૩. સાકેતસુત્તં

૫૧૩. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાકેતે વિહરતિ અઞ્જનવને મિગદાયે. તત્ર ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘અત્થિ નુ ખો, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ યાનિ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ તાનિ પઞ્ચ બલાનિ હોન્તિ, યાનિ પઞ્ચ બલાનિ તાનિ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ હોન્તી’’તિ?

‘‘ભગવંમૂલકા નો, ભન્તે, ધમ્મા ભગવંનેત્તિકા ભગવંપટિસરણા. સાધુ વત, ભન્તે, ભગવન્તંયેવ પટિભાતુ એતસ્સ ભાસિતસ્સ અત્થો. ભગવતો સુત્વા ભિક્ખૂ ધારેસ્સન્તી’’તિ. ‘‘અત્થિ, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ યાનિ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ તાનિ પઞ્ચ બલાનિ હોન્તિ, યાનિ પઞ્ચ બલાનિ તાનિ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ હોન્તિ’’.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ યાનિ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ તાનિ પઞ્ચ બલાનિ હોન્તિ, યાનિ પઞ્ચ બલાનિ તાનિ પઞ્ચિન્દ્રિયાનિ હોન્તિ? યં, ભિક્ખવે, સદ્ધિન્દ્રિયં તં સદ્ધાબલં, યં સદ્ધાબલં તં સદ્ધિન્દ્રિયં; યં વીરિયિન્દ્રિયં તં વીરિયબલં, યં વીરિયબલં તં વીરિયિન્દ્રિયં; યં સતિન્દ્રિયં તં સતિબલં, યં સતિબલં તં સતિન્દ્રિયં; યં સમાધિન્દ્રિયં તં સમાધિબલં, યં સમાધિબલં તં સમાધિન્દ્રિયં; યં પઞ્ઞિન્દ્રિયં તં પઞ્ઞાબલં, યં પઞ્ઞાબલં તં પઞ્ઞિન્દ્રિયં. સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, નદી પાચીનનિન્ના પાચીનપોણા પાચીનપબ્ભારા, તસ્સ મજ્ઝે દીપો. અત્થિ, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ તસ્સા નદિયા એકો સોતો ત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતિ [સઙ્ખં (સી. સ્યા. કં.)]. અત્થિ પન, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ તસ્સા નદિયા દ્વે સોતાનિ ત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છન્તિ.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ તસ્સા નદિયા એકો સોતો ત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતિ? યઞ્ચ, ભિક્ખવે, તસ્સ દીપસ્સ પુરિમન્તે [પુરત્થિમન્તે (સી. સ્યા. કં. પી.)] ઉદકં, યઞ્ચ પચ્છિમન્તે ઉદકં – અયં ખો, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ તસ્સા નદિયા એકો સોતો ત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતિ.

‘‘કતમો ચ, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ તસ્સા નદિયા દ્વે સોતાનિ ત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છન્તિ? યઞ્ચ, ભિક્ખવે, તસ્સ દીપસ્સ ઉત્તરન્તે ઉદકં, યઞ્ચ દક્ખિણન્તે ઉદકં – અયં ખો, ભિક્ખવે, પરિયાયો યં પરિયાયં આગમ્મ તસ્સા નદિયા દ્વે સોતાનિ ત્વેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છન્તિ. એવમેવ ખો, ભિક્ખવે, યં સદ્ધિન્દ્રિયં તં સદ્ધાબલં, યં સદ્ધાબલં તં સદ્ધિન્દ્રિયં; યં વીરિયિન્દ્રિયં તં વીરિયબલં, યં વીરિયબલં તં વીરિયિન્દ્રિયં; યં સતિન્દ્રિયં તં સતિબલં, યં સતિબલં તં સતિન્દ્રિયં; યં સમાધિન્દ્રિયં તં સમાધિબલં, યં સમાધિબલં તં સમાધિન્દ્રિયં; યં પઞ્ઞિન્દ્રિયં તં પઞ્ઞાબલં, યં પઞ્ઞાબલં તં પઞ્ઞિન્દ્રિયં. પઞ્ચન્નં, ભિક્ખવે, ઇન્દ્રિયાનં ભાવિતત્તા બહુલીકતત્તા ભિક્ખુ આસવાનં ખયા અનાસવં ચેતોવિમુત્તિં પઞ્ઞાવિમુત્તિં દિટ્ઠેવ ધમ્મે સયં અભિઞ્ઞા સચ્છિકત્વા ઉપસમ્પજ્જ વિહરતી’’તિ. તતિયં.