૯. અધિકરણવૂપસમનસમથકથા

૨૨૮. ચતુવગ્ગકરણે કમ્મેતિ સીમસમ્મુતિઆદિકમ્મે. પઞ્ચવગ્ગકરણેતિ પચ્ચન્તિમેસુ જનપદેસુ ઉપસમ્પદાદિકમ્મે. દસવગ્ગકરણેતિ મજ્ઝિમેસુ જનપદેસુ ઉપસમ્પદકમ્મે. વીસતિવગ્ગકરણેતિ અબ્ભાનકમ્મે. કમ્મપ્પત્તાતિ કમ્મસ્સ પત્તા યુત્તા અનુરૂપા.

૨૩૦. સમ્પટિચ્છિતબ્બન્તિ પટિગ્ગણ્હિતબ્બં. સમ્પટિચ્છિત્વા ચ પન અતિક્કામેતબ્બન્તિ સમ્બન્ધો. ભણ્ડકન્તિ ચીવરાદિભણ્ડકં. માનનિગ્ગહત્થાયાતિ ભણ્ડનજાતાનં માનસ્સ નિગ્ગહત્થાય. કતિપાહન્તિ કતિપયાહં, દ્વીહતીહન્તિ અત્થો.

૨૩૧. અનન્તાનિ ચેવ ભસ્સાનીતિ એત્થ અનન્તસદ્દો અપરિમાણસદ્દેન અત્થતો એકોતિ આહ ‘‘અપરિમાણાની’’તિ. ‘‘વચનાની’’તિ ઇમિના ભસ્સસદ્દો વચનપરિયાયોતિ દસ્સેતિ. ઉબ્બાહિકાય સમ્મનિતબ્બોતિ કેન સમ્મનિતબ્બોતિ આહ ‘‘અપલોકેત્વા વા’’તિઆદિ. ઇમિના અપલોકનકમ્મેન વા ઞત્તિદુતિયકમ્મેન વા સમ્મનિતબ્બોતિ દસ્સેતિ. અનન્તાનિ ભસ્સાનિ ધમ્મકથિકં ઉદ્ધરિત્વા બાહતિ પટિસેધેતિ ઇમાય સમ્મુતિયાતિ ઉબ્બાહિકા, તાય. એવં સમ્મતેહિ પન ભિક્ખૂહિ વિનિચ્છિતબ્બન્તિ સમ્બન્ધો. વિસું નિસીદિત્વા તસ્સાયેવ પરિસાય નિસીદિત્વા વાતિ યોજના. અઞ્ઞેહીતિ સમ્મતભિક્ખૂહિ અઞ્ઞેહિ.

૨૩૩. તત્રસ્સાતિ એત્થ તત્ર અસ્સાતિ પદવિભાગં કત્વા તસદ્દો પરિસવિસયો પસિદ્ધવિસયો, અસ્સસદ્દો આખ્યાતિકોતિ આહ ‘‘તસ્સં પરિસતિ ભવેય્યા’’તિ. ‘‘નેવ સુત્તં આગત’’ન્તિ સામઞ્ઞતો વુત્તેપિ ‘‘નો સુત્તવિભઙ્ગો’’તિ વક્ખમાનત્તા માતિકં સન્ધાય વુત્તન્તિ આહ ‘‘ન માતિકા આગતા’’તિ. વિનયોપીતિ ખન્ધકવિનયોપિ. પિસદ્દેન સુત્તવિભઙ્ગં અપેક્ખતિ. બ્યઞ્જનચ્છાયાયાતિ એત્થ છાયાસદ્દો પટિબિમ્બે ચ પભાય ચ હોતીતિ આહ ‘‘બ્યઞ્જનમત્તમેવા’’તિ, બ્યઞ્જનપટિબિમ્બિકબ્યઞ્જનપભાવન્તભૂતં અત્થં અગ્ગહેત્વા બ્યઞ્જનપટિબિમ્બબ્યઞ્જનપભામત્તમેવ ગહેત્વાતિ અધિપ્પાયો. ‘‘પટિસેધેતી’’તિ ઇમિના પટિબાહસદ્દો પટિસેધત્થોયેવ, ન મદ્દનત્થોતિ દસ્સેતિ. પટિબાહનાકારં દસ્સેન્તો આહ ‘‘જાતરૂપરજતખેત્તવત્થુપટિગ્ગહણાદીસૂ’’તિઆદિ. કિન્તિ કેન કારણેન, કસ્મા કારણા વા. ઇમેતિ જાતરૂપાદિપટિગ્ગાહકે ભિક્ખૂ. કારેથાતિ તુમ્હે કારેય્યાથ. એય્યાથસ્સ હિ એથાદેસો. પુચ્છાયં સત્તમીવિભત્તિ હોતિ. સુત્તેતિ સુત્તન્તપિટકે. અપરો ધમ્મકથિકો વદતીતિ સમ્બન્ધો. ઇમેસન્તિ ઓલમ્બેત્વા નિવાસેન્તાનં. એત્થાતિ ઓલમ્બેત્વા નિવાસને.

