૩. નાનાતિત્થિયવગ્ગો

૧. સિવસુત્તં

૧૦૨. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા સાવત્થિયં વિહરતિ જેતવને અનાથપિણ્ડિકસ્સ આરામે. અથ ખો સિવો દેવપુત્તો અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણો કેવલકપ્પં જેતવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો સિવો દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમા ગાથાયો અભાસિ –

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, સેય્યો હોતિ ન પાપિયો.

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, પઞ્ઞા લબ્ભતિ નાઞ્ઞતો.

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, સોકમજ્ઝે ન સોચતિ.

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, ઞાતિમજ્ઝે વિરોચતિ.

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, સત્તા ગચ્છન્તિ સુગ્ગતિં.

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, સત્તા તિટ્ઠન્તિ સાતત’’ન્તિ.

અથ ખો ભગવા સિવં દેવપુત્તં ગાથાય પચ્ચભાસિ –

‘‘સબ્ભિરેવ સમાસેથ, સબ્ભિ કુબ્બેથ સન્થવં;

સતં સદ્ધમ્મમઞ્ઞાય, સબ્બદુક્ખા પમુચ્ચતી’’તિ.

૨. ખેમસુત્તં

૧૦૩. એકમન્તં ઠિતો ખો ખેમો દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમા ગાથાયો અભાસિ –

‘‘ચરન્તિ બાલા દુમ્મેધા, અમિત્તેનેવ અત્તના;

કરોન્તા પાપકં કમ્મં, યં હોતિ કટુકપ્ફલં.

‘‘ન તં કમ્મં કતં સાધુ, યં કત્વા અનુતપ્પતિ;

યસ્સ અસ્સુમુખો રોદં, વિપાકં પટિસેવતિ.

‘‘તઞ્ચ કમ્મં કતં સાધુ, યં કત્વા નાનુતપ્પતિ;

યસ્સ પતીતો સુમનો, વિપાકં પટિસેવતિ.

‘‘પટિકચ્ચેવ [પટિગચ્ચેવ (સી.)] તં કયિરા, યં જઞ્ઞા હિતમત્તનો;

ન સાકટિકચિન્તાય, મન્તા ધીરો પરક્કમે.

‘‘યથા સાકટિકો મટ્ઠં [પન્થં (સી.), પસત્થં (સ્યા. કં.)], સમં હિત્વા મહાપથં;

વિસમં મગ્ગમારુય્હ, અક્ખચ્છિન્નોવ ઝાયતિ.

‘‘એવં ધમ્મા અપક્કમ્મ, અધમ્મમનુવત્તિય;

મન્દો મચ્ચુમુખં પત્તો, અક્ખચ્છિન્નોવ ઝાયતી’’તિ.

૩. સેરીસુત્તં

૧૦૪. એકમન્તં ઠિતો ખો સેરી દેવપુત્તો ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘અન્નમેવાભિનન્દન્તિ, ઉભયે દેવમાનુસા;

અથ કો નામ સો યક્ખો, યં અન્નં નાભિનન્દતી’’તિ.

‘‘યે નં દદન્તિ સદ્ધાય, વિપ્પસન્નેન ચેતસા;

તમેવ અન્નં ભજતિ, અસ્મિં લોકે પરમ્હિ ચ.

‘‘તસ્મા વિનેય્ય મચ્છેરં, દજ્જા દાનં મલાભિભૂ;

પુઞ્ઞાનિ પરલોકસ્મિં, પતિટ્ઠા હોન્તિ પાણિન’’ન્તિ.

‘‘અચ્છરિયં, ભન્તે, અબ્ભુતં, ભન્તે! યાવસુભાસિતમિદં, ભન્તે, ભગવતા –

‘‘યે નં દદન્તિ સદ્ધાય, વિપ્પસન્નેન ચેતસા;

તમેવ અન્નં ભજતિ, અસ્મિં લોકે પરમ્હિ ચ.

‘‘તસ્મા વિનેય્ય મચ્છેરં, દજ્જા દાનં મલાભિભૂ;

પુઞ્ઞાનિ પરલોકસ્મિં, પતિટ્ઠા હોન્તિ પાણિન’’ન્તિ.

