૫. વાલસુત્તં

૧૧૧૫. એકં સમયં ભગવા વેસાલિયં વિહરતિ મહાવને કૂટાગારસાલાયં. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય વેસાલિં પિણ્ડાય પાવિસિ. અદ્દસા ખો આયસ્મા આનન્દો સમ્બહુલે લિચ્છવિકુમારકે સન્થાગારે ઉપાસનં કરોન્તે, દૂરતોવ સુખુમેન તાળચ્છિગ્ગળેન અસનં અતિપાતેન્તે, પોઙ્ખાનુપોઙ્ખં [પોખાનુપોખં (સ્યા. કં.)] અવિરાધિતં. દિસ્વાનસ્સ એતદહોસિ – ‘‘સિક્ખિતા વતિમે લિચ્છવિકુમારકા, સુસિક્ખિતા વતિમે લિચ્છવિકુમારકા; યત્ર હિ નામ દૂરતોવ સુખુમેન તાળચ્છિગ્ગળેન અસનં અતિપાતેસ્સન્તિ પોઙ્ખાનુપોઙ્ખં અવિરાધિત’’ન્તિ.

અથ ખો આયસ્મા આનન્દો વેસાલિં પિણ્ડાય ચરિત્વા પચ્છાભત્તં પિણ્ડપાતપટિક્કન્તો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નો ખો આયસ્મા આનન્દો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ઇધાહં, ભન્તે, પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય વેસાલિં પિણ્ડાય પાવિસિં. અદ્દસં ખ્વાહં, ભન્તે સમ્બહુલે લિચ્છવિકુમારકે સન્થાગારે ઉપાસનં કરોન્તે દૂરતોવ સુખુમેન તાળચ્છિગ્ગળેન અસનં અતિપાતેન્તે પોઙ્ખાનુપોઙ્ખં અવિરાધિતં’. દિસ્વાન મે એતદહોસિ – ‘‘સિક્ખિતા વતિમે લિચ્છવિકુમારકા, સુસિક્ખિતા વતિમે લિચ્છવિકુમારકા; યત્ર હિ નામ દૂરતોવ સુખુમેન તાળચ્છિગ્ગળેન અસનં અતિપાતેસ્સન્તિ પોઙ્ખાનુપોઙ્ખં અવિરાધિત’’ન્તિ.

‘‘તં કિં મઞ્ઞસિ, આનન્દ, કતમં નુ ખો દુક્કરતરં વા દુરભિસમ્ભવતરં વા – યો દૂરતોવ સુખુમેન તાળચ્છિગ્ગળેન અસનં અતિપાતેય્ય પોઙ્ખાનુપોઙ્ખં અવિરાધિતં, યો વા સત્તધા ભિન્નસ્સ વાલસ્સ કોટિયા કોટિં પટિવિજ્ઝેય્યા’’તિ? ‘‘એતદેવ, ભન્તે, દુક્કરતરઞ્ચેવ દુરભિસમ્ભવતરઞ્ચ યો વા [યો (સી.)] સત્તધા ભિન્નસ્સ વાલસ્સ કોટિયા કોટિં પટિવિજ્ઝેય્યા’’તિ. ‘‘અથ ખો [અથ ખો તે (સ્યા. કં.)], આનન્દ, દુપ્પટિવિજ્ઝતરં પટિવિજ્ઝન્તિ, યે ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં પટિવિજ્ઝન્તિ…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં પટિવિજ્ઝન્તિ’’.

‘‘તસ્માતિહાનન્દ, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. પઞ્ચમં.