૨. દેવપુત્તસંયુત્તં

૧. પઠમવગ્ગો

૧. પઠમકસ્સપસુત્તં

૮૨. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો કસ્સપો દેવપુત્તો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો કસ્સપો દેવપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘ભિક્ખું ભગવા પકાસેસિ, નો ચ ભિક્ખુનો અનુસાસ’’ન્તિ. ‘‘તેન હિ કસ્સપ, તઞ્ઞેવેત્થ પટિભાતૂ’’તિ.

‘‘સુભાસિતસ્સ સિક્ખેથ, સમણૂપાસનસ્સ ચ;

એકાસનસ્સ ચ રહો, ચિત્તવૂપસમસ્સ ચા’’તિ.

ઇદમવોચ કસ્સપો દેવપુત્તો; સમનુઞ્ઞો સત્થા અહોસિ. અથ ખો કસ્સપો દેવપુત્તો ‘‘સમનુઞ્ઞો મે સત્થા’’તિ ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા તત્થેવન્તરધાયીતિ.

૨. દુતિયકસ્સપસુત્તં

૮૩. સાવત્થિનિદાનં. એકમન્તં ઠિતો ખો કસ્સપો દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘ભિક્ખુ સિયા ઝાયી વિમુત્તચિત્તો,

આકઙ્ખે ચે હદયસ્સાનુપત્તિં;

લોકસ્સ ઞત્વા ઉદયબ્બયઞ્ચ,

સુચેતસો અનિસ્સિતો તદાનિસંસો’’તિ.

૩. માઘસુત્તં

૮૪. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો માઘો દેવપુત્તો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો માઘો દેવપુત્તો ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘કિંસુ છેત્વા સુખં સેતિ, કિંસુ છેત્વા ન સોચતિ;

કિસ્સસ્સુ એકધમ્મસ્સ, વધં રોચેસિ ગોતમા’’તિ.

‘‘કોધં છેત્વા સુખં સેતિ, કોધં છેત્વા ન સોચતિ;

કોધસ્સ વિસમૂલસ્સ, મધુરગ્ગસ્સ વત્રભૂ;

વધં અરિયા પસંસન્તિ, તઞ્હિ છેત્વા ન સોચતી’’તિ.

૪. માગધસુત્તં

૮૫. સાવત્થિનિદાનં. એકમન્તં ઠિતો ખો માગધો દેવપુત્તો ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘કતિ લોકસ્મિં પજ્જોતા, યેહિ લોકો પકાસતિ;

ભવન્તં પુટ્ઠુમાગમ્મ, કથં જાનેમુ તં મય’’ન્તિ.

‘‘ચત્તારો લોકે પજ્જોતા, પઞ્ચમેત્થ ન વિજ્જતિ;

દિવા તપતિ આદિચ્ચો, રત્તિમાભાતિ ચન્દિમા.

‘‘અથ અગ્ગિ દિવારત્તિં, તત્થ તત્થ પકાસતિ;

સમ્બુદ્ધો તપતં સેટ્ઠો, એસા આભા અનુત્તરા’’તિ.

૫. દામલિસુત્તં

૮૬. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો દામલિ દેવપુત્તો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો દામલિ દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘કરણીયમેતં બ્રાહ્મણેન, પધાનં અકિલાસુના;

કામાનં વિપ્પહાનેન, ન તેનાસીસતે ભવ’’ન્તિ.

‘‘નત્થિ કિચ્ચં બ્રાહ્મણસ્સ (દામલીતિ ભગવા),

કતકિચ્ચો હિ બ્રાહ્મણો.

‘‘યાવ ન ગાધં લભતિ નદીસુ,

આયૂહતિ સબ્બગત્તેભિ જન્તુ;

ગાધઞ્ચ લદ્ધાન થલે ઠિતો યો,

નાયૂહતી પારગતો હિ સોવ [સોતિ (સી. પી. ક.), હોતિ (સ્યા. કં.), સો (?)].

‘‘એસૂપમા દામલિ બ્રાહ્મણસ્સ,

ખીણાસવસ્સ નિપકસ્સ ઝાયિનો;

પપ્પુય્ય જાતિમરણસ્સ અન્તં,

નાયૂહતી પારગતો હિ સો’’તિ [હોતીતિ (સ્યા. કં.)].