‘‘ભૂતપુબ્બાહં, ભન્તે, સિરી [સેરી (સી. સ્યા. કં. પી.)] નામ રાજા અહોસિં દાયકો દાનપતિ દાનસ્સ વણ્ણવાદી. તસ્સ મય્હં, ભન્તે, ચતૂસુ દ્વારેસુ દાનં દીયિત્થ સમણ-બ્રાહ્મણ-કપણદ્ધિક-વનિબ્બકયાચકાનં. અથ ખો મં, ભન્તે, ઇત્થાગારં ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચ [ઇત્થાગારા ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચું (ક.)] – ‘દેવસ્સ ખો [દેવસ્સેવ ખો (ક. સી.)] દાનં દીયતિ; અમ્હાકં દાનં ન દીયતિ. સાધુ મયમ્પિ દેવં નિસ્સાય દાનાનિ દદેય્યામ, પુઞ્ઞાનિ કરેય્યામા’તિ. તસ્સ મય્હં, ભન્તે, એતદહોસિ – ‘અહં ખોસ્મિ દાયકો દાનપતિ દાનસ્સ વણ્ણવાદી. દાનં દસ્સામાતિ વદન્તે કિન્તિ વદેય્ય’ન્તિ? સો ખ્વાહં, ભન્તે, પઠમં દ્વારં ઇત્થાગારસ્સ અદાસિં. તત્થ ઇત્થાગારસ્સ દાનં દીયિત્થ; મમ દાનં પટિક્કમિ.

‘‘અથ ખો મં, ભન્તે, ખત્તિયા અનુયન્તા ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચું – ‘દેવસ્સ ખો દાનં દીયતિ; ઇત્થાગારસ્સ દાનં દીયતિ; અમ્હાકં દાનં ન દીયતિ. સાધુ મયમ્પિ દેવં નિસ્સાય દાનાનિ દદેય્યામ, પુઞ્ઞાનિ કરેય્યામા’તિ. તસ્સ મય્હં, ભન્તે, એતદહોસિ – ‘અહં ખોસ્મિ દાયકો દાનપતિ દાનસ્સ વણ્ણવાદી. દાનં દસ્સામાતિ વદન્તે કિન્તિ વદેય્ય’ન્તિ? સો ખ્વાહં, ભન્તે, દુતિયં દ્વારં ખત્તિયાનં અનુયન્તાનં અદાસિં. તત્થ ખત્તિયાનં અનુયન્તાનં દાનં દીયિત્થ, મમ દાનં પટિક્કમિ.

‘‘અથ ખો મં, ભન્તે, બલકાયો ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચ – ‘દેવસ્સ ખો દાનં દીયતિ; ઇત્થાગારસ્સ દાનં દીયતિ; ખત્તિયાનં અનુયન્તાનં દાનં દીયતિ; અમ્હાકં દાનં ન દીયતિ. સાધુ મયમ્પિ દેવં નિસ્સાય દાનાનિ દદેય્યામ, પુઞ્ઞાનિ કરેય્યામા’તિ. તસ્સ મય્હં, ભન્તે, એતદહોસિ – ‘અહં ખોસ્મિ દાયકો દાનપતિ દાનસ્સ વણ્ણવાદી. દાનં દસ્સામાતિ વદન્તે કિન્તિ વદેય્ય’ન્તિ? સો ખ્વાહં ભન્તે, તતિયં દ્વારં બલકાયસ્સ અદાસિં. તત્થ બલકાયસ્સ દાનં દીયિત્થ, મમ દાનં પટિક્કમિ.

‘‘અથ ખો મં, ભન્તે, બ્રાહ્મણગહપતિકા ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચું – ‘દેવસ્સ ખો દાનં દીયતિ; ઇત્થાગારસ્સ દાનં દીયતિ; ખત્તિયાનં અનુયન્તાનં દાનં દીયતિ; બલકાયસ્સ દાનં દીયતિ; અમ્હાકં દાનં ન દીયતિ. સાધુ મયમ્પિ દેવં નિસ્સાય દાનાનિ દદેય્યામ, પુઞ્ઞાનિ કરેય્યામા’તિ. તસ્સ મય્હં, ભન્તે, એતદહોસિ – ‘અહં ખોસ્મિ દાયકો દાનપતિ દાનસ્સ વણ્ણવાદી. દાનં દસ્સામાતિ વદન્તે કિન્તિ વદેય્ય’ન્તિ? સો ખ્વાહં, ભન્તે, ચતુત્થં દ્વારં બ્રાહ્મણગહપતિકાનં અદાસિં. તત્થ બ્રાહ્મણગહપતિકાનં દાનં દીયિત્થ, મમ દાનં પટિક્કમિ.

