૯. સુસિમસુત્તં

૧૧૦. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો આયસ્મન્તં આનન્દં ભગવા એતદવોચ – ‘‘તુય્હમ્પિ નો, આનન્દ, સારિપુત્તો રુચ્ચતી’’તિ?

‘‘કસ્સ હિ નામ, ભન્તે, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ આયસ્મા સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્ય? પણ્ડિતો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. મહાપઞ્ઞો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. પુથુપઞ્ઞો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. હાસપઞ્ઞો [હાસુપઞ્ઞો (સી.)], ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. જવનપઞ્ઞો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. તિક્ખપઞ્ઞો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. નિબ્બેધિકપઞ્ઞો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. અપ્પિચ્છો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. સન્તુટ્ઠો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. પવિવિત્તો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. અસંસટ્ઠો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. આરદ્ધવીરિયો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. વત્તા, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. વચનક્ખમો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. ચોદકો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. પાપગરહી, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. કસ્સ હિ નામ, ભન્તે, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ આયસ્મા સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્યા’’તિ?

‘‘એવમેતં, આનન્દ, એવમેતં, આનન્દ! કસ્સ હિ નામ, આનન્દ, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્ય? પણ્ડિતો, આનન્દ, સારિપુત્તો. મહાપઞ્ઞો, આનન્દ, સારિપુત્તો. પુથુપઞ્ઞો, આનન્દ, સારિપુત્તો. હાસપઞ્ઞો, આનન્દ, સારિપુત્તો. જવનપઞ્ઞો, આનન્દ, સારિપુત્તો. તિક્ખપઞ્ઞો, આનન્દ, સારિપુત્તો. નિબ્બેધિકપઞ્ઞો, આનન્દ, સારિપુત્તો. અપ્પિચ્છો, આનન્દ, સારિપુત્તો. સન્તુટ્ઠો, આનન્દ, સારિપુત્તો. પવિવિત્તો, આનન્દ, સારિપુત્તો. અસંસટ્ઠો, આનન્દ, સારિપુત્તો. આરદ્ધવીરિયો, આનન્દ, સારિપુત્તો. વત્તા, આનન્દ, સારિપુત્તો. વચનક્ખમો, આનન્દ, સારિપુત્તો. ચોદકો, આનન્દ, સારિપુત્તો. પાપગરહી, આનન્દ, સારિપુત્તો. કસ્સ હિ નામ, આનન્દ, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્યા’’તિ?

અથ ખો સુસિમો [સુસીમો (સી.)] દેવપુત્તો આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ વણ્ણે ભઞ્ઞમાને મહતિયા દેવપુત્તપરિસાય પરિવુતો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો સુસિમો દેવપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘એવમેતં, ભગવા, એવમેતં, સુગત. કસ્સ હિ નામ, ભન્તે, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ આયસ્મા સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્ય? પણ્ડિતો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. મહાપઞ્ઞો, ભન્તે, પુથુપઞ્ઞો, ભન્તે, હાસપઞ્ઞો, ભન્તે, જવનપઞ્ઞો, ભન્તે, તિક્ખપઞ્ઞો, ભન્તે, નિબ્બેધિકપઞ્ઞો, ભન્તે, અપ્પિચ્છો, ભન્તે, સન્તુટ્ઠો, ભન્તે, પવિવિત્તો, ભન્તે, અસંસટ્ઠો, ભન્તે, આરદ્ધવીરિયો, ભન્તે, વત્તા, ભન્તે, વચનક્ખમો, ભન્તે, ચોદકો, ભન્તે, પાપગરહી, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. કસ્સ હિ નામ, ભન્તે, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ આયસ્મા સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્ય?

‘‘અહમ્પિ હિ, ભન્તે, યઞ્ઞદેવ દેવપુત્તપરિસં ઉપસઙ્કમિં, એતદેવ બહુલં સદ્દં સુણામિ – ‘પણ્ડિતો આયસ્મા સારિપુત્તો; મહાપઞ્ઞો આયસ્મા, પુથુપઞ્ઞો આયસ્મા, હાસપઞ્ઞો આયસ્મા, જવનપઞ્ઞો આયસ્મા, તિક્ખપઞ્ઞો આયસ્મા, નિબ્બેધિકપઞ્ઞો આયસ્મા, અપ્પિચ્છો આયસ્મા, સન્તુટ્ઠો આયસ્મા, પવિવિત્તો આયસ્મા, અસંસટ્ઠો આયસ્મા, આરદ્ધવીરિયો આયસ્મા, વત્તા આયસ્મા, વચનક્ખમો આયસ્મા, ચોદકો આયસ્મા, પાપગરહી આયસ્મા સારિપુત્તો’તિ. કસ્સ હિ નામ, ભન્તે, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ આયસ્મા સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્યા’’તિ?

