કિરિયાબ્યાકતં

મનોધાતુચિત્તવણ્ણના

૫૬૬. વાતપુપ્ફન્તિ મોઘપુપ્ફં. તં અચ્છિન્નેપિ રુક્ખે ન ફલતિ, છિન્નરુક્ખપુપ્ફં પન અચ્છિન્ને ફલેય્ય. એવં અચ્છિન્નભવમૂલસ્સપિ પવત્તમાનં યં ન ફલતિ, તં વાતપુપ્ફસદિસં. ઇતરસ્સેવ પન પવત્તમાનં છિન્નરુક્ખપુપ્ફસદિસં. તઞ્હિ અચ્છિન્ને ભવમૂલે ફલેય્યાતિ.

કિરિયમનોવિઞ્ઞાણધાતુચિત્તવણ્ણના

૫૬૮. લોલુપ્પતણ્હા પહીનાતિ ઇમસ્સ ચિત્તસ્સ પચ્ચયભૂતા પુરિમા પવત્તિ દસ્સિતા. ઇદં પન ચિત્તં વિચારણપઞ્ઞારહિતન્તિ કેવલં સોમનસ્સમત્તં ઉપ્પાદેન્તસ્સ હોતીતિ. એવં ચેતિયપૂજાદીસુપિ દટ્ઠબ્બં. વત્તં કરોન્તોતિ ઇદં વત્તં કરોન્તસ્સ ફોટ્ઠબ્બારમ્મણે કાયદ્વારચિત્તપ્પવત્તિં સન્ધાય વુત્તં. પઞ્ચદ્વારાનુગતં હુત્વા લબ્ભમાનં સન્ધાય પઞ્ચદ્વારે એવ વા લોલુપ્પતણ્હાપહાનાદિપચ્ચવેક્ખણહેતુભૂતં ઇદમેવ પવત્તિં સન્ધાય તત્થ તત્થ ‘‘ઇમિના ચિત્તેન સોમનસ્સિતો હોતી’’તિ વુત્તન્તિ ‘‘એવં તાવ પઞ્ચદ્વારે લબ્ભતી’’તિ આહ. અતીતંસાદીસુ અપ્પટિહતં ઞાણં વત્વા ‘‘ઇમેહિ તીહિ ધમ્મેહિ સમન્નાગતસ્સ બુદ્ધસ્સ ભગવતો સબ્બં કાયકમ્મં ઞાણાનુપરિવત્તી’’તિઆદિવચનતો (મહાનિ. ૧૫૬ અત્થતો સમાનં) ‘‘ભગવતો ઇદં ઉપ્પજ્જતી’’તિ વુત્તવચનં વિચારેતબ્બં. અહેતુકસ્સ મૂલાભાવેન સુપ્પતિટ્ઠિતતા નત્થીતિ બલભાવો અપરિપુણ્ણો, તસ્મા ઉદ્દેસવારે ‘‘સમાધિબલં હોતિ, વીરિયબલં હોતી’’તિ ન વુત્તં. તતો એવ હિ અહેતુકાનં સઙ્ગહવારે ઝાનઙ્ગાનિ ચ ન ઉદ્ધટાનિ. તેનેવ ઇમસ્મિમ્પિ અહેતુકદ્વયે બલાનિ અનુદ્દેસાસઙ્ગહિતાનિ. યસ્મા પન વીરિયસ્સ વિજ્જમાનત્તા સેસાહેતુકેહિ બલવં, યસ્મા ચ એત્થ વિતક્કાદીનં ઝાનપચ્ચયમત્તતા વિય સમાધિવીરિયાનં બલમત્તતા અત્થિ, તસ્મા નિદ્દેસવારે ‘‘સમાધિબલં વીરિયબલ’’ન્તિ વત્વા ઠપિતં. યસ્મા પન નેવ કુસલં નાકુસલં, તસ્મા સમ્માસમાધિ મિચ્છાસમાધીતિ, સમ્માવાયામો મિચ્છાવાયામોતિ ચ ન વુત્તન્તિ અધિપ્પાયો. એવં સતિ મહાકિરિયચિત્તેસુ ચ એતં ન વત્તબ્બં સિયા, વુત્તઞ્ચ, તસ્મા સમ્મા, મિચ્છા વા નિય્યાનિકસભાવાભાવતો મગ્ગપચ્ચયભાવં અપ્પત્તા સમાધિવાયામા ઇધ તથા ન વુત્તાતિ દટ્ઠબ્બા.

૫૭૪. ઇન્દ્રિયપરોપરિયત્તઆસયાનુસયસબ્બઞ્ઞુતાનાવરણઞાણાનિ ઇમસ્સાનન્તરં ઉપ્પજ્જમાનાનિ યમકપાટિહારિયમહાકરુણાસમાપત્તિઞાણાનિ ચ ઇમસ્સ અનન્તરં ઉપ્પન્નપરિકમ્માનન્તરાનિ ઇમિના આવજ્જિતારમ્મણેયેવ પવત્તન્તીતિ આહ ‘‘છ…પે… ગણ્હન્તી’’તિ. મહાવિસયત્તા મહાગજો વિય મહન્તન્તિ મહાગજં.

રૂપાવચરારૂપાવચરકિરિયચિત્તવણ્ણના

૫૭૭. ઇદાનિ યાનિ કિરિયાનિ જાતાનિ, તાનિ વેદિતબ્બાનીતિ એવં યોજના કાતબ્બા. અત્તભાવોતિ પઞ્ચક્ખન્ધા વુચ્ચન્તિ.

ચિત્તુપ્પાદકણ્ડવણ્ણના નિટ્ઠિતા.