‘‘અથ ખો મં, ભન્તે, પુરિસા ઉપસઙ્કમિત્વા એતદવોચું – ‘ન ખો દાનિ દેવસ્સ કોચિ દાનં દીયતી’તિ. એવં વુત્તાહં, ભન્તે, તે પુરિસે એતદવોચં – ‘તેન હિ, ભણે, યો બાહિરેસુ જનપદેસુ આયો સઞ્જાયતિ તતો ઉપડ્ઢં અન્તેપુરે પવેસેથ, ઉપડ્ઢં તત્થેવ દાનં દેથ સમણ-બ્રાહ્મણ-કપણદ્ધિક-વનિબ્બક-યાચકાન’ન્તિ. સો ખ્વાહં, ભન્તે, એવં દીઘરત્તં કતાનં પુઞ્ઞાનં એવં દીઘરત્તં કતાનં કુસલાનં ધમ્માનં પરિયન્તં નાધિગચ્છામિ – એત્તકં પુઞ્ઞન્તિ વા એત્તકો પુઞ્ઞવિપાકોતિ વા એત્તકં સગ્ગે ઠાતબ્બન્તિ વાતિ. અચ્છરિયં, ભન્તે, અબ્ભુતં, ભન્તે! યાવસુભાસિતમિદં, ભન્તે, ભગવતા –

‘‘યે નં દદન્તિ સદ્ધાય, વિપ્પસન્નેન ચેતસા;

તમેવ અન્નં ભજતિ, અસ્મિં લોકે પરમ્હિ ચ.

‘‘તસ્મા વિનેય્ય મચ્છેરં, દજ્જા દાનં મલાભિભૂ;

પુઞ્ઞાનિ પરલોકસ્મિં, પતિટ્ઠા હોન્તિ પાણિન’’ન્તિ.

૪. ઘટીકારસુત્તં

૧૦૫. એકમન્તં ઠિતો ખો ઘટીકારો દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘અવિહં ઉપપન્નાસે, વિમુત્તા સત્ત ભિક્ખવો;

રાગદોસપરિક્ખીણા, તિણ્ણા લોકે વિસત્તિક’’ન્તિ.

‘‘કે ચ તે અતરું પઙ્કં, મચ્ચુધેય્યં સુદુત્તરં;

કે હિત્વા માનુસં દેહં, દિબ્બયોગં ઉપચ્ચગુ’’ન્તિ.

‘‘ઉપકો પલગણ્ડો [ફલગણ્ડો (ક.)] ચ, પુક્કુસાતિ ચ તે તયો;

ભદ્દિયો ખણ્ડદેવો ચ, બાહુરગ્ગિ ચ સઙ્ગિયો [બાહુદન્તી ચ પિઙ્ગિયો (સી. સ્યા.)];

તે હિત્વા માનુસં દેહં, દિબ્બયોગં ઉપચ્ચગુ’’ન્તિ.

‘‘કુસલી ભાસસી તેસં, મારપાસપ્પહાયિનં;

કસ્સ તે ધમ્મમઞ્ઞાય, અચ્છિદું ભવબન્ધન’’ન્તિ.

‘‘ન અઞ્ઞત્ર ભગવતા, નાઞ્ઞત્ર તવ સાસના;

યસ્સ તે ધમ્મમઞ્ઞાય, અચ્છિદું ભવબન્ધનં.

‘‘યત્થ નામઞ્ચ રૂપઞ્ચ, અસેસં ઉપરુજ્ઝતિ;

તં તે ધમ્મં ઇધઞ્ઞાય, અચ્છિદું ભવબન્ધન’’ન્તિ.

