૩. મહાપરિળાહસુત્તં

૧૧૧૩. ‘‘અત્થિ, ભિક્ખવે, મહાપરિળાહો નામ નિરયો. તત્થ યં કિઞ્ચિ ચક્ખુના રૂપં પસ્સતિ, અનિટ્ઠરૂપઞ્ઞેવ પસ્સતિ નો ઇટ્ઠરૂપં; અકન્તરૂપઞ્ઞેવ પસ્સતિ નો કન્તરૂપં; અમનાપરૂપઞ્ઞેવ પસ્સતિ નો મનાપરૂપં. યં કિઞ્ચિ સોતેન સદ્દં સુણાતિ…પે… યં કિઞ્ચિ કાયેન ફોટ્ઠબ્બં ફુસતિ…પે… યં કિઞ્ચિ મનસા ધમ્મં વિજાનાતિ, અનિટ્ઠરૂપઞ્ઞેવ વિજાનાતિ નો ઇટ્ઠરૂપં; અકન્તરૂપઞ્ઞેવ વિજાનાતિ નો કન્તરૂપં; અમનાપરૂપઞ્ઞેવ વિજાનાતિ નો મનાપરૂપ’’ન્તિ.

એવં વુત્તે અઞ્ઞતરો ભિક્ખુ ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘મહા વત સો, ભન્તે, પરિળાહો, સુમહા વત સો, ભન્તે, પરિળાહો! અત્થિ નુ ખો, ભન્તે, એતમ્હા પરિળાહા અઞ્ઞો પરિળાહો મહન્તતરો ચેવ ભયાનકતરો ચા’’તિ? ‘‘અત્થિ ખો, ભિક્ખુ, એતમ્હા પરિળાહા અઞ્ઞો પરિળાહો મહન્તતરો ચ ભયાનકતરો ચા’’તિ.

‘‘કતમો પન, ભન્તે, એતમ્હા પરિળાહા અઞ્ઞો પરિળાહો મહન્તતરો ચ ભયાનકતરો ચા’’તિ? ‘‘યે હિ કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં નપ્પજાનન્તિ…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં નપ્પજાનન્તિ, તે જાતિસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ અભિરમન્તિ…પે… અભિરતા…પે… અભિસઙ્ખરોન્તિ…પે… અભિસઙ્ખરિત્વા જાતિપરિળાહેનપિ પરિડય્હન્તિ, જરાપરિળાહેનપિ પરિડય્હન્તિ, મરણપરિળાહેનપિ પરિડય્હન્તિ, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસપરિળાહેનપિ પરિડય્હન્તિ. તે ન પરિમુચ્ચન્તિ જાતિયા જરાય મરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ. ‘ન પરિમુચ્ચન્તિ દુક્ખસ્મા’તિ વદામિ’’.

‘‘યે ચ ખો કેચિ, ભિક્ખવે, સમણા વા બ્રાહ્મણા વા ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યથાભૂતં પજાનન્તિ…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યથાભૂતં પજાનન્તિ. તે જાતિસંવત્તનિકેસુ સઙ્ખારેસુ નાભિરમન્તિ…પે… અનભિરતા…પે… નાભિસઙ્ખરોન્તિ…પે… અનભિસઙ્ખરિત્વા જાતિપરિળાહેનપિ ન પરિડય્હન્તિ, જરાપરિળાહેનપિ ન પરિડય્હન્તિ, મરણપરિળાહેનપિ ન પરિડય્હન્તિ, સોકપરિદેવદુક્ખદોમનસ્સુપાયાસપરિળાહેનપિ ન પરિડય્હન્તિ. તે પરિમુચ્ચન્તિ જાતિયા જરાય મરણેન સોકેહિ પરિદેવેહિ દુક્ખેહિ દોમનસ્સેહિ ઉપાયાસેહિ. ‘પરિમુચ્ચન્તિ દુક્ખસ્મા’તિ વદામિ’’.

‘‘તસ્માતિહ, ભિક્ખવે, ‘ઇદં દુક્ખ’ન્તિ યોગો કરણીયો…પે… ‘અયં દુક્ખનિરોધગામિની પટિપદા’તિ યોગો કરણીયો’’તિ. તતિયં.