੨. ਸਚ੍ਚਕਥਾ

ਸਚ੍ਚਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ

੮. ਇਦਾਨਿ ਯੁਗਨਦ੍ਧਗੁਣਸ੍ਸ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਟ੍ਠਂ ਸਚ੍ਚਪਟਿਵੇਧਵਿਸੇਸਂ ਸਚ੍ਚਲਕ੍ਖਣਾਦਿਵਿਧਾਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੇਨ ਕਥਿਤਾਯ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾਯ ਸਚ੍ਚਕਥਾਯ ਅਪੁਬ੍ਬਤ੍ਥਾਨੁਵਣ੍ਣਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਤਾਵ ਤਥਾਨੀਤਿ ਯਥਾਸਭਾਵਵਸੇਨ ਤਚ੍ਛਾਨਿ. ਯਥਾਸਭਾਵਭੂਤਾਨੇਵ ਹਿ ਧਮ੍ਮਜਾਤਾਨਿ ਸਚ੍ਚਟ੍ਠੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਿ. ਸਚ੍ਚਟ੍ਠੋ ਪਠਮਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤੋ. ਅਵਿਤਥਾਨੀਤਿ ਵੁਤ੍ਤਸਭਾਵੇ ਵਿਪਰਿਯਾਯਵਿਰਹਿਤਾਨਿ. ਨ ਹਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਸਚ੍ਚਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਨਞ੍ਞਥਾਨੀਤਿ ਅਞ੍ਞਸਭਾਵਵਿਰਹਿਤਾਨਿ. ਨ ਹਿ ਅਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਮੇਤਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਤਂ ਯਥਾਸਭਾਵਤ੍ਤਾ ਤਥਂ. ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਵੁਤ੍ਤਸਭਾਵੇ ਵਿਪਰਿਯਾਯਾਭਾਵਤੋ ਅਵਿਤਥਂ. ਨ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਦੁਕ੍ਖਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਅਞ੍ਞਸਭਾਵਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਞ੍ਞਥਂ. ਨ ਹਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮੁਦਯਾਦਿਸਭਾਵਂ ਹੋਤਿ. ਸਮੁਦਯਾਦੀਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ.

੧. ਪਠਮਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

ਤਥਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਯਥਾਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ. ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠਾਦਯੋ ਞਾਣਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾਯੇਵ.

੯. ਏਕਪ੍ਪਟਿਵੇਧਾਨੀਤਿ ਏਕੇਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵੇਧੋ, ਏਕਤੋ ਵਾ ਪਟਿਵੇਧੋ ਏਤੇਸਨ੍ਤਿ ਏਕਪ੍ਪਟਿਵੇਧਾਨਿ. ਅਨਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਚਤੁਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਤ੍ਤਵਿਰਹਿਤਤ੍ਤਾ ਅਨਤ੍ਤਟ੍ਠੇਨ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗੇ (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੬੭) – ਪਰਮਤ੍ਥਤੋ ਹਿ ਸਬ੍ਬਾਨੇਵ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵੇਦਕਕਾਰਕਨਿਬ੍ਬੁਤਗਮਕਾਭਾਵਤੋ ਸੁਞ੍ਞਾਨੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤੇਨੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਹਿ, ਨ ਕੋਚਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ, ਕਾਰਕੋ ਨ, ਕਿਰਿਯਾਵ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;

ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿ, ਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਪੁਮਾ, ਮਗ੍ਗਮਤ੍ਥਿ, ਗਮਕੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੬੭);

ਅਥ ਵਾ –

‘‘ਧੁਵਸੁਭਸੁਖਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਂ, ਪੁਰਿਮਦ੍ਵਯਮਤ੍ਤਸੁਞ੍ਞਮਮਤਪਦਂ;

ਧੁਵਸੁਖਅਤ੍ਤਵਿਰਹਿਤੋ, ਮਗ੍ਗੋ ਇਤਿ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਤੇਸੂ’’ਤਿ. (ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ. ੨.੫੬੭);