‘‘ગમ્ભીરં ભાસસી વાચં, દુબ્બિજાનં સુદુબ્બુધં;

કસ્સ ત્વં ધમ્મમઞ્ઞાય, વાચં ભાસસિ ઈદિસ’’ન્તિ.

‘‘કુમ્ભકારો પુરે આસિં, વેકળિઙ્ગે ઘટીકરો;

માતાપેત્તિભરો આસિં, કસ્સપસ્સ ઉપાસકો.

‘‘વિરતો મેથુના ધમ્મા, બ્રહ્મચારી નિરામિસો;

અહુવા તે સગામેય્યો, અહુવા તે પુરે સખા.

‘‘સોહમેતે પજાનામિ, વિમુત્તે સત્ત ભિક્ખવો;

રાગદોસપરિક્ખીણે, તિણ્ણે લોકે વિસત્તિક’’ન્તિ.

‘‘એવમેતં તદા આસિ, યથા ભાસસિ ભગ્ગવ;

કુમ્ભકારો પુરે આસિ, વેકળિઙ્ગે ઘટીકરો.

‘‘માતાપેત્તિભરો આસિ, કસ્સપસ્સ ઉપાસકો;

વિરતો મેથુના ધમ્મા, બ્રહ્મચારી નિરામિસો;

અહુવા મે સગામેય્યો, અહુવા મે પુરે સખા’’તિ.

‘‘એવમેતં પુરાણાનં, સહાયાનં અહુ સઙ્ગમો;

ઉભિન્નં ભાવિતત્તાનં, સરીરન્તિમધારિન’’ન્તિ.

૫. જન્તુસુત્તં

૧૦૬. એવં મે સુતં – એકં સમયં સમ્બહુલા ભિક્ખૂ, કોસલેસુ વિહરન્તિ હિમવન્તપસ્સે અરઞ્ઞકુટિકાય ઉદ્ધતા ઉન્નળા ચપલા મુખરા વિકિણ્ણવાચા મુટ્ઠસ્સતિનો અસમ્પજાના અસમાહિતા વિબ્ભન્તચિત્તા પાકતિન્દ્રિયા.

અથ ખો જન્તુ દેવપુત્તો તદહુપોસથે પન્નરસે યેન તે ભિક્ખૂ તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા તે ભિક્ખૂ ગાથાહિ અજ્ઝભાસિ –

‘‘સુખજીવિનો પુરે આસું, ભિક્ખૂ ગોતમસાવકા;

અનિચ્છા પિણ્ડમેસના [પિણ્ડમેસાના (?)], અનિચ્છા સયનાસનં;

લોકે અનિચ્ચતં ઞત્વા, દુક્ખસ્સન્તં અકંસુ તે.

‘‘દુપ્પોસં કત્વા અત્તાનં, ગામે ગામણિકા વિય;

ભુત્વા ભુત્વા નિપજ્જન્તિ, પરાગારેસુ મુચ્છિતા.

‘‘સઙ્ઘસ્સ અઞ્જલિં કત્વા, ઇધેકચ્ચે વદામહં [વન્દામહં (ક.)];

અપવિદ્ધા અનાથા તે, યથા પેતા તથેવ તે [તથેવ ચ (સી.)].

‘‘યે ખો પમત્તા વિહરન્તિ, તે મે સન્ધાય ભાસિતં;

યે અપ્પમત્તા વિહરન્તિ, નમો તેસં કરોમહ’’ન્તિ.

૬. રોહિતસ્સસુત્તં

૧૦૭. સાવત્થિનિદાનં. એકમન્તં ઠિતો ખો રોહિતસ્સો દેવપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ – ‘‘યત્થ નુ ખો, ભન્તે, ન જાયતિ ન જીયતિ ન મીયતિ [ન જિય્યતિ ન મિય્યતિ (સ્યા. કં. ક.)] ન ચવતિ ન ઉપપજ્જતિ, સક્કા નુ ખો સો, ભન્તે, ગમનેન લોકસ્સ અન્તો ઞાતું વા દટ્ઠું વા પાપુણિતું વા’’તિ? ‘‘યત્થ ખો, આવુસો, ન જાયતિ ન જીયતિ ન મીયતિ ન ચવતિ ન ઉપપજ્જતિ, નાહં તં ગમનેન લોકસ્સ અન્તં ઞાતેય્યં દટ્ઠેય્યં પત્તેય્યન્તિ વદામી’’તિ.

