૧૦. નચ્ચગીતસિક્ખાપદવણ્ણના

નચ્ચન્તિ નટાદયો વા નચ્ચન્તુ, સોણ્ડા વા અન્તમસો મોરસુવમક્કટાદયોપિ, સબ્બમેતં નચ્ચમેવ. તેનાહ ‘‘નચ્ચન્તિ અન્તમસો મોરનચ્ચમ્પી’’તિ. ગીતન્તિ નટાદીનં વા ગીતં હોતુ, અરિયાનં પરિનિબ્બાનકાલે રતનત્તયગુણૂપસંહિતં સાધુકીળિતગીતં વા, અન્તમસો ‘‘દન્તગીતમ્પિ ગાયિસ્સામા’’તિ પુબ્બભાગે ઓકૂજન્તા કરોન્તિ, સબ્બમેતં ગીતમેવ. તેનાહ ‘‘ગીતન્તિ અન્તમસો ધમ્મભાણકગીતમ્પી’’તિ. તત્થ ધમ્મભાણકગીતં નામ અસઞ્ઞતભિક્ખૂનં તં તં વત્તં ભિન્દિત્વા અતિદીઘં કત્વા ગીતસ્સરેન ધમ્મભણનં, તમ્પિ નેવ ભિક્ખુનો, ન ભિક્ખુનીનં વટ્ટતિ. તથા હિ વુત્તં પરમત્થજોતિકાય ખુદ્દકટ્ઠકથાય (ખુ. પા. અટ્ઠ. ૨.પચ્છિમપઞ્ચસિક્ખાપદવણ્ણના) ‘‘ધમ્મૂપસંહિતં ગીતં વટ્ટતિ, ગીતૂપસંહિતો પન ધમ્મો ન વટ્ટતી’’તિ. તસ્મા ધમ્મં ભણન્તેન જાતકવત્તાદિં તં તં વત્તં અવિનાસેત્વા ચતુરસ્સેન (ચૂળવ. અટ્ઠ. ૨૪૯) વત્તેન પરિમણ્ડલાનિ પદબ્યઞ્જનાનિ દસ્સેતબ્બાનિ. વાદિતન્તિ તન્તિબદ્ધાદિવાદનીયભણ્ડવાદિતં વા હોતુ, કુટભેરિવાદિતં વા અન્તમસો ઉદકભેરિવાદિતમ્પિ, સબ્બમેવેતં વાદિતમેવ. તેનાહ ‘‘વાદિતન્તિ અન્તમસો ઉદકભેરિવાદિત’’ન્તિ. યં પન નિટ્ઠુભન્તી વા સાસઙ્કે વા ઠિતા અચ્છરિકં વા ફોટેતિ, પાણિં વા પહરતિ, તત્થ અનાપત્તિ. દસ્સનેન ચેત્થ સવનમ્પિ સઙ્ગહિતં વિરૂપેકસેસનયેન. આલોચનસભાવતાય વા પઞ્ચન્નં વિઞ્ઞાણાનં સવનકિરિયાયપિ દસ્સનસઙ્ખેપસબ્ભાવતો ‘‘દસ્સનાય’’ઇચ્ચેવ વુત્તન્તિ આહ ‘‘એતેસુ યં કિઞ્ચિ દસ્સનાય ગચ્છન્તિયા’’તિ. યત્થ ઠિતાતિ એવં ગન્ત્વા યસ્મિં પદેસે ઠિતા.

નનુ ચ સયંનચ્ચનાદીસુ પાચિત્તિયં પાળિયં ન વુત્તં, અથ કથં ગહેતબ્બન્તિ આહ ‘‘સબ્બઅટ્ઠકથાસુ વુત્ત’’ન્તિ, ઇમિના પાળિયં અવુત્તેપિ અટ્ઠકથાપમાણેન ગહેતબ્બન્તિ દસ્સેતિ. સમુટ્ઠાનાદીનિ એળકલોમસદિસાનીતિ પન માતિકાગતપાચિત્તિયસ્સેવ વસેન વુત્તં, સબ્બેસં વસેન પન છસમુટ્ઠાનન્તિ ગહેતબ્બં. ‘‘આરામે ઠત્વા’’તિ ઇદં નિદસ્સનમત્તં સેસઇરિયાપથેહિ યુત્તાય પસ્સન્તિયા અનાપત્તિયા ઇચ્છિતબ્બત્તા. ઇતરથા હિ નિસિન્નાપિ પસ્સિતું ન લભેય્ય. ‘‘પસ્સિસ્સામી’’તિ વિહારતો વિહારં ગચ્છન્તિયા આપત્તિયેવ. આસનસાલાય નિસિન્ના પસ્સતિ, અનાપત્તિ, ‘‘પસ્સિસ્સામી’’તિ ઉટ્ઠહિત્વા ગચ્છન્તિયા આપત્તિ. વીથિયં ઠત્વા ગીવં પરિવત્તેત્વા પસ્સન્તિયાપિ આપત્તિયેવ. ભિક્ખુસ્સાપિ એસેવ નયો, આપત્તિભેદોવ નાનં.

નચ્ચગીતસિક્ખાપદવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

લસુણવગ્ગો પઠમો.