ਸਚ੍ਚਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਅਵਿਸਂਵਾਦਕਟ੍ਠੇਨ. ਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਟ੍ਠੇਨ. ਏਕਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਤਥਟ੍ਠਾਦਿਨਾ ਏਕੇਕੇਨੇਵ ਅਤ੍ਥੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਏਕਗਣਨਂ ਗਤਾਨੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਯਂ ਏਕਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਂ ਏਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਾ ਏਕੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਬਹੁਤ੍ਤੇਪਿ ਏਕਤ੍ਤਮਪੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਏਕਵਚਨਂ ਕਤਂ. ਏਕਤ੍ਤਂ ਏਕੇਨ ਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤੀਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤੇਕਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਵਤ੍ਥਿਤਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤੋ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਏਕੇਨ ਮਗ੍ਗਞਾਣੇਨ ਤਥਟ੍ਠਾਦਿਤਂਤਂਏਕਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ. ਕਥਂ? ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਤਥਟ੍ਠਾਦਿਕੇ ਏਕਤ੍ਤੇ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੇ ਸੇਸਸਚ੍ਚਾਨਮ੍ਪਿ ਤਥਟ੍ਠਾਦਿਕਂ ਏਕਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਮੇਵ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਨਾਨਤ੍ਤੇਕਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਾਵਤ੍ਥਿਤਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਵੁਟ੍ਠਾਨਕਾਲੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਾ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਖਨ੍ਧੇ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਦਿਟ੍ਠੇ ਸੇਸਖਨ੍ਧਾਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਦਿਤੋ ਦਿਟ੍ਠਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮਿਦਨ੍ਤਿ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋ ਤਥਟ੍ਠੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠਾਦਿਕੋ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਅਤ੍ਥੋ ਸਭਾਵਟ੍ਠੇਨ ਤਥਟ੍ਠੋ. ਸੇਸਸਚ੍ਚੇਸੁਪਿ ਏਸੇਵ ਨਯੋ. ਸੋਯੇਵ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧੋ ਅਤ੍ਥੋ ਅਤ੍ਤਾਭਾਵਤੋ ਅਨਤ੍ਤਟ੍ਠੋ. ਵੁਤ੍ਤਸਭਾਵੇ ਅਵਿਸਂਵਾਦਕਤੋ ਸਚ੍ਚਟ੍ਠੋ. ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤਬ੍ਬਤੋ ਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੋ ਵੁਤ੍ਤੋਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੦. ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਿ ਸਾਮਞ੍ਞਲਕ੍ਖਣਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਿਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਾ ਗਹਿਤਾ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਤੀਣਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨਿ ਚੇਵ ਅਨਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਾਨਿ ਚ. ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ, ਤਂ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਤਾਨਿਯੇਵ ਤੀਣਿ ਗਹਿਤਾਨਿ. ਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਅਨਤ੍ਤਾ ਚਾਤਿ ਤੇਹਿ ਤੀਹਿ ਸਹ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਹਿ ਅਨਤ੍ਤਾਯੇਵ. ਤਂ ਤਥਨ੍ਤਿ ਤਂ ਸਚ੍ਚਚਤੁਕ੍ਕਂ ਸਭਾਵਭੂਤਂ. ਤਂ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਤਦੇਵ ਸਚ੍ਚਚਤੁਕ੍ਕਂ ਯਥਾਸਭਾਵੇ ਅਵਿਸਂਵਾਦਕਂ. ਨਵਹਾਕਾਰੇਹੀਤਿਆਦੀਸੁ ‘‘ਸਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ (ਪਟਿ. ਮ. ੧.੩; ਸਂ. ਨਿ. ੪.੪੬) ਵਚਨਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਟ੍ਠੇਨ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਟ੍ਠੇ, ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਟ੍ਠੇ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਟ੍ਠੇ, ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਟ੍ਠੇ ਆਵੇਨਿਕੇਪਿ ਇਧ ਚਤੂਸੁਪਿ ਸਚ੍ਚੇਸੁ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਪਰਿਞ੍ਞਟ੍ਠੇਨ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਦਸ੍ਸਨੇਨ ਪਹਾਨਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਪਹਾਨਟ੍ਠੇਨ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਭਾਵਨਾਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਭਾਵਨਟ੍ਠੇਨ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਸਬ੍ਭਾਵਤੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਨਵਹਾਕਾਰੇਹਿ ਤਥਟ੍ਠੇਨਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਠਮਂ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਯੋਜਨਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ.

