૨. પપાતસુત્તં

૧૧૧૨. એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ ગિજ્ઝકૂટે પબ્બતે. અથ ખો ભગવા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘આયામ, ભિક્ખવે, યેન પટિભાનકૂટો તેનુપસઙ્કમિસ્સામ દિવાવિહારાયા’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે’’તિ ખો તે ભિક્ખૂ ભગવતો પચ્ચસ્સોસું. અથ ખો ભગવા સમ્બહુલેહિ ભિક્ખૂહિ સદ્ધિં યેન પટિભાનકૂટો તેનુપસઙ્કમિ. અદ્દસા ખો અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ પટિભાનકૂટે મહન્તં પપાતં. દિસ્વાન ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘મહા વતાયં, ભન્તે, પપાતો સુભયાનકો, ભન્તે, પપાતો. અત્થિ નુ ખો, ભન્તે, ઇમમ્હા પપાતા અઞ્ઞો પપાતો મહન્તતરો ચ ભયાનકતરો ચા’’તિ? ‘‘અત્થિ ખો, ભિક્ખુ, ઇમમ્હા પપાતા અઞ્ઞો પપાતો મહન્તતરો ચ ભયાનકતરો ચા’’તિ.

‘‘કતમો પન, ભન્તે, ઇમમ્હા પપાતા અઞ્ઞો પપાતો મહન્તતરો ચ ભયાનકતરો ચા’’તિ? ‘‘યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં નપ્પજાનન્તિ, ‘અયં દુક્ખસમુદયો’તિ યથાભૂતં નપ્પજાનન્તિ, ‘અયં દુક્ખનિરોધો’તિ યથાભૂતં નપ્પજાનન્તિ, ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં નપ્પજાનન્તિ, તે જાતિસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અભિરમન્તિ, જરાસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અભિરમન્તિ, મરણસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અભિરમન્તિ, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અભિરમન્તિ. તે જાતિસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અભિરતા જરાસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અભિરતા મરણસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અભિરતા સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અભિરતા જાતિસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે અભિસઙ્ખરોન્તિ, જરાસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે અભિસઙ્ખરોન્તિ, મરણસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે અભિસઙ્ખરોન્તિ, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે અભિસઙ્ખરોન્તિ. તે જાતિસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે અભિસઙ્ખરિત્વા જરાસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે અભિસઙ્ખરિત્વા મરણસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે અભિસઙ્ખરિત્વા સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે અભિસઙ્ખરિત્વા જાતિપપાતમ્પિ પપતન્તિ, જરાપપાતમ્પિ પપતન્તિ, મરણપપાતમ્પિ પપતન્તિ, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસપપાતમ્પિ પપતન્તિ. તે ન પરિમુચ્ચન્તિ જાતિયા જરાય મરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ. ‘ન પરિમુચ્ચન્તિ દુક્ખસ્મા’તિ વદામિ’’.

‘‘યે ચ ખો કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં પજાનન્તિ…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં પજાનન્તિ, તે જાતિસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ નાભિરમન્તિ, જરાસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ નાભિરમન્તિ, મરણસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ નાભિરમન્તિ, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ નાભિરમન્તિ. તે જાતિસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અનભિરતા, જરાસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અનભિરતા, મરણસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અનભિરતા, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અનભિરતા, જાતિસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે નાભિસઙ્ખરોન્તિ, જરાસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે નાભિસઙ્ખરોન્તિ, મરણસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે નાભિસઙ્ખરોન્તિ, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે નાભિસઙ્ખરોન્તિ. તે જાતિસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે અનભિસઙ્ખરિત્વા, જરાસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે અનભિસઙ્ખરિત્વા, મરણસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે અનભિસઙ્ખરિત્વા, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસસંવત્તનિકેપિ સઙ્ખારે અનભિસઙ્ખરિત્વા, જાતિપપાતમ્પિ નપ્પપતન્તિ, જરાપપાતમ્પિ નપ્પપતન્તિ, મરણપપાતમ્પિ નપ્પપતન્તિ, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસપપાતમ્પિ નપ્પપતન્તિ. તે પરિમુચ્ચન્તિ જાતિયા જરાય મરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ. ‘પરિમુચ્ચન્તિ દુક્ખસ્મા’તિ વદામિ’’.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. દુતિયં.