(੨) ਯੁਗਨਦ੍ਧਵਗ੍ਗੋ

੧. ਯੁਗਨਦ੍ਧਕਥਾ

ਯੁਗਨਦ੍ਧਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧. ਇਦਾਨਿ ਮਣ੍ਡਪੇਯ੍ਯਗੁਣਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਯੁਗਨਦ੍ਧਗੁਣਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਕਥਿਤਾਯ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਯੁਗਨਦ੍ਧਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿ ਧਮ੍ਮਰਾਜੇ ਧਰਮਾਨੇਯੇਵ ਧਮ੍ਮਰਾਜਸ੍ਸ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਸਂਵਚ੍ਛਰੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਰਾਜੇ ਧਰਮਾਨੇਯੇਵ ਧਮ੍ਮਭਣ੍ਡਾਗਾਰਿਕੇਨ ਦੇਸਿਤਂ ਇਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਆਯਸ੍ਮਾਤਿ ਪਿਯਵਚਨਂ ਗਰੁਵਚਨਂ ਸਗਾਰਵਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਚਨਂ, ਆਯੁਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਆਨਨ੍ਦੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਥੇਰਸ੍ਸ ਨਾਮਂ. ਸੋ ਹਿ ਜਾਯਮਾਨੋਯੇਵ ਕੁਲੇ ਆਨਨ੍ਦਂ ਭੁਸਂ ਤੁਟ੍ਠਿਂ ਅਕਾਸਿ. ਤਸ੍ਮਾਸ੍ਸ ‘‘ਆਨਨ੍ਦੋ’’ਤਿ ਨਾਮਂ ਕਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂਨਾਮਕੇ ਨਗਰੇ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਨਗਰਸ੍ਸ ਆਰਾਮਪੋਕ੍ਖਰਣੀਆਦੀਸੁ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਕੋਸਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖਾ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਾ ਅਹੇਸੁਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਕੋਸਮ੍ਬੀਤਿ ਸਙ੍ਖਂ ਅਗਮਾਸਿ. ‘‘ਕੁਸਮ੍ਬਸ੍ਸ ਇਸਿਨੋ ਅਸ੍ਸਮਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਮਾਪਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਏਕੇ.

ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੇਤਿ ਘੋਸਿਤਸੇਟ੍ਠਿਨਾ ਕਾਰਿਤੇ ਆਰਾਮੇ. ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਞ੍ਹਿ ਤਯੋ ਸੇਟ੍ਠਿਨੋ ਅਹੇਸੁਂ ਘੋਸਿਤਸੇਟ੍ਠਿ ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੇਟ੍ਠਿ ਪਾਵਾਰਿਕਸੇਟ੍ਠੀਤਿ. ਤੇ ਤਯੋਪਿ ‘‘ਲੋਕੇ ਬੁਦ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਕਟਸਤੇਹਿ ਦਾਨੂਪਕਰਣਾਨਿ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਜੇਤਵਨਸਮੀਪੇ ਖਨ੍ਧਾਵਾਰਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥੁ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਥਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਸਤ੍ਥੁ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਅਡ੍ਢਮਾਸਮਤ੍ਤਂ ਮਹਾਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦਮੂਲੇ ਨਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਕਜਨਪਦਗਮਨਤ੍ਥਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰੇ ਖੋ ਗਹਪਤਯੋ ਤਥਾਗਤਾ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤੇ ‘‘ਦਿਨ੍ਨਾ ਨੋ ਭਗਵਤਾ ਪਟਿਞ੍ਞਾ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਅਤਿਵਿਯ ਤੁਟ੍ਠਾ ਦਸਬਲਂ ਵਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਯੋਜਨੇ ਯੋਜਨੇ ਭਗਵਤੋ ਨਿਵਾਸਤ੍ਥਂ ਵਿਹਾਰਂ ਕਾਰੇਨ੍ਤਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਕੋਸਮ੍ਬਿਂ ਪਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਆਰਾਮੇ ਮਹਨ੍ਤਂ ਧਨਪਰਿਚ੍ਚਾਗਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਵਿਹਾਰੇ ਕਾਰਾਪਯਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਘੋਸਿਤਸੇਟ੍ਠਿਨਾ ਕਾਰਿਤੋ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੋ ਨਾਮ ਅਹੋਸਿ, ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੇਟ੍ਠਿਨਾ ਕਾਰਿਤੋ ਕੁਕ੍ਕੁਟਾਰਾਮੋ ਨਾਮ, ਪਾਵਾਰਿਕਸੇਟ੍ਠਿਨਾ ਅਮ੍ਬਵਨੇ ਕਾਰਿਤੋ ਪਾਵਾਰਿਕਮ੍ਬਵਨਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ ‘‘ਘੋਸਿਤਸੇਟ੍ਠਿਨਾ ਕਾਰਿਤੇ ਆਰਾਮੇ’’ਤਿ.

ਆਵੁਸੋ ਭਿਕ੍ਖਵੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧਾ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਸਾਵਕੇ ਆਲਪਨ੍ਤਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ ਆਲਪਨ੍ਤਿ. ਸਾਵਕਾ ਪਨ ‘‘ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਸਦਿਸਾ ਮਾ ਹੋਮਾ’’ਤਿ ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ ਪਠਮਂ ਵਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਚ ਆਲਪਿਤੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਪਟਿਵਚਨਂ ਦੇਤਿ, ਸਾਵਕੇਹਿ ਆਲਪਿਤੇ ‘‘ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ.

ਯੋ ਹਿ ਕੋਚੀਤਿ ਅਨਿਯਮਵਚਨਂ. ਏਤੇਨ ਤਾਦਿਸਾਨਂ ਸਬ੍ਬਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇਤਿ ਮਮ ਸਮੀਪੇ. ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਂ. ਨਪੁਂਸਕੇ ਭਾਵੇ ਸਿਦ੍ਧਵਚਨਂ. ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਤ੍ਤਂ ਅਰਹਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਾਠਸੇਸੋ. ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗੇਹੀਤਿ ਉਪਰਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਪਟਿਪਦਾਮਗ੍ਗੇਹਿ, ਨ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇਹਿ. ‘‘ਚਤੂਹਿ ਮਗ੍ਗੇਹੀ’’ਤਿ ਵਿਸੁਞ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਰਹਤੋ ਪਠਮਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਏਕਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ, ਏਕਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋ, ਏਕਸ੍ਸ ਯੁਗਨਦ੍ਧਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੋਤਿ ਏਵਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋਪਿ ਪਟਿਪਦਾ ਮਗ੍ਗਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨਾਤਿ ਏਤੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪਟਿਪਦਾਨਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਏਕੇਨ ਵਾ, ਪਟਿਪਦਾਮਗ੍ਗੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੁਕ੍ਖਵਿਪਸ੍ਸਕਸ੍ਸ ਹਿ ਅਰਹਤੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸੇਸਮਗ੍ਗਤ੍ਤਯਮ੍ਪਿ ਸੁਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਨਾਹਿਯੇਵ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਮਗ੍ਗਾ ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਂ ਪਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਵਾ ਵਾ ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪਟਿਪਦਾਨਂ ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਪਤ੍ਤਚਤੁਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਇਤਰਏਕੇਕਮਗ੍ਗਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਹ – ‘‘ਏਤੇਸਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨਾ’’ਤਿ.

ਸਮਥਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਸਮਥਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਪਠਮਂ ਸਮਾਧਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮਗ੍ਗੋ ਸਞ੍ਜਾਯਤੀਤਿ ਪਠਮੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਮਗ੍ਗਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣਿਕਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਆਸੇਵਨਾਦੀਨਿ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਦੁਤਿਯਮਗ੍ਗਾਦਯੋ ਪਨ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੋ ਤਮੇਵ ਮਗ੍ਗਂ ‘‘ਆਸੇਵਤਿ ਭਾਵੇਤਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਞ੍ਞੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਯਾਵ ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗਾ ਕਮੇਨ ਸਬ੍ਬੇ ਸਞ੍ਞੋਜਨਾ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਨੁਸਯਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਚ ਪੁਨ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਗਤਨ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਪੁਨ ਚਪਰਨ੍ਤਿ ਪੁਨ ਚ ਅਪਰਂ ਕਾਰਣਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਸਮਥਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਪੁਰੇਚਾਰਿਕਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਮਥਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਪਠਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯੁਗਨਦ੍ਧਂ ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਯੁਗਨਦ੍ਧਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਾਵੇਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਤੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ. ਅਯਂ ਪਨ ਯਾਵਤਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਾਵਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਯਾਵਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਤਿ, ਤਾਵਤਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਥਂ? ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਿਤ੍ਵਾ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਂ…ਪੇ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਸਮ੍ਮਸਤਿ. ਏਵਂ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਯੁਗਨਦ੍ਧਂ ਭਾਵੇਤਿ ਨਾਮ.

ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਮਾਨਸਂ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਕਾਨਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੁਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸਸਞ੍ਞਿਤੇਸੁ ਓਭਾਸਾਦੀਸੁ ਦਸਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਭਨ੍ਤਤਾਵਸੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਚਿਤ੍ਤੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਕ੍ਖੇਪਸਙ੍ਖਾਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਂ, ਤੇਨ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਵਿਰੂਪਗ੍ਗਹਿਤਂ ਵਿਰੋਧਮਾਪਾਦਿਤਂ ਮਾਨਸਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਮਾਨਸਂ ਹੋਤਿ, ਤੇਨ ਵਾ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਕਾਰਣਭੂਤੇਨ ਤਮ੍ਮੂਲਕਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਮਾਨਸਂ ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਾਠੋ. ਹੋਤਿ ਸੋ ਆਵੁਸੋ ਸਮਯੋਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਤਂ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਪਟਿਬਾਹਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਕਾਲਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਂ ਪਚ੍ਚੋਤਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਸਨ੍ਨਿਸੀਦਤੀਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਸੀਦਤਿ. ਏਕੋਦਿ ਹੋਤੀਤਿ ਏਕਗ੍ਗਂ ਹੋਤਿ. ਸਮਾਧਿਯਤੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾ ਆਧਿਯਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਠਿਤਂ ਹੋਤੀਤਿ.

ਅਯਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ.

੧. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨. ਤਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸਕਥਾਯ ਤਤ੍ਥ ਜਾਤੇ ਧਮ੍ਮੇਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਾਧਿਸ੍ਮਿਂ ਜਾਤੇ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕੇ ਧਮ੍ਮੇ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦਿਨਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਮਗ੍ਗੋ. ਅਟ੍ਠਸੁ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗੇਸੁ ਏਕੇਕੋਪਿ ਹਿ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.ਆਸੇਵਤੀਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗਵਸੇਨ. ਭਾਵੇਤੀਤਿ ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ. ਬਹੁਲੀਕਰੋਤੀਤਿ ਅਨਾਗਾਮਿਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ. ਇਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਅਵਤ੍ਥਾਭੇਦੇਪਿ ਸਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਾਦੀਨਂ ਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ਸਦਿਸਮੇਵ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨਂ ਕਤਂ.

੩. ਆਲੋਕਸਞ੍ਞਾਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਪੇਯ੍ਯਾਲੇ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਾਦੀਨਿ ਚ ਝਾਨ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕਸਿਣਾਨੁਸ੍ਸਤਿਅਸੁਭਾ ਚ ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਾਸਾਦੀਨਿ ਚ ਆਨਨ੍ਤਰਿਕਸਮਾਧਿਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੮੦-੮੧) ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਚ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਾਵਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਾਸਵਸੇਨਾਤਿਆਦਿਕੇ ਸੁਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਚਤੁਕ੍ਕੇ ਪਨ ਤਰੁਣਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕਾਲੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਮਾਧਿਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

੪. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਵਾਰੇ ਪਠਮਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋਤਿਆਦਿਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਅਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋਤਿਆਦਿਨਾ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਯਮੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਜਾਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ. ਵੋਸਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਤਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਵੋਸਗ੍ਗੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਹਿ ਸਙ੍ਖਤਵੋਸਗ੍ਗਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਤੋ ‘‘ਵੋਸਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਧਮ੍ਮਾ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਨ੍ਨਤਾਯ ਅਜ੍ਝਾਸਯਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਤਿਟ੍ਠਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾ. ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿ ਹਿ ਆਲਮ੍ਬੀਯਤੀਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਟ੍ਠੇਨੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ ਪਾਲ਼ਿਯਮ੍ਪਿ ਹਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ‘‘ਆਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ, ਨਲ਼ਾਗਾਰਂ ਵਾ ਤਿਣਾਗਾਰਂ ਵਾ ਸੁਕ੍ਖਂ ਕੋਲ਼ਾਪਂ ਤੇਰੋਵਸ੍ਸਿਕਂ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਚੇਪਿ ਦਿਸਾਯ ਪੁਰਿਸੋ ਆਦਿਤ੍ਤਾਯ ਤਿਣੁਕ੍ਕਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਲਭੇਥ ਅਗ੍ਗਿ ਓਤਾਰਂ, ਲਭੇਥ ਅਗ੍ਗਿ ਆਰਮ੍ਮਣ’’ਨ੍ਤਿਆਦਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੪.੨੪੩). ਤਸ੍ਮਾ ਤਤ੍ਥ ਜਾਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵੋਸਗ੍ਗਾਰਮ੍ਮਣਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਤਿਟ੍ਠਾਭਾਵੇਨ ਹੇਤੁਭੂਤੇਨ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤੋ ਯੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਉਪਚਾਰਪ੍ਪਨਾਭੇਦੋ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਸੋ ਸਮਾਧੀਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਉਪ੍ਪਾਦਿਤੋ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯੋ ਸਮਾਧਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯੇਵ ਹਿ ਇਤਿ ਪਠਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਪਚ੍ਛਾ ਸਮਥੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੫. ਯੁਗਨਦ੍ਧਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਯਸ੍ਮਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ ਯੁਗਨਦ੍ਧਕ੍ਕਮੋ ਪੁਰਿਮਦ੍ਵਯਨਿਦ੍ਦੇਸਨਯੇਨੇਵ ਪਾਕਟੋ, ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਯੁਗਨਦ੍ਧਕ੍ਕਮੋ ਪਨ ਨ ਪਾਕਟੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਅਨੇਕਨ੍ਤਿਕਂ ਯੁਗਨਦ੍ਧਭਾਵਨਂ ਅਵਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਏਕਨ੍ਤੇਨ ਲਬ੍ਭਮਾਨਯੁਗਨਦ੍ਧਭਾਵਨਮੇਵ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਆਰਮ੍ਮਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਰਸਸੁ ਆਕਾਰੇਸੁ ਅਨ੍ਤੇ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਯੁਗਨਦ੍ਧਂ ਮੂਲਪਦੇਨ ਏਕਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਤਂ ਵਿਪ੍ਪਹਾਯ ਸੇਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ‘‘ਸੋਲ਼ਸਹੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਆਲਮ੍ਬਨਟ੍ਠੇਨ, ਆਰਮ੍ਮਣਵਸੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਗੋਚਰਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਟ੍ਠੇਪਿ ਸਤਿ ਨਿਸ੍ਸਯਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ. ਪਹਾਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਜਹਨਟ੍ਠੇਨ. ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਹਾਨੇਪਿ ਸਤਿ ਪੁਨ ਅਨਾਦਿਯਨੇਨ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਟ੍ਠੇਨ. ਵੁਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਉਗ੍ਗਮਨਟ੍ਠੇਨ. ਵਿਵਟ੍ਟਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਉਗ੍ਗਮਨੇਪਿ ਸਤਿ ਅਪੁਨਰਾਵਟ੍ਟਨੇਨ ਨਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ. ਸਨ੍ਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤਟ੍ਠੇਨ. ਪਣੀਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤਟ੍ਠੇਪਿ ਸਤਿ ਉਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ, ਅਤਪ੍ਪਕਟ੍ਠੇਨ ਵਾ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਬਨ੍ਧਨਾਪਗਤਟ੍ਠੇਨ. ਅਨਾਸਵਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਬਨ੍ਧਨਮੋਕ੍ਖੇਪਿ ਸਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾਸਵਵਿਰਹਿਤਟ੍ਠੇਨ. ਤਰਣਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਨੋਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਪਿਲਵਨਟ੍ਠੇਨ, ਅਤਿਕ੍ਕਮਨਟ੍ਠੇਨ ਵਾ. ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਮਿਤ੍ਤਵਿਰਹਿਤਟ੍ਠੇਨ. ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਣਿਧਿਵਿਰਹਿਤਟ੍ਠੇਨ. ਸੁਞ੍ਞਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਭਿਨਿਵੇਸਵਿਰਹਿਤਟ੍ਠੇਨ. ਏਕਰਸਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਏਕਕਿਚ੍ਚਟ੍ਠੇਨ. ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨਟ੍ਠੇਨ. ਯੁਗਨਦ੍ਧਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਯੁਗਲਕਟ੍ਠੇਨ.

ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਪਜਹਤੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਪਜਹਤੋਤਿ ਯੋਗਿਨੋ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਪ੍ਪਹਾਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਰੋਧੋ ਚੇਤ੍ਥ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਸਮਥੋ ਚੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਤਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਲੀਨਪਕ੍ਖਿਕਤ੍ਤਾ ਸਮਥਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚੇ ਸਮਥਂ ਅਤਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਕ੍ਖਿਕਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਥੋ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਕੋਸਜ੍ਜਪਾਤਂ ਨ ਕਰੋਤਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸਮਥਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਾਤਂ ਨ ਕਰੋਤਿ. ਸਮਥੋ ਸਮਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਪਾਤਤੋ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸਮਂ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਸਮਥਂ ਕੋਸਜ੍ਜਪਾਤਤੋ ਰਕ੍ਖਤਿ. ਏਵਮਿਮੇ ਉਭੋ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਕਿਚ੍ਚੇਨ ਏਕਕਿਚ੍ਚਾ, ਸਮਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਕਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਯੁਗਨਦ੍ਧਤ੍ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਵਿਪਸ੍ਸਨਾਕ੍ਖਣੇ ਯੁਗਨਦ੍ਧਤ੍ਤਾਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਪਹਾਨਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੁਟ੍ਠਾਨਵਿਵਟ੍ਟਨਕਰਣਾਨਂ ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਕਲਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਸਹਗਤਕਿਲੇਸਾ ਚ ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਹਗਤਕਿਲੇਸਾ ਚ ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਸੇਸਾਨਂ ਨ ਤਥਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਟਿਪਕ੍ਖਧਮ੍ਮਮਤ੍ਤਦਸ੍ਸਨਵਸੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾਵਿਜ੍ਜਾ ਏਵ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ. ਵਿਵਟ੍ਟਤੋਤਿ ਨਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ.

