૧૫૭. સોણકુટિકણ્ણવત્થુકથા

૨૫૭. એતેનાતિ ‘‘કુરરઘરે’’તિ પાઠેન. અસ્સાતિ મહાકચ્ચાનસ્સ. પપાતનામકેતિ યસ્મા મહાતટો એત્થ અત્થિ, તસ્મા પપાતનામકો હોતિ. એતેનાતિ ‘‘પપાતકે પબ્બતે’’તિ પાઠેન. અસ્સાતિ મહાકચ્ચાનસ્સ. કોટિઅગ્ઘનકં પિળન્ધનં કણ્ણે એતસ્સત્થીતિ કુટિકણ્ણોતિ વચનત્થં દસ્સેન્તો આહ ‘‘કોટિઅગ્ઘનકં પના’’તિઆદિ. પિળન્ધતિ અનેનાતિ પિળન્ધનં, અલઙ્કારો. દન્તજો ચતુત્થક્ખરો. ‘‘પસાદજનક’’ન્તિ ઇમિના પસાદં જનેતીતિ પાસાદિકોતિ વચનત્થં દસ્સેતિ. પસાદનીયન્તિ પસાદિતબ્બં, પસાદિતું અરહન્તિ અત્થો. અત્થવચનન્તિ અત્થો વુચ્ચતિ અનેનાતિ અત્થવચનં. પાળિયં ઇદાનિ પોત્થકેસુ ‘‘પસાદનીય’’ન્તિ પાઠો નત્થિ. ‘‘પાસાદિક’’ન્તિપદસ્સ પુબ્બે ‘‘દસ્સનીય’’ન્તિ પાઠોયેવ અત્થિ. ઉત્તમદમથસમથન્તિએત્થ દમથસદ્દસ્સ ઞાણત્થઞ્ચ ઇન્દ્રિયસંવરત્થઞ્ચ સમથસદ્દસ્સ સમાધત્થઞ્ચ ચિત્તૂપસમત્થઞ્ચ દસ્સેન્તો આહ ‘‘ઉત્તમં દમથઞ્ચા’’તિઆદિ. ચસદ્દેન દ્વન્દવાક્યં દસ્સેતિ. વિસૂકાયિકવિપ્ફન્દિતાનન્તિ વિસૂકાય પટિપક્ખાય પવત્તાનં દિટ્ઠિચિત્તસઙ્ખાતાનં વિવિધચલનાનં. ‘‘વીરિયિન્દ્રિય’’ન્તિ ઇમિના યતિન્દ્રિયન્તિ એત્થ યતસદ્દો વીરિયવાચકોતિ દસ્સેતિ. નાગન્તિ એત્થ નત્થિ આગુ પાપમેતસ્સાતિ નાગોતિ વચનત્થં દસ્સેન્તો આહ ‘‘આગુવિરહિત’’ન્તિ કિં દિવસતો પટ્ઠાયાતિ આહ ‘‘મમ પબ્બજ્જાદિવસતો પટ્ઠાયા’’તિ. કણ્હા મત્તિકા ઉત્તરિ એત્થાતિ કણ્હુત્તરાતિ અત્થં દસ્સેન્તો આહ ‘‘કણ્હમત્તિકુત્તરા’’તિ. ‘‘ઉપરી’’તિ ઇમિના ઉત્તરસદ્દસ્સ અત્થં દસ્સેતિ. ‘‘ગુન્નં ખુરેહી’’તિ ઇમિના ગુન્નં ખુરકણ્ટકસદિસત્તા ગોકણ્ટકા નામાતિ દસ્સેતિ. તે ગોકણ્ટકે રક્ખિતુન્તિ સમ્બન્ધો. એવં ખરા ભૂમિ હોતીતિ યોજના. એતેહીતિ એરગૂઆદીહિ ચતૂહિ તિણેહિ. તન્તિ એરગૂતિણં. તેનાતિ મોરગૂતિણેન. જન્તુસ્સ વણ્ણોતિ સમ્બન્ધો. સેનાસનં પઞ્ઞપેસીતિ એત્થ કિં નામ સેનાસનં પઞ્ઞપેસીતિ આહ ‘‘ભિસિં વા કટસારકં વા પઞ્ઞપેસી’’તિ. પઞ્ઞપેત્વા ચ પન સોણસ્સ આરોચેસિ. કિં આરોચેસીતિ આહ ‘‘આવુસો’’તિઆદિ. સત્થા વસિતુકામોતિ સમ્બન્ધો.

