સમુટ્ઠાનસીસવણ્ણના

૨૫૭. પાળિયં નિબ્બાનઞ્ચેવ પઞ્ઞત્તીતિ એત્થ યસ્મા સઙ્ખતધમ્મે ઉપાદાય પઞ્ઞત્તા સમ્મુતિસચ્ચભૂતા પુગ્ગલાદિપઞ્ઞત્તિ પરમત્થતો અવિજ્જમાનત્તા ઉપ્પત્તિવિનાસયુત્તવત્થુધમ્મનિયતેન અનિચ્ચદુક્ખલક્ખણદ્વયેન યુત્તાતિ વત્તું અયુત્તા, કારકવેદકાદિરૂપેન પન પરિકપ્પિતેન અત્તસભાવેન વિરહિતત્તા ‘‘અનત્તા’’તિ વત્તું યુત્તા. તસ્મા અયં પઞ્ઞત્તિપિ અસઙ્ખતત્તસામઞ્ઞતો વત્થુભૂતેન નિબ્બાનેન સહ ‘‘અનત્તા ઇતિ નિચ્છયા’’તિ વુત્તા. અવિજ્જમાનાપિ હિ સમ્મુતિ કેનચિ પચ્ચયેન અકતત્તા અસઙ્ખતા એવાતિ.

કરુણાસીતલત્તં, પઞ્ઞાપભાસિતત્તઞ્ચ ભગવતો દસ્સેતું ‘‘બુદ્ધચન્દે, બુદ્ધાદિચ્ચે’’તિ એતં ઉભયં વુત્તં. હાયતિ એતેનાતિ હાનિ, દુક્ખસ્સ હાનિ દુક્ખહાનિ, સબ્બદુક્ખાપનૂદનકારણન્તિ અત્થો. પિટકે તીણિ દેસયીતિ યસ્મા અઞ્ઞેપિ મહાવીરા સમ્માસમ્બુદ્ધા સદ્ધમ્મં દેસયન્તિ, તસ્મા અઙ્ગીરસો પિટકાનિ તીણિ દેસયીતિ યોજના. મહાગુણન્તિ મહાનિસંસં. એવં નીયતિ સદ્ધમ્મોતિ યદિ વિનયપરિયત્તિ અપરિહીના તિટ્ઠતિ, એવં સતિ પટિપત્તિપટિવેધસદ્ધમ્મોપિ નીયતિ પવત્તીયતિ, ન પરિહાયતીતિ અત્થો.

વિનયપરિયત્તિ પન કથં તિટ્ઠતીતિ આહ ‘‘ઉભતો ચા’’તિઆદિ. પરિવારેન ગન્થિતા તિટ્ઠતીતિ યોજેતબ્બં. તસ્સેવ પરિવારસ્સાતિ તસ્મિં એવ પરિવારે. સમુટ્ઠાનં નિયતો કતન્તિ એકચ્ચં સમુટ્ઠાનેન નિયતં કતં. તસ્મિં પરિવારે કિઞ્ચિ સિક્ખાપદં નિયતસમુટ્ઠાનં અઞ્ઞેહિ અસાધારણં, તં પકાસિતન્તિ અત્થો.

સમ્ભેદં નિદાનઞ્ચઞ્ઞન્તિ સમ્ભેદો સિક્ખાપદાનં અઞ્ઞમઞ્ઞસમુટ્ઠાનેન સંકિણ્ણતા, નિદાનઞ્ચ પઞ્ઞત્તિટ્ઠાનં, અઞ્ઞં પુગ્ગલાદિવત્થાદિ ચ. સુત્તે દિસ્સન્તિ ઉપરીતિ હેટ્ઠા વુત્તે, ઉપરિ વક્ખમાને ચ પરિવારસુત્તે એવ દિસ્સન્તિ. યસ્મા ચ એવં, તસ્મા સકલસાસનાધારસ્સ વિનયસ્સ ઠિતિહેતુભૂતં પરિવારં સિક્ખેતિ, એવમેત્થ યોજના દટ્ઠબ્બા.

