૨. ઉદોસિતસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૭૩. દુતિયે અવિપ્પવાસેતિ અવિપ્પવાસે નિપ્ફાદેતબ્બે, વિપ્પવાસદોસાભાવે સાધેતબ્બે કત્તબ્બા સમ્મુતીતિ અત્થો.

૪૭૫. પટિસિદ્ધપરિયાપન્નેનાતિ વિપ્પવસિતું પટિસિદ્ધેસુ તીસુ ચીવરેસુ અન્તોગધેન, એકેન ચ અવયવે સમુદાયોપચારં દસ્સેતિ.

૪૭૮-૯. એત્તાવતાતિ ‘‘પરિક્ખિત્તો’’તિ ઇમિના. ‘‘સભાયેતિ લિઙ્ગબ્યત્તયેન સભા વુત્તા’’તિ વત્વા પુન સયમ્પિ ‘‘સભાયે’’તિ ઇમિના વોહરન્તો સભા-સદ્દસ્સ પરિયાયો સભાય-સદ્દો નપુંસકલિઙ્ગયુત્તો અત્થીતિ દસ્સેતિ. ‘‘સભાયન્તિ લિઙ્ગબ્યત્તયેન સભા વુત્તા’’તિ વા પાઠો. લિઙ્ગબ્યત્તયેન સભાતિ ચ લિઙ્ગન્તરયુત્તો સભાસદ્દપરિયાયો સભાયસદ્દોતિ અત્થો.

સભાયં ગચ્છતીતિ સભં ગચ્છતિ. વસિતબ્બં નત્થીતિ ચીવરહત્થપાસેયેવ વસિતબ્બં નત્થીતિ અત્થો. તસ્સાતિ વીથિયા. સભાયસ્સ ચ દ્વારસ્સ ચ હત્થપાસા ન વિજહિતબ્બન્તિ એત્થ સભાયદ્વારાનમન્તરે વીથિ ગેહાપિ ગહિતા એવ હોન્તિ આદિપરિયોસાનાનં ગહિતત્તા. એત્થ ચ દ્વારવીથિઘરેસુ વસન્તેન ગામપ્પવેસનસહસેય્યાદિદોસં પરિહરિત્વા સુપટિચ્છન્નતાદિયુત્તેનેવ ભવિતબ્બં, સભા પન યદિ સબ્બેસં વસનત્થાય સાલાસદિસા કતા, અન્તરારામે વિય યથાસુખં વસિતું વટ્ટતીતિ વેદિતબ્બં. પરિક્ખિત્તતાય ચ એકૂપચારતં, અપરિક્ખિત્તતાય નાનૂપચારતઞ્ચ નિવેસનાદીસુપિ અતિદિસન્તો આહ ‘‘એતેનેવૂપાયેના’’તિઆદિ. નિવેસનાદીનિ બહિગામતો સન્નિવિટ્ઠાનિ ગહિતાનિ અન્તોગામે ઠિતાનં ગામગ્ગહણેનેવ ગહિતત્તા. સબ્બત્થાતિ ગામનિગમનિવેસનાદીસુ પન્નરસસુ. પરિક્ખેપાદીતિ આદિ-સદ્દેન અપરિક્ખેપસ્સેવ ગહણં, ન એકકુલાદીનમ્પિ તેસં એકૂપચારતાનાનૂપચારતાનિમિત્તતાભાવા. એત્થ ચ સત્થસ્સ કતિપાહં કત્થચિ નિવિટ્ઠસ્સેવ પરિક્ખેપો હોતિ, ન ગચ્છન્તસ્સ.

૪૮૨-૭. ગામતો બહિ ઇસ્સરાનં સમુદ્દતીરાદીસુ કતભણ્ડસાલા ઉદોસિતોતિ આહ ‘‘યાનાદીન’’ન્તિઆદિ. મુણ્ડચ્છદનપાસાદોતિ નાતિઉચ્ચો ચન્દિકઙ્ગણયુત્તો સિખરકૂટમાલાદિવિરહિતો પાસાદો.