૨૩૪. બહુતરા ભિક્ખૂતિ એત્થ દ્વિગુણતિગુણાદિના અધિકા એવ બહુતરા નામાતિ આહ ‘‘એકેનપિ અધિકા બહુતરાવા’’તિ. ‘‘કો પન વાદો’’તિઆદિના ‘‘એકેનપી’’તિ એત્થ પિસદ્દસ્સ ગરહત્થં દસ્સેતિ.

તિવિધસલાકગ્ગાહકથા

૨૩૫. સઞ્ઞત્તિયાતિ એત્થ સઞ્ઞાપનં સઞ્ઞત્તિ, તદત્થાયાતિ દસ્સેન્તો આહ ‘‘સઞ્ઞાપનત્થાયા’’તિ. ગૂહિતબ્બોતિ ગૂળ્હો, સોયેવ ગૂળ્હકો, સલાકગ્ગાહો કાતબ્બોતિ સમ્બન્ધો. વિવરિતબ્બોતિ વિવટો, સોયેવ વિવટકો. સસ્સ અત્તનો કણ્ણસમીપે જપ્પીયતિ કથીયતીતિ સકણ્ણજપ્પો, સોયેવ સકણ્ણજપ્પકો. ‘‘નિમિત્તસઞ્ઞં આરોપેત્વા’’તિ ઇમિના વણ્ણાવણ્ણાયો કત્વાતિ એત્થ વણ્ણસદ્દો સણ્ઠાનવાચકોતિ દસ્સેતિ. સુસણ્ઠાનદુસણ્ઠાના સલાકાયો કત્વાતિ અત્થો. તતોતિ વિસભાગકરણતો પરં ગહેતબ્બોતિ સમ્બન્ધો. સબ્બાપિ તા સલાકાયોતિ યોજના. કત્વાતિ પક્ખિપનં કત્વા. વુત્તનયેનાતિ ‘‘અલજ્જુસ્સન્નાયા’’તિઆદિના વુત્તનયેન. ‘‘યાવતતિય’’ન્તિ ઇમિના પચ્ચુક્કડ્ઢિતબ્બન્તિ એત્થ પુનપ્પુનં ઉદ્ધં કડ્ઢિતબ્બન્તિ અત્થં દસ્સેતિ. અતિરેકજાતેતિ અધમ્મવાદીહિ અતિરેકતો જાતે સતીતિ સમ્બન્ધો. યાવતતિયમ્પીતિ પિસદ્દો તતો ઊને એકદ્વેવારે પન કા નામ કથાતિ દસ્સેતિ.

સકણ્ણજપ્પકે પન એવં વિનિચ્છયો વેદિતબ્બોતિ યોજના. સચે સઙ્ઘત્થેરો ગણ્હાતીતિ સમ્બન્ધો. સોતિ સઙ્ઘત્થેરો. વયોઅનુપ્પત્તાતિ પચ્છિમવયં અનુપ્પત્તા. એતન્તિ અધમ્મવાદિસલાકં. અસ્સાતિ સઙ્ઘત્થેરસ્સ. ઇતરા સલાકાતિ અધમ્મવાદિસલાકાહિ અઞ્ઞા ધમ્મવાદિસલાકા. સોતિ સઙ્ઘત્થેરો. તન્તિ ધમ્મવાદિસલાકં. તતોતિ નેવ અવબુજ્ઝનકારણા. વુત્તનયમેવાતિ ગૂળ્હકે વુત્તનયમેવ. વિવટો અત્થો ઇમસ્સાતિ વિવટત્થો.

તસ્સપાપિયસિકાવિનયકથા

૨૩૮. પારાજિકસામન્તં નામાતિ પારાજિકસ્સ આસન્નં નામ. અદિન્નાદાનાદીસૂતિ આદિસદ્દેન મનુસ્સવિગ્ગહ ઉત્તરિમનુસ્સધમ્મપારાજિકે સઙ્ગણ્હાતિ. નિબ્બેઠયમાનન્તિ વેઠનરહિતં, તમેનં ભિક્ખુન્તિ સમ્બન્ધો. ઇમિના નિબ્બેઠેન્તન્તિ એત્થ અન્તસદ્દો માનસદ્દપરિયાયોતિ દસ્સેતિ. અતિવેઠેતીતિ એત્થ કેહિ અતિવેઠેતીતિ આહ ‘‘ઇઙ્ઘાયસ્માતિઆદિવચનેહી’’તિ. તેનાતિ ચોદકેન. મન્તિ મમં. આહાતિ ચુદિતકો આહ. એતસ્સાતિ અવજાનનપટિજાનનાદિકારકસ્સ પાપિયસ્સ પુગ્ગલસ્સ. સીલવા ભવિસ્સતીતિ પાપિયો પુગ્ગલો સચે સીલવા ભવિસ્સતિ. પટિપ્પસ્સદ્ધિન્તિ પાપિયભાવતો પટિપ્પસ્સમ્ભનં. નો ચેતિ સીલવા નો ભવિસ્સતિ ચે. તથા નાસિતોતિ તેન તસ્સ પાપિયસિકકમ્મકરણેન નાસં ગતો ભવિસ્સતિ. સબ્બત્થાતિ સબ્બસ્મિં સમથક્ખન્ધકે.

ઇતિ સમથક્ખન્ધકવણ્ણનાય યોજના સમત્તા.