સમ્ભિન્નસમુટ્ઠાનાનીતિ અઞ્ઞેહિ સાધારણસમુટ્ઠાનાનિ. આદિમ્હિ તાવ પુરિમનયેતિ સબ્બપઠમે પઞ્ઞત્તિવારે આગતનયં સન્ધાય વદતિ, તત્થ પન પઞ્ઞત્તિવારે ‘‘પઠમં પારાજિકં કત્થ પઞ્ઞત્તન્તિ, વેસાલિયં પઞ્ઞત્ત’’ન્તિઆદિના (પરિ. ૧) નિદાનમ્પિ દિસ્સતિ એવ. પરતોતિ આગતભાવં પન સન્ધાય પરતો આગતે સુત્તે દિસ્સતીતિ વેદિતબ્બન્તિ વુત્તં. તસ્સાતિ ઉભતોવિભઙ્ગપરિયાપન્નસ્સ સિક્ખાપદસ્સ.

૨૫૮. અનિયતા પઠમિકાતિ આપત્તિં અપેક્ખિત્વાવ ઇત્થિલિઙ્ગં કતં, પઠમાનિયતં સિક્ખાપદન્તિ અત્થો. પાળિયં નાનુબન્ધે પવત્તિનિન્તિ વુટ્ઠાપિતં પવત્તિનિં અનનુબન્ધનસિક્ખાપદં.

૨૬૦. એળકલોમસિક્ખાપદવત્થુસ્મિં ‘‘ભિક્ખુનિયો એળકલોમાનિ ધોવન્તિયો રજન્તિયો વિજટેન્તિયો રિઞ્ચન્તિ ઉદ્દેસં પરિપુચ્છ’’ન્તિ (પારા. ૫૭૬) આગતત્તા ઇમં રિઞ્ચન્તિ-પદં ગહેત્વા સિક્ખાપદં ઉપલક્ખિતન્તિ દસ્સેન્તો ‘‘વિભઙ્ગે ‘રિઞ્ચન્તિ ઉદ્દેસ’ન્તિ આગતં એળકલોમધોવાપનસિક્ખાપદ’’ન્તિ આહ.

વસ્સિકસાટિકસિક્ખાપદન્તિ અસમયે વસ્સિકસાટિકપરિયેસનસિક્ખાપદં (પારા. ૬૨૬ આદયો). રતનસિક્ખાપદન્તિ રતનં વા રતનસમ્મતં વા પટિસામનસિક્ખાપદં (પાચિ. ૫૦૨ આદયો).

૨૬૫. પાળિયં બુદ્ધઞાણેનાતિ પટિવિદ્ધસબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણેન.

૨૬૭. ‘‘ન દેસેન્તિ તથાગતા’’તિ એતેન છત્તપાણિસ્સ ધમ્મદેસનાપટિક્ખેપં દસ્સેતિ.

૨૬૯. અકતન્તિ અઞ્ઞેહિ અમિસ્સીકતં, નિયતસમુટ્ઠાનન્તિ અત્થો. અકતન્તિ વા પુબ્બે અનાગતં, અભિનવન્તિ અત્થો.

૨૭૦. સમુટ્ઠાનઞ્હિ સઙ્ખેપન્તિ એત્થ સઙ્ખિપન્તિ સઙ્ગય્હન્તિ સદિસસમુટ્ઠાનાનિ એત્થાતિ સઙ્ખેપો, સમુટ્ઠાનસીસં. નેતિ વિનેતિ કાયવચીદુચ્ચરિતન્તિ નેત્તિ, વિનયપાળિ, સા એવ ધમ્મોતિ નેત્તિધમ્મોતિ આહ ‘‘વિનયપાળિધમ્મસ્સા’’તિ.

સમુટ્ઠાનસીસવણ્ણના નિટ્ઠિતા.