અન્તરપેય્યાલં

કતિપુચ્છાવારવણ્ણના

૨૭૧. કતિ આપત્તિયોતિ પારાજિકાદીસુ પઞ્ચસુ આપત્તીસુ મેથુનાદિન્નાદાનાદિઅન્તોગધભેદં અપેક્ખિત્વા જાતિવસેન એકત્તં આરોપેત્વા પુચ્છા કતા. કતિ આપત્તિક્ખન્ધાતિ અન્તોગધભેદં અપેક્ખિત્વા પચ્ચેકં રાસટ્ઠેનાતિ એત્તકમેવેત્થ ભેદો. વિનીતાનિયેવ વિનીતવત્થૂનીતિ આપત્તિતો વિરમણાનિ એવ અવિપ્પટિસારપામોજ્જાદિધમ્માનં કારણત્તા વત્થૂનીતિ વિનીતવત્થૂનિ, તાનિ એત્થ અત્થતો વિરતિઆદિઅનવજ્જધમ્મા એવ. વેરં મણતીતિ વેરહેતુત્તા ‘‘વેર’’ન્તિ લદ્ધનામં રાગાદિઅકુસલપક્ખં વિનાસેતિ.

ધમ્મસ્સવનગ્ગં ભિન્દિત્વા ગચ્છતીતિ બહૂસુ એકતો નિસીદિત્વા ધમ્મં સુણન્તેસુ તં ધમ્મસ્સવનસમાગમં કોપેત્વા ઉટ્ઠાય ગચ્છતિ. અનાદરોવાતિ તુસ્સિતબ્બટ્ઠાને તુટ્ઠિં, સંવિજિતબ્બટ્ઠાને સંવેગઞ્ચ અપવેદેન્તો એવ. કાયપાગબ્ભિયન્તિ ઉન્નતિવસેન પવત્તનકાયાનાચારં.

૨૭૪. મેત્તાય સમ્ભૂતં મેત્તં, કાયકમ્મં. ઉભયેહિપીતિ નવકેહિ, થેરેહિ ચ. પિયં કરોતીતિ તં પુગ્ગલં પેમટ્ઠાનં કરોતિ, કેસન્તિ આહ ‘‘સબ્રહ્મચારીન’’ન્તિ.

પુગ્ગલં પટિવિભજિત્વા ભુઞ્જતીતિ પકતેન સમ્બન્ધો. તમેવ પુગ્ગલપટિવિભાગં દસ્સેતું ‘‘અસુકસ્સા’’તિઆદિ વુત્તં.

ભુજિસ્સભાવકરણતોતિ તણ્હાદાસબ્યતો મોચેત્વા સમથવિપસ્સનાસુ સેરિવિહારિતાકરણતોતિ અત્થો. નિય્યાતીતિ પવત્તતિ. સમ્માદુક્ખક્ખયાય સંવત્તતીતિ અત્થો.

કતિપુચ્છાવારવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

છઆપત્તિસમુટ્ઠાનવારવણ્ણના

૨૭૬. પઠમેન આપત્તિસમુટ્ઠાનેનાતિ કેવલં કાયેન. પારાજિકાપત્તિયા એકન્તસચિત્તકસમુટ્ઠાનત્તા ‘‘ન હીતિ વત્તબ્બ’’ન્તિ વુત્તં. સઙ્ઘાદિસેસાદીનં દુક્કટપરિયોસાનાનં પઞ્ચન્નં અચિત્તકાનમ્પિ સમ્ભવતો ‘‘સિયા’’તિ વુત્તં, આપજ્જનં સિયા ભવેય્યાતિ અત્થો. હીનુક્કટ્ઠેહિ જાતિઆદીહિ ઓમસને એવ દુબ્ભાસિતસ્સ પઞ્ઞત્તત્તા સા એકન્તવાચાચિત્તસમુટ્ઠાના એવાતિ.