੧੧. ਦ੍ਵਾਦਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹੀਤਿਆਦੀਸੁ ਤਥਟ੍ਠਾਦਯੋ ਞਾਣਕਥਾਯਂ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਥਾ. ਏਤੇਸਂ ਨਿਦ੍ਦੇਸੇਪਿ ਵੁਤ੍ਤਨਯੇਨੇਵ ਯੋਜਨਾ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ.

੧੨. ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਕਤਿ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀਤਿਆਦੀਸੁ ਉਪਰਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾਨਿ ਛ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਸਙ੍ਖਤਾਸਙ੍ਖਤਵਸੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਅਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚਾਤਿ ‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਵਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨ ਵਯੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੩.੪੭-੪੮) ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਤਮਿਤਿ ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ ਅਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਅਸਙ੍ਖਤਮਿਤਿ ਲਕ੍ਖਣਞ੍ਚ. ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਨ ਨ ਲਕ੍ਖਣਂ, ਲਕ੍ਖਣਂ ਨ ਸਙ੍ਖਤਂ. ਨ ਚ ਸਙ੍ਖਤਂ ਵਿਨਾ ਲਕ੍ਖਣਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤੁਂ ਸਕ੍ਕਾ, ਨਪਿ ਲਕ੍ਖਣਂ ਵਿਨਾ ਸਙ੍ਖਤਂ. ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਪਨ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਾਕਟਂ ਹੋਤਿ.

ਪੁਨ ਤਦੇਵ ਲਕ੍ਖਣਦ੍ਵਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਛ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀਤਿ ਆਹ. ਸਙ੍ਖਤਾਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਨਂ. ਤਾਨਿ ਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਕਤਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਤਾਨਿ. ਉਪ੍ਪਾਦੋਤਿ ਜਾਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਜਾਨੀਯਤਿ. ਵਯੋਤਿ ਭਙ੍ਗੋ. ਠਿਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਠਿਤਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੋ ਜਰਾ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਖਤਸਚ੍ਚਾਨਂ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਪਨ ਉਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ, ਜਰਾਯ ਭਙ੍ਗਸ੍ਸ ਚ ਅਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਙ੍ਖਤਨਿਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਾ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਨ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀਤਿ ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਸਙ੍ਖਤਵਿਕਾਰਤ੍ਤਾ ਪਨ ਸਙ੍ਖਤਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਜਰਾਭਙ੍ਗਾ ਸਚ੍ਚਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ, ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਜਰਾਭਙ੍ਗਾ ਨ ਸਚ੍ਚਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਸਙ੍ਖਤਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਤਾਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਸ੍ਸ ਖਣੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਉਪ੍ਪਾਦੇ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਖਤਾਪਿ ਜਰਾਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਸ੍ਸ ਖਣੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਭਙ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਙ੍ਖਤਾਪਿ ਜਰਾਪਿ ਭਙ੍ਗਲਕ੍ਖਣਮ੍ਪਿ ਕਾਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਤਸ੍ਸ ਖਣੋਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ ਖਨ੍ਧਕਵਗ੍ਗਟ੍ਠਕਥਾਯਂ (ਸਂ. ਨਿ. ਅਟ੍ਠ. ੨.੩.੩੭-੩੮) ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਸਙ੍ਖਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਚਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਸ੍ਸ. ਤਞ੍ਹਿ ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਸਯਮੇਵ ਨਿਪ੍ਫਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਖਤਂ. ਠਿਤਸ੍ਸਾਤਿ ਨਿਚ੍ਚਤ੍ਤਾ ਠਿਤਸ੍ਸ, ਨ ਠਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਤ੍ਤਾ. ਪੁਨ ਤਦੇਵ ਲਕ੍ਖਣਦ੍ਵਯਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵਾਦਸ ਲਕ੍ਖਣਾਨੀਤਿ ਆਹ.

ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਕਤਿ ਕੁਸਲਾਤਿਆਦੀਸੁ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਕਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਕਿਰਿਯਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਰੂਪਾਬ੍ਯਾਕਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਚਤੂਸੁ ਅਬ੍ਯਾਕਤੇਸੁ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਹਿ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਲਕ੍ਖਣੇਨ ਨ ਬ੍ਯਾਕਤਤ੍ਤਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਨਿ. ਸਿਯਾ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਕੁਸਲਾਨਂ ਵਸੇਨ ਕੁਸਲਮ੍ਪਿ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਸਿਯਾ ਅਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸੇਸਾਕੁਸਲਵਸੇਨ. ਸਿਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਕਾਮਾਵਚਰਰੂਪਾਵਚਰਾਰੂਪਾਵਚਰਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾਨਂ ਰੂਪਾਨਞ੍ਚ ਵਸੇਨ. ਸਿਯਾ ਤੀਣਿ ਸਚ੍ਚਾਨੀਤਿਆਦੀਸੁ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਗਣਿਤਾਨਿ. ਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨਾਤਿ ਅਕੁਸਲਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਨਿਰੋਧਮਗ੍ਗਸਙ੍ਖਾਤਵਤ੍ਥੁਵਸੇਨ. ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਅਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਹਂ ਅਵਸੇਸਂ ਅਕੁਸਲਂ. ਅਕੁਸਲਟ੍ਠੇਨ ਦ੍ਵੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਏਕਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਕੁਸਲਟ੍ਠੇਨ ਏਕਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਅਕੁਸਲਸਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਏਕਸਚ੍ਚਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਸਚ੍ਚੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਅਕੁਸਲਸਚ੍ਚਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਤੇਭੂਮਕਂ ਕੁਸਲਂ. ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਦੁਕ੍ਖਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਨਿ ਕੁਸਲਟ੍ਠੇਨ ਏਕਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਕੁਸਲਸਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਏਕਂ ਕੁਸਲਸਚ੍ਚਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਨ੍ਤਿ ਤੇਭੂਮਕਵਿਪਾਕਕਿਰਿਯਾ ਰੂਪਞ੍ਚ. ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਟ੍ਠੇਨ ਏਕਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਏਕਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸਚ੍ਚਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਏਕਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤਸਚ੍ਚਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਤੀਣਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਏਕਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨੀਤਿ ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਾਨਿ ਏਕੇਨ ਅਕੁਸਲਕੁਸਲਾਬ੍ਯਾਕਤਭੂਤੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ. ਏਕਂ ਸਚ੍ਚਂ ਤੀਹਿ ਸਚ੍ਚੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਨ੍ਤਿ ਏਕਂ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ ਵਿਸੁਂ ਅਕੁਸਲਕੁਸਲਅਬ੍ਯਾਕਤਭੂਤੇਹਿ ਸਮੁਦਯਮਗ੍ਗਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚੇਹਿ ਸਙ੍ਗਹਿਤਂ. ਕੇਚਿ ਪਨ ‘‘ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਕੁਸਲਟ੍ਠੇਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਦੁਕ੍ਖਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਾਨਿ ਕੁਸਲਟ੍ਠੇਨ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਨ ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ. ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਬ੍ਯਾਕਤਟ੍ਠੇਨ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚੇਨ ਸਙ੍ਗਹਿਤਾਨਿ, ਨ ਅਸਙ੍ਖਤਟ੍ਠੇਨਾ’’ਤਿ ਵਣ੍ਣਯਨ੍ਤਿ.