૬. કામદસુત્તં

૮૭. સાવત્થિનિદાનં. એકમન્તં ઠિતો ખો કામદો દેવપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘દુક્કરં ભગવા, સુદુક્કરં ભગવા’’તિ.

‘‘દુક્કરં વાપિ કરોન્તિ (કામદાતિ ભગવા),

સેખા સીલસમાહિતા;

ઠિતત્તા અનગારિયુપેતસ્સ,

તુટ્ઠિ હોતિ સુખાવહા’’તિ.

‘‘દુલ્લભા ભગવા યદિદં તુટ્ઠી’’તિ.

‘‘દુલ્લભં વાપિ લભન્તિ (કામદાતિ ભગવા),

ચિત્તવૂપસમે રતા;

યેસં દિવા ચ રત્તો ચ,

ભાવનાય રતો મનો’’તિ.

‘‘દુસ્સમાદહં ભગવા યદિદં ચિત્ત’’ન્તિ.

‘‘દુસ્સમાદહં વાપિ સમાદહન્તિ (કામદાતિ ભગવા),

ઇન્દ્રિયૂપસમે રતા;

તે છેત્વા મચ્ચુનો જાલં,

અરિયા ગચ્છન્તિ કામદા’’તિ.

‘‘દુગ્ગમો ભગવા વિસમો મગ્ગો’’તિ.

‘‘દુગ્ગમે વિસમે વાપિ, અરિયા ગચ્છન્તિ કામદ;

અનરિયા વિસમે મગ્ગે, પપતન્તિ અવંસિરા;

અરિયાનં સમો મગ્ગો, અરિયા હિ વિસમે સમા’’તિ.

૭. પઞ્ચાલચણ્ડસુત્તં

૮૮. સાવત્થિનિદાનં. એકમન્તં ઠિતો ખો પઞ્ચાલચણ્ડો દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘સમ્બાધે વત ઓકાસં, અવિન્દિ ભૂરિમેધસો;

યો ઝાનમબુજ્ઝિ [ઝાનમબુધા (ક. સી.), ઝાનમબુદ્ધિ (સ્યા. કં. પી. ક.)] બુદ્ધો, પટિલીનનિસભો મુની’’તિ.

‘‘સમ્બાધે વાપિ વિન્દન્તિ (પઞ્ચાલચણ્ડાતિ ભગવા),

ધમ્મં નિબ્બાનપત્તિયા;

યે સતિં પચ્ચલત્થંસુ,

સમ્મા તે સુસમાહિતા’’તિ.

૮. તાયનસુત્તં

૮૯. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો તાયનો દેવપુત્તો પુરાણતિત્થકરો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો તાયનો દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમા ગાથાયો અભાસિ –

‘‘છિન્દ સોતં પરક્કમ્મ, કામે પનુદ બ્રાહ્મણ;

નપ્પહાય મુની કામે, નેકત્તમુપપજ્જતિ.

‘‘કયિરા ચે કયિરાથેનં, દળ્હમેનં પરક્કમે;

સિથિલો હિ પરિબ્બાજો, ભિય્યો આકિરતે રજં.

‘‘અકતં દુક્કટં [દુક્કતં (સી. પી.)] સેય્યો, પચ્છા તપતિ દુક્કટં;

કતઞ્ચ સુકતં સેય્યો, યં કત્વા નાનુતપ્પતિ.

‘‘કુસો યથા દુગ્ગહિતો, હત્થમેવાનુકન્તતિ;

સામઞ્ઞં દુપ્પરામટ્ઠં, નિરયાયૂપકડ્ઢતિ.

‘‘યં કિઞ્ચિ સિથિલં કમ્મં, સંકિલિટ્ઠઞ્ચ યં વતં;

સઙ્કસ્સરં બ્રહ્મચરિયં, ન તં હોતિ મહપ્ફલ’’ન્તિ.

ઇદમવોચ તાયનો દેવપુત્તો; ઇદં વત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા તત્થેવન્તરધાયીતિ.