ਸਮਾਧਿ ਕਾਮਾਸਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਪਟਿਪਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਰਾਗਵਿਰਾਗਾਤਿ ਰਾਗਸ੍ਸ ਵਿਰਾਗੋ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ ਏਤਿਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ, ‘‘ਰਾਗਵਿਰਾਗਤੋ’’ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ ਵਾ. ਤਥਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ. ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ. ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਞਾ. ਤਰਤੋਤਿ ਤਰਨ੍ਤਸ੍ਸ. ਸਬ੍ਬਪਣਿਧੀਹੀਤਿ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਪਣਿਧੀਹਿ, ਸਬ੍ਬਪਤ੍ਥਨਾਹਿ ਵਾ. ਏਵਂ ਚੁਦ੍ਦਸ ਆਕਾਰੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਏਕਰਸਟ੍ਠਞ੍ਚ ਅਨਤਿਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠਞ੍ਚ ਅਵਿਭਜਿਤ੍ਵਾਵ ਇਮੇਹਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿ ਆਹ. ਕਸ੍ਮਾ? ਤੇਸਂ ਚੁਦ੍ਦਸਨ੍ਨਂ ਆਕਾਰਾਨਂ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਅਵਸਾਨੇ ‘‘ਏਕਰਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਯੁਗਨਦ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨਾਤਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਤੇ ਦ੍ਵੇਪਿ ਆਕਾਰਾ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਸੋਲ਼ਸਹੀ’’ਤਿ ਆਹ. ਯੁਗਨਦ੍ਧਟ੍ਠੋ ਪਨ ਉਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਨ ਭਣਿਤੋਯੇਵਾਤਿ.

੨. ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਾਰਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੬. ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਾਰੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਓਭਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਠਿਤਸ੍ਸ ਤੀਹਿ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਹਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇਸੁ ਪਰਿਪਾਕਗਤੇਸੁ ਤਦਙ੍ਗਵਸੇਨ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਾ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਾ ਮਨਸਿਕਾਰਕ੍ਖਣੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਪਕਤਿਯਾਵ ਓਭਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਓਭਾਸੋ ਕਥਿਤੋ. ਅਕੁਸਲੋ ਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਓਭਾਸੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ‘‘ਨ ਚ ਵਤ ਮੇ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਏਵਰੂਪੋ ਓਭਾਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬੋ, ਅਦ੍ਧਾ ਮਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ, ਫਲਂ ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਅਮਗ੍ਗਂਯੇਵ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ, ਅਫਲਮੇਵ ‘‘ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਮਗ੍ਗਂ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ, ਅਫਲਂ ‘‘ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿ ਉਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਖੇਪਮਾਪਨ੍ਨੋ ਵਾ ਓਭਾਸਮੇਵ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਮਞ੍ਞਨਾਹਿ ਮਞ੍ਞਮਾਨੋ ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਪਨਾਯਂ ਓਭਾਸੋ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਟ੍ਠਾਨਮਤ੍ਤਮੇਵ ਓਭਾਸੇਨ੍ਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਅਨ੍ਤੋਗਬ੍ਭਂ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਬਹਿਗਬ੍ਭਮ੍ਪਿ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਕਲਵਿਹਾਰਂ, ਗਾਵੁਤਂ ਅਡ੍ਢਯੋਜਨਂ ਯੋਜਨਂ ਦ੍ਵਿਯੋਜਨਂ…ਪੇ… ਕਸ੍ਸਚਿ ਪਥਵਿਤਲਤੋ ਯਾਵ ਅਕਨਿਟ੍ਠਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ ਏਕਾਲੋਕਂ ਕੁਰੁਮਾਨੋ. ਭਗਵਤੋ ਪਨ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਂ ਓਭਾਸੇਨ੍ਤੋ ਉਦਪਾਦਿ. ਅਯਞ੍ਹਿ ਓਭਾਸੋ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇਪਿ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਤਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਓਭਾਸੇਨ੍ਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

ਓਭਾਸੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਓਭਾਸਂ ਆਵਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਯਂ ਓਭਾਸੋ ਮਗ੍ਗਧਮ੍ਮੋ ਫਲਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਾ ਤਂ ਤਂ ਓਭਾਸਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ. ਤਤੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਓਭਾਸਤੋ ਧਮ੍ਮੋਤਿ ਆਵਜ੍ਜਨਕਰਣਤੋ ਵਾ ਯੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਵਿਕ੍ਖੇਪੋ, ਸੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋਤਿ ਤੇਨ ਏਵਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਵਿਰੋਧਿਤਚਿਤ੍ਤੋ, ਤੇਨ ਵਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਕਾਰਣਭੂਤੇਨ ਤਮ੍ਮੂਲਕਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਰੋਧਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿਂ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਵਾ ਤਮ੍ਮੂਲਕਕਿਲੇਸੇਸੁ ਵਾ ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਵਿਗ੍ਗਹਿਤਮਾਨਸੋ’’ਤਿ ਏਵਂ ਇਤਿ-ਸਦ੍ਦੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਹੋਤਿ ਸੋ ਸਮਯੋਤਿ ਏਵਂ ਅਸ੍ਸਾਦਵਸੇਨ ਉਪਕ੍ਕਿਲਿਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਯੋਗਿਨੋ ਸਚੇ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਨਾਮ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਾ, ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ, ਇਮਾਨਿ ਚ ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨਾਯਮੋਭਾਸੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਲੋਕਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ ਮਗ੍ਗਾਮਗ੍ਗਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਠਤ੍ਵਾ ਸਾਧੁਕਂ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਸਮਯੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਪਨ ‘‘ਮਗ੍ਗਫਲਪ੍ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਅਧਿਮਾਨਿਕੋ ਹੋਤਿ.

ਯਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਂ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਗੋਚਰਜ੍ਝਤ੍ਤੇਯੇਵ. ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਯੋਗਾਵਚਰਸ੍ਸ ਰੂਪਾਰੂਪਧਮ੍ਮੇ ਤੁਲਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤੀਰਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਇਨ੍ਦਵਜਿਰਮਿਵ ਅਵਿਹਤਵੇਗਂ ਤਿਖਿਣਂ ਸੂਰਮਤਿਵਿਸਦਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਪੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਖੁਦ੍ਦਿਕਾ ਪੀਤਿ, ਖਣਿਕਾ ਪੀਤਿ, ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਕਾ ਪੀਤਿ, ਉਬ੍ਬੇਗਾ ਪੀਤਿ, ਫਰਣਾ ਪੀਤੀਤਿ ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਪੀਤਿ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਪੂਰਯਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਨੇਵ ਦਰਥੋ, ਨ ਗਾਰਵਤਾ, ਨ ਕਕ੍ਖਲ਼ਤਾ, ਨ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ, ਨ ਗੇਲਞ੍ਞਤਾ, ਨ ਵਙ੍ਕਤਾ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਨਿ ਲਹੂਨਿ ਮੁਦੂਨਿ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਾਨਿ ਪਗੁਣਾਨਿ ਸੁਵਿਸਦਾਨਿ ਉਜੁਕਾਨਿਯੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਇਮੇਹਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾਦੀਹਿ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤਕਾਯਚਿਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਮਾਨੁਸਿਂ ਨਾਮ ਰਤਿਂ ਅਨੁਭਵਤਿ. ਯਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਂ ਪਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ;

ਅਮਾਨੁਸੀ ਰਤੀ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਪਸ੍ਸਤੋ.

‘‘ਯਤੋ ਯਤੋ ਸਮ੍ਮਸਤਿ, ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ;

ਲਭਤੀ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ, ਅਮਤਂ ਤਂ ਵਿਜਾਨਤ’’ਨ੍ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੩੭੩-੪) –

ਏਵਮਸ੍ਸ ਇਮਂ ਅਮਾਨੁਸਿਂ ਰਤਿਂ ਸਾਧਯਮਾਨਾ ਲਹੁਤਾਦੀਹਿ ਸਹਿਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੁਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸਕਲਸਰੀਰਂ ਅਭਿਸਨ੍ਦਯਮਾਨਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਸੁਖਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਅਤਿਸਯਪਸਾਦਭੂਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਧਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਪਗ੍ਗਹੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਸਿਥਿਲਮਨਚ੍ਚਾਰਦ੍ਧਂ ਸੁਪਗ੍ਗਹਿਤਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਵੀਰਿਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਨਿਖਾਤਾ ਅਚਲਾ ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਸਦਿਸਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਯਂ ਯਂ ਠਾਨਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਤਿ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ, ਤਂ ਤਂ ਠਾਨਮਸ੍ਸ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨੋ ਪਰਲੋਕੋ ਵਿਯ ਸਤਿਯਾ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੭੩੪).

ਉਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾ ਚੇਵ ਆਵਜ੍ਜਨੁਪੇਕ੍ਖਾ ਚ. ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭੂਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾਪਿ ਬਲਵਤੀ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਮਨੋਦ੍ਵਾਰੇ ਆਵਜ੍ਜਨੁਪੇਕ੍ਖਾਪਿ. ਸਾ ਹਿਸ੍ਸ ਤਂ ਤਂ ਠਾਨਂ ਆਵਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਇਨ੍ਦਵਜਿਰਮਿਵ ਪਤ੍ਤਪੁਟੇ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਤ੍ਤਨਾਰਾਚੋ ਵਿਯ ਚ ਸੂਰਾ ਤਿਖਿਣਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਵਹਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੭੩੪) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ‘‘ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਆਚਰਿਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣੇ ਹਿ ਗਯ੍ਹਮਾਨੇ ‘‘ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਞਾਣਸ੍ਸ ਆਗਤਤ੍ਤਾ ਪੁਨਰੁਤ੍ਤਿਦੋਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਵਣ੍ਣਨਾਯਞ੍ਚ ‘‘ਸਙ੍ਖਾਰੁਪੇਕ੍ਖਾਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪੇਕ੍ਖਾਨਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕੀਭਾਵੋ. ਪਞ੍ਞਾ ਏਵ ਹਿ ਸਾ, ਕਿਚ੍ਚਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਨ੍ਨਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਤਤ੍ਰਮਜ੍ਝਤ੍ਤੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾਯ ਪੁਨਰੁਤ੍ਤਿਦੋਸੋ ਚ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਵਣ੍ਣਨਾਯ ਚ ਸਮੇਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਪਞ੍ਚਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ‘‘ਞਾਣਂ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਪਗ੍ਗਹੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਿ, ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਨ ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ, ਯੁਗਨਦ੍ਧਵਸੇਨਾਪਿ ਚ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਮੇਵ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਮਪ੍ਪਵਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ ਪੁਨ ਸਮਾਧਾਨੇ ਬ੍ਯਾਪਾਰਪ੍ਪਹਾਨਕਰਣੇਨ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਏਵਂ ਓਭਾਸਾਦਿਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਲਯਂ ਕੁਰੁਮਾਨਾ ਸੁਖੁਮਾ ਸਨ੍ਤਾਕਾਰਾ ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯਾ ਕਿਲੇਸੋਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤੁਮ੍ਪਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਓਭਾਸੇ, ਏਵਂ ਏਤੇਸੁਪਿ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ‘‘ਨ ਚ ਵਤ ਮੇ ਇਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਏਵਰੂਪਂ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ, ਏਵਰੂਪਾ ਪੀਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਸੁਖਂ ਅਧਿਮੋਕ੍ਖੋ ਪਗ੍ਗਹੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਾ, ਅਦ੍ਧਾ ਮਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹਿ, ਫਲਂ ਪਤ੍ਤੋਮ੍ਹੀ’’ਤਿ ਅਮਗ੍ਗਮੇਵ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ, ਅਫਲਮੇਵ ‘‘ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਮਗ੍ਗਂ ‘‘ਮਗ੍ਗੋ’’ਤਿ, ਅਫਲਞ੍ਚ ‘‘ਫਲ’’ਨ੍ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵੀਥਿ ਉਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਮੂਲਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਨਿਕਨ੍ਤਿਮੇਵ ਅਸ੍ਸਾਦੇਨ੍ਤੋ ਨਿਸੀਦਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਓਭਾਸਾਦਯੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੁਤਾਯ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਕੁਸਲਤ੍ਤਾ. ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਪਨ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੋ ਚੇਵ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੁ ਚ. ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨੇਵ ਚੇਤੇ ਦਸ, ਗਾਹਵਸੇਨ ਪਨ ਸਮਤਿਂਸ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ? ‘‘ਮਮ ਓਭਾਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਹਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗ੍ਗਾਹੋ ਹੋਤਿ, ‘‘ਮਨਾਪੋ ਵਤ ਓਭਾਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਗਣ੍ਹਤੋ ਮਾਨਗ੍ਗਾਹੋ, ਓਭਾਸਂ ਅਸ੍ਸਾਦਯਤੋ ਤਣ੍ਹਾਗ੍ਗਾਹੋ. ਇਤਿ ਓਭਾਸੇ ਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਤਯੋ ਗਾਹਾ. ਤਥਾ ਸੇਸੇਸੁਪੀਤਿ ਏਵਂ ਗਾਹਵਸੇਨ ਸਮਤਿਂਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ, ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋਤਿ ਵਾਰੇਸੁਪਿ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਕੇਕਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਹੇਤ੍ਥ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨੁਪਕ੍ਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ, ਨ ਏਕਸ੍ਸੇਵ.

ਤੀਸੁ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸੁ. ਏਵਂ ਅਭੇਦਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਭੇਦਵਸੇਨ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਜਰਾਮਰਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਨ੍ਤਿ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ.

੭. ਯਸ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਮਤਿਂਸਾਯ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਵਸੇਨ ਅਕੁਸਲੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਓਭਾਸਾਦੀਸੁ ਵਿਕਮ੍ਪਤਿ, ਓਭਾਸਾਦੀਸੁ ਏਕੇਕਂ ‘‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਓਭਾਸੇ ਚੇਵ ਞਾਣੇ ਚਾਤਿਆਦਿਗਾਥਾਦ੍ਵਯਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਓਭਾਸਾਦਿਕੇ ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਨਾਨਾਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਵਿਵਿਧਾ ਕਮ੍ਪਤਿ ਵੇਧਤਿ. ਯੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਵੇਧਤੀਤਿ ਯੇਹਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸੁਖੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨਾਕਿਲੇਸਵਸੇਨ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਨ ਵੇਧਤਿ ਕਮ੍ਪਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਸੁਖੇ ਚੇਵ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਵਿਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਜ੍ਜਨਾਯ ਚੇਵਾਤਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਆਵਜ੍ਜਨਾਯ ਚੇਵ ਵਿਕਮ੍ਪਤਿ, ਆਵਜ੍ਜਨੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਚੇਵ ਵਿਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੭੩੬) ਪਨ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾਵਜ੍ਜਨਾਯਞ੍ਚਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਚਾਤਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਯ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਚ ਵਿਕਮ੍ਪਤਿ, ਨਿਕਨ੍ਤਿਯਾ ਚ ਵਿਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਨਂ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਹੇਟ੍ਠਾ ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਚ ਉਭਯਥਾ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਚ ਏਕੇਕਿਸ੍ਸਾਯੇਵ ਆਵਜ੍ਜਨੁਪੇਕ੍ਖਾਯ ਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਏਕੇਕਾਯੇਵ ਅਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਨਤ੍ਤਾ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭਾਵੀਯਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਕੁਸਲੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਬੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਓਭਾਸਾਦੀਸੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ ਓਭਾਸੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਸੋ ਖੋ ਪਨਾਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਸਙ੍ਖਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਖਯਧਮ੍ਮੋ ਵਯਧਮ੍ਮੋ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮੋ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਇਤਿ ਵਾ ਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਤਿ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਪਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ਸਚੇ ਓਭਾਸੋ ਅਤ੍ਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯ. ਅਨਤ੍ਤਾਵ ਪਨਾਯਂ ‘‘ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਗਹਿਤੋ. ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਉਗ੍ਘਾਟੇਤਿ. ਸਚੇ ਓਭਾਸੋ ਨਿਚ੍ਚੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ‘‘ਨਿਚ੍ਚੋ’’ਤਿ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯ. ਅਨਿਚ੍ਚੋਵ ਪਨਾਯਂ ‘‘ਨਿਚ੍ਚੋ’’ਤਿ ਗਹਿਤੋ. ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਅਨਿਚ੍ਚੋਤਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਮਾਨਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਟੇਤਿ. ਸਚੇ ਓਭਾਸੋ ਸੁਖੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ‘‘ਸੁਖੋ’’ਤਿ ਗਹੇਤੁਂ ਵਟ੍ਟੇਯ੍ਯ. ਦੁਕ੍ਖੋਵ ਪਨਾਯਂ ‘‘ਸੁਖੋ’’ਤਿ ਗਹਿਤੋ. ਤਸ੍ਮਾਯਂ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਪਟਿਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖੋਤਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਓਭਾਸੇ, ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ.

ਏਵਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਓਭਾਸਂ ‘‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਨਿਕਨ੍ਤਿਂ ‘‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਓਭਾਸਾਦੀਸੁ ਨ ਕਮ੍ਪਤਿ ਨ ਵੇਧਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਮਤ੍ਥਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਇਮਾਨਿ ਦਸ ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਦਸ ਠਾਨਾਨੀਤਿ ਓਭਾਸਾਦੀਨਿ. ਪਞ੍ਞਾ ਯਸ੍ਸ ਪਰਿਚ੍ਚਿਤਾਤਿ ਯਸ੍ਸ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਵਿਮੁਤ੍ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਚਿਤਾਨਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਫੁਟ੍ਠਾਨਿ ਪਰਿਭਾਵਿਤਾਨਿ. ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਸਲੋ ਹੋਤੀਤਿ ਸੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਚਿਤਦਸਟ੍ਠਾਨੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਸ੍ਸ ਯਥਾਸਭਾਵਪਟਿਵੇਧੇਨ ਛੇਕੋ ਹੋਤਿ. ਨ ਚ ਸਮ੍ਮੋਹ ਗਚ੍ਛਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਸਲਤ੍ਤਾਯੇਵ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠੁਗ੍ਘਾਟਵਸੇਨ ਸਮ੍ਮੋਹਞ੍ਚ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ.

ਇਦਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਵਿਧਿਂ ਅਪਰੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਚੇਵ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿਆਦਿਗਾਥਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਓਭਾਸਾਦੀਸੁ ਵਿਕ੍ਖੇਪਞ੍ਚ ਅਵਸੇਸਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਮਜ੍ਝਿਮਪਞ੍ਞੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪਮੇਵ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਨਾਵਸੇਸਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ, ਸੋ ਅਧਿਮਾਨਿਕੋ ਹੋਤਿ. ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾਪਿ ਤਂ ਅਧਿਮਾਨਂ ਪਹਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਆਰਭਤਿ. ਅਤਿਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੋ ਨ ਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਨ ਚਾਵਸੇਸਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਂ. ਵਿਕ੍ਖਿਪ੍ਪਤਿ ਚੇਵਾਤਿ ਤੇਸੁ ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਧਚ੍ਚਸਙ੍ਖਾਤਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਞ੍ਚੇਵ ਪਾਪੁਣੀਯਤਿ. ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ ਚਾਤਿ ਤਣ੍ਹਾਮਾਨਦਿਟ੍ਠਿਕਿਲੇਸੇਹਿ ਕਿਲੇਸੀਯਤਿ ਚ, ਉਪਤਾਪੀਯਤਿ ਵਿਬਾਧੀਯਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਵਤਿ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾ ਕਿਲੇਸੇਸੁਯੇਵ ਠਾਨਤੋ ਪਟਿਪਕ੍ਖਾਵਿਹਤਤ੍ਤਾ ਚਵਤਿ, ਪਰਿਪਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਨ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਪਞ੍ਞੋ ਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਨ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾ ਪਰਿਹਾਯਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਿਮਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਧਿਮਾਨਿਕਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਰਮ੍ਭਾਭਾਵੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਪਰਿਹਾਯਤਿ, ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਨ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੋਪਿ ਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਨ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ. ਭਾਵਨਾ ਨ ਪਰਿਹਾਯਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਵਿਕ੍ਖੇਪੇ ਤਂ ਅਧਿਮਾਨਵਿਕ੍ਖੇਪਂ ਪਹਾਯ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਰਮ੍ਭਸਬ੍ਭਾਵੇਨ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭਾਵਨਾ ਨ ਪਰਿਹਾਯਤਿ, ਪਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਚ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਅਤਿਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਨ ਚ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ. ਨ ਚਵਤਿ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਤਿ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾ ਨ ਚਵਤਿ, ਵਿਕ੍ਖੇਪਕਿਲੇਸਾਭਾਵੇਨ ਯਥਾਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਠਾਨੇਹੀਤਿਆਦੀਸੁ ਇਦਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਹੇਤੁਭੂਤੇਹਿ, ਕਰਣਭੂਤੇਹਿ ਵਾ ਓਭਾਸਾਦਿਕੇ ਦਸ ਠਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਚ ਵਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਚ ਵਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਮਾਨਸਂ ਵਿਕ੍ਖੇਪਕਿਲੇਸੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਿਰਹਿਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਕੁਸਲੋ ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਮਨ੍ਦਪਞ੍ਞਾਦੀਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਯੋਗਾਵਚਰਾਨਂ ਮਾਨਸਂ ਏਵਞ੍ਚ ਏਵਞ੍ਚ ਹੋਤੀਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤੋ ਅਤ੍ਥਵਣ੍ਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਙ੍ਖੇਪੋਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਵਿਕ੍ਖੇਪਸ੍ਸ ਚੇਵ ਕਿਲੇਸਾਨਞ੍ਚ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਲੀਨਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਵਿਕ੍ਖੇਪੋਤਿ ‘‘ਵਿਕ੍ਖਿਪਤਿ ਨ ਕਿਲਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤਵਿਕ੍ਖੇਪਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦ੍ਧਤਭਾਵੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.

ਯੁਗਨਦ੍ਧਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੨. ਸਚ੍ਚਕਥਾ

ਸਚ੍ਚਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੮. ਇਦਾਨਿ ਯੁਗਨਦ੍ਧਗੁਣਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਟ੍ਠਂ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਵਿਸੇਸਂ ਸਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਾਦਿਵਿਧਾਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਕਥਿਤਾਯ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਸਚ੍ਚਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤਾਵ ਤਥਾਨੀਤਿ ਯਥਾਸਭਾਵਵਸੇਨ ਤਚ੍ਛਾਨਿ. ਯਥਾਸਭਾਵਭੂਤਾਨੇਵ ਹਿ ਧਮ੍ਮਜਾਤਾਨਿ ਸਚ੍ਚਟ੍ਠੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਿ. ਸਚ੍ਚਟ੍ਠੋ ਪਠਮਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਵਿਤਥਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸਭਾਵੇ ਵਿਪਰਿਯਾਯਵਿਰਹਿਤਾਨਿ. ਨ ਹਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਸਚ੍ਚਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਨਞ੍ਞਥਾਨੀਤਿ ਅਞ੍ਞਸਭਾਵਵਿਰਹਿਤਾਨਿ. ਨ ਹਿ ਅਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਮੇਤਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਤਂ ਯਥਾਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਤਥਂ. ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਵੁਤ੍ਤਸਭਾਵੇ ਵਿਪਰਿਯਾਯਾਭਾਵਤੋ ਅਵਿਤਥਂ. ਨ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਦੁਕ੍ਖਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਸਭਾਵਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਞ੍ਞਥਂ. ਨ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮੁਦਯਾਦਿਸਭਾਵਂ ਹੋਤਿ. ਸਮੁਦਯਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

੧. ਪਠਮਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਥਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਯਥਾਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ. ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠਾਦਯੋ ਞਾਣਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯੇਵ.

੯. ਏਕਪ੍ਪਟਿਵੇਧਾਨੀਤਿ ਏਕੇਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋ, ਏਕਤੋ ਵਾ ਪਟਿਵੇਧੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਏਕਪ੍ਪਟਿਵੇਧਾਨਿ. ਅਨਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਤ੍ਤਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੬੭) – ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵੇਦਕਕਾਰਕਨਿਬ੍ਬੁਤਗਮਕਾਭਾਵਤੋ ਸੁਞ੍ਞਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤੇਨੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਹਿ, ਨ ਕੋਚਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ, ਕਾਰਕੋ ਨ, ਕਿਰਿਯਾਵ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿ, ਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਪੁਮਾ, ਮਗ੍ਗਮਤ੍ਥਿ, ਗਮਕੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੬੭);

ਅਥ ਵਾ –

‘‘ਧੁਵਸੁਭਸੁਖਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਂ, ਪੁਰਿਮਦ੍ਵਯਮਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਮਮਤਪਦਂ;

ਧੁਵਸੁਖਅਤ੍ਤਵਿਰਹਿਤੋ, ਮਗ੍ਗੋ ਇਤਿ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਤੇਸੂ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੬੭);

ਸਚ੍ਚਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਵਿਸਂਵਾਦਕਟ੍ਠੇਨ. ਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ. ਏਕਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਤਥਟ੍ਠਾਦਿਨਾ ਏਕੇਕੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਏਕਗਣਨਂ ਗਤਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਂ ਏਕਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਂ ਏਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਕੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਬਹੁਤ੍ਤੇਪਿ ਏਕਤ੍ਤਮਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਏਕਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਏਕਤ੍ਤਂ ਏਕੇਨ ਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤੇਕਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਵਤ੍ਥਿਤਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਏਕੇਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਤਥਟ੍ਠਾਦਿਤਂਤਂਏਕਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਕਥਂ? ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਥਟ੍ਠਾਦਿਕੇ ਏਕਤ੍ਤੇ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੇ ਸੇਸਸਚ੍ਚਾਨਮ੍ਪਿ ਤਥਟ੍ਠਾਦਿਕਂ ਏਕਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤੇਕਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਵਤ੍ਥਿਤਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਵੁਟ੍ਠਾਨਕਾਲੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਾ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਸੇਸਖਨ੍ਧਾਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਦਿਟ੍ਠਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮਿਦਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋ ਤਥਟ੍ਠੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠਾਦਿਕੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਅਤ੍ਥੋ ਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਤਥਟ੍ਠੋ. ਸੇਸਸਚ੍ਚੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸੋਯੇਵ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਅਨਤ੍ਤਟ੍ਠੋ. ਵੁਤ੍ਤਸਭਾਵੇ ਅਵਿਸਂਵਾਦਕਤੋ ਸਚ੍ਚਟ੍ਠੋ. ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਤੋ ਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੦. ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਾ ਗਹਿਤਾ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਤੀਣਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨਿ ਚੇਵ ਅਨਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਚ. ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ, ਤਂ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਤਾਨਿਯੇਵ ਤੀਣਿ ਗਹਿਤਾਨਿ. ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਅਨਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਤੇਹਿ ਤੀਹਿ ਸਹ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਹਿ ਅਨਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਤਂ ਤਥਨ੍ਤਿ ਤਂ ਸਚ੍ਚਚਤੁਕ੍ਕਂ ਸਭਾਵਭੂਤਂ. ਤਂ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਤਦੇਵ ਸਚ੍ਚਚਤੁਕ੍ਕਂ ਯਥਾਸਭਾਵੇ ਅਵਿਸਂਵਾਦਕਂ. ਨਵਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੩; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੪੬) ਵਚਨਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਟ੍ਠੇਨ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਟ੍ਠੇ, ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਟ੍ਠੇ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਟ੍ਠੇ, ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਟ੍ਠੇ ਆਵੇਨਿਕੇਪਿ ਇਧ ਚਤੂਸੁਪਿ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞਟ੍ਠੇਨ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਨਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਪਹਾਨਟ੍ਠੇਨ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਭਾਵਨਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਭਾਵਨਟ੍ਠੇਨ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨਵਹਾਕਾਰੇਹਿ ਤਥਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.

੧੧. ਦ੍ਵਾਦਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿਆਦੀਸੁ ਤਥਟ੍ਠਾਦਯੋ ਞਾਣਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ. ਏਤੇਸਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

੧੨. ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਕਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀਤਿਆਦੀਸੁ ਉਪਰਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ ਛ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਅਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚਾਤਿ ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਵਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨ ਵਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੪੭-੪੮) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਮਿਤਿ ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਅਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਮਿਤਿ ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ. ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਨ ਨ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਸਙ੍ਖਤਂ. ਨ ਚ ਸਙ੍ਖਤਂ ਵਿਨਾ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਨਪਿ ਲਕ੍ਖਣਂ ਵਿਨਾ ਸਙ੍ਖਤਂ. ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਨ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ.

ਪੁਨ ਤਦੇਵ ਲਕ੍ਖਣਦ੍ਵਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਛ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀਤਿ ਆਹ. ਸਙ੍ਖਤਾਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਨਂ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਕਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਤਾਨਿ. ਉਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਜਾਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਜਾਨੀਯਤਿ. ਵਯੋਤਿ ਭਙ੍ਗੋ. ਠਿਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ ਜਰਾ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਖਤਸਚ੍ਚਾਨਂ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਨ ਉਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ, ਜਰਾਯ ਭਙ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਙ੍ਖਤਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਙ੍ਖਤਵਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਜਰਾਭਙ੍ਗਾ ਸਚ੍ਚਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ, ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਜਰਾਭਙ੍ਗਾ ਨ ਸਚ੍ਚਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਙ੍ਖਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਤਾਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਸ੍ਸ ਖਣੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਉਪ੍ਪਾਦੇ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਖਤਾਪਿ ਜਰਾਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਸ੍ਸ ਖਣੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਤਾਪਿ ਜਰਾਪਿ ਭਙ੍ਗਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਸ੍ਸ ਖਣੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਖਨ੍ਧਕਵਗ੍ਗਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩.੩੭-੩੮) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਸ੍ਸ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਸਯਮੇਵ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਖਤਂ. ਠਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਠਿਤਸ੍ਸ, ਨ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪੁਨ ਤਦੇਵ ਲਕ੍ਖਣਦ੍ਵਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀਤਿ ਆਹ.

ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਕਤਿ ਕੁਸਲਾਤਿਆਦੀਸੁ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਚਤੂਸੁ ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਹਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਲਕ੍ਖਣੇਨ ਨ ਬ੍ਯਾਕਤਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਨਿ. ਸਿਯਾ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਾਨਂ ਵਸੇਨ ਕੁਸਲਮ੍ਪਿ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਸਿਯਾ ਅਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾਕੁਸਲਵਸੇਨ. ਸਿਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਨਂ ਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ. ਸਿਯਾ ਤੀਣਿ ਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿਆਦੀਸੁ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਗਣਿਤਾਨਿ. ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨਾਤਿ ਅਕੁਸਲਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਨਿਰੋਧਮਗ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ. ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਅਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਹਂ ਅਵਸੇਸਂ ਅਕੁਸਲਂ. ਅਕੁਸਲਟ੍ਠੇਨ ਦ੍ਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਏਕਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਕੁਸਲਟ੍ਠੇਨ ਏਕਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਅਕੁਸਲਸਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਸਚ੍ਚਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਸਚ੍ਚੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਅਕੁਸਲਸਚ੍ਚਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਤੇਭੂਮਕਂ ਕੁਸਲਂ. ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਦੁਕ੍ਖਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਨਿ ਕੁਸਲਟ੍ਠੇਨ ਏਕਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਕੁਸਲਸਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਏਕਂ ਕੁਸਲਸਚ੍ਚਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਤੇਭੂਮਕਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾ ਰੂਪਞ੍ਚ. ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਟ੍ਠੇਨ ਏਕਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਏਕਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਏਕਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸਚ੍ਚਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਤੀਣਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਏਕਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਾਨਿ ਏਕੇਨ ਅਕੁਸਲਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਭੂਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ. ਏਕਂ ਸਚ੍ਚਂ ਤੀਹਿ ਸਚ੍ਚੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਵਿਸੁਂ ਅਕੁਸਲਕੁਸਲਅਬ੍ਯਾਕਤਭੂਤੇਹਿ ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਕੁਸਲਟ੍ਠੇਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਦੁਕ੍ਖਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਨਿ ਕੁਸਲਟ੍ਠੇਨ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਨ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ. ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਟ੍ਠੇਨ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਨ ਅਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ.

੨. ਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਾਲ਼ਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩. ਪੁਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਕਾਮੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿਆਦਿਕਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਬੋਧਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਮ੍ਬੋਧਿਤੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ. ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸ੍ਸ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋਤਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਭੂਤਸ੍ਸੇਵ. ਏਤਦਹੋਸੀਤਿ ਬੋਧਿਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਏਤਂ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਿਤਂ ਅਹੋਸਿ. ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੀਯਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਆਦੀਨਵੋਤਿ ਦੋਸੋ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਅਪਗਮਨਂ. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਸੁਖਯਤੀਤਿ ਸੁਖਂ, ਯਸ੍ਸੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਸੁਖਿਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਯੋਗਤੋ ਸੋਭਨਂ ਮਨੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਮਨੋ, ਸੁਮਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਸੁਖਮੇਵ ਪੀਤਿਯੋਗਤੋ ਵਿਸੇਸਿਤਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਧੁਵਂ. ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਵਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜਰਾਭਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਪਕਤਿਕਂ. ਏਤੇਨ ਅਨਤ੍ਤਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਯੋਤਿ ਛਨ੍ਦਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਰਾਗਸ੍ਸ ਸਂਵਰਣਂ, ਨ ਵਣ੍ਣਰਾਗਸ੍ਸ. ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਪਜਹਨਂ.

ਯਾਵਕੀਵਞ੍ਚਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਾਵ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ…ਪੇ… ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਾਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸਿਂ ਨ ਅਧਿਕੇਨ ਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਂ, ਤਾਵ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਭਿਸਮੇਤਾਵੀ ਅਰਹਨ੍ਤਿ ਨੇਵਾਹਂ ਪਚ੍ਚਞ੍ਞਾਸਿਂ ਨੇਵ ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਅਕਾਸਿਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੀਵਞ੍ਚਾਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਯਤੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ, ਯਦਾ ਵਾ. ਅਥਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ. ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦਪਾਦੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇਨ ਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਞ੍ਚ ਮੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਅਕੁਪ੍ਪਾਤਿ ਕੋਪੇਤੁਂ ਚਾਲੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ. ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਏਤਾਯ ਏਵ ਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਮਗ੍ਗਨਿਬ੍ਬਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਮਨ੍ਤਿਮਾ ਜਾਤੀਤਿ ਅਯਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ਨਤ੍ਥਿਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋਤਿ ਇਦਾਨਿ ਪੁਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਤੇਨ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਰਹਤੋ ਹਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਨ ਹੋਤਿ.

੩. ਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪. ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਯੋਜਨਕ੍ਕਮੇ ਚ ਅਯਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਪਹਾਨਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ‘‘ਅਯਂ ਤਣ੍ਹਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਦਯਪ੍ਪਹਾਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋ. ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ. ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਞਾਣਮ੍ਪਿ ਹਿ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੦੦) ਵਿਯ ‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵੋਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ‘‘ਅਯਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵੋ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋ. ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ. ਇਦਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ‘‘ਇਦਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋ. ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ. ਯਾ ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਇਮੇਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਸਮੁਦਯਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੇਸੁ ਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਯੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਭਾਵਨਾਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਅਯਂ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋ. ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ.

੧੫. ਪੁਨ ਅਪਰੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਚ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਬੋਧਿਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਜਰਾਮਰਣਾਦਿਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਜਾਤਿਆਦਿਕਂ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਏਸਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਏਸਨ੍ਤਾ ਚ ਜਰਾਮਰਣਾਦਿਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਜਾਤਿਆਦਿਕਂ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ‘‘ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਨ੍ਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਚ ਏਸਨਾ ਸੋ ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਏਸਨਤ੍ਤਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਏਸਨਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਞ੍ਚ ਵਿਧਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਲਬ੍ਭਤਿਯੇਵ, ਸਾਵਕਾਨਂ ਪਨ ਅਨੁਸ੍ਸਵਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਤਥਾ ਏਸਿਤਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾਨਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਏਕਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨ.

ਕਿਂਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਨਿਦਾਨਾਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਕਾਰਣਵੇਵਚਨਾਨਿ. ਕਾਰਣਞ੍ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਫਲਂ ਨਿਦੇਤਿ ‘‘ਹਨ੍ਦ ਨਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪੇਤਿ ਵਿਯ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਿਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਫਲਂ ਤਤੋ ਸਮੁਦੇਤਿ, ਜਾਯਤਿ, ਪਭਵਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਸਮੁਦਯੋ, ਜਾਤਿ, ਪਭਵੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਕਿਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਂਨਿਦਾਨਂ. ਕੋ ਸਮੁਦਯੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਂਸਮੁਦਯਂ. ਕਾ ਜਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਂਜਾਤਿਕਂ. ਕੋ ਪਭਵੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਂਪਭਵਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਜਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਨਿਦਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਮੁਦਯੋ ਚ ਜਾਤਿ ਚ ਪਭਵੋ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਤਿਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ. ਜਰਾਮਰਣਸਮੁਦਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਂ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ. ਜਰਾਮਰਣਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ. ਜਰਾਮਰਣਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ. ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੧੬. ਨਿਰੋਧਪ੍ਪਜਾਨਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਪਜਾਨਨਾ. ਜਾਤਿ ਸਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਸਿਯਾ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੇਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਨ ਆਸਵਸਮੁਦਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ.

