૧૦. દુતિયઅપુત્તકસુત્તં

૧૩૧. અથ ખો રાજા પસેનદિ કોસલો દિવા દિવસ્સ યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા એકમન્તં નિસિન્નં ખો રાજાનં પસેનદિં કોસલં ભગવા એતદવોચ – ‘‘હન્દ, કુતો નુ ત્વં, મહારાજ, આગચ્છસિ દિવા દિવસ્સા’’તિ?

‘‘ઇધ, ભન્તે, સાવત્થિયં સેટ્ઠિ ગહપતિ કાલઙ્કતો. તમહં અપુત્તકં સાપતેય્યં રાજન્તેપુરં અતિહરિત્વા આગચ્છામિ. સતં, ભન્તે, સતસહસ્સાનિ હિરઞ્ઞસ્સેવ, કો પન વાદો રૂપિયસ્સ! તસ્સ ખો પન, ભન્તે, સેટ્ઠિસ્સ ગહપતિસ્સ એવરૂપો ભત્તભોગો અહોસિ – કણાજકં ભુઞ્જતિ બિલઙ્ગદુતિયં. એવરૂપો વત્થભોગો અહોસિ – સાણં ધારેતિ તિપક્ખવસનં. એવરૂપો યાનભોગો અહોસિ – જજ્જરરથકેન યાતિ પણ્ણછત્તકેન ધારિયમાનેના’’તિ.

‘‘એવમેતં, મહારાજ, એવમેતં, મહારાજ! ભૂતપુબ્બં સો, મહારાજ, સેટ્ઠિ ગહપતિ તગ્ગરસિખિં નામ પચ્ચેકસમ્બુદ્ધં પિણ્ડપાતેન પટિપાદેસિ. ‘દેથ સમણસ્સ પિણ્ડ’ન્તિ વત્વા ઉટ્ઠાયાસના પક્કામિ. દત્વા ચ પન પચ્છા વિપ્પટિસારી અહોસિ – ‘વરમેતં પિણ્ડપાતં દાસા વા કમ્મકરા વા ભુઞ્જેય્યુ’ન્તિ. ભાતુ ચ પન એકપુત્તકં સાપતેય્યસ્સ કારણા જીવિતા વોરોપેસિ.

‘‘યં ખો સો, મહારાજ, સેટ્ઠિ ગહપતિ તગ્ગરસિખિં પચ્ચેકસમ્બુદ્ધં પિણ્ડપાતેન પટિપાદેસિ, તસ્સ કમ્મસ્સ વિપાકેન સત્તક્ખત્તું સુગતિં સગ્ગં લોકં ઉપપજ્જિ. તસ્સેવ કમ્મસ્સ વિપાકાવસેસેન ઇમિસ્સાયેવ સાવત્થિયા સત્તક્ખત્તું સેટ્ઠિત્તં કારેસિ. યં ખો સો, મહારાજ, સેટ્ઠિ ગહપતિ દત્વા પચ્છા વિપ્પટિસારી અહોસિ – ‘વરમેતં પિણ્ડપાતં દાસા વા કમ્મકરા વા ભુઞ્જેય્યુ’ન્તિ, તસ્સ કમ્મસ્સ વિપાકેન નાસ્સુળારાય ભત્તભોગાય ચિત્તં નમતિ, નાસ્સુળારાય વત્થભોગાય ચિત્તં નમતિ, નાસ્સુળારાય યાનભોગાય ચિત્તં નમતિ, નાસ્સુળારાનં પઞ્ચન્નં કામગુણાનં ભોગાય ચિત્તં નમતિ. યં ખો સો, મહારાજ, સેટ્ઠિ ગહપતિ ભાતુ ચ પન એકપુત્તકં સાપતેય્યસ્સ કારણા જીવિતા વોરોપેસિ, તસ્સ કમ્મસ્સ વિપાકેન બહૂનિ વસ્સાનિ બહૂનિ વસ્સસતાનિ બહૂનિ વસ્સસહસ્સાનિ બહૂનિ વસ્સસતસહસ્સાનિ નિરયે પચ્ચિત્થ. તસ્સેવ કમ્મસ્સ વિપાકાવસેસેન ઇદં સત્તમં અપુત્તકં સાપતેય્યં રાજકોસં પવેસેતિ. તસ્સ ખો, મહારાજ, સેટ્ઠિસ્સ ગહપતિસ્સ પુરાણઞ્ચ પુઞ્ઞં પરિક્ખીણં, નવઞ્ચ પુઞ્ઞં અનુપચિતં. અજ્જ પન, મહારાજ, સેટ્ઠિ ગહપતિ મહારોરુવે નિરયે પચ્ચતી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે, સેટ્ઠિ ગહપતિ મહારોરુવં નિરયં ઉપપન્નો’’તિ. ‘‘એવં, મહારાજ, સેટ્ઠિ ગહપતિ મહારોરુવં નિરયં ઉપપન્નો’’તિ. ઇદમવોચ…પે….

‘‘ધઞ્ઞં ધનં રજતં જાતરૂપં, પરિગ્ગહં વાપિ યદત્થિ કિઞ્ચિ;

દાસા કમ્મકરા પેસ્સા, યે ચસ્સ અનુજીવિનો.

‘‘સબ્બં નાદાય ગન્તબ્બં, સબ્બં નિક્ખિપ્પગામિનં [નિક્ખીપગામિનં (સ્યા. કં. ક.)];

યઞ્ચ કરોતિ કાયેન, વાચાય ઉદ ચેતસા.

‘‘તઞ્હિ તસ્સ સકં હોતિ, તઞ્ચ આદાય ગચ્છતિ;

તઞ્ચસ્સ અનુગં હોતિ, છાયાવ અનપાયિની.

‘‘તસ્મા કરેય્ય કલ્યાણં, નિચયં સમ્પરાયિકં;

પુઞ્ઞાનિ પરલોકસ્મિં, પતિટ્ઠા હોન્તિ પાણિન’’ન્તિ.

દુતિયો વગ્ગો.

તસ્સુદ્દાનં –

જટિલા પઞ્ચ રાજાનો, દોણપાકકુરેન ચ;

સઙ્ગામેન દ્વે વુત્તાનિ, મલ્લિકા [ધીતરા (બહૂસુ)] દ્વે અપ્પમાદેન ચ;

અપુત્તકેન દ્વે વુત્તા, વગ્ગો તેન પવુચ્ચતીતિ.