૪૮૯. પરિયાદિયિત્વાતિ અજ્ઝોત્થરિત્વા. નદીપરિહારોતિ વિસુંગામાદીનં વિય નદીપરિહારસ્સ અવુત્તત્તા ચીવરહત્થપાસો એવાતિ વદન્તિ, અઞ્ઞે પન ‘‘ઇમિના અટ્ઠકથાવચનેન નદીપરિહારોપિ વિસું સિદ્ધો, નદિયા હત્થપાસો ન વિજહિતબ્બો’’તિ વદન્તિ. વિહારસીમન્તિ અવિપ્પવાસસીમં સન્ધાયાહ. એત્થ ચ વિહારસ્સ નાનાકુલસન્તકભાવેપિ અવિપ્પવાસસીમાપરિચ્છેદબ્ભન્તરે સબ્બત્થ ચીવરઅવિપ્પવાસસમ્ભવતો તસ્સા પધાનત્તા તત્થ સત્થપરિહારો ન લબ્ભતીતિ ‘‘વિહારં ગન્ત્વા વસિતબ્બ’’ન્તિ વુત્તં. ‘‘સત્થસમીપે’’તિ ઇદં યથાવુત્તં અબ્ભન્તરપરિચ્છેદવસેન વુત્તં. પાળિયં નાનાકુલસ્સ સત્થો હોતિ, સત્થે ચીવરં નિક્ખિપિત્વા હત્થપાસા ન વિજહિતબ્બન્તિ એત્થ સત્થહત્થપાસો ગહિતો.

૪૯૦. એકકુલસ્સ ખેત્તેતિ અપરિક્ખિત્તં સન્ધાય વદતિ.

૪૯૧-૪. વિહારો નામ ઉપચારસીમા. તત્થ યસ્મિં વિહારેતિ તસ્સ અન્તોપરિવેણાદિં સન્ધાય વુત્તં, એકકુલાદિસન્તકતા ચેત્થ કારાપકાનં વસેન. છાયાય ફુટ્ઠોકાસસ્સાતિ ઉજુકં અવક્ખિત્તલેડ્ડુપાતબ્ભન્તરં સન્ધાય વદતિ.

અગમનપથેતિ તદહેવ ગન્ત્વા નિવત્તેતું ન સક્કુણેય્યકે સમુદ્દમજ્ઝે યે દીપકા, તેસૂતિ યોજના. ઇતરસ્મિન્તિ પુરત્થિમદિસાય ચીવરે. ‘‘ઉપોસથકાલે…પે… વડ્ઢતી’’તિ ઇમિના ચીવરવિપ્પવાસસત્તબ્ભન્તરતો સમાનસંવાસાય સત્તબ્ભન્તરસીમાય અચ્ચન્તવિસદિસતં દસ્સેતિ. તથા હિ બહૂસુ ભિક્ખૂસુ એકતો નિસીદિત્વા સમન્તા સત્તબ્ભન્તરપરિચ્છેદેસુ યથાસકં ચીવરં ઠપેત્વા પરિહરન્તેસુ એકેકસ્સ ભિક્ખુનો નિસિન્નોકાસતો પટ્ઠાય પચ્ચેકં સત્તબ્ભન્તરસ્સ પરિચ્છેદો અઞ્ઞમઞ્ઞવિસદિસો અનેકવિધો હોતિ, ન એકો પરિસપરિયન્તતો પટ્ઠાય અનિમિતબ્બત્તા. તેનેવ તત્થ પરિસવસેન વુડ્ઢિ, હાનિ વા ન હોતિ, ન એવં સત્તબ્ભન્તરસીમાય. સા હિ યોજનિકાયપિ પરિસપરિયન્તતોવ પટ્ઠાય સમન્તા સત્તબ્ભન્તરપઅચ્છિન્ના એકાવ હોતિ. તેનેવ સા પરિસવસેન વડ્ઢતિ, હાયતિ ચ, તસ્મા અઞ્ઞાવ સત્તબ્ભન્તરસીમા અઞ્ઞો સત્તબ્ભન્તરતો પરિચ્છિન્નો ચીવરવિપ્પવાસપરિહારો અબ્ભોકાસોતિ વેદિતબ્બં. યઞ્ચેત્થ વત્તબ્બં, તં ખન્ધકે સીમાકથાયમેવ (મહાવ. ૧૪૩) વક્ખામ.