દુતિયસમુટ્ઠાનનયે વાચાય એવ સમાપજ્જિતબ્બપાટિદેસનીયસ્સ અભાવા ‘‘ન હી’’તિ વુત્તં.

તતિયે પન વોસાસમાનરૂપં ભિક્ખુનિં કાયવાચાહિ અનપસાદનપચ્ચયા પાટિદેસનીયસમ્ભવતો ‘‘સિયા’’તિ વુત્તં.

ઓમસને પાચિત્તિયસ્સ અદિન્નાદાનસમુટ્ઠાનત્તેપિ તપ્પચ્ચયા પઞ્ઞત્તસ્સ દુબ્ભાસિતસ્સ પઞ્ચમેનેવ સમુપ્પત્તીતિ દસ્સેતું ચતુત્થવારે ‘‘દુબ્ભાસિતં આપજ્જેય્યાતિ ન હીતિ વત્તબ્બ’’ન્તિ વત્વા પઞ્ચમવારે ‘‘સિયાતિ વત્તબ્બ’’ન્તિ વુત્તં. કાયવિકારેનેવ ઓમસન્તસ્સ પનેત્થ દુબ્ભાસિતભાવેપિ કાયકીળાભાવાભાવતો દુક્કટમેવાતિ દટ્ઠબ્બં.

છટ્ઠવારે પન વિજ્જમાનોપિ કાયો દુબ્ભાસિતસ્સ અઙ્ગં ન હોતિ, પઞ્ચમસમુટ્ઠાને એવ છટ્ઠમ્પિ પવિસતીતિ દસ્સેતું ‘‘ન હી’’તિ પટિક્ખિત્તં, ન પન તત્થ સબ્બથા દુબ્ભાસિતેન અનાપત્તીતિ દસ્સેતું. ન હિ દવકમ્યતાય કાયવાચાહિ ઓમસન્તસ્સ દુબ્ભાસિતાપત્તિ ન સમ્ભવતિ. યઞ્હિ પઞ્ચમેનેવ સમાપજ્જતિ, તં છટ્ઠેનપિ સમાપજ્જતિ એવ ધમ્મદેસનાપત્તિ વિયાતિ ગહેતબ્બં. સેસં સમુટ્ઠાનવારે સુવિઞ્ઞેય્યમેવ.

છઆપત્તિસમુટ્ઠાનવારવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

કતાપત્તિવારવણ્ણના

૨૭૭. દુતિયે પન કતિવારે પઠમસમુટ્ઠાનેન આપજ્જિતબ્બાનં આપત્તીનં લહુદસ્સનસુખત્થં કુટિકારાદીનિ એવ સમુદ્ધટાનિ, ન અઞ્ઞેસં અભાવા, સઞ્ચરિત્તાદીનમ્પિ વિજ્જમાનત્તા. એવં દુતિયસમુટ્ઠાનાદીસુપિ. ‘‘કપ્પિયસઞ્ઞી’’તિ ઇમિના અચિત્તકત્તં દસ્સેતિ. ‘‘કુટિં કરોતી’’તિ ઇમિના વચીપયોગાભાવં. ઉભયેનાપિ કેવલં કાયેનેવ દુક્કટાદીનં સમ્ભવં દસ્સેતિ. એવં ઉપરિપિ યથાનુરૂપં કાતબ્બં.

‘‘એકેન સમુટ્ઠાનેન સમુટ્ઠહન્તી’’તિ ઇદં ઇધ વિસેસેત્વા દસ્સિતાનં કાયતોવ સમુટ્ઠિતાનં વસેન વુત્તં, અવિસેસતો પન તા આપત્તિયો ઇતરસમુટ્ઠાનેહિપિ યથારહં સમુટ્ઠહન્તિ એવ. એવં ઉપરિપિ.

‘‘તિણવત્થારકેન ચા’’તિ ઇદં સઙ્ઘાદિસેસવજ્જિતાનં ચતુન્નં આપત્તીનં વસેન વુત્તં.

