૫. સઞ્ચરિત્તસિક્ખાપદવણ્ણના

૨૯૭. અહમ્હિ દુગ્ગતાતિ અહં અમ્હિ દુગ્ગતા. અહં ખ્વય્યોતિ એત્થ અય્યોતિ બહુવચનં હોતિ.

૨૯૮. ઓયાચન્તીતિ નીચં કત્વા દેવે યાચન્તિ. આયાચન્તીતિ ઉચ્ચં કત્વા આદરેન યાચન્તિ. અલઙ્કારાદીહિ મણ્ડિતો કેસસંવિધાનાદીહિ પસાધિતો. ‘‘મણ્ડિતકરણે દુક્કટ’’ન્તિ વદન્તિ.

પદભાજનીયવણ્ણના

૩૦૩. સહ પરિદણ્ડેન વત્તમાનાતિ અત્થો. છન્દવાસિની નામ ‘‘પિયા પિયં વસેતી’’તિ પાળિ, પુરિસં વાસેતીતિ અધિપ્પાયો. ‘‘પિયો પિયં વાસેતી’’તિ અટ્ઠકથા.

તં કિરિયં સમ્પાદેસ્સતીતિ અવસ્સં આરોચેન્તિયા ચે આરોચેતીતિ અત્થો. દ્વિન્નં માતાપિતૂનં ચે આરોચેતિ, સઙ્ઘાદિસેસોતિ વિનયવિનિચ્છયે ‘‘વત્થુ ઓલોકેતબ્બ’’ન્તિ વુત્તં. વત્થુમ્હિ ચ ‘‘ઉદાયિત્થેરો ગણિકાય આરોચેસી’’તિ વુત્તં. તં ‘‘માતાદીનમ્પિ વદતો વિસઙ્કેતો નત્થી’’તિ અટ્ઠકથાવચનતો નિપ્પયોજનં. તં પનેતન્તિ આચરિયસ્સ વચનં. માતુરક્ખિતં બ્રૂહીતિ પેસિતસ્સ ગન્ત્વા માતાપિતુરક્ખિતં વદતો તસ્સ તસ્સા માતુરક્ખિતભાવેપિ સતિ વિસઙ્કેતમેવ, કસ્મા? ‘‘પિતુરક્ખિતાદીસુ અઞ્ઞતરં વદન્તસ્સ વિસઙ્કેત’’ન્તિ વુત્તત્તા ઇતરથા આદિ-સદ્દો નિરત્થકો સિયા. એકં દસકં ઇતરેન દસકેન યોજેત્વા પુબ્બે સુક્કવિસ્સટ્ઠિયં વુત્તનયત્તા માતુરક્ખિતાય માતા અત્તનો ધીતુસન્તિકં પહિણતીતિ ગહેતબ્બં.

૩૩૮. અનભિનન્દિત્વાતિ વચનમત્તમેવ, યદિપિ અભિનન્દતિ, યાવ સાસનં નારોચેતિ, તાવ ‘‘વીમંસિતો’’તિ ન વુચ્ચતિ. સાસનારોચનકાલેતિ આણાપકસ્સ સાસનવચનક્ખણે. તતિયપદે વુત્તનયેનાતિ એકઙ્ગસમ્પત્તિયા દુક્કટન્તિ અત્થો. વત્થુગણનાય સઙ્ઘાદિસેસોતિ ઉભયવત્થુગણનાય કિર.

૩૩૯. ચતુત્થે અનાપત્તીતિ એત્થ પન ‘‘પટિગ્ગણ્હાતિ ન વીમંસતિ ન પચ્ચાહરતિ, અનાપત્તીતિ એત્થ વિય ‘ગચ્છન્તો ન સમ્પાદેતિ, આગચ્છન્તો વિસંવાદેતી’તિ અનાપત્તિપાળિયાપિ ભવિતબ્બન્તિ દસ્સનત્થં વુત્ત’’ન્તિ વદન્તિ, એકચ્ચેસુ પોત્થકેસુ ‘‘અત્થી’’તિપિ.

વિનીતવત્થુવણ્ણના

૩૪૧. અલંવચનીયાતિ ન વચનીયા, નિવારણે અલં-સદ્દો. થેરપિતા વદતીતિ જિણ્ણપિતા વદતીતિ અત્થો. કિઞ્ચાપિ એત્થ ‘‘ઇત્થી નામ મનુસ્સિત્થી ન યક્ખી ન પેતી ન તિરચ્છાનગતા, પુરિસો નામ મનુસ્સપુરિસો ન યક્ખો’’તિઆદિ નત્થિ, તથાપિ કાયસંસગ્ગાદીસુ ‘‘મનુસ્સિત્થી’’તિ ઇત્થીવવત્થાનસ્સ કતત્તા ઇધાપિ મનુસ્સિત્થી એવાતિ પઞ્ઞાયતિ. મેથુનપુબ્બભાગત્તા મનુસ્સઉભતોબ્યઞ્જનકો ચ થુલ્લચ્ચયવત્થુકોવ હોતિ, સેસા મનુસ્સપણ્ડકઉભતોબ્યઞ્જનકતિરચ્છાનગતપુરિસાદયો દુક્કટવત્થુકાવ મિચ્છાચારસાસનઙ્ગસમ્ભવતોતિ વેદિતબ્બં. યથાસમ્ભવં પન વારા ઉદ્ધરિતબ્બા. પઞ્ઞત્તિઅજાનને વિય અલંવચનીયભાવાજાનનેપિ અચિત્તકતા વેદિતબ્બા. દુટ્ઠુલ્લાદીસુપીતિ ‘‘ઇમસ્મિમ્પી’’તિ વુત્તમેવ હોતિ. ‘‘લેખં નેત્વા પટિલેખં આરોચિતસ્સાપિ સઞ્ચરિત્તં નત્થિ સઞ્ચરિત્તભાવમજાનન્તસ્સા’’તિ વદન્તિ, વીમંસિત્વા ગહેતબ્બં.

સઞ્ચરિત્તસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.