૨. ઉણ્ણાભબ્રાહ્મણસુત્તં

૫૧૨. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો ઉણ્ણાભો બ્રાહ્મણો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવતા સદ્ધિં સમ્મોદિ. સમ્મોદનીયં કથં સારણીયં વીતિસારેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો ઉણ્ણાભો બ્રાહ્મણો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘પઞ્ચિમાનિ, ભો ગોતમ, ઇન્દ્રિયાનિ નાનાવિસયાનિ નાનાગોચરાનિ, ન અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ ગોચરવિસયં પચ્ચનુભોન્તિ. કતમાનિ પઞ્ચ? ચક્ખુન્દ્રિયં, સોતિન્દ્રિયં, ઘાનિન્દ્રિયં, જિવ્હિન્દ્રિયં, કાયિન્દ્રિયં. ઇમેસં નુ ખો, ભો ગોતમ, પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં નાનાવિસયાનં નાનાગોચરાનં ન અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ ગોચરવિસયં પચ્ચનુભોન્તાનં કિં પટિસરણં, કો ચ નેસં ગોચરવિસયં પચ્ચનુભોતી’’તિ?

‘‘પઞ્ચિમાનિ, બ્રાહ્મણ, ઇન્દ્રિયાનિ નાનાવિસયાનિ નાનાગોચરાનિ ન અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ ગોચરવિસયં પચ્ચનુભોન્તિ. કતમાનિ પઞ્ચ? ચક્ખુન્દ્રિયં, સોતિન્દ્રિયં, ઘાનિન્દ્રિયં, જિવ્હિન્દ્રિયં, કાયિન્દ્રિયં. ઇમેસં ખો, બ્રાહ્મણ, પઞ્ચન્નં ઇન્દ્રિયાનં નાનાવિસયાનં નાનાગોચરાનં ન અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ ગોચરવિસયં પચ્ચનુભોન્તાનં મનો પટિસરણં, મનોવ નેસં ગોચરવિસયં પચ્ચનુભોતી’’તિ.

‘‘મનસ્સ પન, ભો ગોતમ, કિં પટિસરણ’’ન્તિ? ‘‘મનસ્સ ખો, બ્રાહ્મણ, સતિ પટિસરણ’’ન્તિ. ‘‘સતિયા પન, ભો ગોતમ, કિં પટિસરણ’’ન્તિ? ‘‘સતિયા ખો, બ્રાહ્મણ, વિમુત્તિ પટિસરણ’’ન્તિ. ‘‘વિમુત્તિયા પન, ભો ગોતમ, કિં પટિસરણ’’ન્તિ? ‘‘વિમુત્તિયા ખો, બ્રાહ્મણ, નિબ્બાનં પટિસરણ’’ન્તિ. ‘‘નિબ્બાનસ્સ પન, ભો ગોતમ, કિં પટિસરણ’’ન્તિ? ‘‘અચ્ચયાસિ [અચ્ચસરા (સી. સ્યા. કં.), અજ્ઝપરં (પી. ક.)], બ્રાહ્મણ, પઞ્હં, નાસક્ખિ પઞ્હસ્સ પરિયન્તં ગહેતું. નિબ્બાનોગધઞ્હિ, બ્રાહ્મણ, બ્રહ્મચરિયં વુસ્સતિ નિબ્બાનપરાયણં નિબ્બાનપરિયોસાન’’ન્તિ.

અથ ખો ઉણ્ણાભો બ્રાહ્મણો ભગવતો ભાસિતં અભિનન્દિત્વા અનુમોદિત્વા ઉટ્ઠાયાસના ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા પક્કામિ.

અથ ખો ભગવા અચિરપક્કન્તે ઉણ્ણાભે બ્રાહ્મણે ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, કૂટાગારે વા કૂટાગારસાલાયં વા [રસ્મિયો (સ્યા. ક.)] પાચીનવાતપાના સૂરિયે ઉગ્ગચ્છન્તે વાતપાનેન રસ્મિ [કૂટાગારં વા કૂટાગારસાલં વા ઉત્તરાય (ક. સી.)] પવિસિત્વા ક્વાસ્સ [કાય (સ્યા. ક.)] પતિટ્ઠિતા’’તિ? ‘‘પચ્છિમાયં, ભન્તે, ભિત્તિય’’ન્તિ. ‘‘એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, ઉણ્ણાભસ્સ બ્રાહ્મણસ્સ તથાગતે સદ્ધા નિવિટ્ઠા મૂલજાતા પતિટ્ઠિતા દળ્હા અસંહારિયા સમણેન વા બ્રાહ્મણેન વા દેવેન વા મારેન વા બ્રહ્મુના વા કેનચિ વા લોકસ્મિં. ઇમમ્હિ ચે, ભિક્ખવે, સમયે ઉણ્ણાભો બ્રાહ્મણો કાલઙ્કરેય્ય, નત્થિ સંયોજનં યેન સંયોજનેન સંયુત્તો ઉણ્ણાભો બ્રાહ્મણો પુન ઇમં લોકં આગચ્છેય્યા’’તિ. દુતિયં.