੨. ਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਪਾਲ਼ਿਵਣ੍ਣਨਾ

੧੩. ਪੁਨ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਵਸੇਨ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਕਾਮੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇਤਿਆਦਿਕਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਬੋਧਾਤਿ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਮ੍ਬੋਧਿਤੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞ੍ਞਾਣਤੋ ਪੁਬ੍ਬੇ. ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾਤਿ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮੇ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਸ੍ਸ. ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋਤਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਭੂਤਸ੍ਸੇਵ. ਏਤਦਹੋਸੀਤਿ ਬੋਧਿਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਏਤਂ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਿਤਂ ਅਹੋਸਿ. ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੀਯਤੀਤਿ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਆਦੀਨਵੋਤਿ ਦੋਸੋ. ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਅਪਗਮਨਂ. ਸੁਖਨ੍ਤਿ ਸੁਖਯਤੀਤਿ ਸੁਖਂ, ਯਸ੍ਸੁਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਂ ਸੁਖਿਤਂ ਕਰੋਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਸੋਮਨਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਯੋਗਤੋ ਸੋਭਨਂ ਮਨੋ ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਸੁਮਨੋ, ਸੁਮਨਸ੍ਸ ਭਾਵੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਸੁਖਮੇਵ ਪੀਤਿਯੋਗਤੋ ਵਿਸੇਸਿਤਂ. ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਦ੍ਧੁਵਂ. ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਵਤ੍ਥੁਤ੍ਤਾ ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖਤ੍ਤਾ ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਅਵਸੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜਰਾਭਙ੍ਗਵਸੇਨ ਪਰਿਵਤ੍ਤਨਪਕਤਿਕਂ. ਏਤੇਨ ਅਨਤ੍ਤਭਾਵੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਛਨ੍ਦਰਾਗਵਿਨਯੋਤਿ ਛਨ੍ਦਸਙ੍ਖਾਤਸ੍ਸ ਰਾਗਸ੍ਸ ਸਂਵਰਣਂ, ਨ ਵਣ੍ਣਰਾਗਸ੍ਸ. ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਪਜਹਨਂ.

ਯਾਵਕੀਵਞ੍ਚਾਤਿਆਦੀਸੁ ਯਾਵ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ…ਪੇ… ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਾਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸਿਂ ਨ ਅਧਿਕੇਨ ਞਾਣੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਂ, ਤਾਵ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਭਾਵਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਭਿਸਮੇਤਾਵੀ ਅਰਹਨ੍ਤਿ ਨੇਵਾਹਂ ਪਚ੍ਚਞ੍ਞਾਸਿਂ ਨੇਵ ਪਟਿਞ੍ਞਂ ਅਕਾਸਿਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਕੀਵਞ੍ਚਾਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਂ. ਯਤੋਤਿ ਯਸ੍ਮਾ, ਯਦਾ ਵਾ. ਅਥਾਤਿ ਅਨਨ੍ਤਰਂ. ਞਾਣਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਦਸ੍ਸਨਂ ਉਦਪਾਦੀਤਿ ਦਸ੍ਸਨਕਿਚ੍ਚਕਰਣੇਨ ਦਸ੍ਸਨਸਙ੍ਖਾਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਞ੍ਚ ਮੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਅਕੁਪ੍ਪਾਤਿ ਕੋਪੇਤੁਂ ਚਾਲੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾ. ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਤਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਏਤਾਯ ਏਵ ਫਲਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਯ ਮਗ੍ਗਨਿਬ੍ਬਾਨਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾਪਿ ਵੁਤ੍ਤਾਵ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਮਨ੍ਤਿਮਾ ਜਾਤੀਤਿ ਅਯਂ ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਖਨ੍ਧਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿ. ਨਤ੍ਥਿਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋਤਿ ਇਦਾਨਿ ਪੁਨ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿ. ਏਤੇਨ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਅਰਹਤੋ ਹਿ ਅਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਾ ਨ ਹੋਤਿ.

੩. ਦੁਤਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਵਣ੍ਣਨਾ

੧੪. ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਯੋਜਨਕ੍ਕਮੇ ਚ ਅਯਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦੋਤਿ ਪਹਾਨਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ‘‘ਅਯਂ ਤਣ੍ਹਾਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦੋ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਸਮੁਦਯਪ੍ਪਹਾਨਸਙ੍ਖਾਤੋ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋ. ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ. ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਞਾਣਮ੍ਪਿ ਹਿ ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿਆਦੀਸੁ (ਮ. ਨਿ. ੧.੩੦੦) ਵਿਯ ‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵੋਤਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ‘‘ਅਯਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਆਦੀਨਵੋ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਦੁਕ੍ਖਪਰਿਞ੍ਞਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋ. ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ. ਇਦਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਨ੍ਤਿ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ‘‘ਇਦਂ ਰੂਪਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋ. ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਾਰਮ੍ਮਣਂ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ. ਯਾ ਇਮੇਸੁ ਤੀਸੁ ਠਾਨੇਸੂਤਿ ਇਮੇਸੁ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਸਮੁਦਯਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੇਸੁ ਪਟਿਵੇਧਵਸੇਨ ਪਵਤ੍ਤਾ ਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਯੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋਤਿ ਯੋਜਨਾ. ਭਾਵਨਾਪਟਿਵੇਧੋਤਿ ਅਯਂ ਮਗ੍ਗਭਾਵਨਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋ. ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਞਾਣਂ.

