(૪) અવન્દનીયપુગ્ગલાદિવણ્ણના

૪૭૭. તેસન્તિ દસન્નં પુગ્ગલાનં. ‘‘સદ્ધિ’’ન્તિ ઇમિના સામીચેનાતિ એત્થ સહત્થે કરણવચનન્તિ દસ્સેતિ. સામીચેનાતિ ચ સામીચિના કત્તબ્બં સામીચં કમ્મં, તેન સામીચેન. દસ ચીવરધારણાતિ પદસ્સ સમાસભાવં પટિક્ખિપન્તો આહ ‘‘દસ દિવસાનિ અતિરેકચીવરસ્સ ધારણા’’તિ.

કતિસતન્તિઆદીસુ દ્વીસુ ગાથાપાદેસુ ચતૂસુ વિભત્યન્તપદેસુ પુરિમં પુરિમેન, પચ્છિમઞ્ચ પચ્છિમેન યથાક્કમં યોજેતબ્બન્તિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘કતિસતં આપત્તિયો રત્તિસતં છાદયિત્વાના’’તિ. પચ્છિમગાથાય પુબ્બડ્ઢેપિ એસેવ નયો. અયં હીતિ અયં એવ વક્ખમાનો. એત્થાતિ ગાથાયં. યોતિ ભિક્ખુ, પટિચ્છાદેતીતિ સમ્બન્ધો. ઇતીતિ અયં સઙ્ખેપત્થો.

હેટ્ઠા વુત્તેસુ ચતૂસુ ચતુક્કેસુ ધમ્મેન સમગ્ગં અપનેત્વા દ્વાદસ કમ્મદોસા વુત્તાતિ દટ્ઠબ્બં. અધમ્મેન વગ્ગકમ્મં, અધમ્મેન સમગ્ગકમ્મન્તિ યોજેતબ્બં.

એત્થાતિ છસુ કમ્મેસુ. એતદેવાતિ ધમ્મેન સમગ્ગકમ્મમેવ.

યં દેસિતાતિ એત્થ યંસદ્દો વચનવિપલ્લાસોતિ આહ ‘‘યાનિ દેસિતાની’’તિ. ‘‘દેસિતાની’’તિ ઇમિના દેસિતાતિ એત્થ નિકારસ્સ આકારાદેસભાવં દસ્સેતિ. ‘‘પરિયન્તપરિચ્છેદભાવરહિતત્તા’’તિ ઇમિના નત્થિ અન્તં પરિયન્તમેતસ્સાતિ અનન્તન્તિ વચનત્થં દસ્સેતિ. તન્તિ નિબ્બાનં, જિતન્તિ સમ્બન્ધો. કેન કં કિન્તિ કત્વા જિતન્તિ આહ ‘‘ભગવતા કિલેસગણં અભિમદ્દિત્વા’’તિ. કેન કં કિન્તિ કત્વા કિં જિતં વિયાતિ આહ ‘‘રઞ્ઞા સપત્તગણં અભિમદ્દિત્વા રજ્જં વિયા’’તિ. તત્થ ‘‘રઞ્ઞા’’તિ ઇમિના ‘‘કેના’’તિ પુચ્છં વિસ્સજ્જેસિ. ‘‘સપત્તગણ’’ન્તિ ઇમિના ‘‘ક’’ન્તિ પુચ્છં વિસ્સજ્જેસિ. ‘‘અભિમદ્દિત્વા’’તિ ઇમિના ‘‘કિન્તિ કત્વા’’તિ પુચ્છં વિસ્સજ્જેસિ. ‘‘રજ્જ’’ન્તિ ઇમિના ‘‘કિ’’ન્તિ પુચ્છં વિસ્સજ્જેસિ. સપત્તગણન્તિ વેરિગણં. અયં પનેત્થ યોજના – રઞ્ઞા સપત્તગણં અભિમદ્દિત્વા રજ્જં રાજભાવં જિતં વિય, ભગવતા કિલેસગણં અભિમદ્દિત્વા નિબ્બાનં જિતન્તિ. સ્વેવાતિ ભગવા એવ. ‘‘નિબ્બિકારતાયા’’તિ ઇમિના તાદિસદ્દો નિબ્બિકારત્થવાચકો અનિપ્ફન્નપાટિપદિકોતિ દસ્સેતિ. ‘‘વિવેકપઞ્ચક’’ન્તિ ઇમિના કાયચિત્તઉપધિવસેન વિવેકત્તયમ્પિ ગહેતબ્બં વિવેકભાવેન સમાનત્તા. તેન ભગવતાતિ સમ્બન્ધો. ‘‘યાનિ સત્ત આપત્તિક્ખન્ધાની’’તિ ઇમિના એકેત્થાતિ એત્થ એકસદ્દસ્સ વિસયં દસ્સેતિ. તત્થાતિ સત્તસુ આપત્તિક્ખન્ધેસુ. એત્થ પનાતિ સમથેસુ પન. હીતિ સચ્ચં. તસ્સાતિ સમ્મુખાવિનયસ્સ. અટ્ઠકથાસૂતિ સબ્બઅટ્ઠકથાસુ. મયં પનાતિ સઙ્ગહકારકા અમ્હે પન, બુદ્ધઘોસનામકા મયં પનાતિ અત્થો, રોચયામાતિ સમ્બન્ધો. કસ્સ કિમત્થં ગહેત્વા રોચેસીતિ આહ ‘‘વિનાતિ નિપાતસ્સ પટિસેધનમત્થમત્ત’’ન્તિ. ‘‘વિનાતિ નિપાતસ્સા’’તિ પદં ‘‘અત્થમત્ત’’ન્તિ પદે વાચકસમ્બન્ધો. અત્તનો સાધ્યવચનં બુદ્ધવચનસઙ્ખાતેન સાધકવચનેન સાધેન્તો આહ ‘‘વુત્તમ્પિ ચેત’’ન્તિઆદિ.

અટ્ઠારસ અટ્ઠકાનીતિ અધમ્મદિટ્ઠિભેદ, ધમ્મદિટ્ઠિભેદ, વેમતિકભેદેસુ તીસુ એકમેકં મૂલં કત્વા તયો તયો મૂલિં કત્વા નવ હોન્તિ, તેસુ ધમ્મદિટ્ઠિભેદેસુ ધમ્મદિટ્ઠિભેદં અપનેત્વા અટ્ઠ હોન્તિ, તાનિ અટ્ઠારસ ભેદકરવત્થૂસુ યોજેત્વા અટ્ઠારસ અટ્ઠકાનિ હોન્તીતિ દટ્ઠબ્બં. છઊનદિયડ્ઢસતન્તિ ચતુચત્તાલીસાધિકં સતન્તિ વુત્તં હોતિ.

એકેકવત્થુસ્મિન્તિ અટ્ઠારસસુ ભેદકરવત્થૂસુ એકેકસ્મિં વત્થુસ્મિં.

ઇતિ ગાથાસઙ્ગણિકવણ્ણનાય યોજના સમત્તા.