૬. અન્ધકારસુત્તં

૧૧૧૬. ‘‘અત્થિ, ભિક્ખવે, લોકન્તરિકા અઘા અસંવુતા અન્ધકારા અન્ધકારતિમિસા, યત્થમિમેસં ચન્દિમસૂરિયાનં એવંમહિદ્ધિકાનં એવં મહાનુભાવાનં આભાય નાનુભોન્તી’’તિ.

એવં વુત્તે અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘મહા વત સો, ભન્તે, અન્ધકારો, સુમહા વત સો, ભન્તે, અન્ધકારો! અત્થિ નુ ખો, ભન્તે, એતમ્હા અન્ધકારા અઞ્ઞો અન્ધકારો મહન્તતરો ચ ભયાનકતરો ચા’’તિ? ‘‘અત્થિ ખો, ભિક્ખુ, એતમ્હા અન્ધકારા અઞ્ઞો અન્ધકારો મહન્તતરો ચ ભયાનકતરો ચા’’તિ.

‘‘કતમો પન, ભન્તે, એતમ્હા અન્ધકારા અઞ્ઞો અન્ધકારો મહન્તતરો ચ ભયાનકતરો ચા’’તિ? ‘‘યે હિ કેચિ, ભિક્ખુ, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં નપ્પજાનન્તિ…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં નપ્પજાનન્તિ, તે જાતિસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અભિરમન્તિ…પે… અભિરતા…પે… અભિસઙ્ખરોન્તિ…પે… અભિસઙ્ખરિત્વા જાતન્ધકારમ્પિ પપતન્તિ, જરન્ધકારમ્પિ પપતન્તિ, મરણન્ધકારમ્પિ પપતન્તિ, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસન્ધકારમ્પિ પપતન્તિ. તે ન પરિમુચ્ચન્તિ જાતિયા જરાય મરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ. ‘ન પરિમુચ્ચન્તિ દુક્ખસ્મા’તિ વદામિ’’.

‘‘યે ચ ખો કેચિ, ભિક્ખુ, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં પજાનન્તિ…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં પજાનન્તિ, તે જાતિસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ નાભિરમન્તિ…પે… અનભિરતા…પે… નાભિસઙ્ખરોન્તિ…પે… અનભિસઙ્ખરિત્વા જાતન્ધકારમ્પિ નપ્પપતન્તિ, જરન્ધકારમ્પિ નપ્પપતન્તિ, મરણન્ધકારમ્પિ નપ્પપતન્તિ, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસન્ધકારમ્પિ નપ્પપતન્તિ. તે પરિમુચ્ચન્તિ જાતિયા જરાય મરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ. ‘પરિમુચ્ચન્તિ દુક્ખસ્મા’તિ વદામિ’’.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. છટ્ઠં.