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਤਯੋ ਆਕਾਰਾ, ਛਨ੍ਦੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਭੁਤਿ ਪੁਰੇ ਪਾਮੋਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਾ ਤਯੋ, ਪਾਮੋਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਪਭੁਤਿ ਤਯੋਤਿ ਨਵ ਆਕਾਰਾ. ਕਾਯੋਤਿ ਚੁਣ੍ਣਵਿਚੁਣ੍ਣਾਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਸਮੂਹਟ੍ਠੇਨ ਕਾਯੋ. ਪਕਤਿਅਸ੍ਸਾਸਪਕਤਿਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਤਿ ਨਾਮਂ ਲਭਤਿ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤੀਤਿ ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪੇਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਸਮਥਵਸੇਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਨਾਮਕਾਯਰੂਪਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਾਯੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਸੋ ਕਾਯੋ ਉਪੇਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਏਤ੍ਥ ਸਤੀਤਿ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਮ. ਨੋ ਸਤੀਤਿ ਸੋ ਕਾਯੋ ਸਤਿ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਾਯ ਸਤਿਯਾਤਿ ਇਦਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ. ਤੇਨ ਞਾਣੇਨਾਤਿ ਇਦਾਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ. ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਕਾਯਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਝਾਨਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਞਾਣੇਨ ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਨ ਵਾ ਪਸ੍ਸਤਿ.
ਮਾਤਿਕਾਯ ਕਾਯਾਦੀਨਂ ਪਦਾਨਂ ਅਭਾਵੇਪਿ ਇਮਸ੍ਸ ਚਤੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਦਾਨਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ‘‘ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ’’ਤਿ ਵਚਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਕਾਯਪਦਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਬਹੁਵਿਧੇ ਕਾਯੇ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ. ਅਥ ਵਾ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਨ ਅਞ੍ਞਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਾਸੁਭਭੂਤੇ ਕਾਯੇ ਨ ਨਿਚ੍ਚਸੁਖਤ੍ਤਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ, ਅਥ ਖੋ ਅਨਿਚ੍ਚਦੁਕ੍ਖਾਨਤ੍ਤਾਸੁਭਤੋ ਕਾਯਸ੍ਸੇਵ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ. ਅਥ ਵਾ ਕਾਯੇ ਅਹਨ੍ਤਿ ਵਾ ਮਮਨ੍ਤਿ ਵਾ ਇਤ੍ਥੀਤਿ ਵਾ ਪੁਰਿਸੋਤਿ ਵਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨਨੁਪਸ੍ਸਨਤੋ ਤਸ੍ਸੇਵ ਕਾਯਮਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਪਰਿ ਵੇਦਨਾਸੁ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਤੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਤਿਯੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਭਾਵਨਾ.
੧੬੭. ਤਂ ਕਾਯਨ੍ਤਿ ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਪਿ ਨਾਮਰੂਪਕਾਯੇ ਕਾਯਸਦ੍ਦੇਨ ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦਯੋ ਹਿ ਨਾਮਰੂਪਕਾਯੇ ਏਵ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਨ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਾਯੇ. ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਚ ਭਾਵਨਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਏਵ. ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨਾਤਿਆਦਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਾਯ ਆਨਿਸਂਸਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸਾ ਹਿ ਸਤਿਵੇਪੁਲ੍ਲਤਾਞਾਣਵੇਪੁਲ੍ਲਤਾ ਚ ਆਨਿਸਂਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋਤਿ ਪਟਿਲਦ੍ਧਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਾਲੇ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਉਦਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ. ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀਤਿ ਖਯਤੋ ਵਯਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ. ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਵਯਦਸ੍ਸਨੇਨ ਵਿਦਿਤਾ ਵਿਨਾਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਭਿਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਞ੍ਞਾਵਿਤਕ੍ਕੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਮੇਸੁ ਪਨ ਤੀਸੁ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸੇਸਾ ਰੂਪਧਮ੍ਮਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ ਇਮੇ ਤਯੋ ਏਵ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਚੇ? ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹਤ੍ਤਾ. ਵੇਦਨਾਸੁ ਤਾਵ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾ ਪਾਕਟਾ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਪਨ ਸੁਖੁਮਾ ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ, ਨ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਾਕਟਾ. ਸਾਪਿ ਚਸ੍ਸ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤਿ, ਸਞ੍ਞਾ ਆਕਾਰਮਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹਕਤ੍ਤਾ ਨ ਯਥਾਸਭਾਵਗ੍ਗਾਹਿਨੀ. ਸਾ ਚ ਸਭਾਵਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਗ੍ਗਾਹਕੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਨ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਅਤਿ ਵਿਯ ਅਪਾਕਟਾ. ਸਾਪਿ ਚਸ੍ਸ ਪਾਕਟਾ ਹੋਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਞਾਣਪਤਿਰੂਪਕਤ੍ਤਾ ਞਾਣਤੋ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਞਾਣਪਤਿਰੂਪਕੋ ਹਿ ਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਯਾ ਚਾਵੁਸੋ ਵਿਸਾਖ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੨). ਸੋਪਿ ਚਸ੍ਸ ਵਿਤਕ੍ਕੋ ਪਾਕਟੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਂ ਦੁਪ੍ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸੇਸਾ ਵੁਤ੍ਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਇਮੇਸਂ ਪਨ ਪਦਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਕਥਂ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾਵ ਵੇਦਨੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਵਿਦਿਤਤ੍ਤੇਯੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੇ ਵੇਦਨਾਯ ਵਿਦਿਤਤ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਕਥਂ ਵੇਦਨਾਯ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਵਿਦਿਤੋ ਹੋਤੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾਤਿਆਦਯੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਏਵ. ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਸਞ੍ਞਾਵਿਤਕ੍ਕਾਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਿਤਕ੍ਕਵਾਰੇ ਪਨ ‘‘ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਫਸ੍ਸਨਿਰੋਧਾ’’ਤਿ ਅਵਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨੇ ਸਞ੍ਞਾਸਮੁਦਯਾ ਸਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਂ ਕਸ੍ਮਾ ਇਤਿ ਚੇ? ਸਞ੍ਞਾਮੂਲਕਤ੍ਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸ. ‘‘ਸਞ੍ਞਾਨਾਨਤ੍ਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਨਾਨਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੯) ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋਤਿਆਦੀਸੁ ਚ ‘‘ਵੇਦਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਾਰੇ ਸੋ ਸੋਯੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵੇਦਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇ ਅਸਮਤ੍ਥਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਪਕਾਰਿਕਾ, ਤਸ੍ਮਾਯੇਵ ਚ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਨਾਗਤਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਪਨ ਸਞ੍ਞਾਯ ਕਿਚ੍ਚਮੇਵ ਅਪਰਿਬ੍ਯਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਏਕਨ੍ਤਮਨੁਪਕਾਰਿਕਾ ਏਵ. ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਪਨ ਵਿਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਿਚ੍ਚਮੇਵ ਨਤ੍ਥਿ. ਵਿਤਕ੍ਕਸਹਾਯਾ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸਕਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਤਿ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਮਨਤ੍ਤਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਪਨ ਆਕੋਟੇਤ੍ਵਾ ਆਕੋਟੇਤ੍ਵਾ ਦੇਨ੍ਤੇ ਸਕ੍ਕੋਤਿ. ਕਥਂ? ਯਥਾ ਹਿ ਹੇਰਞ੍ਞਿਕੋ ਕਹਾਪਣਂ ਹਤ੍ਥੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਭਾਗੇਸੁ ਓਲੋਕੇਤੁਕਾਮੋ ਸਮਾਨੋਪਿ ਨ ਚਕ੍ਖੁਤਲੇਨੇਵ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਬ੍ਬੇਹਿ ਪਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਇਤੋ ਚਿਤੋ ਚ ਓਲੋਕੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਨ ਪਞ੍ਞਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਧਮ੍ਮਤਾਯ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਵਸੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਅਭਿਨਿਰੋਪਨਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਨ ਆਹਨਨਪਰਿਯਾਹਨਨਰਸੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ ਆਕੋਟੇਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੇਨ ਵਿਯ ਚ ਆਦਾਯਾਦਾਯ ਦਿਨ੍ਨਮੇਵ ਨਿਚ੍ਛੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕੋਤੀ’’ਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੬੮).
