੫. ਵਿਰਾਗਕਥਾ

ਵਿਰਾਗਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੨੮. ਇਦਾਨਿ ਮਗ੍ਗਪਯੋਜਨਪਰਿਯੋਸਾਨਾਯ ਮੇਤ੍ਤਾਕਥਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਕਥਿਤਾਯ ਵਿਰਾਗਸਙ੍ਖਾਤਮਗ੍ਗਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਵਿਰਾਗਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਂ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ ਵਿਰਾਗਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ ੨੩) ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਕਾਮੇਨ ਵਿਰਾਗੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਫਲਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਠਪਿਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਤਾਵ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਕਾਮੋ ਕਥਂ ਵਿਰਾਗੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਰਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਿਰਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਾਨਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਿ. ਵਿਰਾਗੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਚ ਵਿਰਾਗੋ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗਾਰਮ੍ਮਣੋ…ਪੇ… ਵਿਰਾਗੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਚ ਵਿਰਾਗੋਤਿ ਏਵਂ ‘‘ਵਿਰਾਗਾਰਮ੍ਮਣੋ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਚਨਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਰਾਗਾਰਮ੍ਮਣੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੋ. ਵਿਰਾਗਗੋਚਰੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਿਸਯੋ. ਵਿਰਾਗੇ ਸਮੁਦਾਗਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਵਿਰਾਗੇ ਠਿਤੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਠਿਤੋ. ਵਿਰਾਗੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਅਨਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ.

ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਰਾਗਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਵਿਰਾਗੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾਜਾਤਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਜਾਤਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਵਾ ਜਾਤਾ. ਤੇ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇਵ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਰਾਗਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਰਾਗਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਹਜਾਤਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨਿ ਸਤ੍ਤ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ. ਵਿਰਾਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਰਾਗੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਵਿਰਾਗਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਰਾਗਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਵਿਰਾਗੋ ਨਾਮ, ਮਗ੍ਗਨਟ੍ਠੇਨ ਮਗ੍ਗੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕੇਕਮ੍ਪਿ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਂ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਨਾਮਂ ਲਭਤਿ. ਇਤਿ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾਪਿ ਮਗ੍ਗਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯੇਵ ਚ ਏਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨਾਤਿ ਅਟ੍ਠ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬੁਦ੍ਧਾ ਚਾਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਤੇਪਿ ਹਿ ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬੁਦ੍ਧਾ ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ ਚਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੨.੫੭) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧਾਯੇਵ. ਅਗਤਨ੍ਤਿ ਅਨਮਤਗ੍ਗੇ ਸਂਸਾਰੇ ਅਗਤਪੁਬ੍ਬਂ. ਦਿਸਨ੍ਤਿ ਸਕਲਾਯਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਅਪਦਿਸ੍ਸਤਿ ਅਭਿਸਨ੍ਦਹੀਯਤੀਤਿ ਦਿਸਾ, ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਵਾ ਪਰਮਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਅਪਦਿਸ੍ਸਤਿ ਕਥੀਯਤੀਤਿ ਦਿਸਾ, ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿ ਉਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਦਿਸਾ. ਤਂ ਦਿਸਂ. ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਯੋ ਸੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹੋ, ਸੋ ਏਤੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਗਮਨਟ੍ਠੇਨ ਮਗ੍ਗੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪੁਥੁਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਸਮਣਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਞ੍ਚ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਲਦ੍ਧਿਕਾਨਂ. ਅਗ੍ਗੋਤਿ ਤੇਸਂ ਸੇਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ. ਸੇਟ੍ਠੋਤਿ ਸੇਸਮਗ੍ਗਤੋ ਅਤਿਵਿਯ ਪਸਂਸਨੀਯੋ. ਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਮੁਖੇ ਸਾਧੁ, ਸੇਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਭਿਮੁਖੇ ਅਯਮੇਵ ਸਾਧੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਤ੍ਤਮੋਤਿ ਸੇਸਮਗ੍ਗੇ ਅਤਿਵਿਯ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣੋ. ਪਵਰੋਤਿ ਸੇਸਮਗ੍ਗਤੋ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਸਂਭਜਨੀਯੋ. ਇਤੀਤਿ ਕਾਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਸੇਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਚਤੁਰੋ ਪਦਾ;

ਵਿਰਾਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਮਾ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੨੭੩);

ਤਂ ਇਧ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਸੇਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਵਾਰੇਸੁਪਿ ਇਮਿਨਾ ਚ ਨਯੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਦਸ੍ਸਨਵਿਰਾਗੋਤਿਆਦੀਸੁ ਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਦਸ੍ਸਨਵਿਰਾਗੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਟ੍ਠਤੋ ਬਲਸ੍ਸ ਵਿਸਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਇਧ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤੋ ਬਲਂ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿਆਦਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ, ਨ ਵਿਰਾਗਸ੍ਸ. ਤਥਟ੍ਠੇਨ ਸਚ੍ਚਾਤਿ ਸਚ੍ਚਞਾਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵਾ. ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਕਿਲੇਸੇਹਿ ਮੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ. ਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਅਮਤੋਗਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਟ੍ਠੇਨ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਮਗ੍ਗਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਹਿ ਮਗ੍ਗੀਯਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗੋ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਰਾਗਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਯੇਵ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਫਲਕ੍ਖਣੇ. ਤਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਦਮਨਸਿਕਾਰਾਪਿ ਮਗ੍ਗਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ.

੨੯. ਵਿਰਾਗਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਫਲਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ‘‘ਸਹਜਾਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਚਨਾਨਿ ਇਧ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਯਂ ਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਟ੍ਠੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾਤਿ.

ਵਿਰਾਗਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.