અથ ખો ભગવા તસ્સા રત્તિયા અચ્ચયેન ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘ઇમં, ભિક્ખવે, રત્તિં તાયનો નામ દેવપુત્તો પુરાણતિત્થકરો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેનાહં તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા મં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો, ભિક્ખવે, તાયનો દેવપુત્તો મમ સન્તિકે ઇમા ગાથાયો અભાસિ –

‘‘છિન્દ સોતં પરક્કમ્મ, કામે પનુદ બ્રાહ્મણ;

નપ્પહાય મુની કામે, નેકત્તમુપપજ્જતિ.

‘‘કયિરા ચે કયિરાથેનં, દળ્હમેનં પરક્કમે;

સિથિલો હિ પરિબ્બાજો, ભિય્યો આકિરતે રજં.

‘‘અકતં દુક્કટં સેય્યો, પચ્છા તપતિ દુક્કટં;

કતઞ્ચ સુકતં સેય્યો, યં કત્વા નાનુતપ્પતિ.

‘‘કુસો યથા દુગ્ગહિતો, હત્થમેવાનુકન્તતિ;

સામઞ્ઞં દુપ્પરામટ્ઠં, નિરયાયૂપકડ્ઢતિ.

‘‘યં કિઞ્ચિ સિથિલં કમ્મં, સંકિલિટ્ઠઞ્ચ યં વતં;

સઙ્કસ્સરં બ્રહ્મચરિયં, ન તં હોતિ મહપ્ફલ’’ન્તિ.

‘‘ઇદમવોચ, ભિક્ખવે, તાયનો દેવપુત્તો, ઇદં વત્વા મં અભિવાદેત્વા પદક્ખિણં કત્વા તત્થેવન્તરધાયિ. ઉગ્ગણ્હાથ, ભિક્ખવે, તાયનગાથા; પરિયાપુણાથ, ભિક્ખવે, તાયનગાથા; ધારેથ, ભિક્ખવે, તાયનગાથા. અત્થસંહિતા, ભિક્ખવે, તાયનગાથા આદિબ્રહ્મચરિયિકા’’તિ.

૯. ચન્દિમસુત્તં

૯૦. સાવત્થિનિદાનં. તેન ખો પન સમયેન ચન્દિમા દેવપુત્તો રાહુના અસુરિન્દેન ગહિતો હોતિ. અથ ખો ચન્દિમા દેવપુત્તો ભગવન્તં અનુસ્સરમાનો તાયં વેલાયં ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘નમો તે બુદ્ધ વીરત્થુ, વિપ્પમુત્તોસિ સબ્બધિ;

સમ્બાધપટિપન્નોસ્મિ, તસ્સ મે સરણં ભવા’’તિ.

અથ ખો ભગવા ચન્દિમં દેવપુત્તં આરબ્ભ રાહું અસુરિન્દં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘તથાગતં અરહન્તં, ચન્દિમા સરણં ગતો;

રાહુ ચન્દં પમુઞ્ચસ્સુ, બુદ્ધા લોકાનુકમ્પકા’’તિ.

અથ ખો રાહુ અસુરિન્દો ચન્દિમં દેવપુત્તં મુઞ્ચિત્વા તરમાનરૂપો યેન વેપચિત્તિ અસુરિન્દો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા સંવિગ્ગો લોમહટ્ઠજાતો એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતં ખો રાહું અસુરિન્દં વેપચિત્તિ અસુરિન્દો ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘કિં નુ સન્તરમાનોવ, રાહુ ચન્દં પમુઞ્ચસિ;

સંવિગ્ગરૂપો આગમ્મ, કિં નુ ભીતોવ તિટ્ઠસી’’તિ.

‘‘સત્તધા મે ફલે મુદ્ધા, જીવન્તો ન સુખં લભે;

બુદ્ધગાથાભિગીતોમ્હિ, નો ચે મુઞ્ચેય્ય ચન્દિમ’’ન્તિ.

૧૦. સૂરિયસુત્તં

૯૧. સાવત્થિનિદાનં. તેન ખો પન સમયેન સૂરિયો દેવપુત્તો રાહુના અસુરિન્દેન ગહિતો હોતિ. અથ ખો સૂરિયો દેવપુત્તો ભગવન્તં અનુસ્સરમાનો તાયં વેલાયં ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘નમો તે બુદ્ધ વીરત્થુ, વિપ્પમુત્તોસિ સબ્બધિ;

સમ્બાધપટિપન્નોસ્મિ, તસ્સ મે સરણં ભવા’’તિ.

