૫. દુતિયસઙ્ગામસુત્તં

૧૨૬. [એત્થ ‘‘અથ ખો રાજા પસેનદિ કોસલો ચતુરઙ્ગિનિં સેનં સન્નય્હિત્વા રાજાનં માગધં અજાતસત્તું વેદેહિપુત્તં અબ્ભુય્યાસી’’તિ આદિના પાઠેન ભવિતબ્બં. અટ્ઠકથાયં હિ ‘‘અબ્ભુય્યાસીતિ પરાજયે ગરહપ્પત્તો…પે… વુત્તજયકારણં સુત્વા અભિઉય્યાસી’’તિ વુત્તં] અથ ખો રાજા માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો ચતુરઙ્ગિનિં સેનં સન્નય્હિત્વા રાજાનં પસેનદિં કોસલં અબ્ભુય્યાસિ યેન કાસિ. અસ્સોસિ ખો રાજા પસેનદિ કોસલો – ‘‘રાજા કિર માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો ચતુરઙ્ગિનિં સેનં સન્નય્હિત્વા મમં અબ્ભુય્યાતો યેન કાસી’’તિ. અથ ખો રાજા પસેનદિ કોસલો ચતુરઙ્ગિનિં સેનં સન્નય્હિત્વા રાજાનં માગધં અજાતસત્તું વેદેહિપુત્તં પચ્ચુય્યાસિ યેન કાસિ. અથ ખો રાજા ચ માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો રાજા ચ પસેનદિ કોસલો સઙ્ગામેસું. તસ્મિં ખો પન સઙ્ગામે રાજા પસેનદિ કોસલો રાજાનં માગધં અજાતસત્તું વેદેહિપુત્તં પરાજેસિ, જીવગ્ગાહઞ્ચ નં અગ્ગહેસિ. અથ ખો રઞ્ઞો પસેનદિસ્સ કોસલસ્સ એતદહોસિ – ‘‘કિઞ્ચાપિ ખો મ્યાયં રાજા માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો અદુબ્ભન્તસ્સ દુબ્ભતિ, અથ ચ પન મે ભાગિનેય્યો હોતિ. યંનૂનાહં રઞ્ઞો માગધસ્સ અજાતસત્તુનો વેદેહિપુત્તસ્સ સબ્બં હત્થિકાયં પરિયાદિયિત્વા સબ્બં અસ્સકાયં પરિયાદિયિત્વા સબ્બં રથકાયં પરિયાદિયિત્વા સબ્બં પત્તિકાયં પરિયાદિયિત્વા જીવન્તમેવ નં ઓસજ્જેય્ય’’ન્તિ [ઓસ્સજ્જેય્યન્તિ (સી. સ્યા. કં. પી.)].

અથ ખો રાજા પસેનદિ કોસલો રઞ્ઞો માગધસ્સ અજાતસત્તુનો વેદેહિપુત્તસ્સ સબ્બં હત્થિકાયં પરિયાદિયિત્વા સબ્બં અસ્સકાયં પરિયાદિયિત્વા સબ્બં રથકાયં પરિયાદિયિત્વા સબ્બં પત્તિકાયં પરિયાદિયિત્વા જીવન્તમેવ નં ઓસજ્જિ [ઓસ્સજિ (સી.), ઓસ્સજ્જિ (સ્યા. કં. પી.)].

અથ ખો સમ્બહુલા ભિક્ખૂ પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય સાવત્થિં પિણ્ડાય પવિસિંસુ. સાવત્થિયં પિણ્ડાય ચરિત્વા પચ્છાભત્તં પિણ્ડપાતપટિક્કન્તા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ. એકમન્તં નિસિન્ના ખો તે ભિક્ખૂ ભગવન્તં એતદવોચું –

‘‘ઇધ, ભન્તે, રાજા માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો ચતુરઙ્ગિનિં સેનં સન્નય્હિત્વા રાજાનં પસેનદિં કોસલં અબ્ભુય્યાસિ યેન કાસિ. અસ્સોસિ ખો, ભન્તે, રાજા પસેનદિ કોસલો – ‘રાજા કિર માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો ચતુરઙ્ગિનિં સેનં સન્નય્હિત્વા મમં અબ્ભુય્યાતો યેન કાસી’તિ. અથ ખો, ભન્તે, રાજા પસેનદિ કોસલો ચતુરઙ્ગિનિં સેનં સન્નય્હિત્વા રાજાનં માગધં અજાતસત્તું વેદેહિપુત્તં પચ્ચુય્યાસિ યેન કાસિ. અથ ખો, ભન્તે, રાજા ચ માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો રાજા ચ પસેનદિ કોસલો સઙ્ગામેસું. તસ્મિં ખો પન, ભન્તે, સઙ્ગામે રાજા પસેનદિ કોસલો રાજાનં માગધં અજાતસત્તું વેદેહિપુત્તં પરાજેસિ, જીવગ્ગાહઞ્ચ નં અગ્ગહેસિ. અથ ખો, ભન્તે, રઞ્ઞો પસેનદિસ્સ કોસલસ્સ એતદહોસિ – ‘કિઞ્ચાપિ ખો મ્યાયં રાજા માગધો અજાતસત્તુ વેદેહિપુત્તો અદુબ્ભન્તસ્સ દુબ્ભતિ, અથ ચ પન મે ભાગિનેય્યો હોતિ. યંનૂનાહં રઞ્ઞો માગધસ્સ અજાતસત્તુનો વેદેહિપુત્તસ્સ સબ્બં હત્થિકાયં પરિયાદિયિત્વા સબ્બં અસ્સકાયં સબ્બં રથકાયં સબ્બં પત્તિકાયં પરિયાદિયિત્વા જીવન્તમેવ નં ઓસજ્જેય્ય’’’ન્તિ.

‘‘અથ ખો, ભન્તે, રાજા પસેનદિ કોસલો રઞ્ઞો માગધસ્સ અજાતસત્તુનો વેદેહિપુત્તસ્સ સબ્બં હત્થિકાયં પરિયાદિયિત્વા સબ્બં અસ્સકાયં પરિયાદિયિત્વા સબ્બં રથકાયં પરિયાદિયિત્વા સબ્બં પત્તિકાયં પરિયાદિયિત્વા જીવન્તમેવ નં ઓસજ્જી’’તિ. અથ ખો ભગવા એતમત્થં વિદિત્વા તાયં વેલાયં ઇમા ગાથાયો અભાસિ –

‘‘વિલુમ્પતેવ પુરિસો, યાવસ્સ ઉપકપ્પતિ;

યદા ચઞ્ઞે વિલુમ્પન્તિ, સો વિલુત્તો વિલુપ્પતિ [વિલુમ્પતિ (સી. પી. ક.)].

‘‘ઠાનઞ્હિ મઞ્ઞતિ બાલો, યાવ પાપં ન પચ્ચતિ;

યદા ચ પચ્ચતિ પાપં, અથ દુક્ખં નિગચ્છતિ.

‘‘હન્તા લભતિ [લભતિ હન્તા (સી. સ્યા. કં.)] હન્તારં, જેતારં લભતે જયં;

અક્કોસકો ચ અક્કોસં, રોસેતારઞ્ચ રોસકો;

અથ કમ્મવિવટ્ટેન, સો વિલુત્તો વિલુપ્પતી’’તિ.