૧. પઠમઅનિયતસિક્ખાપદવણ્ણના

૪૪૪-૫. ઉદ્દેસન્તિ ઉદ્દિસનં, આસાળ્હિનક્ખત્તં નામ વસ્સૂપગમપૂજા. સોતસ્સ રહોતિ એત્થ રહો-વચનસામઞ્ઞતો વુત્તં દુટ્ઠુલ્લસામઞ્ઞતો દુટ્ઠુલ્લારોચનપ્પટિચ્છાદનસિક્ખાપદેસુ પારાજિકવચનં વિય. તસ્મા ‘‘ચક્ખુસ્સ રહેનેવ પન પરિચ્છેદો કાતબ્બો’’તિ વુત્તં. કથં પઞ્ઞાયતીતિ ચે? ‘‘માતુગામો નામ તદહુજાતાપિ દારિકા’’તિ વચનતો, ‘‘અલંકમ્મનિયેતિ સક્કા હોતિ મેથુનં ધમ્મં પટિસેવિતુ’’ન્તિ વચનતો ચ રહોનિસજ્જસ્સાદો ચેત્થ મેથુનસન્નિસ્સિતકિલેસો, ન દુતિયે વિય દુટ્ઠુલ્લવાચસ્સાદકિલેસો, તસ્મા ચ પઞ્ઞાયતિ ‘‘સોતસ્સ રહો નાધિપ્પેતો’’તિ. કેચિ પન ‘‘તઞ્ચ લબ્ભતીતિ વચનસ્સ દસ્સનત્થં વુત્તં, તેન દુતિયે વુત્તા વિઞ્ઞૂ પટિબલા ગહિતા હોતી’’તિ વદન્તિ. યેન વા સાતિ એત્થ વા-સદ્દો ‘‘તેન સો ભિક્ખુ કારેતબ્બો વા’’તિ યોજેતબ્બો, સો ચ વિકપ્પત્થો, તસ્મા કારેતબ્બો વા પટિજાનમાનો, ન વા કારેતબ્બો અપ્પટિજાનમાનોતિ અત્થો. તેન વુત્તં અટ્ઠકથાયં ‘‘પટિજાનમાનોવ તેન સો ભિક્ખુ કારેતબ્બો…પે… ન કારેતબ્બો’’તિ. તસ્મા એવ પાળિયં તદત્થદ્વયદસ્સનત્થં ‘‘સા ચે એવં વદેય્યા’’તિઆદિ વુત્તં. ‘‘સદ્ધેય્યવચસા’’તિ ઇમિના સોતાપન્ના અત્થભઞ્જનકં ન ભણન્તિ, સેસં ભણન્તીતિ વાદીનં વાદો પટિસેધિતો હોતિ. ‘‘દિટ્ઠ’’ન્તિ વુત્તત્તા ‘‘ઓલોકેસી’’તિ સુન્દરં. રક્ખેય્યાસીતિ મમ વિસેસં કસ્સચિ નારોચેય્યાસીતિ અધિપ્પાયો.

૪૪૬. ‘‘સા ચે એવં વદેય્ય ‘અય્યસ્સ મયા સુતં નિસિન્નસ્સ માતુગામં દુટ્ઠુલ્લાહિ વાચાહિ ઓભાસેન્તસ્સા’’’તિ, ઇદં કિમત્થમેત્થ વુત્તં, ન અધિપ્પેતઞ્હેતં ઇધ સોતસ્સ રહો નાધિપ્પેતોતિ કત્વાતિ ચે? અલંકમ્મનિયટ્ઠાને દુટ્ઠુલ્લવાચાપિ લબ્ભતિ, ન પન નાલંકમ્મનિયટ્ઠાને મેથુનન્તિ દસ્સનત્થં વુત્તન્તિ વેદિતબ્બન્તિ. યથા એતં, તથા ‘‘સા ચે એવં વદેય્ય ‘અય્યસ્સ મયા સુતં માતુગામસ્સ સન્તિકે અત્તકામપારિચરિયાય વણ્ણં ભાસન્તસ્સા’’’તિ એતમ્પિ ઇધ લબ્ભતિ, ન દુતિયે નાલંકમ્મનિયટ્ઠાનત્તાતિ એકે. કઙ્ખાવિતરણિયં (કઙ્ખા. અટ્ઠ. દુતિયાનિયતસિક્ખાપદવણ્ણના) ઇધાપિ દુતિયાનિયતાધિકારે પારાજિકાપત્તિઞ્ચ પરિહાપેત્વા દુટ્ઠુલ્લવાચાપત્તિયા વુત્તત્તા પઠમાનિયતે દુટ્ઠુલ્લવાચાપત્તિ ન વુત્તાતિ ચે? ‘‘સા ચે’’તિ તસ્સા પાળિયા પોત્થકા સોધેતબ્બા. ગણ્ઠિપદે ચ ‘‘ઇધ સિક્ખાપદે મેથુનકાયસંસગ્ગરહોનિસજ્જાનમેવાગતત્તા ચક્ખુસ્સરહોવ પમાણ’’ન્તિ લિખિતં, દુતિયાનિયતાધિકારે ચ ‘‘અનન્ધો કાયસંસગ્ગં પસ્સતિ, અબધિરો દુટ્ઠુલ્લં સુણાતિ, કાયચિત્તતો કાયસંસગ્ગો, વાચાચિત્તતો દુટ્ઠુલ્લં, ઉભયેહિ ઉભય’’ન્તિ ચ લિખિતં. અટ્ઠકથાયં ‘‘સમુટ્ઠાનાદીનિ પઠમપારાજિકસદિસાનેવા’’તિ વુત્તત્તાપિ દુટ્ઠુલ્લવાદો ન સુન્દરો ‘‘તદહુજાતા’’તિ વુત્તત્તાતિ.

પઠમઅનિયતસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.