ਸਚ੍ਚਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੩. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਕਥਾ

ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੧੭. ਇਦਾਨਿ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਸਿਦ੍ਧਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਕਥਿਤਾਯ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤਾਵ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਧਿਯਾ, ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੫.੧੮੨) – ਯਾ ਹਿ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗੀ, ਯਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਯੂਹਨਕਾਮਸੁਖਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਉਚ੍ਛੇਦਸਸ੍ਸਤਾਭਿਨਿਵੇਸਾਦੀਨਂ ਅਨੇਕੇਸਂ ਉਪਦ੍ਦਵਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾਯ ਸਤਿਧਮ੍ਮਵਿਚਯਵੀਰਿਯਪੀਤਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮਾਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਬੋਧੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਨਨਿਦ੍ਦਾਯ ਵੁਟ੍ਠਹਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਵਾ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੭੮; ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੪੩). ਤਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗੀਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਬੋਧਿਯਾ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਝਾਨਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਦਯੋ ਵਿਯ. ਯੋਪੇਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਯ ਏਤਾਯ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੋਧੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਤਿਪਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਸੇਨਙ੍ਗਰਥਙ੍ਗਾਦਯੋ ਵਿਯ. ਤੇਨਾਹੁ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ‘‘ਬੁਜ੍ਝਨਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ’’ਤਿ. ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤੋ.

ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਤ੍ਥਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਬੋਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਸ ਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯ? ਮਗ੍ਗਫਲੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਕਤਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯ, ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਕਿਲੇਸਨਿਦ੍ਦਾਤੋ ਪਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯ ਫਲੇਨ ਪਬੁਦ੍ਧਭਾਵਤ੍ਥਾਯਾਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਪਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਬੋਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਤ੍ਥੋ. ਤੀਸੁਪਿ ਹਿ ਠਾਨੇਸੁ ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਟਿਵੇਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਨ ਬੋਧਿਯਾ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿਆਦੀਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਚਤੁਕ੍ਕੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਿ ਚ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਸਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇ ਸਮਤ੍ਥਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਬੁਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਕਿਚ੍ਚਕਰਣਸਮਤ੍ਥਤ੍ਤੇਪਿ ਸਤਿ ਕਤ੍ਤੁਨੋ ਅਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਬੋਧੇਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਾਨਂ ਯੋਗੀਨਂ ਪਯੋਜਕਤ੍ਤਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਹੇਤੁਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਬੋਧਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਯੋਜਕਹੇਤੁਕਤ੍ਤੁਨਾ ਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਏਤੇਹਿ ਬੋਧਿਯਾ ਅਙ੍ਗਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਬੁਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਬੋਧੀਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਯੋਗਿਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੇ ਭਵਤ੍ਤਾ. ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਯੋਗਿਨੋ ਉਪਕਾਰਕਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਏਤੇਹਿ ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਿਲਭਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦਿਕੇ ਛਕ੍ਕੇ ਬੁਦ੍ਧਿਲਭਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਪੁਣਨਟ੍ਠੇਨ. ਰੋਪਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਟ੍ਠੇਨ. ਪਾਪਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾਯ ਨਿਟ੍ਠਾਪਨਟ੍ਠੇਨ. ਇਮੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਪਤਿ-ਅਭਿ-ਸਂ-ਇਤਿ ਤੀਹਿ ਉਪਸਗ੍ਗੇਹਿ ਵਿਸੇਸਿਤਾ ਮਗ੍ਗਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਵੋਹਾਰੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਬੋਧਿਯਾ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

ਮੂਲਮੂਲਕਾਦਿਦਸਕਵਣ੍ਣਨਾ

੧੮. ਮੂਲਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦਿਕੇ ਮੂਲਮੂਲਕੇ ਦਸਕੇ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਪੁਰਿਮਾ ਪੁਰਿਮਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਞ੍ਚ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਞ੍ਚ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ. ਮੂਲਚਰਿਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਮੂਲਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਰਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਮੂਲਚਰਿਯਾ. ਤੇਨ ਮੂਲਚਰਿਯਟ੍ਠੇਨ, ਮੂਲਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮੂਲਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਤੇ ਏਵ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਆਦਿਤੋ ਪਭੁਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਾਯ ਪਰਿਗਯ੍ਹਮਾਨਤ੍ਤਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ, ਮੂਲਾਨਿਯੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ ਮੂਲਪਰਿਗ੍ਗਹਾ. ਤੇਨ ਮੂਲਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨ. ਤੇ ਏਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਰਿਵਾਰਵਸੇਨ ਪਰਿਵਾਰਟ੍ਠੇਨ. ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਵਸੇਨ ਪਰਿਪੂਰਣਟ੍ਠੇਨ. ਨਿਟ੍ਠਂ ਪਾਪੁਣਨਵਸੇਨ ਪਰਿਪਾਕਟ੍ਠੇਨ. ਤੇ ਏਵ ਮੂਲਾਨਿ ਚ ਛਬ੍ਬਿਧਾ ਪਭੇਦਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚਾਤਿ ਮੂਲਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਤੇਨ ਮੂਲਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਟ੍ਠੇਨ. ਮੂਲਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਾਪਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ ਤਂ ਮੂਲਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਂ ਪਾਪਨਟ੍ਠੇਨ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਯੋਗਿਨੋ ਤਸ੍ਸਾ ਮੂਲਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਵਸੀਭਾਵਟ੍ਠੇਨ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਈਦਿਸੇਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲਵੋਹਾਰੇਸੁ ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਮੂਲਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਵਸੀਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਈਦਿਸੇਸੁਪਿ ਨਿਟ੍ਠਾਵਚਨੇਸੁ ਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਸੀਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ.

ਮੂਲਮੂਲਕਦਸਕਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਹੇਤੁਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ਨਵਸੁ ਦਸਕੇਸੁ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਸਾਧਾਰਣਵਚਨਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਸਾਧਾਰਣੇਸੁ ਪਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਨਕਤ੍ਤਾ ਹੇਤੂ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮ. ਤੇ ਏਵ ਤਦਙ੍ਗਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਭੂਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਵਜ੍ਜਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਨਾਮ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦਙ੍ਗਵਿਮੁਤ੍ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਮਗ੍ਗਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਵਿਸਯੀਭੂਤੇਹਿ ਆਸਵੇਹਿ ਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਾਸਵਾ. ਤਿਵਿਧਾਪਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਵੇਕਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸਗ੍ਗਤ੍ਤਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸਗ੍ਗਤ੍ਤਾ ਚ ਵੋਸਗ੍ਗਾ. ਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸਗ੍ਗਤ੍ਤਾ ਵੋਸਗ੍ਗਾ.

੧੯. ਮੂਲਟ੍ਠਂ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿਆਦਯੋ ਏਕੇਕਪਦਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਨਵ ਦਸਕਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਸੀਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਪਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਾਭਾਵੇਨ ਨ ਯੋਜਿਤਂ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਦਯੋ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ.

੨੦. ਪੁਨ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਦੇਸਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਏਕਂ ਸਮਯਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਨਿਦਾਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਤਾਵ ਉਦ੍ਦਿਸਿ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਦੇਸਿਤਸੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ਚੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਦੇਸਕਬ੍ਯਤ੍ਤਿਭਾਵਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਈਦਿਸਞ੍ਹਿ ਵਚਨਂ ਲੋਕੇ ਗਨ੍ਥੇਸੁ ਪਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਨ੍ਤਿ ਸਕਲਂ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਸੇਸਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਇਤਿ ਚੇ ਮੇ ਹੋਤੀਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋਤਿ ਏਵਞ੍ਚੇ ਮਯ੍ਹਂ ਹੋਤਿ. ਅਪ੍ਪਮਾਣੋਤਿ ਮੇ ਹੋਤੀਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋਤਿ ਏਵਂ ਮੇ ਹੋਤਿ. ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧੋਤਿ ਮੇ ਹੋਤੀਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋਤਿ ਏਵਂ ਮੇ ਹੋਤਿ. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਂ. ਚਵਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਸੇਸਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਮਹਾਅਮਚ੍ਚਸ੍ਸ, ਮਹਤਿਯਾ ਵਾ ਭੋਗਮਤ੍ਤਾਯ ਭੋਗਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ. ਨਾਨਾਰਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਰਙ੍ਗਰਤ੍ਤਾਨਂ, ਪੂਰਣਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਨਾਨਾਰਤ੍ਤੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਸ੍ਸਕਰਣ੍ਡਕੋਤਿ ਦੁਸ੍ਸਪੇਲ਼ਾ. ਦੁਸ੍ਸਯੁਗਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥਯੁਗਲਂ. ਪਾਰੁਪਿਤੁਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤੁਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਕਥਿਤਾ. ਯਦਾ ਹਿ ਥੇਰੋ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਸੀਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਾ ਇਤਰੇ ਤਦਨ੍ਵਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ, ਤਦਾ ਸੇਸਾਪਿ ਤਦਨ੍ਵਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਥੇਰੋ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਕਥੇਸੀਤਿ.

ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੨੧. ਕਥਂ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਇਤਿ ਚੇ ਹੋਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਸੀਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਏਵਂ ਅਯਂ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਤਿ ਚੇ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਸੋ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾਵਤਾ ਨਿਰੋਧੂਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਯਤ੍ਤਕੇਨ ਕਾਲੇਨ ਨਿਰੋਧੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਯਤ੍ਤਕੇ ਕਾਲੇ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾਵਤਾ ਅਚ੍ਚੀਤਿ ਯਤ੍ਤਕੇਨ ਪਰਿਮਾਣੇਨ ਜਾਲਾ. ਕਥਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਇਤਿ ਚੇ ਹੋਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋਤਿ ਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਪਿ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਏਵਂ ਅਯਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਤਿ ਚੇ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਕਥਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਮਾਣਬਦ੍ਧਾਤਿ ਕਿਲੇਸਾ ਚ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾ ਚ ਪੋਨੋਭਵਿਕਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚ ਪਮਾਣਬਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ‘‘ਰਾਗੋਪਮਾਣਕਰਣੋ, ਦੋਸੋ ਪਮਾਣਕਰਣੋ, ਮੋਹੋ ਪਮਾਣਕਰਣੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੫੯) ਵਚਨਤੋ ਰਾਗਾਦਯੋ ਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਏਤ੍ਤਕੋ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਮਾਣਕਰਣਤੋ ਪਮਾਣਂ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਮਾਣੇ ਬਦ੍ਧਾ ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਆਯਤ੍ਤਾਤਿ ਕਿਲੇਸਾਦਯੋ ਪਮਾਣਬਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਿਲੇਸਾਤਿ ਅਨੁਸਯਭੂਤਾ, ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਸਮੁਦਾਚਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਕਿਲੇਸਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪੋਨੋਭਵਿਕਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭਵਕਰਣਂ ਪੁਨਭਵੋ, ਪੁਨਭਵੋ ਸੀਲਮੇਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪੋਨਭਵਿਕਾ, ਪੋਨਭਵਿਕਾ ਏਵ ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਅਪ੍ਪਮਾਣੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਪਮਾਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ. ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ਅਚਲਟ੍ਠੇਨ ਅਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਙ੍ਗਾਭਾਵਤੋ ਅਚਲੋ, ਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵਤੋ ਅਸਙ੍ਖਤੋ. ਯੋ ਹਿ ਅਚਲੋ ਅਸਙ੍ਖਤੋ ਚ, ਸੋ ਅਤਿਵਿਯ ਪਮਾਣਵਿਰਹਿਤੋ ਹੋਤਿ.

ਕਥਂ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧੋ ਇਤਿ ਚੇ ਹੋਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਸਮਾਤਿ ਸਯਞ੍ਚ ਵਿਸਮਤ੍ਤਾ, ਵਿਸਮਸ੍ਸ ਚ ਭਾਵਸ੍ਸ ਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਵਿਸਮਾ. ਸਮਧਮ੍ਮੋਤਿ ਸਨ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਪਣੀਤਟ੍ਠੇਨ ਸਮੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਪਮਾਣਾਭਾਵਤੋ ਸਨ੍ਤੋ. ‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ, ਵਿਰਾਗੋ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪; ਇਤਿਵੁ. ੯੦) ਵਚਨਤੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੁਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ਪਣੀਤੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸੁਸਮੇ ਆਰਦ੍ਧੋ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧੋ. ਆਵਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਕਾਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਿ. ਸੇਸਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮੂਲਕੇਸੁਪਿ ਵਾਰੇਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੪. ਮੇਤ੍ਤਾਕਥਾ

ਮੇਤ੍ਤਾਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੨੨. ਇਦਾਨਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਕਥਾਨਨ੍ਤਰਂ ਕਥਿਤਾਯ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਕਥਾਗਤਿਯਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਮੇਤ੍ਤਾਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤਾਵ ਆਸੇਵਿਤਾਯਾਤਿ ਆਦਰੇਨ ਸੇਵਿਤਾਯ. ਭਾਵਿਤਾਯਾਤਿ ਵਡ੍ਢਿਤਾਯ. ਬਹੁਲੀਕਤਾਯਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਕਤਾਯ. ਯਾਨੀਕਤਾਯਾਤਿ ਯੁਤ੍ਤਯਾਨਸਦਿਸਾਯ ਕਤਾਯ. ਵਤ੍ਥੁਕਤਾਯਾਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਟ੍ਠੇਨ ਵਤ੍ਥੁ ਵਿਯ ਕਤਾਯ. ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾਯਾਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾਯ. ਪਰਿਚਿਤਾਯਾਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਚਿਤਾਯ ਉਪਚਿਤਾਯ. ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾਯਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮਾਰਦ੍ਧਾਯ ਸੁਕਤਾਯ. ਆਨਿਸਂਸਾਤਿ ਗੁਣਾ. ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾਤਿ ਪਟਿਕਙ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੁਖਂ ਸੁਪਤੀਤਿ ਯਥਾ ਸੇਸਜਨਾ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਕਾਕਚ੍ਛਮਾਨਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸੁਪਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਸੁਪਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖਂ ਸੁਪਤਿ. ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋਪਿ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਵਿਯ ਹੋਤਿ. ਸੁਖਂ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਯਥਾ ਅਞ੍ਞੇ ਨਿਤ੍ਥੁਨਨ੍ਤਾ ਵਿਜਮ੍ਭਨ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਪਟਿਬੁਜ੍ਝਿਤ੍ਵਾ ਵਿਕਸਮਾਨਮਿਵ ਪਦੁਮਂ ਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਿਕਾਰਂ ਪਟਿਬੁਜ੍ਝਤਿ. ਨ ਪਾਪਕਂ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋਪਿ ਭਦ੍ਦਕਮੇਵ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਚੇਤਿਯਂ ਵਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਪੂਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਚ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਪਨਞ੍ਞੇ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਚੋਰੇਹਿ ਪਰਿਵਾਰਿਤਂ ਵਿਯ ਵਾਲ਼ੇਹਿ ਉਪਦ੍ਦੁਤਂ ਵਿਯ ਪਪਾਤੇ ਪਤਨ੍ਤਂ ਵਿਯ ਚ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਵਂ ਪਾਪਕਂ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਿਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਉਰੇ ਆਮੁਤ੍ਤਮੁਤ੍ਤਾਹਾਰੋ ਵਿਯ ਸੀਸੇ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਮਾਲਾ ਵਿਯ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ ਮਨਾਪੋ. ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਪਿਯੋ ਹੋਤੀਤਿ ਯਥੇਵ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਏਵਂ ਅਮਨੁਸ੍ਸਾਨਮ੍ਪਿ ਪਿਯੋ ਹੋਤਿ. ਦੇਵਤਾ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਤ੍ਤਮਿਵ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਦੇਵਤਾ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ. ਨਾਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਿ ਵਾ ਵਿਸਂ ਵਾ ਸਤ੍ਥਂ ਵਾ ਕਮਤੀਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਕਾਯੇ ਅਗ੍ਗਿ ਵਾ ਵਿਸਂ ਵਾ ਸਤ੍ਥਂ ਵਾ ਨ ਕਮਤਿ ਨ ਪਵਿਸਤਿ, ਨਾਸ੍ਸ ਕਾਯਂ ਵਿਕੋਪੇਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤੁਵਟਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤੀਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਿਨੋ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਯਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਦਨ੍ਧਾਯਿਤਤ੍ਤਂ. ਮੁਖਵਣ੍ਣੋ ਵਿਪ੍ਪਸੀਦਤੀਤਿ ਬਨ੍ਧਨਾ ਪਮੁਤ੍ਤਤਾਲਪਕ੍ਕਂ ਵਿਯ ਚਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਵਣ੍ਣਂ ਮੁਖਂ ਹੋਤਿ. ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਵਿਹਾਰਿਨੋ ਸਮ੍ਮੋਹਮਰਣਂ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਨਿਦ੍ਦਂ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਵਿਯ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ. ਉਤ੍ਤਰਿ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਇਤੋ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਪ੍ਪਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਗੋ ਹੋਤੀਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਮੇਤ੍ਤਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਅਨੋਧਿਸੋ ਫਰਣਾਤਿ ਓਧਿ ਮਰਿਯਾਦਾ, ਨ ਓਧਿ ਅਨੋਧਿ. ਤਤੋ ਅਨੋਧਿਸੋ, ਅਨੋਧਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ, ਨਿਪ੍ਪਦੇਸਤੋ ਫੁਸਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਓਧਿਸੋਤਿ ਪਦੇਸਵਸੇਨ. ਦਿਸਾਫਰਣਾਤਿ ਦਿਸਾਸੁ ਫਰਣਾ. ਸਬ੍ਬੇਤਿ ਅਨਵਸੇਸਪਰਿਯਾਦਾਨਂ. ਸਤ੍ਤਾਤਿਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਞਾਣਕਥਾਮਾਤਿਕਾਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਰੁਲ਼੍ਹੀਸਦ੍ਦੇਨ ਪਨ ਵੀਤਰਾਗੇਸੁਪਿ ਅਯਂ ਵੋਹਾਰੋ ਵਤ੍ਤਤਿ ਵਿਲੀਵਮਯੇਪਿ ਬੀਜਨਿਵਿਸੇਸੇ ਤਾਲਵਣ੍ਟਵੋਹਾਰੋ ਵਿਯ. ਅਵੇਰਾਤਿ ਵੇਰਰਹਿਤਾ. ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਰਹਿਤਾ. ਅਨੀਘਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦੁਕ੍ਖਾ. ਅਨਿਗ੍ਘਾਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂਤਿ ਸੁਖਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਂ ਵਤ੍ਤਯਨ੍ਤੁ. ‘‘ਅਵੇਰਾ’’ਤਿ ਚ ਸਕਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚ ਪਰੇ ਪਟਿਚ੍ਚ, ਪਰਸਨ੍ਤਾਨੇ ਚ ਇਤਰੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੇਰਾਭਾਵੋ ਦਸ੍ਸਿਤੋ, ‘‘ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਵੇਰਾਭਾਵਾ ਤਮ੍ਮੂਲਕਬ੍ਯਾਪਾਦਾਭਾਵੋ, ‘‘ਅਨੀਘਾ’’ਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਾਭਾਵਾ ਤਮ੍ਮੂਲਕਦੁਕ੍ਖਾਭਾਵੋ, ‘‘ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾਭਾਵਾਸੁਖੇਨ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਹਰਣਂ ਦਸ੍ਸਿਤਨ੍ਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਵਚਨਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋਤਿ. ਇਮੇਸੁ ਚ ‘‘ਅਵੇਰਾ ਹੋਨ੍ਤੂ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਚਤੂਸੁਪਿ ਵਚਨੇਸੁ ਯਂ ਯਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਫਰਤਿ.

ਪਾਣਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਾਣਨਤਾਯ ਪਾਣਾ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾਯਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਿਤਾਯਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਭੂਤਤ੍ਤਾ ਭੂਤਾ, ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪੁਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨਿਰਯੋ, ਤਂ ਪੁਂ ਗਲਨ੍ਤਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾ. ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਰੀਰਂ, ਖਨ੍ਧਪਞ੍ਚਕਮੇਵ ਵਾ, ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤਸਬ੍ਭਾਵਤੋ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਅਨ੍ਤੋਗਧਾਤਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ. ਯਥਾ ਚ ਸਤ੍ਤਾਤਿ ਵਚਨਂ, ਏਵਂ ਸੇਸਾਨਿਪਿ ਰੁਲ਼੍ਹੀਵਸੇਨ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਾਨੇਤਾਨਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਵੇਵਚਨਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਕਾਮਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਜਨ੍ਤੂ ਸਬ੍ਬੇ ਜੀਵਾ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਵੇਵਚਨਾਨਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਪਾਕਟਵਸੇਨ ਪਨ ਇਮਾਨੇਵ ਪਞ੍ਚ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਪਞ੍ਚਹਾਕਾਰੇਹਿ ਅਨੋਧਿਸੋ ਫਰਣਾ ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯੇ ਪਨ ‘‘ਸਤ੍ਤਾ ਪਾਣਾ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਨ ਕੇਵਲਂ ਵਚਨਮਤ੍ਤਤੋਵ, ਅਥ ਖੋ ਅਤ੍ਥਤੋਪਿ ਨਾਨਤ੍ਤਮੇਵ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਸਂ ਅਨੋਧਿਸੋ ਫਰਣਾ ਵਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾ ਅਤ੍ਥਂ ਅਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਆਕਾਰੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਵਸੇਨ ਅਨੋਧਿਸੋ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਫਰਤਿ.

ਓਧਿਸੋ ਫਰਣੇ ਪਨ ਇਤ੍ਥਿਯੋ ਪੁਰਿਸਾਤਿ ਲਿਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਰਿਯਾ ਅਨਰਿਯਾਤਿ ਅਰਿਯਪੁਥੁਜ੍ਜਨਵਸੇਨ, ਦੇਵਾਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾਤਿ ਉਪਪਤ੍ਤਿਵਸੇਨ. ਦਿਸਾਫਰਣੇਪਿ ਦਿਸਾਵਿਭਾਗਂ ਅਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਫਰਣਤੋ ਅਨੋਧਿਸੋ ਫਰਣਾ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬਦਿਸਾਸੁ ‘‘ਸਬ੍ਬਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਫਰਣਤੋ ਓਧਿਸੋ ਫਰਣਾ.

ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਅਯਂ ਤਿਵਿਧਾਪਿ ਮੇਤ੍ਤਾਫਰਣਾ ਅਪ੍ਪਨਾਪਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੀਸੁ ਵਾਰੇਸੁ ਅਪ੍ਪਨਾ ਗਹੇਤਬ੍ਬਾ. ਅਨੋਧਿਸੋ ਫਰਣੇ ਤਾਵ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਵੇਰਾ ਹੋਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਏਕਾ, ‘‘ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ ਹੋਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਏਕਾ ‘‘ਅਨੀਘਾ ਹੋਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਏਕਾ, ‘‘ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਏਕਾ. ਤਾਨਿਪਿ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਹਿਤੋਪਸਂਹਾਰਵਸੇਨੇਵ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਹਿਤੋਪਸਂਹਾਰਲਕ੍ਖਣਾ ਹਿ ਮੇਤ੍ਤਾ. ਇਤਿ ‘‘ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਆਕਾਰੇਸੁ ਚਤਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਚਤਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਅਪ੍ਪਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਵੀਸਤਿ ਅਪ੍ਪਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਓਧਿਸੋ ਫਰਣੇ ‘‘ਸਬ੍ਬਾ ਇਤ੍ਥਿਯੋ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸਤ੍ਤਸੁ ਆਕਾਰੇਸੁ ਚਤਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਚਤਸ੍ਸਨ੍ਨਂ ਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿ ਅਪ੍ਪਨਾ. ਦਿਸਾਫਰਣੇ ਪਨ ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਸਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਏਕਮੇਕਿਸ੍ਸਾ ਦਿਸਾਯ ਵੀਸਤਿ ਵੀਸਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਸਤਾਨਿ, ‘‘ਸਬ੍ਬਾ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਇਤ੍ਥਿਯੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਏਕਮੇਕਿਸ੍ਸਾ ਦਿਸਾਯ ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿ ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਸੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਸਤਾਨੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਤਾਨਿ ਅਸੀਤਿ ਚ ਅਪ੍ਪਨਾ. ਇਤਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਅਟ੍ਠਵੀਸਾਧਿਕਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਨਾਸਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਤਿਵਿਧੇਨ ਫਰਣਾ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਕਰੁਣਾਮੁਦਿਤਾਉਪੇਕ੍ਖਾਨਮ੍ਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਵ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੧. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੨੩. ਅਥ ਮੇਤ੍ਤੂਪਸਂਹਾਰਾਕਾਰਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦਿਪਰਿਭਾਵਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪੀਲ਼ਨਂ ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਪੀਲ਼ਨਨ੍ਤਿ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਤੋ ਸਰੀਰਪੀਲ਼ਨਂ. ਉਪਘਾਤਨ੍ਤਿ ਬਾਹਿਰਤੋ ਸਰੀਰੋਪਘਾਤਂ. ਸਨ੍ਤਾਪਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਤਥਾ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸਨ੍ਤਾਪਨਂ. ਪਰਿਯਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਜੀਵਿਤਾਦਿਪਰਿਕ੍ਖਯਂ. ਵਿਹੇਸਨ੍ਤਿ ਪਰਤੋ ਜੀਵਿਤਵਿਹੇਠਨਂ. ਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾਤਿ ਪੀਲ਼ਨਾਦੀਸੁ ਏਕੇਕਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਤ੍ਤੇਨੇਵ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ. ਇਮਾਨਿ ਪੀਲ਼ਨਾਦੀਨਿ ਪਞ੍ਚ ਪਦਾਨਿ ਮੇਤ੍ਤੋਪਸਂਹਾਰਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਵਿਵਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਅਪੀਲ਼ਨਾਯਾਤਿਆਦੀਨਿ ਮੇਤ੍ਤੋਪਸਂਹਾਰਵਸੇਨ. ਅਪੀਲ਼ਨਾਯਾਤਿ ਅਪੀਲ਼ਨਾਕਾਰੇਨ, ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤੇ ਮੇਤ੍ਤਾਯਤੀਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ. ਏਵਂ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਮਾ ਵੇਰਿਨੋ ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਿਨੋ ਮਾ ਦੁਕ੍ਖਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਾਨਿਪਿ ਤੀਣਿ ਮੇਤ੍ਤੋਪਸਂਹਾਰਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਪਟਿਕ੍ਖੇਪਵਚਨਾਨਿ. ਮਾ-ਵਚਨਸ੍ਸ ਮਾ ਹੋਨ੍ਤੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਵੇਰਿਨੋ ਸੁਖਿਨੋ ਸੁਖਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਮੇਤ੍ਤੋਪਸਂਹਾਰਵਚਨਾਨਿ. ‘‘ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾ ਅਨੀਘਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਦ੍ਵਯਂ ‘‘ਸੁਖਿਨੋ’’ਤਿ ਵਚਨੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੁਖਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਸੁਖਸ੍ਸ ਨਿਚ੍ਚਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਦਸ੍ਸਨਂ. ‘‘ਸੁਖਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਚ ‘‘ਸੁਖੀ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਿਹਰਨ੍ਤੂ’’ਤਿ ਚ ਅਤ੍ਥਤੋ ਏਕਂ. ‘‘ਅਪੀਲ਼ਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦੀਹਿ ਵਾ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਾਨੀਘਵਚਨਾਨਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ. ਅਟ੍ਠਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿ ‘‘ਅਪੀਲ਼ਨਾਯਾ’’ਤਿਆਦਯੋ ਪਞ੍ਚ ਮੇਤ੍ਤੋਪਸਂਹਾਰਾਕਾਰਾ ‘‘ਅਵੇਰਿਨੋ ਹੋਨ੍ਤੂ’’ਤਿਆਦਯੋ ਤਯੋ ਮੇਤ੍ਤੋਪਸਂਹਾਰਾਕਾਰਾਤਿ ਇਮੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਾਕਾਰੇਹਿ. ਮੇਤ੍ਤਾਯਤੀਤਿ ਸਿਨਿਯ੍ਹਤਿ. ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਚੇਤਯਤੀਤਿ ਤਂ ਹਿਤੋਪਸਂਹਾਰਂ ਚੇਤਯਤਿ ਅਭਿਸਨ੍ਦਹਤਿ, ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਬ੍ਬਬ੍ਯਾਪਾਦਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤੇਹਿ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸਮੁਦਾਚਾਰੇਹਿ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਮੇਤ੍ਤਾ ਚ ਚੇਤੋ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ ਏਕਾਯੇਵ ਮੇਤ੍ਤਾ ਤਿਧਾ ਵਣ੍ਣਿਤਾ.

ਅਵੇਰਿਨੋ ਖੇਮਿਨੋ ਸੁਖਿਨੋਤਿ ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਪਦਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਆਕਾਰੇ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਸਙ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿਆਦਿਨਾ ਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਿਯੇਵ. ਆਸੇਵਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਛਸੁ ਵਾਰੇਸੁ ਆਸੇਵੀਯਤਿ ਏਤੇਹਿ ਮੇਤ੍ਤਾਤਿ ਆਸੇਵਨਾ. ਤਥਾ ਭਾਵਨਾ ਬਹੁਲੀਕਮ੍ਮਂ. ਅਲਙ੍ਕਾਰਾਤਿ ਵਿਭੂਸਨਾ. ਸ੍ਵਾਲਙ੍ਕਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਅਲਙ੍ਕਤਾ ਭੂਸਿਤਾ. ਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਤਿ ਸਮ੍ਭਾਰਾ. ਸੁਪਰਿਕ੍ਖਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮ੍ਭਤਾ. ਪਰਿਵਾਰਾਤਿ ਰਕ੍ਖਨਟ੍ਠੇਨ. ਪੁਨ ਆਸੇਵਨਾਦੀਨਿ ਅਟ੍ਠਵੀਸਤਿ ਪਦਾਨਿ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਵਣ੍ਣਭਣਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਾਰਿਪੂਰੀਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਭਾਵਾ. ਸਹਗਤਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਸਹਗਤਾ. ਤਥਾ ਸਹਜਾਤਾਦਯੋ. ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਾਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਪਵਿਸਨਾ, ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਏਤੇਹਿ ਮੇਤ੍ਤਾਤਿ ਵਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਾ. ਤਥਾ ਸਂਸੀਦਨਾਦਯੋ. ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਨਾਤਿ ਏਸਾ ਮੇਤ੍ਤਾ ਸਨ੍ਤਾਤਿ ਏਤੇਹਿ ਫਸ੍ਸਨਾ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਨਾ ‘‘ਏਤਦਗ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੧.੧੮੮ ਆਦਯੋ) ਵਿਯ ਨਪੁਂਸਕਵਚਨਂ. ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ. ਸੁਸਮੁਗ੍ਗਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਸਮੁਸ੍ਸਿਤਾ. ਸੁਵਿਮੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਚ੍ਚਨੀਕੇਹਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾ. ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਮੇਤ੍ਤਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮੇਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਜੋਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਾਕਟਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਪਤਾਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਰੋਚੇਨ੍ਤਿ.

੨-੪. ਬਲਾਦਿਵਾਰਤ੍ਤਯਵਣ੍ਣਨਾ

੨੪-੨੭. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਬਲਵਾਰੋਪਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਵਾਰਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਯਥਾਲਕ੍ਖਣਵਸੇਨ. ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਵਾਰੇ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਨ ਅਪ੍ਪਨਾਵਸੇਨ. ਨ ਹਿ ਏਤੇ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਸਹ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਾਣਾਨਨ੍ਤਿਆਦੀਨਂ ਸੇਸਵਾਰਾਨਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤਵਾਰੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਮੇਤ੍ਤਾਭਾਵਨਾਵਿਧਾਨਂ ਪਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਤੋ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੧.੨੪੦ ਆਦਯੋ) ਗਹੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ.

ਮੇਤ੍ਤਾਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੫. ਵਿਰਾਗਕਥਾ

ਵਿਰਾਗਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੨੮. ਇਦਾਨਿ ਮਗ੍ਗਪਯੋਜਨਪਰਿਯੋਸਾਨਾਯ ਮੇਤ੍ਤਾਕਥਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਕਥਿਤਾਯ ਵਿਰਾਗਸਙ੍ਖਾਤਮਗ੍ਗਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਵਿਰਾਗਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਂ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ ਵਿਰਾਗਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ (ਮਹਾਵ ੨੩) ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਦਾਨਂ ਅਤ੍ਥਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਕਾਮੇਨ ਵਿਰਾਗੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਫਲਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਦੇਸੋ ਠਪਿਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਪਠਮਂ ਵਚਨਤ੍ਥਂ ਤਾਵ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਕਾਮੋ ਕਥਂ ਵਿਰਾਗੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਰਜ੍ਜਤੀਤਿ ਵਿਰਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਸੇਸਾਨਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਿ. ਵਿਰਾਗੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋ ਚ ਵਿਰਾਗੋ ਯਸ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗਾਰਮ੍ਮਣੋ…ਪੇ… ਵਿਰਾਗੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਚ ਵਿਰਾਗੋਤਿ ਏਵਂ ‘‘ਵਿਰਾਗਾਰਮ੍ਮਣੋ’’ਤਿਆਦੀਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਚਨਾਨਂ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਰਾਗਾਰਮ੍ਮਣੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੋ. ਵਿਰਾਗਗੋਚਰੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਵਿਸਯੋ. ਵਿਰਾਗੇ ਸਮੁਦਾਗਤੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਵਿਰਾਗੇ ਠਿਤੋਤਿ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਠਿਤੋ. ਵਿਰਾਗੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਅਨਿਵਤ੍ਤਨਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ.

ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਵਿਰਾਗਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਵਿਰਾਗੋ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤਾਜਾਤਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਜਾਤਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਭਾਵੇਨ ਵਾ ਜਾਤਾ. ਤੇ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬੇਵ ਫਸ੍ਸਾਦਯੋ ਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਜ੍ਜਨਟ੍ਠੇਨ ਵਿਰਾਗਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਰਾਗਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਹਜਾਤਾਨੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਹਜਾਤਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਦੀਨਿ ਸਤ੍ਤ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ. ਵਿਰਾਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਰਾਗੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਵਿਰਾਗਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਰਾਗਾਰਮ੍ਮਣਤ੍ਤਾ ਵਿਰਾਗੋ ਨਾਮ, ਮਗ੍ਗਨਟ੍ਠੇਨ ਮਗ੍ਗੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕੇਕਮ੍ਪਿ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਂ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਨਾਮਂ ਲਭਤਿ. ਇਤਿ ਏਕੇਕਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾਪਿ ਮਗ੍ਗਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਯੇਵ ਚ ਏਤੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨਾਤਿ ਅਟ੍ਠ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਬੁਦ੍ਧਾ ਚਾਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਪਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਤੇਪਿ ਹਿ ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬੁਦ੍ਧਾ ਤਥਾਗਤੋ ਚ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧੋ ਚਾ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੨.੫੭) ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਬੁਦ੍ਧਾਯੇਵ. ਅਗਤਨ੍ਤਿ ਅਨਮਤਗ੍ਗੇ ਸਂਸਾਰੇ ਅਗਤਪੁਬ੍ਬਂ. ਦਿਸਨ੍ਤਿ ਸਕਲਾਯਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਅਪਦਿਸ੍ਸਤਿ ਅਭਿਸਨ੍ਦਹੀਯਤੀਤਿ ਦਿਸਾ, ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਵਾ ਪਰਮਂ ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਅਪਦਿਸ੍ਸਤਿ ਕਥੀਯਤੀਤਿ ਦਿਸਾ, ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿ ਉਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਦਿਸਾ. ਤਂ ਦਿਸਂ. ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ? ਯੋ ਸੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਧਮ੍ਮਸਮੂਹੋ, ਸੋ ਏਤੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਗਮਨਟ੍ਠੇਨ ਮਗ੍ਗੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਪੁਥੁਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪਰਪ੍ਪਵਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਸਮਣਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਞ੍ਚ ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਲਦ੍ਧਿਕਾਨਂ. ਅਗ੍ਗੋਤਿ ਤੇਸਂ ਸੇਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ. ਸੇਟ੍ਠੋਤਿ ਸੇਸਮਗ੍ਗਤੋ ਅਤਿਵਿਯ ਪਸਂਸਨੀਯੋ. ਮੋਕ੍ਖੋਤਿ ਮੁਖੇ ਸਾਧੁ, ਸੇਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਭਿਮੁਖੇ ਅਯਮੇਵ ਸਾਧੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਤ੍ਤਮੋਤਿ ਸੇਸਮਗ੍ਗੇ ਅਤਿਵਿਯ ਉਤ੍ਤਿਣ੍ਣੋ. ਪਵਰੋਤਿ ਸੇਸਮਗ੍ਗਤੋ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰੇਹਿ ਸਂਭਜਨੀਯੋ. ਇਤੀਤਿ ਕਾਰਣਤ੍ਥੇ ਨਿਪਾਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਭਗਵਤਾ ‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਸੇਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਚਤੁਰੋ ਪਦਾ;

ਵਿਰਾਗੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਦ੍ਵਿਪਦਾਨਞ੍ਚ ਚਕ੍ਖੁਮਾ’’ਤਿ. (ਧ. ਪ. ੨੭੩);

ਤਂ ਇਧ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਗ੍ਗਾਨਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਸੇਟ੍ਠੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਵਾਰੇਸੁਪਿ ਇਮਿਨਾ ਚ ਨਯੇਨ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਚ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਦਸ੍ਸਨਵਿਰਾਗੋਤਿਆਦੀਸੁ ਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਿਰਾਗੋ ਦਸ੍ਸਨਵਿਰਾਗੋ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਟ੍ਠਤੋ ਬਲਸ੍ਸ ਵਿਸਿਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਇਧ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤੋ ਬਲਂ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਟ੍ਠੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿਆਦਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥਵਿਭਾਵਨਾ, ਨ ਵਿਰਾਗਸ੍ਸ. ਤਥਟ੍ਠੇਨ ਸਚ੍ਚਾਤਿ ਸਚ੍ਚਞਾਣਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸੀਲਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾਜੀਵਾ. ਚਿਤ੍ਤਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੁਦ੍ਧੀਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਤਂਤਂਮਗ੍ਗਵਜ੍ਝਕਿਲੇਸੇਹਿ ਮੁਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ. ਵਿਜ੍ਜਾਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਅਮਤੋਗਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਟ੍ਠੇਨ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਮਗ੍ਗਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਹਿ ਮਗ੍ਗੀਯਤੀਤਿ ਮਗ੍ਗੋ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਰਾਗਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇਯੇਵ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਫਲਕ੍ਖਣੇ. ਤਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਦਮਨਸਿਕਾਰਾਪਿ ਮਗ੍ਗਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ.

੨੯. ਵਿਰਾਗਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਫਲਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ‘‘ਸਹਜਾਤਾਨਿ ਸਤ੍ਤਙ੍ਗਾਨੀ’’ਤਿਆਦੀਨਿ ਵਚਨਾਨਿ ਇਧ ਨ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਯਂ ਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਟ੍ਠੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਏਤ੍ਤਕਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੇਸਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯਮੇਵਾਤਿ.

ਵਿਰਾਗਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੬. ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਕਥਾ

੧. ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪਵਤ੍ਤਨਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੩੦. ਇਦਾਨਿ ਵਿਰਾਗਸਙ੍ਖਾਤਮਗ੍ਗਵਸੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਭੇਦਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਕਥਿਤਾਯ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤਾਵ ਬਾਰਾਣਸਿਯਨ੍ਤਿ ਬਾਰਾਣਸਾ ਨਾਮ ਨਦੀ, ਬਾਰਾਣਸਾਯ ਅਵਿਦੂਰੇ ਭਵਾ ਨਗਰੀ ਬਾਰਾਣਸੀ. ਤਸ੍ਸਂ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ. ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇਤਿ ਇਸੀਨਂ ਪਤਨੁਪ੍ਪਤਨਵਸੇਨ ਏਵਂਲਦ੍ਧਨਾਮੇ ਮਿਗਾਨਂ ਅਭਯਦਾਨਦਿਨ੍ਨਟ੍ਠਾਨਤ੍ਤਾ ਮਿਗਦਾਯਸਙ੍ਖਾਤੇ ਆਰਾਮੇ. ਤਤ੍ਥ ਹਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਇਸਯੋ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਤ੍ਥਂ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨਨ੍ਦਮੂਲਕਪਬ੍ਭਾਰਤੋ ਸਤ੍ਤਾਹਚ੍ਚਯੇਨ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਵੁਟ੍ਠਿਤਾ ਅਨੋਤਤ੍ਤਦਹੇ ਕਤਮੁਖਧੋਵਨਕਿਚ੍ਚਾ ਆਕਾਸੇਨ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਇਸਯੋਪੇਤ੍ਥ ਸਮੋਸਰਣਵਸੇਨ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਉਪੋਸਥਤ੍ਥਞ੍ਚ ਅਨੁਪੋਸਥਤ੍ਥਞ੍ਚ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ, ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਂ ਪਟਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਚ ਤਤੋ ਚ ਉਪ੍ਪਤਨ੍ਤੀਤਿਪਿ ਇਮਿਨਾ ਇਸੀਨਂ ਪਤਨੁਪ੍ਪਤਨਵਸੇਨ ਤਂ ‘‘ਇਸਿਪਤਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘‘ਇਸਿਪਦਨ’’ਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਿਯੇਤਿ –

‘‘ਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞੋ ਭਦ੍ਦਿਯੋ ਵਪ੍ਪੋ, ਮਹਾਨਾਮੋ ਚ ਅਸ੍ਸਜਿ;

ਏਤੇ ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਥੇਰਾ, ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਰੇ’’ਤਿ. –

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਵਗ੍ਗੋ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗੇ ਭਵਾ ਤਂਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਿਯਾ, ਤੇ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਿਯੇ. ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸੀਤਿ ਦੀਪਙ੍ਕਰਦਸਬਲਸ੍ਸ ਪਾਦਮੂਲੇ ਕਤਾਭਿਨੀਹਾਰਤੋ ਪਟ੍ਠਾਯ ਪਾਰਮਿਯੋ ਪੂਰੇਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵਂ ਪਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਭਵੇ ਚ ਕਤਾਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡਂ ਪਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਅਪਰਾਜਿਤਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਮਾਰਬਲਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਪਠਮਯਾਮੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮਯਾਮੇ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ ਵਿਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਯਾਮਾਵਸਾਨੇ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਂ ਉਨ੍ਨਾਦੇਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪੇਨ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ ਸਤ੍ਤਾਹਾਨਿ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡੇ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਆਯਾਚਿਤਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਲੋਕਂ ਵੋਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਲੋਕਾਨੁਗ੍ਗਹੇਨ ਬਾਰਾਣਸਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗਿਯੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੁਕਾਮੋ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ.

ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨ੍ਤਾਤਿ ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਟ੍ਠਾਸਾ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਵਚਨਸ੍ਸ ਸਮੁਦਾਹਾਰੇਨ ਸਮੁਦਾਹਾਰਨਿਗ੍ਘੋਸੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਅਵੀਚਿਂ ਉਪਰਿ ਭਵਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਵਾ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਂ ਲੋਕਧਾਤੁਂ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ, ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਮਯੇ ਅਟ੍ਠਾਰਸਕੋਟਿਸਙ੍ਖਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਸਮਾਗਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਪਚ੍ਛਿਮਦਿਸਾਯ ਸੂਰਿਯੋ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੇਤਿ, ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਉਤ੍ਤਰਾਸਾਲ਼੍ਹਨਕ੍ਖਤ੍ਤੇਨ ਯੁਤ੍ਤੋ ਪੁਣ੍ਣਚਨ੍ਦੋ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਤਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਆਰਭਨ੍ਤੋ ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿਮਾਹ.

ਤਤ੍ਥ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨਾਤਿ ਗਿਹਿਸਂਯੋਜਨਂ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ. ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾਤਿ ਨ ਵਲਞ੍ਜੇਤਬ੍ਬਾ. ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂਯੇਵ ਵਿਸੇਸਤੋ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਭਾਜਨਭੂਤਤ੍ਤਾ ‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਯੋ ਚਾਯਂ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗੋਤਿ ਯੋ ਚ ਅਯਂ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਕਿਲੇਸਕਾਮਸੁਖਸ੍ਸ, ਕਿਲੇਸਕਾਮਸੁਖਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਵਾ ਅਨੁਯੋਗੋ. ਹੀਨੋਤਿ ਲਾਮਕੋ. ਗਮ੍ਮੋਤਿ ਗਾਮਵਾਸੀਨਂ ਸਨ੍ਤਕੋ. ਪੋਥੁਜ੍ਜਨਿਕੋਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੇਨ ਅਨ੍ਧਬਾਲਜਨੇਨ ਆਚਿਣ੍ਣੋ. ਅਨਰਿਯੋਤਿ ਨ ਅਰਿਯੋ. ਅਥ ਵਾ ਨ ਵਿਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਉਤ੍ਤਮਾਨਂ ਅਰਿਯਾਨਂ ਸਨ੍ਤਕੋ. ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤੋਤਿ ਨ ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤੋ, ਸੁਖਾਵਹਕਾਰਣਂ ਅਨਿਸ੍ਸਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕਿਲਮਥਸ੍ਸ ਅਨੁਯੋਗੋ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੁਕ੍ਖਕਰਣਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਕ੍ਖੋਤਿ ਕਣ੍ਟਕਾਪਸ੍ਸਯਸੇਯ੍ਯਾਦੀਹਿ ਅਤ੍ਤਮਾਰਣੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖਾਵਹੋ. ਤਪਸ੍ਸੀਹਿ ‘‘ਉਤ੍ਤਮਂ ਤਪੋ’’ਤਿ ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਰਕ੍ਖਨਤ੍ਥਂ ਇਧ ‘‘ਹੀਨੋ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਤ੍ਤਾ ‘‘ਗਮ੍ਮੋ’’ਤਿ ਚ, ਗਿਹੀਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣਤ੍ਤਾ ‘‘ਪੋਥੁਜ੍ਜਨਿਕੋ’’ਤਿ ਚ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਕੇਹਿਚਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਪਟਿਞ੍ਞੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਵਾਦੇਹਿ ‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਭੋ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗਿਭੂਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਤਿ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਭੋ, ਅਯਂ ਅਤ੍ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੯੪) ਗਹਿਤਤ੍ਤਾ ਤੇਸਂ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਰਕ੍ਖਨਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸੁਖਤ੍ਤਾ ਚ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਸ੍ਸ ‘‘ਦੁਕ੍ਖੋ’’ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਾਮਸੁਖਲ੍ਲਿਕਾਨੁਯੋਗੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਸੁਖਤ੍ਤਾ ਆਯਤਿਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਤਦਨੁਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਤਣ੍ਹਾਦਿਟ੍ਠਿਬਨ੍ਧਨਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਚ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ, ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਦੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਆਯਤਿਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਤ੍ਤਾ ਤਦਨੁਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਬਨ੍ਧਨਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਚ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬੋ, ਏਤੇ ਖੋਤਿ ਤੇ ਏਤੇ. ਅਨੁਪਗਮ੍ਮਾਤਿ ਨ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ. ਮਜ੍ਝਿਮਾਤਿ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਅਭਾਵਾ ਮਜ੍ਝੇ ਭਵਾਤਿ ਮਜ੍ਝਿਮਾ. ਸਾ ਏਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਪਟਿਪਦਾ. ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਚਕ੍ਖੁਕਰਣੀਤਿਆਦੀਸੁ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁਕਰਣੀ. ਞਾਣਕਰਣੀਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵੇਵਚਨਂ. ਉਪਸਮਾਯਾਤਿ ਕਿਲੇਸੂਪਸਮਾਯ. ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਭਿਜਾਨਨਤ੍ਥਾਯ. ਸਮ੍ਬੋਧਾਯਾਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਤ੍ਥਾਯ. ਅਥ ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਚਕ੍ਖੁਕਰਣੀ. ਭਾਵਨਾਮਗ੍ਗਞਾਣਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਞਾਣਕਰਣੀ. ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਂ ਉਪਸਮਾਯ. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ. ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਮ੍ਬੋਧਾਯ. ਕਿਲੇਸਾਨਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧਾਨਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ. ਸਚ੍ਚਕਥਾ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਕਾਸੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿ ਕਤਬਹੁਮਾਨਾਨਂ ਤੇਸਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਵੇਧਕ੍ਕਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਬਹੁਮਾਨਾਰੋਪਨੇਨ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਠਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿਆਦਿਨਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਟਿਵੇਧਕ੍ਕਮਂ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੂਤਿ ਨ ਅਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ, ਪਰਂ ਅਨੁਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਸ੍ਸੁਤੇਸੂਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਕ੍ਖੂਤਿਆਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਪਰਤੋ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਂ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਪਟਿਵੇਧੋ ਸੇਖਭੂਮਿਯਂ. ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਭਾਵਨਾਪਟਿਵੇਧੋ ਸੇਖਭੂਮਿਯਂਯੇਵ. ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਪਹੀਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਭਾਵਿਤਨ੍ਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਅਸੇਖਭੂਮਿਯਂ.

ਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਚਞਾਣਕਿਚ੍ਚਞਾਣਕਤਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਾਨਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਪਰਿਵਟ੍ਟਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤਯੋ ਪਰਿਵਟ੍ਟਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਂ. ਏਤ੍ਥ ਹਿ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਂ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਂ ਸਚ੍ਚਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਤੇਸੁਯੇਵ ‘‘ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਕਿਚ੍ਚਜਾਨਨਞਾਣਂ ਕਿਚ੍ਚਞਾਣਂ ਨਾਮ. ‘‘ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਪਹੀਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਤਂ ਭਾਵਿਤ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਤਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਕਤਭਾਵਜਾਨਨਞਾਣਂ ਕਤਞਾਣਂ ਨਾਮ. ਦ੍ਵਾਦਸਾਕਾਰਨ੍ਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਸਚ੍ਚੇ ਤਿਣ੍ਣਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਆਕਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸ ਆਕਾਰਾ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਦ੍ਵਾਦਸਾਕਾਰਂ. ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਏਤੇਸਂ ਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਾਨਂ ਦ੍ਵਾਦਸਨ੍ਨਂ ਆਕਾਰਾਨਂ ਵਸੇਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਞਾਣਸਙ੍ਖਾਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ. ਅਤ੍ਤਮਨਾਤਿ ਸਕਮਨਾ. ਸਤ੍ਤਾਨਞ੍ਹਿ ਸੁਖਕਾਮਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਕੂਲਤ੍ਤਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਮਨੋ ਸਕਮਨੋ ਨਾਮ, ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਗਹਿਤਮਨਾ ਬ੍ਯਾਪਿਤਮਨਾਤਿ ਵਾ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ ਅਭਿਮੁਖਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦਿਂਸੁ. ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਤਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ. ਨਿਗ੍ਗਾਥਕੋ ਹਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਕੇਵਲਂ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਕਰਣਤੋ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਨਾਮ. ਭਞ੍ਞਮਾਨੇਤਿ ਕਥਿਯਮਾਨੇ. ਵਤ੍ਤਮਾਨਸਮੀਪੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਂ ਕਤਂ, ਭਣਿਤੇਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਵਿਰਜਨ੍ਤਿ ਵਿਗਤਰਾਗਾਦਿਰਜਂ. ਵੀਤਮਲਨ੍ਤਿ ਵਿਗਤਰਾਗਾਦਿਮਲਂ. ਰਾਗਾਦਯੋ ਹਿ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਣਟ੍ਠੇਨ ਰਜੋ ਨਾਮ, ਦੂਸਨਟ੍ਠੇਨ ਮਲਂ ਨਾਮ. ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਠਮਮਗ੍ਗਞਾਣਂ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਆਦੀਨਿ ਤੀਣਿ ਮਗ੍ਗਞਾਣਾਨਿ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਚਤੁਤ੍ਥਮਗ੍ਗਞਾਣਮ੍ਪਿ. ਇਧ ਪਨ ਪਠਮਮਗ੍ਗਞਾਣਮੇਵ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਵਸੇਨ ਏਵਂ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੇਤਿ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣੇ ਚ ਦੇਸਨਾਞਾਣੇ ਚ. ਬੋਧਿਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਹਿ ਭਗਵਤੋ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਦ੍ਵਾਦਸਾਕਾਰਂ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਮ੍ਪਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਦਸਾਕਾਰਮੇਵ ਸਚ੍ਚਦੇਸਨਾਯ ਪਵਤ੍ਤਕਦੇਸਨਾਞਾਣਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਨਾਮ. ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਹੇਤਂ ਦਸਬਲਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਞਾਣਮੇਵ. ਤਂ ਇਮਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਪਕਾਸੇਨ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਪਨੇਤਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਯਾਵ ਅਞ੍ਞਾਤਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਤ੍ਥੇਰੋ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋਟੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਨ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਤਾਵ ਭਗਵਾ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਨਾਮ, ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਂ ਨਾਮ. ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਿਤੇ ਚ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.

ਭੁਮ੍ਮਾ ਦੇਵਾਤਿ ਭੂਮਟ੍ਠਕਾ ਦੇਵਾ. ਸਦ੍ਦਮਨੁਸ੍ਸਾਵੇਸੁਨ੍ਤਿ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਸਾਧੁਕਾਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਏਤਂ ਭਗਵਤਾਤਿਆਦੀਨਿ ਵਦਨ੍ਤਾ ਸਦ੍ਦਂ ਅਨੁਸ੍ਸਾਵਯਿਂਸੁ. ਅਪ੍ਪਟਿਵਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ‘‘ਨਯਿਦਂ ਤਥਾ’’ਤਿ ਪਟਿਲੋਮਂ ਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਂ. ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ ਚੇਤ੍ਥ ਦੇਵਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਦੇਸਨਾਪਰਿਯੋਸਾਨੇ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨੇਵ ਸਾਧੁਕਾਰਂ ਅਦਂਸੁ, ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਂ ਅਨਾਗਤਾ ਪਨ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਾਦਯੋ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਾਧੁਕਾਰਮਦਂਸੂਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੇਸੁ ਪਨ ਪਬ੍ਬਤਰੁਕ੍ਖਾਦੀਸੁ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਭੁਮ੍ਮਦੇਵਾ. ਤੇ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਾਪਿ ਇਧ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਤਿ ਚ ਧਤਰਟ੍ਠਵਿਰੂਲ਼੍ਹਕਵਿਰੂਪਕ੍ਖਕੁਵੇਰਸਙ੍ਖਾਤਾ ਚਤੁਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇਵਤਾ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾ. ਤੇ ਸਿਨੇਰੁਵੇਮਜ੍ਝੇ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਪਬ੍ਬਤਟ੍ਠਕਾਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਆਕਾਸਟ੍ਠਕਾਪਿ. ਤੇਸਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਪਬ੍ਬਤਂ ਪਤ੍ਤਾ. ਖਿਡ੍ਡਾਪਦੋਸਿਕਾ ਮਨੋਪਦੋਸਿਕਾ ਸੀਤਵਲਾਹਕਾ ਉਣ੍ਹਵਲਾਹਕਾ ਚਨ੍ਦਿਮਾ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਸੂਰਿਯੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਏਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਦੇਵਲੋਕਟ੍ਠਾ ਏਵ. ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਜਨਾ ਤਤ੍ਥ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਤਾਵਤਿਂਸਾ. ਅਪਿਚ ‘‘ਤਾਵਤਿਂਸਾ’’ਤਿ ਤੇਸਂ ਦੇਵਾਨਂ ਨਾਮਮੇਵਾਤਿਪਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤੇਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਬ੍ਬਤਟ੍ਠਕਾ ਅਤ੍ਥਿ ਆਕਾਸਟ੍ਠਕਾ. ਤੇਸਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਪਬ੍ਬਤਂ ਪਤ੍ਤਾ, ਤਥਾ ਯਾਮਾਦੀਨਂ. ਏਕਦੇਵਲੋਕੇਪਿ ਹਿ ਦੇਵਾਨਂ ਪਰਮ੍ਪਰਾ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਪਬ੍ਬਤਂ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਨਤ੍ਥਿ. ਦਿਬ੍ਬਂ ਸੁਖਂ ਯਾਤਾ ਪਯਾਤਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾਤਿ ਯਾਮਾ. ਤੁਟ੍ਠਾ ਪਹਟ੍ਠਾਤਿ ਤੁਸਿਤਾ. ਪਕਤਿਪਟਿਯਤ੍ਤਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਤਿਰੇਕੇਨ ਰਮਿਤੁਕਾਮਕਾਲੇ ਯਥਾਰੁਚਿਤੇ ਭੋਗੇ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਨਿਮ੍ਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਰਮਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀ. ਚਿਤ੍ਤਾਚਾਰਂ ਞਤ੍ਵਾ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤੇਸੁ ਭੋਗੇਸੁ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੀਤਿ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘਟਾਯ ਨਿਯੁਤ੍ਤਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾ. ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੋ ਗਹਿਤਾ.