੧੫. ਪੁਨ ਅਪਰੇਨ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਚ ਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਤਿਹਾਕਾਰੇਹਿ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਤਤ੍ਥ ਯਸ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਬੋਧਿਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਜਰਾਮਰਣਾਦਿਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਜਾਤਿਆਦਿਕਂ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਏਸਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਏਸਨ੍ਤਾ ਚ ਜਰਾਮਰਣਾਦਿਕਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਜਾਤਿਆਦਿਕਂ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ ‘‘ਪਚ੍ਚਯੋ’’ਤਿ ਵਵਤ੍ਥਪੇਨ੍ਤੋ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਾ ਚ ਏਸਨਾ ਸੋ ਚ ਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਸਚ੍ਚਾਨਂ ਏਸਨਤ੍ਤਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਤ੍ਤਾ ਚ ‘‘ਸਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਕਤ੍ਵਾ ਏਸਨਟ੍ਠੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਯਞ੍ਚ ਵਿਧਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਲਬ੍ਭਤਿਯੇਵ, ਸਾਵਕਾਨਂ ਪਨ ਅਨੁਸ੍ਸਵਵਸੇਨ ਪਚ੍ਚਯਪਰਿਗ੍ਗਹੇ ਲਬ੍ਭਤਿ. ਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨਾਤਿ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੇ ਤਥਾ ਏਸਿਤਾਨਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾਨਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਣੇ ਏਕਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨ.

ਕਿਂਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿਆਦੀਸੁ ਨਿਦਾਨਾਦੀਨਿ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਕਾਰਣਵੇਵਚਨਾਨਿ. ਕਾਰਣਞ੍ਹਿ ਯਸ੍ਮਾ ਫਲਂ ਨਿਦੇਤਿ ‘‘ਹਨ੍ਦ ਨਂ ਗਣ੍ਹਥਾ’’ਤਿ ਅਪ੍ਪੇਤਿ ਵਿਯ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਨਿਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਸ੍ਮਾ ਫਲਂ ਤਤੋ ਸਮੁਦੇਤਿ, ਜਾਯਤਿ, ਪਭਵਤਿ; ਤਸ੍ਮਾ ਸਮੁਦਯੋ, ਜਾਤਿ, ਪਭਵੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਯਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਕਿਂ ਨਿਦਾਨਂ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਂਨਿਦਾਨਂ. ਕੋ ਸਮੁਦਯੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਂਸਮੁਦਯਂ. ਕਾ ਜਾਤਿ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਂਜਾਤਿਕਂ. ਕੋ ਪਭਵੋ ਏਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਿਂਪਭਵਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਜਾਤਿ ਯਥਾਵੁਤ੍ਤੇਨ ਅਤ੍ਥੇਨ ਨਿਦਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਮੁਦਯੋ ਚ ਜਾਤਿ ਚ ਪਭਵੋ ਚ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਤਿਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿਆਦਿਮਾਹ. ਜਰਾਮਰਣਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ. ਜਰਾਮਰਣਸਮੁਦਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਂ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ. ਜਰਾਮਰਣਨਿਰੋਧਨ੍ਤਿ ਨਿਰੋਧਸਚ੍ਚਂ. ਜਰਾਮਰਣਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਨ੍ਤਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ. ਇਮਿਨਾਵ ਨਯੇਨ ਸਬ੍ਬਪਦੇਸੁ ਅਤ੍ਥੋ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

੧੬. ਨਿਰੋਧਪ੍ਪਜਾਨਨਾਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਕਰਣੇਨ ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਪਜਾਨਨਾ. ਜਾਤਿ ਸਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਸਿਯਾ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਭਵਪਚ੍ਚਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨਟ੍ਠੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਂ, ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਯਟ੍ਠੇਨ ਸਮੁਦਯਸਚ੍ਚਂ. ਏਸ ਨਯੋ ਸੇਸੇਸੁਪਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਨ ਆਸਵਸਮੁਦਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਦਯਟ੍ਠੇਨਾਤਿ.

ਸਚ੍ਚਕਥਾਵਣ੍ਣਨਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.