૨૫૮. ‘‘તસ્સ સોણસ્સા’’તિ ઇમિના પટિભાતુ તન્તિ એત્થ ‘‘ત’’ન્તિપદં સામ્યત્થે ઉપયોગવચનન્તિ દસ્સેતિ. તન્તિ તવ. અટ્ઠકવગ્ગિકાનીતિ અટ્ઠપમાણો, અટ્ઠસમૂહો વા વગ્ગો એતેસન્તિ અટ્ઠકવગ્ગિકાનિ. કામસુત્તાદીનિ (સુ. નિ. ૭૭૨ આદયો) સોળસ સુત્તાનિ. યોતિ પુગ્ગલો, સમન્નાગતોતિ સમ્બન્ધો. અરિયોપીતિ પિસદ્દો ન કેવલં સુચિસમન્નાગતોયેવ પાપે ન રમતિ, અથ ખો અરિયોપીતિ દસ્સેતિ. ‘‘પટિભાતુ ત’’ન્તિ પાઠતો યાવ ‘‘સુચીતિ વુત્ત’’ન્તિ પાઠા કેસુચિયેવ અટ્ઠકથાપોત્થકેસુ અત્થિ. અયં ખ્વસ્સાતિ એત્થ અસ્સસદ્દો આખ્યાતોતિ આહ ‘‘ભવેય્યા’’તિ. પરિદસ્સેસીતિ પઞ્ચ વરાનિ પરિચ્છિન્દિત્વા દસ્સેસિ. યં વચનં મે ઉપજ્ઝાયો જાનાપેતિ, તસ્સ વચનસ્સ અયં કાલો ભવેય્યાતિ યોજના.

૨૫૯. વિનયધરપઞ્ચમેનાતિ એત્થ ઉપજ્ઝાયપઞ્ચમેનાતિ અત્થં પટિક્ખિપન્તો આહ ‘‘અનુસ્સાવનાચરિયપઞ્ચમેના’’તિ. ઉપાહનકોસકોતિ ઉપાહનાય પક્ખિપનોકાસો કોસકો. એળકચમ્મઅજચમ્મેસુ અકપ્પિયં નામ નત્થિ. મિગચમ્મે પન કિઞ્ચિ વટ્ટતિ, ન કિઞ્ચિ વટ્ટતિ. તં વિભજિત્વા દસ્સેન્તો આહ ‘‘મિગચમ્મે’’તિઆદિ. એતેસંયેવાતિ એણિમિગાદીનં છન્નમેવ. અઞ્ઞેસં પનાતિ છહિ મિગેહિ અવસેસાનં પન. તેસં ચમ્મં ન વટ્ટતીતિ સમ્બન્ધો.

ગાથાયં મક્કટો ચ કાળસીહો ચ સરભો ચ કદલિમિગો ચ કેચિ યે વાળમિગા અત્થિ, તે ચાતિ યોજના. તેસન્તિ મક્કટાદીનં.

તત્થાતિ ગાથાય, મક્કટાદીસુ વા. ‘‘સીહબ્યગ્ઘઅચ્છતરચ્છા’’તિ ઇમિના વાળમિગાનં સરૂપં દસ્સેતિ. એત્તકાયેવ વાળમિગાતિ આહ ‘‘ન કેવલ’’ન્તિઆદિ. એતેસંયેવાતિ સીહબ્યગ્ઘઅચ્છતરચ્છાનમેવ. ન ચમ્મં ન વટ્ટતીતિ સમ્બન્ધો. યેસન્તિ છન્નં એણિમિગાદીનં. તેતિ છ એણિમિગાદિકે. હિ સચ્ચં સબ્બેસં એતેસં વાળમિગાનં ચમ્મં ન વટ્ટતીતિ યોજના. આહરિત્વા વા ન દિન્નન્તિ આહરિત્વા વા હત્થે વા પાદમૂલે વા ઠપેત્વા ન દિન્નં. ‘‘ગણનં ન ઉપેતી’’તિ ઇમિના ગણનં ઉપગચ્છતીતિ ગણનૂપગન્તિ અત્થં દસ્સેતિ. અધિટ્ઠિતઞ્ચાતિ અધિટ્ઠિતં પન. યદાતિ યસ્મિં કાલે. તતોતિ કાલતો.

ઇતિ ચમ્મક્ખન્ધકવણ્ણનાય યોજના સમત્તા.