੩. ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਕਥਾ
ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ
੧੭. ਇਦਾਨਿ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਸਿਦ੍ਧਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਵਿਸੇਸਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਕਥਿਤਾਯ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤਾਵ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਧਿਯਾ, ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਵਾ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ. ਕਿਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੩.੫.੧੮੨) – ਯਾ ਹਿ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗੀ, ਯਾਯ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਲੀਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਯੂਹਨਕਾਮਸੁਖਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਉਚ੍ਛੇਦਸਸ੍ਸਤਾਭਿਨਿਵੇਸਾਦੀਨਂ ਅਨੇਕੇਸਂ ਉਪਦ੍ਦਵਾਨਂ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭੂਤਾਯ ਸਤਿਧਮ੍ਮਵਿਚਯਵੀਰਿਯਪੀਤਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮਾਧਿਉਪੇਕ੍ਖਾਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਬੋਧੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਕਿਲੇਸਸਨ੍ਤਾਨਨਿਦ੍ਦਾਯ ਵੁਟ੍ਠਹਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਮੇਵ ਵਾ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਹ – ‘‘ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੫.੩੭੮; ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੪੩). ਤਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗੀਸਙ੍ਖਾਤਾਯ ਬੋਧਿਯਾ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਝਾਨਙ੍ਗਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਦਯੋ ਵਿਯ. ਯੋਪੇਸ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਾਯ ਏਤਾਯ ਧਮ੍ਮਸਾਮਗ੍ਗਿਯਾ ਬੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੋਧੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਤਿਪਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਸੇਨਙ੍ਗਰਥਙ੍ਗਾਦਯੋ ਵਿਯ. ਤੇਨਾਹੁ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ‘‘ਬੁਜ੍ਝਨਕਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ’’ਤਿ. ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਦੀਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤੋ.
ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਤ੍ਥਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਬੋਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਸ੍ਸ ਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯ? ਮਗ੍ਗਫਲੇਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਕਤਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯ, ਮਗ੍ਗੇਨ ਵਾ ਕਿਲੇਸਨਿਦ੍ਦਾਤੋ ਪਬੁਜ੍ਝਨਤ੍ਥਾਯ ਫਲੇਨ ਪਬੁਦ੍ਧਭਾਵਤ੍ਥਾਯਾਪੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਬਲਵਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯਪਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਬੋਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਸਾਧਾਰਣਤ੍ਥੋ. ਤੀਸੁਪਿ ਹਿ ਠਾਨੇਸੁ ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਟਿਵੇਧਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਤੇਨ ਬੋਧਿਯਾ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿਆਦੀਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਚਤੁਕ੍ਕੇਹਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿਟ੍ਠਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਪਿ ਚ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਸਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇ ਸਮਤ੍ਥਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਬੁਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਕਿਚ੍ਚਕਰਣਸਮਤ੍ਥਤ੍ਤੇਪਿ ਸਤਿ ਕਤ੍ਤੁਨੋ ਅਭਾਵਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਬੋਧੇਨ੍ਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਨਾਯ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਾਨਂ ਯੋਗੀਨਂ ਪਯੋਜਕਤ੍ਤਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਹੇਤੁਕਤ੍ਤੁਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਬੋਧਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਪਯੋਜਕਹੇਤੁਕਤ੍ਤੁਨਾ ਭਾਵਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਏਤੇਹਿ ਬੋਧਿਯਾ ਅਙ੍ਗਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਬੁਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਬੋਧੀਤਿ ਲਦ੍ਧਨਾਮਸ੍ਸ ਯੋਗਿਸ੍ਸ ਪਕ੍ਖੇ ਭਵਤ੍ਤਾ. ਅਯਮੇਤੇਸਂ ਯੋਗਿਨੋ ਉਪਕਾਰਕਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ. ਏਤੇਹਿ ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਬੁਦ੍ਧਿਲਭਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦਿਕੇ ਛਕ੍ਕੇ ਬੁਦ੍ਧਿਲਭਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਯੋਗਾਵਚਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਪੁਣਨਟ੍ਠੇਨ. ਰੋਪਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਨਟ੍ਠੇਨ. ਪਾਪਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤਾਯ ਨਿਟ੍ਠਾਪਨਟ੍ਠੇਨ. ਇਮੇ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਪਤਿ-ਅਭਿ-ਸਂ-ਇਤਿ ਤੀਹਿ ਉਪਸਗ੍ਗੇਹਿ ਵਿਸੇਸਿਤਾ ਮਗ੍ਗਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਵੋਹਾਰੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਂ ਬੋਧਿਯਾ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.