‘‘અચ્છરિયં, ભન્તે, અબ્ભુતં, ભન્તે! યાવસુભાસિતમિદં, ભન્તે, ભગવતા – ‘યત્થ ખો, આવુસો, ન જાયતિ ન જીયતિ ન મીયતિ ન ચવતિ ન ઉપપજ્જતિ, નાહં તં ગમનેન લોકસ્સ અન્તં ઞાતેય્યં દટ્ઠેય્યં પત્તેય્યન્તિ વદામી’તિ.

‘‘ભૂતપુબ્બાહં, ભન્તે, રોહિતસ્સો નામ ઇસિ અહોસિં ભોજપુત્તો ઇદ્ધિમા વેહાસઙ્ગમો. તસ્સ મય્હં, ભન્તે, એવરૂપો જવો અહોસિ; સેય્યથાપિ નામ દળ્હધમ્મા [દળ્હધમ્મો (સબ્બત્થ) ટીકા ચ મોગ્ગલ્લાનબ્યાકરણં ચ ઓલોકેતબ્બં] ધનુગ્ગહો સુસિક્ખિતો કતહત્થો કતયોગ્ગો કતૂપાસનો લહુકેન અસનેન અપ્પકસિરેનેવ તિરિયં તાલચ્છાયં અતિપાતેય્ય. તસ્સ મય્હં, ભન્તે, એવરૂપો પદવીતિહારો અહોસિ; સેય્યથાપિ નામ પુરત્થિમા સમુદ્દા પચ્છિમો સમુદ્દો. તસ્સ મય્હં, ભન્તે, એવરૂપં ઇચ્છાગતં ઉપ્પજ્જિ – ‘અહં ગમનેન લોકસ્સ અન્તં પાપુણિસ્સામી’તિ. સો ખ્વાહં, ભન્તે, એવરૂપેન જવેન સમન્નાગતો એવરૂપેન ચ પદવીતિહારેન અઞ્ઞત્રેવ અસિત-પીત-ખાયિત-સાયિતા અઞ્ઞત્ર ઉચ્ચાર-પસ્સાવકમ્મા અઞ્ઞત્ર નિદ્દાકિલમથપટિવિનોદના વસ્સસતાયુકો વસ્સસતજીવી વસ્સસતં ગન્ત્વા અપ્પત્વાવ લોકસ્સ અન્તં અન્તરાવ કાલઙ્કતો.

‘‘અચ્છરિયં, ભન્તે, અબ્ભુતં, ભન્તે! યાવસુભાસિતમિદં, ભન્તે, ભગવતા – ‘યત્થ ખો, આવુસો, ન જાયતિ ન જીયતિ ન મીયતિ ન ચવતિ ન ઉપપજ્જતિ, નાહં તં ગમનેન લોકસ્સ અન્તં ઞાતેય્યં દટ્ઠેય્યં પત્તેય્યન્તિ વદામી’’’તિ.

‘‘ન ખો પનાહં, આવુસો, અપ્પત્વા લોકસ્સ અન્તં દુક્ખસ્સ અન્તકિરિયં વદામિ. અપિ ચ ખ્વાહં, આવુસો, ઇમસ્મિંયેવ બ્યામમત્તે કળેવરે સસઞ્ઞિમ્હિ સમનકે લોકઞ્ચ પઞ્ઞપેમિ લોકસમુદયઞ્ચ લોકનિરોધઞ્ચ લોકનિરોધગામિનિઞ્ચ પટિપદન્તિ.

‘‘ગમનેન ન પત્તબ્બો, લોકસ્સન્તો કુદાચનં;

ન ચ અપ્પત્વા લોકન્તં, દુક્ખા અત્થિ પમોચનં.

‘‘તસ્મા હવે લોકવિદૂ સુમેધો,

લોકન્તગૂ વુસિતબ્રહ્મચરિયો;

લોકસ્સ અન્તં સમિતાવિ ઞત્વા,

નાસીસતિ લોકમિમં પરઞ્ચા’’તિ.

૭. નન્દસુત્તં

૧૦૮. એકમન્તં ઠિતો ખો નન્દો દેવપુત્તો ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘અચ્ચેન્તિ કાલા તરયન્તિ રત્તિયો,

વયોગુણા અનુપુબ્બં જહન્તિ;

એતં ભયં મરણે પેક્ખમાનો,

પુઞ્ઞાનિ કયિરાથ સુખાવહાની’’તિ.

‘‘અચ્ચેન્તિ કાલા તરયન્તિ રત્તિયો,

વયોગુણા અનુપુબ્બં જહન્તિ;

એતં ભયં મરણે પેક્ખમાનો,

લોકામિસં પજહે સન્તિપેક્ખો’’તિ.

૮. નન્દિવિસાલસુત્તં

૧૦૯. એકમન્તં ઠિતો ખો નન્દિવિસાલો દેવપુત્તો ભગવન્તં ગાથાય અજ્ઝભાસિ –

‘‘ચતુચક્કં નવદ્વારં, પુણ્ણં લોભેન સંયુતં;

પઙ્કજાતં મહાવીર, કથં યાત્રા ભવિસ્સતી’’તિ.

‘‘છેત્વા નદ્ધિં વરત્તઞ્ચ, ઇચ્છાલોભઞ્ચ પાપકં;

સમૂલં તણ્હમબ્બુય્હ, એવં યાત્રા ભવિસ્સતી’’તિ.

૯. સુસિમસુત્તં

૧૧૦. સાવત્થિનિદાનં. અથ ખો આયસ્મા આનન્દો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ. એકમન્તં નિસિન્નં ખો આયસ્મન્તં આનન્દં ભગવા એતદવોચ – ‘‘તુય્હમ્પિ નો, આનન્દ, સારિપુત્તો રુચ્ચતી’’તિ?

‘‘કસ્સ હિ નામ, ભન્તે, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ આયસ્મા સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્ય? પણ્ડિતો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. મહાપઞ્ઞો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. પુથુપઞ્ઞો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. હાસપઞ્ઞો [હાસુપઞ્ઞો (સી.)], ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. જવનપઞ્ઞો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. તિક્ખપઞ્ઞો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. નિબ્બેધિકપઞ્ઞો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. અપ્પિચ્છો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. સન્તુટ્ઠો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. પવિવિત્તો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. અસંસટ્ઠો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. આરદ્ધવીરિયો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. વત્તા, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. વચનક્ખમો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. ચોદકો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. પાપગરહી, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. કસ્સ હિ નામ, ભન્તે, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ આયસ્મા સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્યા’’તિ?

‘‘એવમેતં, આનન્દ, એવમેતં, આનન્દ! કસ્સ હિ નામ, આનન્દ, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્ય? પણ્ડિતો, આનન્દ, સારિપુત્તો. મહાપઞ્ઞો, આનન્દ, સારિપુત્તો. પુથુપઞ્ઞો, આનન્દ, સારિપુત્તો. હાસપઞ્ઞો, આનન્દ, સારિપુત્તો. જવનપઞ્ઞો, આનન્દ, સારિપુત્તો. તિક્ખપઞ્ઞો, આનન્દ, સારિપુત્તો. નિબ્બેધિકપઞ્ઞો, આનન્દ, સારિપુત્તો. અપ્પિચ્છો, આનન્દ, સારિપુત્તો. સન્તુટ્ઠો, આનન્દ, સારિપુત્તો. પવિવિત્તો, આનન્દ, સારિપુત્તો. અસંસટ્ઠો, આનન્દ, સારિપુત્તો. આરદ્ધવીરિયો, આનન્દ, સારિપુત્તો. વત્તા, આનન્દ, સારિપુત્તો. વચનક્ખમો, આનન્દ, સારિપુત્તો. ચોદકો, આનન્દ, સારિપુત્તો. પાપગરહી, આનન્દ, સારિપુત્તો. કસ્સ હિ નામ, આનન્દ, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્યા’’તિ?

અથ ખો સુસિમો [સુસીમો (સી.)] દેવપુત્તો આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ વણ્ણે ભઞ્ઞમાને મહતિયા દેવપુત્તપરિસાય પરિવુતો યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠાસિ. એકમન્તં ઠિતો ખો સુસિમો દેવપુત્તો ભગવન્તં એતદવોચ –

‘‘એવમેતં, ભગવા, એવમેતં, સુગત. કસ્સ હિ નામ, ભન્તે, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ આયસ્મા સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્ય? પણ્ડિતો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. મહાપઞ્ઞો, ભન્તે, પુથુપઞ્ઞો, ભન્તે, હાસપઞ્ઞો, ભન્તે, જવનપઞ્ઞો, ભન્તે, તિક્ખપઞ્ઞો, ભન્તે, નિબ્બેધિકપઞ્ઞો, ભન્તે, અપ્પિચ્છો, ભન્તે, સન્તુટ્ઠો, ભન્તે, પવિવિત્તો, ભન્તે, અસંસટ્ઠો, ભન્તે, આરદ્ધવીરિયો, ભન્તે, વત્તા, ભન્તે, વચનક્ખમો, ભન્તે, ચોદકો, ભન્તે, પાપગરહી, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો. કસ્સ હિ નામ, ભન્તે, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ આયસ્મા સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્ય?

‘‘અહમ્પિ હિ, ભન્તે, યઞ્ઞદેવ દેવપુત્તપરિસં ઉપસઙ્કમિં, એતદેવ બહુલં સદ્દં સુણામિ – ‘પણ્ડિતો આયસ્મા સારિપુત્તો; મહાપઞ્ઞો આયસ્મા, પુથુપઞ્ઞો આયસ્મા, હાસપઞ્ઞો આયસ્મા, જવનપઞ્ઞો આયસ્મા, તિક્ખપઞ્ઞો આયસ્મા, નિબ્બેધિકપઞ્ઞો આયસ્મા, અપ્પિચ્છો આયસ્મા, સન્તુટ્ઠો આયસ્મા, પવિવિત્તો આયસ્મા, અસંસટ્ઠો આયસ્મા, આરદ્ધવીરિયો આયસ્મા, વત્તા આયસ્મા, વચનક્ખમો આયસ્મા, ચોદકો આયસ્મા, પાપગરહી આયસ્મા સારિપુત્તો’તિ. કસ્સ હિ નામ, ભન્તે, અબાલસ્સ અદુટ્ઠસ્સ અમૂળ્હસ્સ અવિપલ્લત્થચિત્તસ્સ આયસ્મા સારિપુત્તો ન રુચ્ચેય્યા’’તિ?

અથ ખો સુસિમસ્સ દેવપુત્તસ્સ દેવપુત્તપરિસા આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ વણ્ણે ભઞ્ઞમાને અત્તમના પમુદિતા પીતિસોમનસ્સજાતા ઉચ્ચાવચા વણ્ણનિભા ઉપદંસેતિ.

‘‘સેય્યથાપિ નામ મણિ વેળુરિયો સુભો જાતિમા અટ્ઠંસો સુપરિકમ્મકતો પણ્ડુકમ્બલે નિક્ખિત્તો ભાસતે ચ તપતે ચ વિરોચતિ ચ; એવમેવં સુસિમસ્સ દેવપુત્તસ્સ દેવપુત્તપરિસા આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ વણ્ણે ભઞ્ઞમાને અત્તમના પમુદિતા પીતિસોમનસ્સજાતા ઉચ્ચાવચા વણ્ણનિભા ઉપદંસેતિ.

‘‘સેય્યથાપિ નામ નિક્ખં જમ્બોનદં દક્ખકમ્મારપુત્તઉક્કામુખસુકુસલસમ્પહટ્ઠં પણ્ડુકમ્બલે નિક્ખિત્તં ભાસતે ચ તપતે ચ વિરોચતિ ચ; એવમેવં સુસિમસ્સ દેવપુત્તસ્સ દેવપુત્તપરિસા આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ વણ્ણે ભઞ્ઞમાને અત્તમના પમુદિતા પીતિસોમનસ્સજાતા ઉચ્ચાવચા વણ્ણનિભા ઉપદંસેતિ.