૪૯૫. નદિં ઓતરતીતિ હત્થપાસં મુઞ્ચિત્વા ઓતરતિ. બહિગામે ઠપેત્વાતિ અપારુપિતબ્બતાય વુત્તં. વિનયકમ્મં કાતબ્બન્તિ ઉત્તરાસઙ્ગે ચ બહિગામે ઠપિતસઙ્ઘાટિયઞ્ચ પઠમં વિનયકમ્મં કત્વા પચ્છા ઉત્તરાસઙ્ગં નિવાસેત્વા અન્તરવાસકે કાતબ્બં. એત્થ ચ બહિગામે ઠપિતસ્સાપિ વિનયકમ્મવચનતો પરમ્મુખાપિ ઠિતં વિસ્સજ્જિતું, નિસ્સટ્ઠં દાતુઞ્ચ વટ્ટતીતિ વેદિતબ્બં. દહરાનં ગમને સઉસ્સાહત્તા ‘‘નિસ્સયો પન ન પટિપ્પસ્સમ્ભતી’’તિ વુત્તં. મુહુત્તં…પે… પટિપ્પસ્સમ્ભતીતિ સઉસ્સાહત્તે ગમનસ્સ ઉપચ્છિન્નત્તા વુત્તં. તેસં પન પુરારુણાવ ઉટ્ઠહિત્વા સઉસ્સાહેન ગચ્છન્તાનં અરુણે અન્તરા ઉટ્ઠિતેપિ ન પટિપ્પસ્સમ્ભતિ ‘‘યાવ અરુણુગ્ગમના સયન્તી’’તિ વુત્તત્તા. તેનેવ ‘‘ગામં પવિસિત્વા…પે… ન પટિપ્પસ્સમ્ભતી’’તિ વુત્તં. અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ વચનં અગ્ગહેત્વાતિઆદિમ્હિ સઉસ્સાહત્તા ગમનક્ખણે પટિપ્પસ્સદ્ધિ ન વુત્તા. ધેનુભયેનાતિ તરુણવચ્છગાવીનં અભિધાવિત્વા સિઙ્ગેન પહરણભયેન. નિસ્સયો ચ પટિપ્પસ્સમ્ભતીતિ એત્થ ધેનુભયાદીહિ ઠિતાનં યાવ ભયવૂપસમા ઠાતબ્બતો ‘‘અન્તોઅરુણેયેવ ગમિસ્સામી’’તિ નિયમેતું અસક્કુણેય્યત્તા વુત્તં. યત્થ પન એવં નિયમેતું સક્કા, તત્થ અન્તરારુણે ઉગ્ગતેપિ નિસ્સયો ન પટિપ્પસ્સમ્ભતિ ભેસજ્જત્થાય ગામપ્પવિટ્ઠદહરાનં વિય. અન્તોસીમાયં ગામન્તિ અવિપ્પવાસસીમાસમ્મુતિતો પચ્છા પતિટ્ઠાપિતગામં સન્ધાય વદતિ ગામઞ્ચ ગામૂપચારઞ્ચ ઠપેત્વા સમ્મન્નિતબ્બતો. પવિટ્ઠાનન્તિ આચરિયન્તેવાસિકાનં વિસું વિસું ગતાનં અવિપ્પવાસસીમત્તા નેવ ચીવરાનિ નિસ્સગ્ગિયાનિ હોન્તિ, સઉસ્સાહતાય નિસ્સયો ન પટિપ્પસ્સમ્ભતિ. અન્તરામગ્ગેતિ ધમ્મં સુત્વા આગચ્છન્તાનં અન્તરામગ્ગે.

‘‘ઇધ અપચ્ચુદ્ધરણ’’ન્તિ ઇમિના અધિટ્ઠાનવિકપ્પનાનિ વિય પચ્ચુદ્ધરણમ્પિ કાયેન વા વાચાય વા કત્તબ્બન્તિ દસ્સેતિ. કાયવાચાહિ કત્તબ્બસ્સ અકરણતોતિ ઇદં કાયવાચાસમુટ્ઠાનં વુત્તં. અધિટ્ઠિતતિચીવરતા, અનત્થતકથિનતા, અલદ્ધસમ્મુતિતા, રત્તિવિપ્પવાસોતિ ઇમાનેત્થ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ.

ઉદોસિતસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.