ਮੂਲਮੂਲਕਾਦਿਦਸਕਵਣ੍ਣਨਾ
੧੮. ਮੂਲਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦਿਕੇ ਮੂਲਮੂਲਕੇ ਦਸਕੇ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਦੀਸੁ ਪੁਰਿਮਾ ਪੁਰਿਮਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਨਞ੍ਚ ਸਹਜਾਤਧਮ੍ਮਾਨਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਞ੍ਚ ਮੂਲਟ੍ਠੇਨ. ਮੂਲਚਰਿਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਮੂਲਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਚਰਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਿ ਮੂਲਚਰਿਯਾ. ਤੇਨ ਮੂਲਚਰਿਯਟ੍ਠੇਨ, ਮੂਲਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਮੂਲਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਤੇ ਏਵ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਆਦਿਤੋ ਪਭੁਤਿ ਉਪ੍ਪਾਦਨਤ੍ਥਾਯ ਪਰਿਗਯ੍ਹਮਾਨਤ੍ਤਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ, ਮੂਲਾਨਿਯੇਵ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ ਮੂਲਪਰਿਗ੍ਗਹਾ. ਤੇਨ ਮੂਲਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨ. ਤੇ ਏਵ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਰਿਵਾਰਵਸੇਨ ਪਰਿਵਾਰਟ੍ਠੇਨ. ਭਾਵਨਾਪਾਰਿਪੂਰਿਵਸੇਨ ਪਰਿਪੂਰਣਟ੍ਠੇਨ. ਨਿਟ੍ਠਂ ਪਾਪੁਣਨਵਸੇਨ ਪਰਿਪਾਕਟ੍ਠੇਨ. ਤੇ ਏਵ ਮੂਲਾਨਿ ਚ ਛਬ੍ਬਿਧਾ ਪਭੇਦਭਿਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚਾਤਿ ਮੂਲਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਤੇਨ ਮੂਲਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਟ੍ਠੇਨ. ਮੂਲਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਾਪਨਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯੋਗਿਨੋ ਤਂ ਮੂਲਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਂ ਪਾਪਨਟ੍ਠੇਨ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਯੋਗਿਨੋ ਤਸ੍ਸਾ ਮੂਲਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਵਸੀਭਾਵਟ੍ਠੇਨ. ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਈਦਿਸੇਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲਵੋਹਾਰੇਸੁ ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਅਙ੍ਗਾਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਮੂਲਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਵਸੀਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਮ੍ਪੀਤਿ ਈਦਿਸੇਸੁਪਿ ਨਿਟ੍ਠਾਵਚਨੇਸੁ ਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਵਸੀਭਾਵਂ ਪਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿਪਿ ਪਾਠੋ.
ਮੂਲਮੂਲਕਦਸਕਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.
ਸੇਸੇਸੁਪਿ ਹੇਤੁਮੂਲਕਾਦੀਸੁ ਨਵਸੁ ਦਸਕੇਸੁ ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਸਾਧਾਰਣਵਚਨਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਅਸਾਧਾਰਣੇਸੁ ਪਨ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾ ਏਵ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜਨਕਤ੍ਤਾ ਹੇਤੂ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਕਤ੍ਤਾ ਪਚ੍ਚਯਾ ਨਾਮ. ਤੇ ਏਵ ਤਦਙ੍ਗਸਮੁਚ੍ਛੇਦਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਸੁਦ੍ਧਿਭੂਤਤ੍ਤਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਨਾਮ. ਵਜ੍ਜਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਨਾਮ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਵਚਨਤੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਨਾਮ. ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਤਦਙ੍ਗਵਿਮੁਤ੍ਤਿਆਦਿਵਸੇਨ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਨਾਮ. ਮਗ੍ਗਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਵਿਸਯੀਭੂਤੇਹਿ ਆਸਵੇਹਿ ਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਾਸਵਾ. ਤਿਵਿਧਾਪਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਸੁਞ੍ਞਤ੍ਤਾ ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕਾਦਿਵਸੇਨ ਵਿਵੇਕਾ. ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਮਗ੍ਗਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਪਰਿਚ੍ਚਾਗਵੋਸਗ੍ਗਤ੍ਤਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸਗ੍ਗਤ੍ਤਾ ਚ ਵੋਸਗ੍ਗਾ. ਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਨਵੋਸਗ੍ਗਤ੍ਤਾ ਵੋਸਗ੍ਗਾ.