અથ ખો સુસિમસ્સ દેવપુત્તસ્સ દેવપુત્તપરિસા આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ વણ્ણે ભઞ્ઞમાને અત્તમના પમુદિતા પીતિસોમનસ્સજાતા ઉચ્ચાવચા વણ્ણનિભા ઉપદંસેતિ.

‘‘સેય્યથાપિ નામ મણિ વેળુરિયો સુભો જાતિમા અટ્ઠંસો સુપરિકમ્મકતો પણ્ડુકમ્બલે નિક્ખિત્તો ભાસતે ચ તપતે ચ વિરોચતિ ચ; એવમેવં સુસિમસ્સ દેવપુત્તસ્સ દેવપુત્તપરિસા આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ વણ્ણે ભઞ્ઞમાને અત્તમના પમુદિતા પીતિસોમનસ્સજાતા ઉચ્ચાવચા વણ્ણનિભા ઉપદંસેતિ.

‘‘સેય્યથાપિ નામ નિક્ખં જમ્બોનદં દક્ખકમ્મારપુત્તઉક્કામુખસુકુસલસમ્પહટ્ઠં પણ્ડુકમ્બલે નિક્ખિત્તં ભાસતે ચ તપતે ચ વિરોચતિ ચ; એવમેવં સુસિમસ્સ દેવપુત્તસ્સ દેવપુત્તપરિસા આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ વણ્ણે ભઞ્ઞમાને અત્તમના પમુદિતા પીતિસોમનસ્સજાતા ઉચ્ચાવચા વણ્ણનિભા ઉપદંસેતિ.

‘‘સેય્યથાપિ નામ સરદસમયે વિદ્ધે વિગતવલાહકે દેવે રત્તિયા પચ્ચૂસસમયં ઓસધિતારકા ભાસતે ચ તપતે ચ વિરોચતિ ચ; એવમેવં સુસિમસ્સ દેવપુત્તસ્સ દેવપુત્તપરિસા આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ વણ્ણે ભઞ્ઞમાને અત્તમના પમુદિતા પીતિસોમનસ્સજાતા ઉચ્ચાવચા વણ્ણનિભા ઉપદંસેતિ.

‘‘સેય્યથાપિ નામ સરદસમયે વિદ્ધે વિગતવલાહકે દેવે આદિચ્ચો નભં અબ્ભુસ્સક્કમાનો [અબ્ભુસ્સુક્કમાનો (સી. સ્યા. કં. પી.), અબ્ભુગ્ગમમાનો (દી. નિ. ૨.૨૫૮)] સબ્બં આકાસગતં તમગતં અભિવિહચ્ચ ભાસતે ચ તપતે ચ વિરોચતિ ચ; એવમેવં સુસિમસ્સ દેવપુત્તસ્સ દેવપુત્તપરિસા આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ વણ્ણે ભઞ્ઞમાને અત્તમના પમુદિતા પીતિસોમનસ્સજાતા ઉચ્ચાવચા વણ્ણનિભા ઉપદંસેતિ.

અથ ખો સુસિમો દેવપુત્તો આયસ્મન્તં સારિપુત્તં આરબ્ભ ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘પણ્ડિતોતિ સમઞ્ઞાતો, સારિપુત્તો અકોધનો;

અપ્પિચ્છો સોરતો દન્તો, સત્થુવણ્ણાભતો ઇસી’’તિ.

અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં સારિપુત્તં આરબ્ભ સુસિમં દેવપુત્તં ગાથાય પચ્ચભાસિ –

‘‘પણ્ડિતોતિ સમઞ્ઞાતો, સારિપુત્તો અકોધનો;

અપ્પિચ્છો સોરતો દન્તો, કાલં કઙ્ખતિ સુદન્તો’’ [કાલં કઙ્ખતિ ભતકો સુદન્તો (સી.), કાલં કઙ્ખતિ ભાવિતો સુદન્તો (સ્યા. કં.), કાલં કઙ્ખતિ ભતિકો સુદન્તો (પી.)] તિ.