ਤਸ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾਸਞ੍ਞਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਪਕਾਰਤ੍ਤਾ ਲਕ੍ਖਣਮਤ੍ਤਵਸੇਨੇਵ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵੇਦਨਾਯ ਸਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਏਕਵਚਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋ. ਯਤ੍ਤਕੋ ਪਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਭੇਦੋ, ਤਤ੍ਤਕੋ ਏਵ ਵਿਤਕ੍ਕਸ੍ਸਾਤਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ‘‘ਵਿਤਕ੍ਕਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਬਹੁਵਚਨੇਨ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਕਤੋਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ ਯੁਜ੍ਜਤਿ.
੧੬੮. ਪੁਨ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨਾਤਿਆਦਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਾਯ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਭਾਵਨਾਫਲਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਠਪੇਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੀਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਮੋਦਹਨਬ੍ਯਾਪਾਰਾਭਾਵੇਪਿ ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਯਾ ਏਵ ਸਮੋਦਹਤਿ ਨਾਮ. ਗੋਚਰਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਂ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਂ. ਸਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਸਮਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋ, ਸਮਸ੍ਸ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਸਮਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਸਮਤ੍ਥਂ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਮਗ੍ਗਂ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਫਲਕ੍ਖਣੇਯੇਵ ਗੋਚਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ. ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋਤਿ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਭਾਵਨਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋਵ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ‘‘ਕਾਯੇ’’ਤਿਪਦੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤੇ ਨਾਮਰੂਪਕਾਯਸਙ੍ਖਾਤੇ ਸਙ੍ਖਤਾਰਮ੍ਮਣੇ ਤੇਨੇਵ ਕਮੇਨ ਮਗ੍ਗੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਚ. ਯਂ ਤਸ੍ਸਾਤਿਆਦੀਹਿ ਆਰਮ੍ਮਣਗੋਚਰਸਦ੍ਦਾਨਂ ਏਕਤ੍ਥਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਜਾਨਨਾ ਪਞ੍ਞਾਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਜਾਨਾਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ, ਮਗ੍ਗਫਲਕ੍ਖਣੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਕਮ੍ਮਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ ਯਥਾ ਰਞ੍ਞੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ਸਮਾਧਿ. ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਞ੍ਚ. ਤਞ੍ਹਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ. ਵੋਦਾਨਨ੍ਤਿ ਞਾਣਂ. ਤਞ੍ਹਿ ਵੋਦਾਯਤਿ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ ਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੋਦਾਨਂ. ਲੀਨਪਕ੍ਖਿਕੋ ਸਮਾਧਿ ਅਲੀਨਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਭੂਤਤ੍ਤਾ ਸਮਂ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕਂ ਞਾਣਂ ਅਨੁਦ੍ਧਤਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਭੂਤਤ੍ਤਾ ਸਮਂ. ਤੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਯੁਗਨਦ੍ਧਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਤਿ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਿਕਤ੍ਤਾ ਤਦੁਭਯਸਮਤਾਯ ਉਪਕਾਰਿਕਾਤਿ ਸਮਂ, ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਸਮਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਸਮਂ. ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠੋਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨਵਜ੍ਜਸਭਾਵੋ. ਨਿਕ੍ਲੇਸਟ੍ਠੋਤਿ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਸਭਾਵੋ. ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਟ੍ਠੋਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਵੋਦਾਨਟ੍ਠੋਤਿ ਫਲਸ੍ਸ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸਭਾਵੋ. ਪਰਮਟ੍ਠੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੁਤ੍ਤਮਸਭਾਵੋ. ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਤਂ ਤਂ ਸਭਾਵਂ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਹਿ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਵੇਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਤ੍ਥੇਵ ਚ ਵੋਦਾਨਟ੍ਠਪਟਿਵੇਧਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤੇਨ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਟ੍ਠਪਰਮਟ੍ਠਾ ਲਕ੍ਖਣਹਾਰਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਹ –
‘‘ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਹਿ ਏਕਧਮ੍ਮੇ, ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਲਕ੍ਖਣਾ ਕੇਚਿ;
ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬੇ, ਸੋ ਹਾਰੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. (ਨੇਤ੍ਤਿ. ੪.੫ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰ);
ਅਨਵਜ੍ਜਟ੍ਠੋ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਟ੍ਠੋ ਚੇਤ੍ਥ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਪਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਵੋਦਾਨਟ੍ਠੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਵੋਦਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਸਮਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਫਲਵੋਦਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਮਗ੍ਗਵੋਦਾਨਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਸਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਪਰਮਟ੍ਠੋ ਪਨ ਸਮਮੇਵ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਯੋਜਨਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸ੍ਸ ਸਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵਾ ਸਮਤ੍ਥੋ, ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਸਮਞ੍ਚ ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਏਕਦੇਸਸਰੂਪੇਕਸੇਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਧਮ੍ਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲਕ੍ਖਣੇਪਿ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਮਗ੍ਗੋ ਚ ਤਿਸ੍ਸੋ ਚ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯੋ ਮਗ੍ਗਫਲਕ੍ਖਣੇਯੇਵ, ਵਿਮੋਕ੍ਖੋ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਖਯੇ ਞਾਣਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਯੇਵ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਞ੍ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇਯੇਵ, ਸੇਸਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇਪੀਤਿ. ਧਮ੍ਮਵਾਰੇ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਮੋਧਾਨੇਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾ ਯਥਾਯੋਗਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਇਦਂ ਪਨ ਯੇਭੁਯ੍ਯਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ ਪਨੇਤ੍ਥ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵ. ਏਕੇਕਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨੇਤ੍ਥ ਨਿਯ੍ਯਾਨੇ ਦਸ੍ਸਿਤੇਪਿ ਚਤੁਕ੍ਕਨ੍ਤੋਗਧਸ੍ਸ ਏਕੇਕਸ੍ਸਾਪਿ ਭਾਗਸ੍ਸ ਨਿਯ੍ਯਾਨਸ੍ਸ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤ੍ਤਾ ਏਕੇਕਭਾਗਵਸੇਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਨ ਹਿ ਏਕੇਕਂ ਵਿਨਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਂ ਹੋਤੀਤਿ.
ਦੀਘਂਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੬੯. ਰਸ੍ਸਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਇਤ੍ਤਰਸਙ੍ਖਾਤੇਤਿ ਪਰਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੇ ਕਾਲੇ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੭੦. ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਰੂਪਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵੇਦਨਾਯ ਓਲ਼ਾਰਿਕਤ੍ਤਾ ਸੁਖਗ੍ਗਹਣਤ੍ਥਂ ਪਠਮਂ ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਾਰਮ੍ਮਣਸਂਵੇਦਿਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਤੋ ਯਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਤਂ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਵਿਸਯਸ੍ਸ ਆਕਾਰਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਸਞ੍ਞਾ, ਤਤੋ ਸਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਿਕਾ ਚੇਤਨਾ, ਤਤੋ ‘‘ਫੁਟ੍ਠੋ ਵੇਦੇਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ, ਫੁਟ੍ਠੋ ਚੇਤੇਤੀ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੯੩) ਵਚਨਤੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਤਤੋ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਾਧਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਚੇਤਨਾਦੀਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਤੀਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਤਂਨਿਸ੍ਸਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵੁਤ੍ਤੋਵ ਹੋਤਿ. ਨਾਮਞ੍ਚਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਂ ਨਾਮਞ੍ਚ. ਨਾਮਕਾਯੋ ਚਾਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਨਾਮੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਞ੍ਚ ਅਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਗਤ੍ਤਾ ਤਂ ਅਪਨੇਤੁਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਕਾਯੋ’’ਤਿ ਹਿ ਵਚਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਪਨੀਤਂ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਰਾਸਿਵਿਨਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ‘‘ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭੪; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੩) ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਾ ਇਧ ਨਾਮਕਾਯੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਮਹਾਭੂਤਾਤਿ ਮਹਨ੍ਤਪਾਤੁਭਾਵਤੋ ਮਹਾਭੂਤਸਾਮਞ੍ਞਤੋ ਮਹਾਪਰਿਹਾਰਤੋ ਮਹਾਵਿਕਾਰਤੋ ਮਹਨ੍ਤਭੂਤਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਮਹਾਭੂਤਾ. ਤੇ ਪਨ – ਪਥਵੀ ਆਪੋ ਤੇਜੋ ਵਾਯੋਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ. ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਨ੍ਤਿ ਉਪਯੋਗਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਹਾਭੂਤੇ ਉਪਾਦਾਯ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਮੁਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਰੂਪਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਪਨ – ਚਕ੍ਖੁ ਸੋਤਂ ਘਾਨਂ ਜਿਵ੍ਹਾ ਕਾਯੋ ਰੂਪਂ ਸਦ੍ਦੋ ਗਨ੍ਧੋ ਰਸੋ ਇਤ੍ਥਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪੁਰਿਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਓਜਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਆਕਾਸਧਾਤੁ ਰੂਪਸ੍ਸ ਲਹੁਤਾ ਮੁਦੁਤਾ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਉਪਚਯੋ ਸਨ੍ਤਤਿ ਜਰਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਤਿ ਚਤੁਵੀਸਤਿਵਿਧਂ. ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਚ ਪਸ੍ਸਾਸੋ ਚਾਤਿ ਪਾਕਤਿਕੋਯੇਵ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਟਿਭਾਗਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਤਦੇਵ ਨਾਮਂ ਲਭਤਿ ਪਥਵੀਕਸਿਣਾਦੀਨਿ ਵਿਯ. ਰੂਪਸਰਿਕ੍ਖਕਤ੍ਤਾ ਰੂਪਨ੍ਤਿ ਚ ਨਾਮਂ ਲਭਤਿ ‘‘ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਰੂਪਾਨਿ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਧ. ਸ. ੨੦੪; ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੩੮) ਵਿਯ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਾਤਿ ਸਤਿਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਾਯ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਫੁਸਨਟ੍ਠਾਨਂ. ਯੇ ਚ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾਤਿ ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯਿਕਾ ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭੧; ਮ. ਨਿ. ੧.੪੬੩) ਏਵਂ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਪਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ ਇਧ ਰੂਪਕਾਯੇਨੇਵ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਤੇ ਕਾਯਾ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਝਾਨਕ੍ਖਣੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਕਾਯਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਅਵਸੇਸਰੂਪਾਰੂਪਕਾਯਾ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਅਸਮ੍ਮੋਹਤੋ ਪਟਿਵਿਦਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਪਟਿਲਦ੍ਧਜ੍ਝਾਨਸ੍ਸ ਯੋਗਿਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗੇਪਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨਾਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਆਵਜ੍ਜਤੋ ਪਜਾਨਤੋਤਿਆਦੀਨਿ ਸੀਲਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਿ. ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰੇ ਕਾਯੇ ਅਨ੍ਤੋਕਰਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ’’ਤਿਵੁਤ੍ਤਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਜ੍ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗੇਸੁ ਸਂਵਰੋਯੇਵ ਸਂਵਰਟ੍ਠੇਨ ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋਯੇਵ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਪਞ੍ਞਾਯੇਵ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ਝਾਨਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸੁ ਵਿਰਤਿਅਭਾਵੇਪਿ ਪਾਪਾਭਾਵਮਤ੍ਤਮੇਵ ਸਂਵਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੭੧. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਕਾਯਿਕਾਤਿ ਰੂਪਕਾਯੇ ਭਵਾ. ਕਾਯਪਟਿਬਦ੍ਧਾਤਿ ਕਾਯਂ ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਕਾਯਂ ਨਿਸ੍ਸਿਤਾ, ਕਾਯੇ ਸਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾਯੇਵ ਤੇ ਕਾਯੇਨ ਸਙ੍ਖਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤੋ ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਾਪੇਨ੍ਤੋ. ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਵਚਨੇਨੇਵ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਨਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਂ ਸਿਦ੍ਧਂ. ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ. ਵੂਪਸਮੇਨ੍ਤੋਤਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕੇਯੇਵ ਏਕਸਨ੍ਤਤਿਪਰਿਣਾਮਨਯੇਨ ਸਨ੍ਤਭਾਵਂ ਨਯਨ੍ਤੋ. ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਅਧਿਕਾਰਵਸੇਨ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ.
ਇਦਾਨਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਯਥਾਰੂਪੇਹੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਰੂਪੇਹੀਤਿ ਯਾਦਿਸੇਹਿ. ਆਨਮਨਾਤਿ ਪਚ੍ਛਤੋ ਨਮਨਾ. ਵਿਨਮਨਾਤਿ ਉਭਯਪਸ੍ਸਤੋ ਨਮਨਾ. ਸਨ੍ਨਮਨਾਤਿ ਸਬ੍ਬਤੋਪਿ ਨਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਟ੍ਠੁ ਨਮਨਾ. ਪਣਮਨਾਤਿ ਪੁਰਤੋ ਨਮਨਾ. ਇਞ੍ਜਨਾਤਿ ਕਮ੍ਪਨਾ. ਫਨ੍ਦਨਾਤਿ ਈਸਕਂ ਚਲਨਾ. ਪਕਮ੍ਪਨਾਤਿ ਭੁਸਂ ਕਮ੍ਪਨਾ. ਯਥਾਰੂਪੇਹਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਨਮਨਾ…ਪੇ… ਪਕਮ੍ਪਨਾ, ਤਥਾਰੂਪਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿ ਚ, ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਨਮਨਾ…ਪੇ… ਪਕਮ੍ਪਨਾ, ਤਞ੍ਚ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿ ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਹਿ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਿਤੇਸੁ ਕਾਯਸ੍ਸ ਆਨਮਨਾਦਯੋ ਚ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਿਤਾਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਯਥਾਰੂਪੇਹਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਨ ਆਨਮਨਾਦਿਕਾ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਰੂਪਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸੁਖੁਮਮ੍ਪਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿ ਚ, ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਨ ਆਨਮਨਾਦਿਕਾ, ਤਞ੍ਚ ਸਨ੍ਤਂ ਸੁਖੁਮਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿ ਚ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਨ੍ਤਂ ਸੁਖੁਮਨ੍ਤਿ ਚ ਭਾਵਨਪੁਂਸਕਵਚਨਮੇਤਂ. ਇਤਿ ਕਿਰਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਇਤਿ ਏਵਮਤ੍ਥੇ, ਕਿਰ ਯਦਿਅਤ੍ਥੇ. ਯਦਿ ਏਵਂ ਸੁਖੁਮਕੇਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਚੋਦਕੇਨ ਚੋਦਨਾ ਆਰਦ੍ਧਾ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਕਿਰਾਤਿ ਚੋਦਕਵਚਨਤ੍ਤਾ ਅਸਦ੍ਦਹਨਤ੍ਥੇ ਅਸਹਨਤ੍ਥੇ ਪਰੋਕ੍ਖਤ੍ਥੇ ਚ ਯੁਜ੍ਜਤਿਯੇਵ, ਏਵਂ ਸੁਖੁਮਾਨਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨਂ ਸਿਕ੍ਖਤੀਤਿ ਨ ਸਦ੍ਦਹਾਮਿ ਨ ਸਹਾਮਿ ਅਪਚ੍ਚਕ੍ਖਂ ਮੇਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.
ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਏਵਂ ਸੁਖੁਮਾਨਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨੇ ਸਨ੍ਤੇ. ਵਾਤੂਪਲਦ੍ਧਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਾਤਸ੍ਸ ਉਪਲਦ੍ਧਿਯਾ. ਉਪਲਦ੍ਧੀਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਵਾਤਂ ਉਪਲਬ੍ਭਮਾਨਸ੍ਸ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਭਾਵਨਾ ਉਪ੍ਪਾਦਨਾ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਞ੍ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਭਾਵਨਾਯ ਸੁਖੁਮਕਾਨਮ੍ਪਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਨਂ ਨਿਰੋਧਨਤੋ ਤੇਸਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਾਦਨਾ ਪਵਤ੍ਤਨਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਾ ਚ ਪਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਭਾਵਤੋਯੇਵ ਤਦਾਰਮ੍ਮਣਾਯ ਭਾਵਨਾਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਚ ਪਵਤ੍ਤਨਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯੇਵ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚ ਭਾਵਨਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਨ ਚ ਨਂ ਤਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਨ੍ਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁ ਚ ਨ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਪਾਰਾ. ੨੭੩) ਵਿਯ. ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਿਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਨ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿਪਿ ਤਤੋ ਨ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿਪੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਚੋਦਨਾਪਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਹਾਰਵਚਨੇ ਇਤਿ ਕਿਰਾਤਿ ਏਵਮੇਵ. ਏਤ੍ਥ ਏਵਕਾਰਤ੍ਥੇ ਕਿਰਸਦ੍ਦੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇਤਿ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਨੇ ਸਨ੍ਤੇ ਏਵ.
ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯਾਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਵਿਧਾਨਂ ਹੋਤਿ, ਤਥਾ ਤਂ ਕਥਂ ਵਿਯਾਤਿ ਉਪਮਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਇਦਾਨਿ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪੀਤਿ ਤਂ ਉਪਮਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਕਂਸੇਤਿ ਕਂਸਮਯਭਾਜਨੇ. ਨਿਮਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਆਕਾਰਂ. ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਸਾਮਿਅਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਦ੍ਦਤੋ ਅਨਞ੍ਞਂ. ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਉਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੁਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿਪਿ ਪਾਠੋ, ਸੁਟ੍ਠੁ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਮਨਸਿਕਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਆਵਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੂਪਧਾਰਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਚਿਤ੍ਤੇ ਠਪਿਤਤ੍ਤਾ. ਸੁਖੁਮਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤਾਪੀਤਿ ਤਦਾ ਸੁਖੁਮਾਨਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੁਖੁਮਤਰਂ ਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੁਖੁਮਤਰਸਦ੍ਦਨਿਮਿਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵਤੋਪੀਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਅਪ੍ਪਨਾਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.
ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯੋਤਿ ਵਾ ‘‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯੋਤਿ ਵਾ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਭਾਵਨਾਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੇ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਮਾਨੇਪਿ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਮੀਤਿ ਯੋਗਿਨੋ ਆਭੋਗੇ ਸਤਿ ਤੇਨਾਦਰੇਨ ਅਤਿਵਿਯ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਤਿ. ਅਨੁਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸੁਖੁਮਂ ਸੁਆਨਯਂ ਹੋਤਿ.
ਅਟ੍ਠ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਾਨੀਤਿ ‘‘ਦੀਘਂ ਰਸ੍ਸਂ ਸਬ੍ਬਕਾਯਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋ, ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋਤਿ ਅਟ੍ਠ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯੋਤਿ ‘‘ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਜਾਨਤੋ ਸਤਿ ਉਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿਆਦਿਨਾ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੭੦) ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਵਤ੍ਥੂਸੁ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋ, ਪਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋਤਿ ਅਟ੍ਠ ਚ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯੋ. ਅਟ੍ਠ ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯੋਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ ਭਗਵਤਾ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ (ਮ. ਨਿ. ੩.੧੪੪ ਆਦਯੋ) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੂਨੀਤਿ.
ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.