੧੯. ਮੂਲਟ੍ਠਂ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤੀਤਿਆਦਯੋ ਏਕੇਕਪਦਵਸੇਨ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ ਨਵ ਦਸਕਾ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਵਸੀਭਾਵਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਪਦਂ ਪਨ ਵਤ੍ਤਮਾਨਵਚਨਾਭਾਵੇਨ ਨ ਯੋਜਿਤਂ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠਾਦਯੋ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨਿਦ੍ਦੇਸੇ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ.
੨੦. ਪੁਨ ਥੇਰੋ ਅਤ੍ਤਨਾ ਦੇਸਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਨਿਦ੍ਦੇਸਵਸੇਨ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਵਿਧਿਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁਕਾਮੋ ਏਕਂ ਸਮਯਨ੍ਤਿਆਦਿਕਂ ਨਿਦਾਨਂ ਵਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਤਾਵ ਉਦ੍ਦਿਸਿ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਦੇਸਿਤਸੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ਚੇਤ੍ਥ ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ ਨ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਦੇਸਕਬ੍ਯਤ੍ਤਿਭਾਵਤ੍ਥਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਂ ਵਿਯ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਈਦਿਸਞ੍ਹਿ ਵਚਨਂ ਲੋਕੇ ਗਨ੍ਥੇਸੁ ਪਯੁਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਨ੍ਤਿ ਸਕਲਂ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ. ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਸਂਯੋਗਤ੍ਥੇ ਉਪਯੋਗਵਚਨਂ. ਸੇਸਦ੍ਵਯੇਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਇਤਿ ਚੇ ਮੇ ਹੋਤੀਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋਤਿ ਏਵਞ੍ਚੇ ਮਯ੍ਹਂ ਹੋਤਿ. ਅਪ੍ਪਮਾਣੋਤਿ ਮੇ ਹੋਤੀਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋਤਿ ਏਵਂ ਮੇ ਹੋਤਿ. ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧੋਤਿ ਮੇ ਹੋਤੀਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋਤਿ ਏਵਂ ਮੇ ਹੋਤਿ. ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣੇ ਪਵਤ੍ਤਿਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਂ. ਚਵਤੀਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਰਮ੍ਮਣਤੋ ਅਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਸੇਸਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਮਹਾਅਮਚ੍ਚਸ੍ਸ, ਮਹਤਿਯਾ ਵਾ ਭੋਗਮਤ੍ਤਾਯ ਭੋਗਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ. ਨਾਨਾਰਤ੍ਤਾਨਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਰਙ੍ਗਰਤ੍ਤਾਨਂ, ਪੂਰਣਤ੍ਥੇ ਸਾਮਿਵਚਨਂ, ਨਾਨਾਰਤ੍ਤੇਹੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਦੁਸ੍ਸਕਰਣ੍ਡਕੋਤਿ ਦੁਸ੍ਸਪੇਲ਼ਾ. ਦੁਸ੍ਸਯੁਗਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥਯੁਗਲਂ. ਪਾਰੁਪਿਤੁਨ੍ਤਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤੁਂ. ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਥੇਰਸ੍ਸ ਫਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਕਥਿਤਾ. ਯਦਾ ਹਿ ਥੇਰੋ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਸੀਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਦਾ ਇਤਰੇ ਤਦਨ੍ਵਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਾਦੀਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ, ਤਦਾ ਸੇਸਾਪਿ ਤਦਨ੍ਵਯਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਏਵਂ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚਿਣ੍ਣਵਸੀਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਥੇਰੋ ਇਮਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਕਥੇਸੀਤਿ.
ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ
੨੧. ਕਥਂ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਇਤਿ ਚੇ ਹੋਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋਤਿ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਂ ਸੀਸਂ ਕਤ੍ਵਾ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇਸੁ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਏਵਂ ਅਯਂ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਤਿ ਚੇ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਸੋ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾਵਤਾ ਨਿਰੋਧੂਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਯਤ੍ਤਕੇਨ ਕਾਲੇਨ ਨਿਰੋਧੋ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਯਤ੍ਤਕੇ ਕਾਲੇ ਆਰਮ੍ਮਣਤੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਾਵਤਾ ਅਚ੍ਚੀਤਿ ਯਤ੍ਤਕੇਨ ਪਰਿਮਾਣੇਨ ਜਾਲਾ. ਕਥਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਇਤਿ ਚੇ ਹੋਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋਤਿ ਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਪਿ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਏਵਂ ਅਯਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਹੋਤੀਤਿ ਇਤਿ ਚੇ ਪਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਕਥਂ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਪਮਾਣਬਦ੍ਧਾਤਿ ਕਿਲੇਸਾ ਚ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾ ਚ ਪੋਨੋਭਵਿਕਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚ ਪਮਾਣਬਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ‘‘ਰਾਗੋਪਮਾਣਕਰਣੋ, ਦੋਸੋ ਪਮਾਣਕਰਣੋ, ਮੋਹੋ ਪਮਾਣਕਰਣੋ’’ਤਿ (ਮ. ਨਿ. ੧.੪੫੯) ਵਚਨਤੋ ਰਾਗਾਦਯੋ ਯਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਏਤ੍ਤਕੋ’’ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਮਾਣਕਰਣਤੋ ਪਮਾਣਂ ਨਾਮ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਮਾਣੇ ਬਦ੍ਧਾ ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ ਆਯਤ੍ਤਾਤਿ ਕਿਲੇਸਾਦਯੋ ਪਮਾਣਬਦ੍ਧਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਕਿਲੇਸਾਤਿ ਅਨੁਸਯਭੂਤਾ, ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਾਤਿ ਸਮੁਦਾਚਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਕਿਲੇਸਾ. ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪੋਨੋਭਵਿਕਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਭਵਕਰਣਂ ਪੁਨਭਵੋ, ਪੁਨਭਵੋ ਸੀਲਮੇਤੇਸਨ੍ਤਿ ਪੋਨਭਵਿਕਾ, ਪੋਨਭਵਿਕਾ ਏਵ ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਕਮ੍ਮਸਙ੍ਖਾਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ. ਅਪ੍ਪਮਾਣੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਪਮਾਣਸ੍ਸ ਅਭਾਵੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ. ਮਗ੍ਗਫਲਾਨਮ੍ਪਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਤ੍ਤਾ ਤਤੋ ਵਿਸੇਸਨਤ੍ਥਂ ਅਚਲਟ੍ਠੇਨ ਅਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਙ੍ਗਾਭਾਵਤੋ ਅਚਲੋ, ਪਚ੍ਚਯਾਭਾਵਤੋ ਅਸਙ੍ਖਤੋ. ਯੋ ਹਿ ਅਚਲੋ ਅਸਙ੍ਖਤੋ ਚ, ਸੋ ਅਤਿਵਿਯ ਪਮਾਣਵਿਰਹਿਤੋ ਹੋਤਿ.
ਕਥਂ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧੋ ਇਤਿ ਚੇ ਹੋਤੀਤਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਵਿਸਮਾਤਿ ਸਯਞ੍ਚ ਵਿਸਮਤ੍ਤਾ, ਵਿਸਮਸ੍ਸ ਚ ਭਾਵਸ੍ਸ ਹੇਤੁਤ੍ਤਾ ਵਿਸਮਾ. ਸਮਧਮ੍ਮੋਤਿ ਸਨ੍ਤਟ੍ਠੇਨ ਪਣੀਤਟ੍ਠੇਨ ਸਮੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਪਮਾਣਾਭਾਵਤੋ ਸਨ੍ਤੋ. ‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਵਾ, ਵਿਰਾਗੋ ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੪.੩੪; ਇਤਿਵੁ. ੯੦) ਵਚਨਤੋ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੁਤ੍ਤਮਟ੍ਠੇਨ ਪਣੀਤੋ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸੁਸਮੇ ਆਰਦ੍ਧੋ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧੋ. ਆਵਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਾਤਿ ਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਵਤ੍ਤਕਾਲਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਾਦਿਸਙ੍ਖਾਤੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਮਨੋਦ੍ਵਾਰਾਵਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਪਵਤ੍ਤਤਿ. ਉਪ੍ਪਾਦਾਦੀਨਿ ਹੇਟ੍ਠਾ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਨਿ. ਸੇਸਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮੂਲਕੇਸੁਪਿ ਵਾਰੇਸੁ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.
ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.