૧૦. ચક્કવત્તિઙ્ગપઞ્હો

૧૦. ‘‘ભન્તે નાગસેન, ‘ચક્કવત્તિસ્સ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ ગહેતબ્બાની’તિ યં વદેસિ, કતમાનિ તાનિ ચત્તારિ અઙ્ગાનિ ગહેતબ્બાની’’તિ? ‘‘યથા, મહારાજ, ચક્કવત્તી ચતૂહિ સઙ્ગહવત્થૂહિ જનં સઙ્ગણ્હાતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન ચતસ્સન્નં પરિસાનં માનસં સઙ્ગહેતબ્બં અનુગ્ગહેતબ્બં સમ્પહંસેતબ્બં. ઇદં, મહારાજ, ચક્કવત્તિસ્સ પઠમં અઙ્ગં ગહેતબ્બં.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, ચક્કવત્તિસ્સ વિજિતે ચોરા ન ઉટ્ઠહન્તિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન કામરાગબ્યાપાદવિહિંસાવિતક્કા ન ઉપ્પાદેતબ્બા. ઇદં, મહારાજ, ચક્કવત્તિસ્સ દુતિયં અઙ્ગં ગહેતબ્બં. ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા દેવાતિદેવેન –

‘‘‘વિતક્કૂપસમે ચ યો રતો, અસુભં ભાવયતે [ભાવયતી (સ્યા.) ધ. પ. ૩૫૦ ધમ્મપદે] સદા સતો;

એસ ખો બ્યન્તિકાહિતિ, એસ છેચ્છતિ મારબન્ધન’ન્તિ.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, ચક્કવત્તી દિવસે દિવસે સમુદ્દપરિયન્તં મહાપથવિં અનુયાયતિ કલ્યાણપાપકાનિ વિચિનમાનો, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન કાયકમ્મં વચીકમ્મં મનોકમ્મં દિવસે દિવસે પચ્ચવેક્ખિતબ્બં ‘કિં નુ ખો મે ઇમેહિ તીહિ ઠાનેહિ અનુપવજ્જસ્સ દિવસો વીતિવત્તતી’તિ. ઇદં, મહારાજ, ચક્કવત્તિસ્સ તતિયં અઙ્ગં ગહેતબ્બં. ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા દેવાતિદેવેન અઙ્ગુત્તરનિકાયવરે –

‘કથમ્ભૂતસ્સ મે રત્તિન્દિવા વીતિવત્તન્તીતિ [વીતિપતન્તીતિ (સી. પી.)] પબ્બજિતેન અભિણ્હં પચ્ચવેક્ખિતબ્બ’ન્તિ.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, ચક્કવત્તિસ્સ અબ્ભન્તરબાહિરારક્ખા સુસંવિહિતા હોતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યોગિના યોગાવચરેન અબ્ભન્તરાનં બાહિરાનં કિલેસાનં આરક્ખાય સતિદોવારિકો ઠપેતબ્બો. ઇદં, મહારાજ, ચક્કવત્તિસ્સ ચતુત્થં અઙ્ગં ગહેતબ્બં. ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા દેવાતિદેવેન –

‘સતિદોવારિકો, ભિક્ખવે, અરિયસાવકો અકુસલં પજહતિ કુસલં ભાવેતિ, સાવજ્જં પજહતિ, અનવજ્જં ભાવેતિ, સુદ્ધમત્તાનં પરિહરતી’’’તિ.

ચક્કવત્તિઙ્ગપઞ્હો દસમો.

પથવીવગ્ગો તતિયો.

તસ્સુદ્દાનં –

પથવી આપો ચ તેજો ચ, વાયો ચ પબ્બતેન ચ;

આકાસો ચન્દસૂરિયો ચ, સક્કો ચ ચક્કવત્તિનાતિ.