૧૧. આચરિયાનાચરિયપઞ્હો

૧૧. ‘‘ભન્તે, નાગસેન, ભાસિતમ્પેતં ભગવતા –

‘‘‘ન મે આચરિયો અત્થિ, સદિસો મે ન વિજ્જતિ;

સદેવકસ્મિં લોકસ્મિં, નત્થિ મે પટિપુગ્ગલો’તિ [મહાવ. ૧૧].

‘‘પુન ચ ભણિતં ‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, આળારો કાલામો આચરિયો મે સમાનો અન્તેવાસિં મં સમાનં અત્તના સમસમં ઠપેસિ, ઉળારાય ચ મં પૂજાય પૂજેસી’તિ. યદિ, ભન્તે નાગસેન, તથાગતેન ભણિતં ‘ન મે આચરિયો અત્થિ, સદિસો મે ન વિજ્જતિ. સદેવકસ્મિં લોકસ્મિં, નત્થિ મે પટિપુગ્ગલો’તિ, તેન હિ ‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, આળારો કાલામો આચરિયો મે સમાનો અન્તેવાસિં મં સમાનં અત્તના સમસમં ઠપેસી’તિ યં વચનં, તં મિચ્છા. યદિ તથાગતેન ભણિતં ‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, આળારો કાલામો આચરિયો મે સમાનો અન્તેવાસિં મં સમાનં અત્તના સમસમં ઠપેસી’તિ, તેન હિ ‘ન મે આચરિયો અત્થિ, સદિસો મે ન વિજ્જતિ. સદેવકસ્મિં લોકસ્મિં, નત્થિ મે પટિપુગ્ગલો’તિ તમ્પિ વચનં મિચ્છા. અયમ્પિ ઉભતો કોટિકો પઞ્હો તવાનુપ્પત્તો, સો તયા નિબ્બાહિતબ્બો’’તિ.

‘‘ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, તથાગતેન ‘ન મે આચરિયો અત્થિ, સદિસો મે ન વિજ્જતિ. સદેવકસ્મિં લોકસ્મિં, નત્થિ મે પટિપુગ્ગલો’તિ, ભણિતઞ્ચ ‘ઇતિ ખો, ભિક્ખવે, આળારો કાલામો આચરિયો મે સમાનો અન્તેવાસિં મં સમાનં અત્તના સમસમં ઠપેસિ, ઉળારાય ચ મં પૂજાય પૂજેસી’તિ.

‘‘તઞ્ચ પન વચનં પુબ્બેવ સમ્બોધા અનભિસમ્બુદ્ધસ્સ બોધિસત્તસ્સેવ સતો આચરિયભાવં સન્ધાય ભાસિતં.

‘પઞ્ચિમે, મહારાજ, પુબ્બેવ સમ્બોધા અનભિસમ્બુદ્ધસ્સ બોધિસત્તસ્સ સતો આચરિયા, યેહિ અનુસિટ્ઠો બોધિસત્તો તત્થ તત્થ દિવસં વીતિનામેસિ. કતમે પઞ્ચ? યે તે, મહારાજ, અટ્ઠ બ્રાહ્મણા જાતમત્તે બોધિસત્તે લક્ખણાનિ પરિગ્ગણ્હિંસુ, સેય્યથીદં, રામો ધજો લક્ખણો મન્તી યઞ્ઞો સુયામો સુભોજો સુદત્તોતિ. તે તસ્સ સોત્થિં પવેદયિત્વા રક્ખાકમ્મં અકંસુ, તે ચ પઠમં આચરિયા.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, બોધિસત્તસ્સ પિતા સુદ્ધોદનો રાજા યં તેન સમયેન અભિજાતં ઉદિચ્ચજાતિમન્તં પદકં વેય્યાકરણં છળઙ્ગવન્તં સબ્બમિત્તં નામ બ્રાહ્મણં ઉપનેત્વા સોવણ્ણેન ભિઙ્ગારેન [ભિઙ્કારેન (સી. પી.)] ઉદકં ઓણોજેત્વા ‘ઇમં કુમારં સિક્ખાપેહી’તિ અદાસિ, અયં દુતિયો આચરિયો.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, યા સા દેવતા બોધિસત્તં સંવેજેસી, યસ્સા વચનં સુત્વા બોધિસત્તો સંવિગ્ગો ઉબ્બિગ્ગો તસ્મિં યેવ ખણે નેક્ખમ્મં નિક્ખમિત્વા પબ્બજિ, અયં તતિયો આચરિયો.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, આળારો કાલામો આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનસ્સ પરિકમ્મં આચિક્ખિ, અયં ચતુત્થો આચરિયો.

‘‘પુન ચપરં, મહારાજ, ઉદકો રામપુત્તો નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનસ્સ પરિકમ્મં આચિક્ખિ [આચિક્ખતિ (ક.)], અયં પઞ્ચમો આચરિયો. ઇમે ખો, મહારાજ, પુબ્બેવ સમ્બોધા અનભિસમ્બુદ્ધસ્સ બોધિસત્તસ્સ સતો પઞ્ચ આચરિયા. તે ચ પન આચરિયા લોકિયે ધમ્મે. ઇમસ્મિઞ્ચ પન, મહારાજ, લોકુત્તરે ધમ્મે સબ્બઞ્ઞુતઞાણપ્પટિવેધાય નત્થિ તથાગતસ્સ અનુત્તરો અનુસાસકો, સયમ્ભૂ, મહારાજ, તથાગતો અનાચરિયકો, તસ્મા કારણા તથાગતેન ભણિતં ‘ન મે આચરિયો અત્થિ, સદિસો મે ન વિજ્જતિ. સદેવકસ્મિં લોકસ્મિં, નત્થિ મે પટિપુગ્ગલો’તિ. ‘‘સાધુ, ભન્તે નાગસેન, એવમેતં તથા સમ્પટિચ્છામી’’તિ.

આચરિયાનાચરિયપઞ્હો એકાદસમો.

સન્થવવગ્ગો પઞ્ચમો.

ઇમસ્મિં વગ્ગે એકાદસ પઞ્હો.

મેણ્ડકપઞ્હો નિટ્ઠિતો.