૨૭૯. સંવિદહિત્વા કુટિં કરોતીતિ વાચાય સંવિદહતિ, સયઞ્ચ કાયેન કરોતીતિ અત્થો.

કતાપત્તિવારવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

આપત્તિસમુટ્ઠાનગાથાવણ્ણના

૨૮૩. તતિયો પન ગાથાવારો દુતિયવારેન વુત્તમેવત્થં સઙ્ગહેત્વા દસ્સેતું વુત્તો. તત્થ કાયોવ કાયિકોતિ વત્તબ્બે વચનવિપલ્લાસેન ‘‘કાયિકા’’તિ વુત્તં. તેનાહ ‘‘તેન સમુટ્ઠિતા’’તિ, કાયો સમુટ્ઠાનં અક્ખાતોતિ અત્થો.

વિવેકદસ્સિનાતિ સબ્બસઙ્ખતવિવિત્તત્તા, તતો વિવિત્તહેતુત્તા ચ નીવરણવિવેકઞ્ચ નિબ્બાનઞ્ચ દસ્સનસીલેન. વિભઙ્ગકોવિદાતિ ઉભતોવિભઙ્ગકુસલાતિ આલપનં. ઇધ પનેવં અઞ્ઞો પુચ્છન્તો નામ નત્થિ, ઉપાલિત્થેરો સયમેવ અત્થં પાકટં કાતું પુચ્છાવિસજ્જનઞ્ચ અકાસીતિ ઇમિના નયેન સબ્બત્થ અત્થો વેદિતબ્બો.

આપત્તિસમુટ્ઠાનગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

વિપત્તિપચ્ચયવારવણ્ણના

૨૮૪. ચતુત્થે પન વિપત્તિપચ્ચયવારે સીલવિપત્તિપચ્ચયાતિ સીલવિપત્તિપઅચ્છાદનપચ્ચયા.

૨૮૬. દિટ્ઠિવિપત્તિપચ્ચયાતિ દિટ્ઠિવિપત્તિયા અપ્પટિનિસ્સજ્જનપચ્ચયા.

૨૮૭. આજીવવિપત્તિપચ્ચયાતિ એત્થ આગમ્મ જીવન્તિ એતેનાતિ આજીવો, ચતુપચ્ચયો, સોવ મિચ્છાપત્તિયા વિપન્નત્તા વિપત્તીતિ આજીવવિપત્તિ, તસ્સા આજીવવિપત્તિયા હેતુ, તદુપ્પાદનતપરિભોગનિમિત્તન્તિ અત્થો.

વિપત્તિપચ્ચયવારવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

અધિકરણપચ્ચયવારવણ્ણના

૨૯૧. પઞ્ચમે અધિકરણપચ્ચયવારે કિચ્ચાધિકરણપચ્ચયાતિ અપલોકનવચનઞત્તિકમ્મવાચાસઙ્ખતકમ્મવાચાપચ્ચયા. પઞ્ચાતિ એત્થ અધમ્મિકકતિકાદિં અપલોકેત્વા કરોન્તાનં અનિમિત્તન્તિ અત્થો. પઞ્ચમે અધિકરણપચ્ચયવારે કિચ્ચાધિકરણપચ્ચયા અપલોકનાવસાને દુક્કટં, અધિપ્પાયાદિના ઞત્તિકમ્માદિં કરોન્તાનં થુલ્લચ્ચયાદિ ચ સઙ્ગય્હતીતિ દટ્ઠબ્બં. અવસેસા આપત્તિયોતિ સોતાપત્તિફલસમાપત્તિઆદયો. ‘‘નત્થઞ્ઞા આપત્તિયો’’તિ ઇદં વિપત્તિઆદિભાગિનિયો સાવજ્જાપત્તિયો સન્ધાય વુત્તં.

અધિકરણપચ્ચયવારવણ્ણના નિટ્ઠિતા.