ਤੇਨ ਖਣੇਨਾਤਿ ਵਚਨਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਮੁਹੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਮੁਹੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਖਣੇਨ, ਨ ਪਰਮਤ੍ਥਖਣੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਅਨ੍ਤੋਕਤ੍ਵਾ. ਸਦ੍ਦੋਤਿ ਸਾਧੁਕਾਰਸਦ੍ਦੋ. ਦਸਸਹਸ੍ਸੀਤਿ ਦਸਸਹਸ੍ਸਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਵਤੀ. ਸਙ੍ਕਮ੍ਪੀਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਸੁਟ੍ਠੁ ਕਮ੍ਪਿ. ਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪੀਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਅਧੋ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਕਮ੍ਪਿ. ਸਮ੍ਪਵੇਧੀਤਿ ਚਤੁਦਿਸਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਵੇਧਿ. ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਭਾਵਾਯ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਮਨ੍ਤੇ ਚ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇ ਤਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੇ ਚ ਮਹਾਪਥਵੀ ਪੁਞ੍ਞਤੇਜੇਨ ਅਕਮ੍ਪਿਤ੍ਥ, ਅਭਿਸਮ੍ਬੋਧਿਯਂ ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਤੇਜੇਨ. ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨੇ ਦੇਸਨਾਞਾਣਤੇਜੇਨ ਸਾਧੁਕਾਰਂ ਦਾਤੁਕਾਮਾ ਵਿਯ ਪਥਵੀ ਦੇਵਤਾਨੁਭਾਵੇਨ ਅਕਮ੍ਪਿਤ੍ਥ, ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰੋਸ੍ਸਜ੍ਜਨੇ ਮਹਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚ ਕਾਰੁਞ੍ਞੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖੋਭਂ ਅਸਹਮਾਨਾ ਵਿਯ ਪਥਵੀ ਦੇਵਤਾਨੁਭਾਵੇਨ ਅਕਮ੍ਪਿਤ੍ਥ. ਅਪ੍ਪਮਾਣੋਤਿ ਵੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮਾਣੋ. ਉਲ਼ਾਰੋਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਉਲ਼ਾਰਾਨਿ ਉਲ਼ਾਰਾਨਿ ਖਾਦਨੀਯਾਨਿ ਖਾਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੬੬) ਮਧੁਰਂ ਉਲ਼ਾਰਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਉਲ਼ਾਰਾਯ ਵਤ੍ਥਭੋਗਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਨਮਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਅ. ਨਿ. ੯.੨੦) ਪਣੀਤਂ ਉਲ਼ਾਰਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ‘‘ਉਲ਼ਾਰਾਯ ਖਲੁ ਭਵਂ ਵਚ੍ਛਾਯਨੋ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਪਸਂਸਾਯ ਪਸਂਸਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ ਸੇਟ੍ਠਂ ਉਲ਼ਾਰਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਧ ਪਨ ‘‘ਵਿਪੁਲੋ ਉਲ਼ਾਰੋ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਓਭਾਸੋਤਿ ਦੇਸਨਾਞਾਣਾਨੁਭਾਵੇਨ ਚ ਦੇਵਤਾਨੁਭਾਵੇਨ ਚ ਜਾਤਓਭਾਸੋ. ਲੋਕੇਤਿ ਚਕ੍ਕਵਾਲ਼ਸ੍ਸ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਯਂਯੇਵ. ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਨਂ ਅਯਮਾਨੁਭਾਵੋ – ਨਿਵਤ੍ਥਵਤ੍ਥਪ੍ਪਭਾ ਦ੍ਵਾਦਸ ਯੋਜਨਾਨਿ ਫਰਤਿ, ਤਥਾ ਸਰੀਰਸ੍ਸ ਅਲਙ੍ਕਾਰਸ੍ਸ ਵਿਮਾਨਸ੍ਸ ਚ. ਤਂ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾਯੇਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਉਦਾਨਨ੍ਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਞਾਣਮਯਿਕਂ ਉਦਾਹਾਰਂ. ਉਦਾਨੇਸੀਤਿ ਉਦਾਹਰਿ. ਅਞ੍ਞਾਸਿ ਵਤ, ਭੋ ਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞੋਤਿ ਇਮਸ੍ਸਪਿ ਉਦਾਨਸ੍ਸ ਉਦਾਹਰਣਘੋਸੋ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਞ੍ਞਾਸਿਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞੋਤਿ ਭੁਸਂ ਞਾਤਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ.

ਚਕ੍ਖੁਆਦੀਨਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਏਕਮੇਵ ਞਾਣਂ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੇਯ੍ਯਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁ ਵਿਯ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇਨ ਚਕ੍ਖੁ. ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇਨ ਞਾਣਂ. ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਤੋ ਜਾਨਨਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇਨ ਪਞ੍ਞਾ. ਅਨਵਸੇਸਪਟਿਵੇਧਕਰਣੇਨ ਵਿਜ੍ਜਾ. ਸਬ੍ਬਥਾ ਓਭਾਸਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇਨ ਆਲੋਕੋ ਨਾਮਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਕ੍ਖੁਂ ਧਮ੍ਮੋਤਿਆਦੀਸੁਪਿ ਏਕਂਯੇਵ ਞਾਣਂ ਕਿਚ੍ਚਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਚਧਾ ਵਣ੍ਣਿਤਂ. ਆਰਮ੍ਮਣਾਤਿ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਟ੍ਠੇਨ. ਗੋਚਰਾਤਿ ਵਿਸਯਟ੍ਠੇਨ. ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਞਾਣਕਿਚ੍ਚਂ ਪਞ੍ਚਧਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਤੀਸੁ ਵਾਰੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਪਨ੍ਨਰਸ ਧਮ੍ਮਾ, ਪਨ੍ਨਰਸ ਅਤ੍ਥਾ, ਦ੍ਵੀਸੁ ਪਨ੍ਨਰਸਕੇਸੁ ਤਿਂਸ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਪਨ੍ਨਰਸਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਨ੍ਨਰਸਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਤਿਂਸਾਯ ਨਿਰੁਤ੍ਤੀਸੂਤਿ ਸਟ੍ਠਿ ਞਾਣਾਨਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਸੇਸਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇ ਪਨ੍ਨਰਸਨ੍ਨਂ ਪਨ੍ਨਰਸਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਤ੍ਥਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ ਸਟ੍ਠਿ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਟ੍ਠਿ ਅਤ੍ਥਾ, ਸਟ੍ਠਿਯਾ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਟ੍ਠਿਯਾ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਚ ਵੀਸਸਤਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਵੀਸਾਧਿਕਂ ਸਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਟ੍ਠਿਯਾ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਟ੍ਠਿਯਾ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਵੀਸੁਤ੍ਤਰਸਤੇ ਨਿਰੁਤ੍ਤੀਸੂਤਿ ਏਵਂ ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਞ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਚ ਞਾਣਸਤਾਨਿ.

੨-੩. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਾਰਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੩੧-੩੨. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੇ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮੇ ਚ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਚ ਗਣਨਾ ਚ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

੪-੮. ਸਤ੍ਤਬੋਧਿਸਤ੍ਤਵਾਰਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੩੩-੩੭. ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਸਮੁਦਯੇ ਚਕ੍ਖਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚ, ਨਿਰੋਧੇ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਦਸ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਮੁਦਯੇ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚ, ਨਿਰੋਧੇ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਦਸ ਅਤ੍ਥਾ, ਤੇਸਂ ਵਸੇਨ ਵੀਸਤਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਂ ਞਾਣਾਨਿ. ਸਤ੍ਤ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਗਣਨਾ ਸੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਏਵ. ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਏਕੇਕਮੂਲਕੇਸੁ ‘‘ਞਾਤੋ ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਿਦਿਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਤੋ ਫਸ੍ਸਿਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੧੨੧) ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਚਨੇਸੁ ਏਕੇਕਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਚਕ੍ਖਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚ, ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠਾਦਯੋ ਪਞ੍ਚਾਤਿ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਕਾਨਂ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਧਮ੍ਮਾ, ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਅਤ੍ਥਾ, ਤਦ੍ਦਿਗੁਣਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਤਦ੍ਦਿਗੁਣਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਞੇਯ੍ਯਾਨਿ. ਪਞ੍ਚ ਏਕਤੋ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਵਾਰੇਪਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਵੀਸਸਤਂ ਧਮ੍ਮਾ, ਪਞ੍ਚਵੀਸਸਤਂ ਅਤ੍ਥਾ, ਤਦ੍ਦਿਗੁਣਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਤਦ੍ਦਿਗੁਣਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ ਞੇਯ੍ਯਾਨਿ. ਅਡ੍ਢਤੇਯ੍ਯਾਨੀਤਿ ਚੇਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਸਤਾਨਿ ਚ ਪਞ੍ਞਾਸਞ੍ਚ. ਖਨ੍ਧਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਸਚ੍ਚਵਾਰਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਵਾਰੇ ਚ ਧਮ੍ਮਾਦਿਗਣਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

੯. ਛਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੩੮. ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਵਾਰੇ ਦਿਯਡ੍ਢਸਤਨ੍ਤਿ ਛਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਸਤਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਸਞ੍ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਦ੍ਦਿਗੁਣਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ ਤਦ੍ਦਿਗੁਣਾਨਿ ਞਾਣਾਨਿ. ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਧਿਕਰਣੇਤਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਧਿਕਾਰੇ. ਅਡ੍ਢਨਵਧਮ੍ਮਸਤਾਨੀਤਿ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਸਟ੍ਠਿ, ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਸਟ੍ਠਿ, ਚਤੂਸੁ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਸੁ ਸਟ੍ਠਿ, ਸਤ੍ਤਬੋਧਿਸਤ੍ਤਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਸੁ ਸਤ੍ਤਤਿ, ਅਭਿਞ੍ਞਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਪਞ੍ਚਵੀਸਸਤਂ, ਖਨ੍ਧਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਪਞ੍ਚਵੀਸਸਤਂ, ਪੁਨ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਸਤਂ, ਚਤੂਸੁ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸੁ ਸਤਂ, ਛਸੁ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮੇਸੁ ਦਿਯਡ੍ਢਸਤਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਅਟ੍ਠਸਤਾਨਿ ਚ ਪਞ੍ਞਾਸਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਅਤ੍ਥਾਪਿ ਤਤ੍ਤਕਾ ਏਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਸਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਵੀਸਸਤਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਸਤ੍ਤਸੁ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਸਤਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਅਭਿਞ੍ਞਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਖਨ੍ਧਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਚ ਅਡ੍ਢਤੇਯ੍ਯਾਨਿ ਅਡ੍ਢਤੇਯ੍ਯਾਨਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਤਾਨਿ, ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸੁ ਚ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਤਾਨਿ, ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮੇਸੁ ਤੀਣਿ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਤਾਨੀਤਿ ਏਵਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਹਸ੍ਸਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤਨਿਰੁਤ੍ਤਿਸਤਾਨਿ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਸਚ੍ਚਾਦੀਸੁ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੁ ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਾਧਿਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ ਞਾਣਸਤਾਨਿ, ਸਤ੍ਤਸੁ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਸੁ ਅਸੀਤਿਅਧਿਕਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਞਾਣਸਤਾਨਿ, ਅਭਿਞ੍ਞਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਖਨ੍ਧਟ੍ਠਾਦੀਸੁ ਚ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਞਾਣਸਤਾਨਿ, ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸੁ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਞਾਣਸਤਾਨਿ, ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮੇਸੁ ਛ ਞਾਣਸਤਾਨੀਤਿ ਏਵਂ ਤੀਣਿ ਚ ਞਾਣਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਞਾਣਸਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ.

ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੭. ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਕਥਾ

੧. ਸਚ੍ਚਵਾਰਵਣ੍ਣਨਾ

੩੯. ਪੁਨ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਮੇਵ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਥਿਤਾਯ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਕਾਤਿ ਏਕਾਭਿਸਮਯਵਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਤ੍ਥੁ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਕਾ. ਤਦੇਵ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਵਤ੍ਥੁਕਾਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਚ੍ਚਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਾ. ਸਚ੍ਚਂ ਗੋਚਰੋ ਵਿਸਯੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਚਗੋਚਰਾ. ਸਚ੍ਚਸਙ੍ਗਹਿਤਾਤਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾ. ਸਚ੍ਚਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਯਤ੍ਤਾ. ਸਚ੍ਚੇ ਸਮੁਦਾਗਤਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਜਾਨਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੇ ਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ. ਤਥਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਠਿਤਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਚ.

੪੦. ਇਦਾਨਿ ‘‘ਪਵਤ੍ਤਿਤੇ ਚ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੇ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਕਾਮੋ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਦੁਵਿਧਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਪਟਿਵੇਧਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਞ੍ਚ. ਪਟਿਵੇਧਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਬੋਧਿਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ, ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਇਸਿਪਤਨੇ. ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਚਕ੍ਕਞ੍ਚਾਤਿ ਪਟਿਵੇਧਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਚਕ੍ਕਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚਾਤਿ ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ. ਕਥਂ? ਭਗਵਾ ਹਿ ਬੋਧਿਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਦਿਭੇਦਂ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਸੋਯੇਵ ਚ ਧਮ੍ਮੋ ਕਿਲੇਸਸਤ੍ਤੁਘਾਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਪਹਰਣਚਕ੍ਕਂ ਵਿਯਾਤਿ ਚਕ੍ਕਞ੍ਚ. ਧਮ੍ਮਂ ਪਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤੋਯੇਵ ਭਗਵਾ ਤਂ ਚਕ੍ਕਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਨਾਮ. ਏਤੇਨ ਧਮ੍ਮੋਯੇਵ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਧਾਰਯਸਮਾਸਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਇਸਿਪਤਨੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਕ੍ਖਣੇ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇ ਕਿਲੇਸਸਤ੍ਤੁਘਾਤਾਯ ਪਵਤ੍ਤਨਤੋ ਪਹਰਣਚਕ੍ਕਸਦਿਸਂ ਦੇਸਨਾਚਕ੍ਕਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਦਿਭੇਦਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਏਤੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਚਕ੍ਕਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਨ੍ਦਸਮਾਸਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਪਵਤ੍ਤਕੇ ਸਤਿ ਪਵਤ੍ਤਨਾ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਾਪਿ ‘‘ਪਵਤ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਪਨ ‘‘ਚਕ੍ਕ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਧਮ੍ਮੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿਆਦੀਨਿ ਦੇਸਨਾਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਮੇਵ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ.

ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਯਥਾਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮੇਨ ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾਯ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇ ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਾਯ ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤੋਤਿਆਦੀਹਿ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਭੂਤਤਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮਿਤਾ ਚ ਵੁਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸੋ ਹਾਵੁਸੋ, ਭਗਵਾ ਜਾਨਂ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਕ੍ਖੁਭੂਤੋ ਞਾਣਭੂਤੋ ਧਮ੍ਮਭੂਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋ ਵਤ੍ਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਨਿਨ੍ਨੇਤਾ ਅਮਤਸ੍ਸ ਦਾਤਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ ਤਥਾਗਤੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੨੦੩). ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਠਿਤੋਤਿ ਵਿਸਯੀਭਾਵੇਨ ਠਿਤੋ. ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਤਿ ਅਚਲਭਾਵੇਨ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ. ਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਇਸ੍ਸਰਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਕੋਟਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਸਾਰਦਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਧਮ੍ਮੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤੋਤਿਆਦੀਹਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨਮਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪਨ ਵਚਨੇਹਿ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮਿਤਾਯ ਚ ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਾਯ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਧਮ੍ਮਂ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿਹਆਦੀਹਿ ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਾਯ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਹਿ ਧਮ੍ਮਂ ਸਕ੍ਕਾਰਾਦਿਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ, ਸੋ ਧਮ੍ਮਤ੍ਥਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ. ਧਮ੍ਮਂ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਯਥਾ ਕਤੋ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਸੁਕਤੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਧਮ੍ਮਂ ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋਤਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗਾਰਵੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਤਂ ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਧਮ੍ਮਂ ਮਾਨੇਨ੍ਤੋਤਿ ਧਮ੍ਮਂ ਪਿਯਞ੍ਚ ਭਾਵਨੀਯਞ੍ਚ ਕਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ. ਧਮ੍ਮਂ ਪੂਜੇਨ੍ਤੋਤਿ ਤਂ ਅਪਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪੂਜਾਯ ਪੂਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਧਮ੍ਮਂ ਅਪਚਾਯਮਾਨੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਾਰਗਰੁਕਾਰੇਹਿ ਨੀਚਵੁਤ੍ਤਿਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਧਮ੍ਮਦ੍ਧਜੋ ਧਮ੍ਮਕੇਤੂਤਿ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਧਜਮਿਵ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਕੇਤੁਮਿਵ ਚ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਿਯਾ ਧਮ੍ਮਦ੍ਧਜੋ ਧਮ੍ਮਕੇਤੁ ਚ ਹੁਤ੍ਵਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਧਮ੍ਮਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯੋਤਿ ਧਮ੍ਮਾਧਿਪਤਿਤੋ ਆਗਤੋ ਭਾਵਨਾਧਮ੍ਮਵਸੇਨੇਵ ਚ ਸਬ੍ਬਕਿਰਿਯਾਨਂ ਕਰਣੇਨ ਧਮ੍ਮਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯੋ ਹੁਤ੍ਵਾ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵਤ੍ਤਿਯਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਤਾਯ ਅਪ੍ਪਟਿਹਤਪਵਤ੍ਤਿਤਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨ ਚਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ.

ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇ ਮਗ੍ਗਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੁਪ੍ਪਾਦਨੇਨ ਤਂ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਸੇਵ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਸਚ੍ਚਾਤਿ ਸਚ੍ਚਞਾਣਾਨਿ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਮਗ੍ਗਞਾਣਮੇਵ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦੇ ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲੇ ਞਾਣਂ. ਤਮ੍ਪਿ ਵੇਨੇਯ੍ਯਸਨ੍ਤਾਨੇ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿਯੇਵ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਵੇਧਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿਯੇਵ ਨਾਮ.

ਸਮੁਦਯਵਾਰਾਦੀਸੁ ਸਮੁਦਯਵਤ੍ਥੁਕਾ ਨਿਰੋਧਵਤ੍ਥੁਕਾ ਮਗ੍ਗਵਤ੍ਥੁਕਾਤਿ ਵਿਸੇਸਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਾ. ਏਤ੍ਥਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਸਦਿਸਂ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੨-੩. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵਾਰਾਦਿਵਣ੍ਣਨਾ

੪੧-੪੨. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਇਦ੍ਧਿਪਾਦਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਵਾਰਾਪਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਪਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸੇਸਪਦਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਿਤ੍ਤਾਤਿ.

ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੮. ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕਥਾ

ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੪੩. ਇਦਾਨਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਵਤਿਯਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਕਥਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਕਥਿਤਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਪਦਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਾਰੇ ਆਵਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿਆਦਯੋ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮਾ ਯਥਾਯੋਗਂ ਮਗ੍ਗਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ. ਤੇ ਬੁਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਬੋਧੀਤਿ ਏਵਂਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੇ ਭਵਤ੍ਤਾ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਨਾਮ. ਪਕ੍ਖੇ ਭਵਤ੍ਤਾਤਿ ਉਪਕਾਰਭਾਵੇ ਠਿਤਤ੍ਤਾ. ਤੇਸੁ ਆਰਮ੍ਮਣੇਸੁ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਨਤੋ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਤਿਯੇਵ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਕਾਯਵੇਦਨਾਚਿਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਨਸ੍ਸ ਅਸੁਭਦੁਕ੍ਖਾਨਿਚ੍ਚਾਨਤ੍ਤਾਕਾਰਗਹਣਵਸੇਨ ਸੁਭਸੁਖਨਿਚ੍ਚਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਪਹਾਨਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਤੋ ਚਤੁਧਾ ਭੇਦੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਦਹਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਪਧਾਨਂ, ਸੋਭਨਂ ਪਧਾਨਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਂ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਾ ਪਦਹਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਂ, ਸੋਭਨਂ ਵਾ ਤਂ ਕਿਲੇਸਵਿਰੂਪਪਵਤ੍ਤਵਿਰਹਿਤਤੋ ਪਧਾਨਞ੍ਚ ਹਿਤਸੁਖਨਿਪ੍ਫਾਦਕਟ੍ਠੇਨ ਸੇਟ੍ਠਭਾਵਾਵਹਨਤੋ ਪਧਾਨਭਾਵਕਰਣਤੋ ਵਾਤਿ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਂ. ਵੀਰਿਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਤਯਿਦਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਪਹਾਨਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਿਚ੍ਚਂ, ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਞ੍ਚ ਕੁਸਲਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਿਤਿਕਿਚ੍ਚਂ ਸਾਧਯਤੀਤਿ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਨਿਪ੍ਫਤ੍ਤਿਪਰਿਯਾਯੇਨ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ, ਇਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਇਦ੍ਧਾ ਵੁਦ੍ਧਾ ਉਕ੍ਕਂਸਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਇਦ੍ਧਿ, ਤਸ੍ਸਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਯ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਟ੍ਠੇਨ ਫਲਭੂਤਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗਕਾਰਣਟ੍ਠੇਨ ਚ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਦੋਤਿ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ. ਸੋ ਛਨ੍ਦਵੀਰਿਯਚਿਤ੍ਤਵੀਮਂਸਾਵਸੇਨ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋਵ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਕੋਸਜ੍ਜਪਮਾਦਵਿਕ੍ਖੇਪਸਮ੍ਮੋਹਾਨਂ ਅਭਿਭਵਨਤੋ ਅਭਿਭਵਨਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਅਧਿਪਤਿਯਟ੍ਠੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾਦੀਹਿ ਅਨਭਿਭਵਨੀਯਤੋ ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਬਲਂ. ਤਦੁਭਯਮ੍ਪਿ ਸਦ੍ਧਾਵੀਰਿਯਸਤਿਸਮਾਧਿਪਞ੍ਞਾਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ਬੁਜ੍ਝਨਕਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਅਙ੍ਗਭਾਵੇਨ ਸਤਿਆਦਯੋ ਸਤ੍ਤ ਧਮ੍ਮਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਟ੍ਠੇਨ ਚ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਆਦਯੋ ਅਟ੍ਠ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ.

ਇਤਿ ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਲੋਕਿਯਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਯ ਚੁਦ੍ਦਸਵਿਧੇਨ ਕਾਯਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਤੋ ਚ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਨਵਵਿਧੇਨ ਵੇਦਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਤੋ ਚ ਵੇਦਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਸੋਲ਼ਸਵਿਧੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਤੋ ਚ ਚਿਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਪਞ੍ਚਵਿਧੇਨ ਧਮ੍ਮੇ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਤੋ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਇਤਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ ਪਰਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਕੁਸਲਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘‘ਯਥਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਨ ਤਥਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਵਂ ਮੇ ਏਤਂ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਯ ਵਾਯਮਨਕਾਲੇ ਪਠਮਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮੁਦਾਚਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਮਕੁਸਲਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਯ ਵਾਯਮਨਕਾਲੇ ਦੁਤਿਯਂ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ ਝਾਨਂ ਵਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਂ ਵਾਯਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਤਤਿਯਂ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਥਾ ਨ ਪਰਿਹਾਯਤਿ, ਏਵਂ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਂ. ਛਨ੍ਦਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲੁਪ੍ਪਾਦਨਕਾਲੇ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ, ਵੀਰਿਯਂ, ਚਿਤ੍ਤਂ, ਵੀਮਂਸਂ ਧੁਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕੁਸਲੁਪ੍ਪਾਦਨਕਾਲੇ ਵੀਮਂਸਿਦ੍ਧਿਪਾਦੋ. ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾਯ ਵਿਰਮਣਕਾਲੇ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ, ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਮਿਚ੍ਛਾਜੀਵਾ ਵਿਰਮਣਕਾਲੇ ਸਮ੍ਮਾਜੀਵੋਤਿ ਏਵਂ ਨਾਨਾਚਿਤ੍ਤੇਸੁ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਨ ਏਕਚਿਤ੍ਤੇ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇ ਅਵਸੇਸਾ ਤੇਤ੍ਤਿਂਸ ਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਏਕਚਿਤ੍ਤੇ ਲਬ੍ਭਮਾਨੇਸੁ ਚੇਤੇਸੁ ਏਕਾਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਾ ਸਤਿ ਕਾਯਾਦੀਸੁ ਸੁਭਸਞ੍ਞਾਦਿਪਹਾਨਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਕਮੇਵ ਚ ਵੀਰਿਯਂ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਕਿਚ੍ਚਸਾਧਨਵਸੇਨ ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੇਸੇਸੁ ਹਾਪਨਵਡ੍ਢਨਂ ਨਤ੍ਥਿ.

ਅਪਿਚ ਤੇਸੁ –

ਨਵ ਏਕਵਿਧਾ ਏਕੋ, ਦ੍ਵੇਧਾਥ ਚਤੁਪਞ੍ਚਧਾ;

ਅਟ੍ਠਧਾ ਨਵਧਾ ਚੇਵ, ਇਤਿ ਛਦ੍ਧਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ.

ਨਵ ਏਕਵਿਧਾਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪੀਤਿ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਵਾਚਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਆਜੀਵੋਤਿ ਇਮੇ ਨਵ ਛਨ੍ਦਿਦ੍ਧਿਪਾਦਾਦਿਵਸੇਨ ਏਕਵਿਧਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਕੋਟ੍ਠਾਸਂ ਨ ਭਜਨ੍ਤਿ. ਏਕੋ ਦ੍ਵੇਧਾਤਿ ਸਦ੍ਧਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਵਸੇਨ ਦ੍ਵੇਧਾ ਠਿਤਾ. ਅਥ ਚਤੁਪਞ੍ਚਧਾਤਿ ਅਥਞ੍ਞੋ ਏਕੋ ਚਤੁਧਾ, ਅਞ੍ਞੋ ਪਞ੍ਚਧਾ ਠਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਾਧਿ ਏਕੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਵਸੇਨ ਚਤੁਧਾ ਠਿਤੋ, ਪਞ੍ਞਾ ਤੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਕੋਟ੍ਠਾਸਸ੍ਸ ਚ ਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਧਾ. ਅਟ੍ਠਧਾ ਨਵਧਾ ਚੇਵਾਤਿ ਅਪਰੋ ਏਕੋ ਅਟ੍ਠਧਾ, ਏਕੋ ਨਵਧਾ ਠਿਤੋਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਚਤੁਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਵਸੇਨ ਸਤਿ ਅਟ੍ਠਧਾ ਠਿਤਾ, ਚਤੁਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਇਦ੍ਧਿਪਾਦਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਵਸੇਨ ਵੀਰਿਯਂ ਨਵਧਾਤਿ. ਏਵਂ –

ਚੁਦ੍ਦਸੇਵ ਅਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਾ, ਹੋਨ੍ਤੇਤੇ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ;

ਕੋਟ੍ਠਾਸਤੋ ਸਤ੍ਤਵਿਧਾ, ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਪਭੇਦਤੋ.

ਸਕਿਚ੍ਚਨਿਪ੍ਫਾਦਨਤੋ, ਸਰੂਪੇਨ ਚ ਵੁਤ੍ਤਿਤੋ;

ਸਬ੍ਬੇਵ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਭਵੇ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ.

ਏਵਂ ਮਗ੍ਗਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮੇ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨ ਤੇ ਮਗ੍ਗਫਲੇਸੁ ਸਙ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨੀਤਿ ਆਹ. ਸਮਣਭਾਵੋ ਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਾਨਮੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਸਾਮਞ੍ਞਾਨਂ ਫਲਾਨਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਨ ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਅਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਮੇਵ. ਇਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਚਤੁਮਗ੍ਗਚਤੁਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਛਚਤ੍ਤਾਲੀਸ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ, ਤਤੋ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਚਤੁਮਗ੍ਗਚਤੁਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਨਵ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾ, ਤਤੋਪਿ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਂ ਵਸੇਨ ਤਯੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦੀਨਂ ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਞ੍ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤ੍ਤੇ ਵੁਤ੍ਤੇ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਮ੍ਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਪਧਾਨਧਮ੍ਮਵਸੇਨ ਪਨ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਦਯੋਵ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ (ਧ. ਸ. ੨੭੭ ਆਦਯੋ, ੫੦੫ ਆਦਯੋ) ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਮਗ੍ਗਫਲਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਫਸ੍ਸਾਦੀਨਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵਾਤਿ.

ਲੋਕਂ ਤਰਨ੍ਤੀਤਿ ਲੋਕਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਮਿਧ ਈਦਿਸਂ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕਾਲਵਚਨਂ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਮਗ੍ਗੋ ਹਿ ਅਪਾਯਲੋਕਂ ਤਰਤਿ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੋ ਕਾਮਾਵਚਰਲੋਕੇਕਦੇਸਂ ਤਰਤਿ, ਅਨਾਗਾਮਿਮਗ੍ਗੋ ਕਾਮਾਵਚਰਲੋਕਂ ਤਰਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੋ ਰੂਪਾਰੂਪਾਵਚਰਲੋਕਂ ਤਰਤਿ. ਲੋਕਾ ਉਤ੍ਤਰਨ੍ਤੀਤਿ ਲੋਕਾ ਉਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਲੋਕਤੋਤਿ ਚ ਲੋਕਮ੍ਹਾਤਿ ਚ ਤਦੇਵ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ ਵਿਸੇਸੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਲੋਕਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀਤਿ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਮੇਵ. ਤਤ੍ਥ ਉਪਸਗ੍ਗਤ੍ਥਂ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਧ ਸਹ ਉਪਸਗ੍ਗਤ੍ਥੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਲੋਕਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਸਮ੍ਮਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬਮਿਧ ਈਦਿਸਂ ਅਤੀਤਕਾਲਵਚਨਂ ਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਾਦੀਨਿ ਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾਨਿ, ਸਦਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਸਬ੍ਬਲੋਕਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਠਿਤਂ. ਲੋਕੇਨ ਅਤਿਰੇਕਾਤਿ ਲੋਕਤੋ ਅਧਿਕਭੂਤਾ. ਇਦਂ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਧਮ੍ਮੇ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਨਿਸ੍ਸਰਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਗ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਨਿਸ੍ਸਟਾਤਿ ਨਿਗ੍ਗਤਾ. ਲੋਕੇ ਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿਆਦੀਨਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਵਚਨਾਨਿ ਸਬ੍ਬਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਸੁਪਿ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਲੋਕੇ ਅਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਲੋਕੇ ਨ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤੀਤਿ ਖਨ੍ਧਸਨ੍ਤਾਨੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾਪਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਲੋਕੇਨ ਨ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤੀਤਿ ਅਕਤਪਟਿਵੇਧਾਨਂ ਕੇਨਚਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਕਤਪਟਿਵੇਧਾਨਂ ਅਕੁਸਲੇਨ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੇਨਪਿ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਨ ਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਸਂਲਿਤ੍ਤਾ ਅਨੁਪਲਿਤ੍ਤਾਤਿ ਉਪਸਗ੍ਗੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਂ.

ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਾਤਿ ਅਲਿਤ੍ਤਤ੍ਤਮੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਂ. ਯੇ ਕੇਚਿ ਹਿ ਯਤ੍ਥ ਯੇਨ ਵਾ ਅਲਿਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਤੇਨ ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਲੋਕਾ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਾਤਿਆਦੀਨਿ ਤੀਣਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਸੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਵਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਾਤਿ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਵਿਸੇਸਨਂ. ਯੇ ਕੇਚਿ ਹਿ ਯਤ੍ਥ ਯੇਨ ਯਤੋ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਾ, ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਤੇਨ ਤਤੋ ਵਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਲੋਕਾ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਲੋਕਮਲਂ ਧੋਵਿਤ੍ਵਾ ਲੋਕਾ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ. ਵਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਤਦੇਵ ਉਪਸਗ੍ਗੇਨ ਵਿਸੇਸਿਤਂ. ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤੀਤਿ ਉਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਵਿਵਟ੍ਟਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ. ਨ ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਲਗ੍ਗਨ੍ਤਿ. ਨ ਗਯ੍ਹਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਗਣ੍ਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਨ ਬਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਬਾਧੀਯਨ੍ਤਿ. ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੀਤਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਚ ਲੋਕਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ, ਤਥੇਵ ‘‘ਲੋਕਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ’’ਤਿਆਦਿ ਵੁਤ੍ਤਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਮ੍ਭੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤਿ. ਅਪਥਾਤਿਆਦੀਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਸੁ ਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਪਥਾਤਿ ਅਮਗ੍ਗਾ. ਅਗਤੀਤਿ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਾ. ਅਵਿਸਯਾਤਿ ਅਨਾਯਤ੍ਤਾ. ਅਸਾਧਾਰਣਾਤਿ ਅਸਮਾਨਾ. ਵਮਨ੍ਤੀਤਿ ਉਗ੍ਗਿਲਨ੍ਤਿ. ਨ ਪਚ੍ਚਾਵਮਨ੍ਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪਟਿਪਕ੍ਖਨਯੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਵਨ੍ਤਂ ਪੁਨ ਨ ਅਦਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਤੇਨ ਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਵਨ੍ਤਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਨਨ੍ਤਰਦੁਕਤ੍ਤਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਵਿਸੀਨੇਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਕਿਰਨ੍ਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਨ ਬਨ੍ਧਨ੍ਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਨ ਉਸ੍ਸੀਨੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਵਿਕਿਰਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ‘‘ਵਿਸਿਨੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ‘‘ਨ ਉਸ੍ਸਿਨੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਰਸ੍ਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਾਠੋ ਸੁਨ੍ਦਰੋ. ਵਿਧੂਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਨ ਸਂਧੂਪੇਨ੍ਤੀਤਿ ਨ ਉਜ੍ਜਲਨ੍ਤਿ. ਲੋਕਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕਂ ਸਮ੍ਮਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ. ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਇਮੇਹਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪਕਾਰੇਹਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਂ ਲੋਕਤੋ ਉਤ੍ਤਰਭਾਵੋ ਅਧਿਕਭਾਵੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤੀਤਿ.

ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.

੯. ਬਲਕਥਾ

ਬਲਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੪੪. ਇਦਾਨਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕਥਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਕਥਿਤਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਕਥਾਵਤਿਯਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਬਲਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਆਦਿਤੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਤਦਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਬਲਾਨਿ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਅਪਿਚ ਅਟ੍ਠਸਟ੍ਠਿ ਬਲਾਨੀਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਸਬ੍ਬਾਨਿਪਿ ਤਂਤਂਪਟਿਪਕ੍ਖੇਹਿ ਅਕਮ੍ਪਿਯਟ੍ਠੇਨ ਬਲਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਹਿਰਿਬਲਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਪਾਪਤੋ ਹਿਰੀਯਨ੍ਤਿ ਏਤਾਯਾਤਿ ਹਿਰੀ, ਲਜ੍ਜਾਯੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਪਾਪਤੋ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਏਤੇਨਾਤਿ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ, ਪਾਪਤੋ ਉਬ੍ਬੇਗਸ੍ਸੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨਾ ਹਿਰੀ, ਬਹਿਦ੍ਧਾਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ. ਅਤ੍ਤਾਧਿਪਤਿ ਹਿਰੀ, ਲੋਕਾਧਿਪਤਿ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ. ਲਜ੍ਜਾਸਭਾਵਸਣ੍ਠਿਤਾ ਹਿਰੀ, ਭਯਸਭਾਵਸਣ੍ਠਿਤਂ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ. ਸਪ੍ਪਤਿਸ੍ਸਵਲਕ੍ਖਣਾ ਹਿਰੀ, ਵਜ੍ਜਭੀਰੁਕਭਯਦਸ੍ਸਾਵਿਲਕ੍ਖਣਂ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ. ਸਾ ਏਵ ਹਿਰੀ ਅਹਿਰਿਕੇਨ ਨ ਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਹਿਰਿਬਲਂ. ਤਦੇਵ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਂ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੇਨ ਨ ਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਬਲਂ. ਅਪ੍ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨੇਨ ਨ ਕਮ੍ਪਤੀਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਨਬਲਂ. ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਣਪਞ੍ਞਾਯੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਵੀਰਿਯਸੀਸੇਨ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਭਾਵੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਬਲਂ ਭਾਵਨਾਬਲਂ. ਤਥਾਪਵਤ੍ਤਾਨਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਮੇਤਂ ਨਾਮਂ. ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਨਿ ਸੀਲਾਦੀਨਿ ਅਨਵਜ੍ਜਬਲਂ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਙ੍ਗਹਵਤ੍ਥੂਨਿ ਸਙ੍ਗਹਬਲਂ. ਸਙ੍ਗਹੇ ਬਲਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ. ਦੁਕ੍ਖਮਾਨਂ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਖਨ੍ਤਿਬਲਂ. ਧਮ੍ਮਕਥਾਯ ਪਰੇਸਂ ਤੋਸਨਂ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਬਲਂ. ਅਧਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਪਨਂ ਨਿਜ੍ਝਤ੍ਤਿਬਲਂ. ਕੁਸਲੇਸੁ ਬਹੁਭਾਵੋ ਇਸ੍ਸਰਿਯਬਲਂ. ਕੁਸਲੇਸੁ ਯਥਾਰੁਚਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਬਲਂ. ਹਿਰਿਬਲਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਮਾਤਿਕਾਪਦੇਸੁ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਵਸੇਨ ਵਿਸੇਸਤੋ ਯੁਜ੍ਜਮਾਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਸਮਥਬਲਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬਲਨ੍ਤਿ ਬਲਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਏਵ.