૪. વાયુઙ્ગપઞ્હો
૪. ‘‘ભન્તે નાગસેન, ‘વાયુસ્સ પઞ્ચ અઙ્ગાનિ ગહેતબ્બાની’તિ યં વદેસિ, કતમાનિ તાનિ પઞ્ચ અઙ્ગાનિ ગહેતબ્બાની’’તિ? ‘‘યથા, મહારાજ, વાયુ સુપુપ્ફિતવનસણ્ડન્તરં અભિવાયતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન વિમુત્તિવરકુસુમપુપ્ફિતારમ્મણવનન્તરે રમિતબ્બં. ઇદં, મહારાજ, વાયુસ્સ પઠમં અઙ્ગં ગહેતબ્બં.
‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, વાયુ ધરણીરુહપાદપગણે મથયતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન વનન્તરગતેન સઙ્ખારે વિચિનન્તેન કિલેસા મથયિતબ્બા. ઇદં, મહારાજ, વાયુસ્સ દુતિયં અઙ્ગં ગહેતબ્બં.
‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, વાયુ આકાસે ચરતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન લોકુત્તરધમ્મેસુ માનસં સઞ્ચારયિતબ્બં. ઇદં, મહારાજ, વાયુસ્સ તતિયં અઙ્ગં ગહેતબ્બં.
‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, વાયુ ગન્ધં અનુભવતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન અત્તનો સીલવરસુરભિગન્ધો [સીલસુરભિગન્દો (સી. પી.)] અનુભવિતબ્બો. ઇદં, મહારાજ, વાયુસ્સ ચતુત્થં અઙ્ગં ગહેતબ્બં.
‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, વાયુ નિરાલયો અનિકેતવાસી, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન નિરાલયમનિકેતમસન્થવેન સબ્બત્થ વિમુત્તેન ભવિતબ્બં. ઇદં, મહારાજ, વાયુસ્સ પઞ્ચમં અઙ્ગં ગહેતબ્બં. ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા દેવાતિદેવેન સુત્તનિપાતે –
‘‘‘સન્થવાતો ભયં જાતં, નિકેતા જાયતે રજો;
અનિકેતમસન્થવં, એતં વે મુનિદસ્સન’’’ન્તિ.
વાયુઙ્ગપઞ્હો ચતુત્થો.