੧੭੨. ਦੁਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕਸ੍ਸ ਪੀਤਿਪਟਿਸਂਵੇਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਪੀਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪੀਤੀਤਿ ਮੂਲਪਦਂ. ਪਾਮੋਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਪਦਂ, ਪਮੁਦਿਤਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾ ਪੀਤਿ ਪਾਮੋਜ੍ਜਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਯਾ ‘‘ਪੀਤੀ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਪਾਮੋਜ੍ਜ’’ਨ੍ਤਿ ਚ ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਲਭਤਿ, ਸਾ ਪੀਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੀਤੀਤਿ ਸਭਾਵਪਦਂ. ਪਮੁਦਿਤਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ. ਆਮੋਦਨਾਕਾਰੋ ਆਮੋਦਨਾ. ਪਮੋਦਨਾਕਾਰੋ ਪਮੋਦਨਾ. ਯਥਾ ਵਾ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਂ ਵਾ ਤੇਲਾਨਂ ਵਾ ਉਣ੍ਹੋਦਕਸੀਤੋਦਕਾਨਂ ਵਾ ਏਕਤੋਕਰਣਂ ਮੋਦਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਮਯਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਏਕਤੋਕਰਣੇਨ ਮੋਦਨਾ, ਉਪਸਗ੍ਗਵਸੇਨ ਪਨ ਪਦਂ ਮਣ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਆਮੋਦਨਾ ਪਮੋਦਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਹਾਸੇਤੀਤਿ ਹਾਸੋ, ਪਹਾਸੇਤੀਤਿ ਪਹਾਸੋ, ਹਟ੍ਠਪਹਟ੍ਠਾਕਾਰਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਵਿਤ੍ਤੀਤਿ ਵਿਤ੍ਤਂ, ਧਨਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਅਯਂ ਪਨ ਸੋਮਨਸ੍ਸਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਵਿਤ੍ਤਿਸਰਿਕ੍ਖਤਾਯ ਵਿਤ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਹਿ ਧਨਿਨੋ ਧਨਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਂ ਪੀਤਿਮਤੋਪਿ ਪੀਤਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਵਿਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੁਟ੍ਠਿਸਭਾਵਸਣ੍ਠਿਤਾਯ ਹਿ ਪੀਤਿਯਾ ਏਤਂ ਨਾਮਂ. ਪੀਤਿਮਾ ਪਨ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਉਗ੍ਗਤਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਉਦਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਉਦਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਗੋ ਓਦਗ੍ਯਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨਤਾ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ. ਅਨਭਿਰਦ੍ਧਸ੍ਸ ਹਿ ਮਨੋ ਦੁਕ੍ਖਪਦਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਅਭਿਰਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸੁਖਪਦਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨਤਾ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ, ਸਕਮਨਤਾ ਸਕਮਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਾ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮਨਤਾ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਨੇਸੋ ਭਾਵੋ ਚੇਤਸਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਚ ਉਪਰਿ ਚ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
੧੭੩. ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਦ੍ਵੇ ਸੁਖਾਨੀਤਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭੂਮਿਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਯਿਕਞ੍ਹਿ ਸੁਖਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਭੂਮਿ, ਚੇਤਸਿਕਂ ਸੁਖਂ ਸਮਥਸ੍ਸ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚ ਭੂਮਿ. ਕਾਯਿਕਨ੍ਤਿ ਪਸਾਦਕਾਯਂ ਵਿਨਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਤੋ ਕਾਯੇ ਨਿਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਕਾਯਿਕਂ. ਚੇਤਸਿਕਨ੍ਤਿ ਅਵਿਪ੍ਪਯੋਗਵਸੇਨ ਚੇਤਸਿ ਨਿਯੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਚੇਤਸਿਕਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯਿਕਪਦੇਨ ਚੇਤਸਿਕਂ ਸੁਖਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਸੁਖਪਦੇਨ ਕਾਯਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤਥਾ ਚੇਤਸਿਕਪਦੇਨ ਕਾਯਿਕਂ ਸੁਖਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਸੁਖਪਦੇਨ ਚੇਤਸਿਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਸਾਤਨ੍ਤਿ ਮਧੁਰਂ ਸੁਮਧੁਰਂ. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਸੁਖਮੇਵ, ਨ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਨ੍ਤਿ ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇ ਜਾਤਂ. ਸਾਤਂ ਸੁਖਂ ਵੇਦਯਿਤਨ੍ਤਿ ਸਾਤਂ ਵੇਦਯਿਤਂ, ਨ ਅਸਾਤਂ ਵੇਦਯਿਤਂ. ਸੁਖਂ ਵੇਦਯਿਤਂ, ਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਯਿਤਂ. ਪਰਤੋ ਤੀਣਿ ਪਦਾਨਿ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਾਤਾ ਵੇਦਨਾ, ਨ ਅਸਾਤਾ. ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ, ਨ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਅਯਮੇਵ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ.
ਚੇਤਸਿਕਸੁਖਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਤੇ ਸੁਖਾਤਿ ਲਿਙ੍ਗਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਕਤੋ, ਤਾਨਿ ਸੁਖਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਚਤੁਕ੍ਕੇ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਠਮਚਤੁਕ੍ਕੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਵਤ੍ਥੂਨਿ ਦੁਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕਵਸੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨੀਤਿ.
ਦੁਤਿਯਚਤੁਕ੍ਕਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.