‘‘સેય્યથાપિ નામ સરદસમયે વિદ્ધે વિગતવલાહકે દેવે રત્તિયા પચ્ચૂસસમયં ઓસધિતારકા ભાસતે ચ તપતે ચ વિરોચતિ ચ; એવમેવં સુસિમસ્સ દેવપુત્તસ્સ દેવપુત્તપરિસા આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ વણ્ણે ભઞ્ઞમાને અત્તમના પમુદિતા પીતિસોમનસ્સજાતા ઉચ્ચાવચા વણ્ણનિભા ઉપદંસેતિ.

‘‘સેય્યથાપિ નામ સરદસમયે વિદ્ધે વિગતવલાહકે દેવે આદિચ્ચો નભં અબ્ભુસ્સક્કમાનો [અબ્ભુસ્સુક્કમાનો (સી. સ્યા. કં. પી.), અબ્ભુગ્ગમમાનો (દી. નિ. ૨.૨૫૮)] સબ્બં આકાસગતં તમગતં અભિવિહચ્ચ ભાસતે ચ તપતે ચ વિરોચતિ ચ; એવમેવં સુસિમસ્સ દેવપુત્તસ્સ દેવપુત્તપરિસા આયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ વણ્ણે ભઞ્ઞમાને અત્તમના પમુદિતા પીતિસોમનસ્સજાતા ઉચ્ચાવચા વણ્ણનિભા ઉપદંસેતિ.

અથ ખો સુસિમો દેવપુત્તો આયસ્મન્તં સારિપુત્તં આરબ્ભ ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘પણ્ડિતોતિ સમઞ્ઞાતો, સારિપુત્તો અકોધનો;

અપ્પિચ્છો સોરતો દન્તો, સત્થુવણ્ણાભતો ઇસી’’તિ.

અથ ખો ભગવા આયસ્મન્તં સારિપુત્તં આરબ્ભ સુસિમં દેવપુત્તં ગાથાય પચ્ચભાસિ –

‘‘પણ્ડિતોતિ સમઞ્ઞાતો, સારિપુત્તો અકોધનો;

અપ્પિચ્છો સોરતો દન્તો, કાલં કઙ્ખતિ સુદન્તો’’ [કાલં કઙ્ખતિ ભતકો સુદન્તો (સી.), કાલં કઙ્ખતિ ભાવિતો સુદન્તો (સ્યા. કં.), કાલં કઙ્ખતિ ભતિકો સુદન્તો (પી.)] તિ.

૧૦. નાનાતિત્થિયસાવકસુત્તં

૧૧૧. એવં મે સુતં – એકં સમયં ભગવા રાજગહે વિહરતિ વેળુવને કલન્દકનિવાપે. અથ ખો સમ્બહુલા નાનાતિત્થિયસાવકા દેવપુત્તા અસમો ચ સહલિ [સહલી (સી. સ્યા. કં. પી.)] ચ નીકો [નિઙ્કો (સી. પી.), નિકો (સ્યા. કં.)] ચ આકોટકો ચ વેગબ્ભરિ ચ [વેટમ્બરી ચ (સી. સ્યા. કં. પી.)] માણવગામિયો ચ અભિક્કન્તાય રત્તિયા અભિક્કન્તવણ્ણા કેવલકપ્પં વેળુવનં ઓભાસેત્વા યેન ભગવા તેનુપસઙ્કમિંસુ; ઉપસઙ્કમિત્વા ભગવન્તં અભિવાદેત્વા એકમન્તં અટ્ઠંસુ. એકમન્તં ઠિતો ખો અસમો દેવપુત્તો પૂરણં કસ્સપં આરબ્ભ ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘ઇધ છિન્દિતમારિતે, હતજાનીસુ કસ્સપો;

ન પાપં સમનુપસ્સતિ, પુઞ્ઞં વા પન અત્તનો;

સ વે વિસ્સાસમાચિક્ખિ, સત્થા અરહતિ માનન’’ન્તિ.

અથ ખો સહલિ દેવપુત્તો મક્ખલિં ગોસાલં આરબ્ભ ભગવતો સન્તિકે ઇમં ગાથં અભાસિ –

‘‘તપોજિગુચ્છાય સુસંવુતત્તો,

વાચં પહાય કલહં જનેન;