૨. સબ્બસત્તહિતફરણપઞ્હો

૨. ‘‘ભન્તે નાગસેન, તુમ્હે ભણથ ‘તથાગતો સબ્બસત્તાનં અહિતમપનેત્વા હિતમુપદહતી’તિ. પુન ચ ભણથ અગ્ગિક્ખન્ધૂપમે ધમ્મપરિયાયે ભઞ્ઞમાને ‘સટ્ઠિમત્તાનં ભિક્ખૂનં ઉણ્હં લોહિતં મુખતો ઉગ્ગત’ન્તિ. અગ્ગિક્ખન્ધૂપમં, ભન્તે, ધમ્મપરિયાયં દેસેન્તેન તથાગતેન સટ્ઠિમત્તાનં ભિક્ખૂનં હિતમપનેત્વા અહિતમુપદહિતં. યદિ, ભન્તે નાગસેન, તથાગતો સબ્બસત્તાનં અહિતમપનેત્વા હિતમુપદહતિ, તેન હિ અગ્ગિક્ખન્ધૂપમે ધમ્મપરિયાયે ભઞ્ઞમાને સટ્ઠિમત્તાનં ભિક્ખૂનં ઉણ્હં લોહિતં મુખતો ઉગ્ગતન્તિ યં વચનં, તં મિચ્છા. યદિ અગ્ગિક્ખન્ધૂપમે ધમ્મપરિયાયે ભઞ્ઞમાને સટ્ઠિમત્તાનં ભિક્ખૂનં ઉણ્હં લોહિતં મુખતો ઉગ્ગતં, તેન હિ તથાગતો સબ્બસત્તાનં અહિતમપનેત્વા હિતમુપદહતીતિ તમ્પિ વચનં મિચ્છા. અયમ્પિ ઉભતો કોટિકો પઞ્હો તવાનુપ્પત્તો, સો તયા નિબ્બાહિતબ્બો’’તિ.

‘‘તથાગતો, મહારાજ, સબ્બસત્તાનં અહિતમપનેત્વા હિતમુપદહતિ, અગ્ગિક્ખન્ધૂપમે ધમ્મપરિયાયે ભઞ્ઞમાને સટ્ઠિમત્તાનં ભિક્ખૂનં ઉણ્હં લોહિતં મુખતો ઉગ્ગતં, તઞ્ચ પન ન તથાગતસ્સ કતેન, તેસં યેવ અત્તનો કતેના’’તિ.

‘‘યદિ, ભન્તે નાગસેન, તથાગતો અગ્ગિક્ખન્ધૂપમં ધમ્મપરિયાયં ન ભાસેય્ય, અપિ નુ તેસં ઉણ્હં લોહિતં મુખતો ઉગ્ગચ્છેય્યાતિ, ન હિ, મહારાજ, મિચ્છાપટિપન્નાનં તેસં ભગવતો ધમ્મપરિયાયં સુત્વા પરિળાહો કાયે ઉપ્પજ્જિ, તેન તેસં પરિળાહેન ઉણ્હં લોહિતં મુખતો ઉગ્ગત’’ન્તિ. ‘‘તેન હિ, ભન્તે નાગસેન, તથાગતસ્સેવ કતેન તેસં ઉણ્હં લોહિતં મુખતો ઉગ્ગતં, તથાગતો યેવ તત્થ અધિકારો તેસં નાસનાય, યથા નામ, ભન્તે નાગસેન, અહિ વમ્મિકં પવિસેય્ય, અથઞ્ઞતરો પંસુકામો પુરિસો વમ્મિકં ભિન્દિત્વા પંસું હરેય્ય, તસ્સ પંસુહરણેન વમ્મિકસ્સ સુસિરં પિદહેય્ય, અથ તત્થેવ સો અસ્સાસં અલભમાનો મરેય્ય, નનુ સો, ભન્તે, અહિ તસ્સ પુરિસસ્સ કતેન મરણપ્પત્તો’’તિ. ‘‘આમ મહારાજા’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, ભન્તે નાગસેન, તથાગતો યેવ તત્થ અધિકારો તેસં નાસનાયા’’તિ.

‘‘તથાગતો, મહારાજ, ધમ્મં દેસયમાનો અનુનયપ્પટિઘં ન કરોતિ, અનુનયપ્પટિઘવિપ્પમુત્તો ધમ્મં દેસેતિ, એવં ધમ્મે દેસીયમાને યે તત્થ સમ્માપટિપન્ના, તે બુજ્ઝન્તિ. યે પન મિચ્છાપટિપન્ના, તે પતન્તિ. યથા, મહારાજ, પુરિસસ્સ અમ્બં વા જમ્બું વા મધુકં વા ચાલયમાનસ્સ યાનિ તત્થ ફલાનિ સારાનિ દળ્હબન્ધનાનિ, તાનિ તત્થેવ અચ્ચુતાનિ તિટ્ઠન્તિ, યાનિ તત્થ ફલાનિ પૂતિવણ્ટમૂલાનિ દુબ્બલબન્ધનાનિ, તાનિ પતન્તિ. એવમેવ ખો, મહારાજ, તથાગતો ધમ્મં દેસયમાનો અનુનયપ્પટિઘં ન કરોતિ, અનુનયપ્પટિઘવિપ્પમુત્તો ધમ્મં દેસેતિ, એવં ધમ્મે દેસીયમાને યે તત્થ સમ્માપટિપન્ના, તે બુજ્ઝન્તિ. યે પન મિચ્છાપટિપન્ના, તે પતન્તિ.

‘‘યથા વા પન, મહારાજ, કસ્સકો ધઞ્ઞં રોપેતુકામો ખેત્તં કસતિ, તસ્સ કસન્તસ્સ અનેકસતસહસ્સાનિ તિણાનિ મરન્તિ. એવમેવ ખો, મહારાજ, તથાગતો પરિપક્કમાનસે સત્તે બોધેન્તો [બોધેતું (સી.)] અનુનયપ્પટિઘવિપ્પમુત્તો ધમ્મં દેસેતિ, એવં ધમ્મે દેસીયમાને યે તત્થ સમ્માપટિપન્ના, તે બુજ્ઝન્તિ. યે પન મિચ્છાપટિપન્ના, તે તિણાનિ વિય મરન્તિ.

‘‘યથા વા પન, મહારાજ, મનુસ્સા રસહેતુ યન્તેન ઉચ્છું પીળયન્તિ, તેસં ઉચ્છું પીળયમાનાનં યે તત્થ યન્તમુખગતા કિમયો, તે પીળિયન્તિ. એવમેવ ખો, મહારાજ, તથાગતો પરિપક્કમાનસે સત્તે બોધેન્તો ધમ્મયન્તમભિપીળયતિ [ધમ્મયન્તમતિપીળયતિ (ક.)], યે તત્થ મિચ્છાપટિપન્ના, તે કિમી વિય મરન્તી’’તિ.

‘‘નનુ, ભન્તે નાગસેન, તે ભિક્ખૂ તાય ધમ્મદેસનાય પતિતા’’તિ? ‘‘અપિ નુ ખો, મહારાજ, તચ્છકો રુક્ખં તચ્છન્તો [રક્ખન્તો (સી. પી.] ઉજુકં પરિસુદ્ધં કરોતી’’તિ? ‘‘ન હિ, ભન્તે, વજ્જનીયં અપનેત્વા તચ્છકો રુક્ખં ઉજુકં પરિસુદ્ધં કરોતી’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, તથાગતો પરિસં રક્ખન્તો ન સક્કોતિ બોધનેય્યે [અબોધનીયે (સ્યા.)] સત્તે બોધેતું, મિચ્છાપટિપન્ને પન સત્તે અપનેત્વા બોધનેય્યે સત્તે બોધેતિ, અત્તકતેન પન તે, મહારાજ, મિચ્છાપટિપન્ના પતન્તિ.

‘‘યથા, મહારાજ, કદલી વેળુ અસ્સતરી અત્તજેન [અત્તજેન ફલેન (સી.)] હઞ્ઞતિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યે તે મિચ્છાપટિપન્ના, તે અત્તકતેન હઞ્ઞન્તિ પતન્તિ.

‘‘યથા, મહારાજ, ચોરા અત્તકતેન ચક્ખુપ્પાટનં સૂલારોપનં સીસચ્છેદનં પાપુણન્તિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, યે તે મિચ્છાપટિપન્ના, તે અત્તકતેન હઞ્ઞન્તિ પતન્તિ [જિનસાસના પતન્તિ (સી. પી.)]. યેસં, મહારાજ, સટ્ઠિમત્તાનં ભિક્ખૂનં ઉણ્હં લોહિતં મુખતો ઉગ્ગતં, તેસં તં નેવ ભગવતો કતેન, ન પરેસં કતેન, અથ ખો અત્તનો યેવ કતેન.

‘‘યથા, મહારાજ, પુરિસો સબ્બજનસ્સ અમતં દદેય્ય, તે તં અમતં અસિત્વા અરોગા દીઘાયુકા સબ્બીતિતો [સબ્બીતિયા (સી.)] પરિમુચ્ચેય્યું, અથઞ્ઞતરો પુરિસો દુરુપચારેન તં અસિત્વા મરણં પાપુણેય્ય, અપિ નુ ખો સો, મહારાજ, અમતદાયકો પુરિસો તતોનિદાનં કિઞ્ચિ અપુઞ્ઞં આપજ્જેય્યા’’તિ? ‘‘ન હિ, ભન્તે’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, તથાગતો દસસહસ્સિયા લોકધાતુયા દેવમનુસ્સાનં અમતં ધમ્મદાનં દેતિ, યે તે સત્તા ભબ્બા, તે ધમ્મામતેન બુજ્ઝન્તિ. યે પન તે સત્તા અભબ્બા, તે ધમ્મામતેન હઞ્ઞન્તિ પતન્તિ. ભોજનં, મહારાજ, સબ્બસત્તાનં જીવિતં રક્ખતિ, તમેકચ્ચે ભુઞ્જિત્વા વિસૂચિકાય મરન્તિ, અપિ નુ ખો સો, મહારાજ, ભોજનદાયકો પુરિસો તતોનિદાનં કિઞ્ચિ અપુઞ્ઞં આપજ્જેય્યા’’તિ? ‘‘ન હિ, ભન્તે’’તિ. ‘‘એવમેવ ખો, મહારાજ, તથાગતો દસસહસ્સિયા લોકધાતુયા દેવમનુસ્સાનં અમતં ધમ્મદાનં દેતિ, યે તે સત્તા ભબ્બા, તે ધમ્મામતેન બુજ્ઝન્તિ. યે પન તે સત્તા અભબ્બા, તે ધમ્મામતેન હઞ્ઞન્તિ પતન્તી’’તિ. ‘‘સાધુ, ભન્તે નાગસેન, એવમેતં તથા સમ્પટિચ્છામી’’તિ.

સબ્બસત્તહિતફરણપઞ્હો દુતિયો.