અથ ખો ભગવા સૂરિયં દેવપુત્તં આરબ્ભ રાહું અસુરિન્દં ગાથાહિ અજ્ઝભાસિ –

‘‘તથાગતં અરહન્તં, સૂરિયો સરણં ગતો;

રાહુ સૂરિયં [સુરિયં (સી. સ્યા. કં. પી.)] પમુઞ્ચસ્સુ, બુદ્ધા લોકાનુકમ્પકા.

‘‘યો અન્ધકારે તમસિ પભઙ્કરો,

વેરોચનો મણ્ડલી ઉગ્ગતેજો;

મા રાહુ ગિલી ચરમન્તલિક્ખે,

પજં મમં રાહુ પમુઞ્ચ સૂરિય’’ન્તિ.

અથ ખો રાહુ અસુરિન્દો સૂરિયં દેવપુત્તં મુઞ્ચિત્વા તરમાનરૂપો યેન વેપચિત્તિ અસુરિન્દો તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા સંવિગ્ગો લોમહટ્ઠજાતો એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતં ખો રાહું અસુરિન્દં વેપચિત્તિ અસુરિન્દો ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘કિં નુ સન્તરમાનોવ, રાહુ સૂરિયં પમુઞ્ચસિ;

સંવિગ્ગરૂપો આગમ્મ, કિં નુ ભીતોવ તિટ્ઠસી’’તિ.

‘‘સત્તધા મે ફલે મુદ્ધા, જીવન્તો ન સુખં લભે;

બુદ્ધગાથાભિગીતોમ્હિ, નો ચે મુઞ્ચેય્ય સૂરિય’’ન્તિ.

પઠમો વગ્ગો.

તસ્સુદ્દાનં –

દ્વે કસ્સપા ચ માઘો ચ, માગધો દામલિ કામદો;

પઞ્ચાલચણ્ડો તાયનો, ચન્દિમસૂરિયેન તે દસાતિ.

૨. અનાથપિણ્ડિકવગ્ગો

૧. ચન્દિમસસુત્તં

૯૨. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો ચન્દિમસો [ચન્દિમાસો (ક.)] દેવપુત્તો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો ચન્દિમસો દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘તે હિ સોત્થિં ગમિસ્સન્તિ, કચ્છે વામકસે મગા;

ઝાનાનિ ઉપસમ્પજ્જ, એકોદિ નિપકા સતા’’તિ.

‘‘તે હિ પારં ગમિસ્સન્તિ, છેત્વા જાલંવ અમ્બુજો;

ઝાનાનિ ઉપસમ્પજ્જ, અપ્પમત્તા રણઞ્જહા’’તિ.

૨. વેણ્ડુસુત્તં

૯૩. એકમન્તં ઠિતો ખો વેણ્ડુ [વેણ્હુ (સી.)] દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘સુખિતાવ તે [સુખિતા વત તે (સી. સ્યા. કં.)] મનુજા, સુગતં પયિરુપાસિય;

યુઞ્જં [યુજ્જ (સી.), યુઞ્જ (સ્યા. કં. પી.)] ગોતમસાસને, અપ્પમત્તા નુ સિક્ખરે’’તિ.

‘‘યે મે પવુત્તે સિટ્ઠિપદે [સત્થિપદે (સી. સ્યા. કં. પી.)] (વેણ્ડૂતિ ભગવા),

અનુસિક્ખન્તિ ઝાયિનો;

કાલે તે અપ્પમજ્જન્તા,

ન મચ્ચુવસગા સિયુ’’ન્તિ.

૩. દીઘલટ્ઠિસુત્તં

૯૪. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. અથ ખો દીઘલટ્ઠિ દેવપુત્તો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં વેળુવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો દીઘલટ્ઠિ દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘ભિક્ખુ સિયા ઝાયી વિમુત્તચિત્તો,

આકઙ્ખે ચે હદયસ્સાનુપત્તિં;

લોકસ્સ ઞત્વા ઉદયબ્બયઞ્ચ,

સુચેતસો અનિસ્સિતો તદાનિસંસો’’તિ.

૪. નન્દનસુત્તં

૯૫. એકમન્તં ઠિતો ખો નન્દનો દેવપુત્તો ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –