૧. સેટ્ઠધમ્મપઞ્હો

૧. ‘‘ભન્તે નાગસેન, ભાસિતમ્પેતં ભગવતા ‘ધમ્મો હિ, વાસેટ્ઠ, સેટ્ઠો જનેતસ્મિં દિટ્ઠે ચેવ ધમ્મે અભિસમ્પરાયે ચા’તિ. પુન ચ ‘ઉપાસકો ગિહી સોતાપન્નો પિહિતાપાયો દિટ્ઠિપ્પત્તો વિઞ્ઞાતસાસનો ભિક્ખું વા સામણેરં વા પુથુજ્જનં અભિવાદેતિ પચ્ચુટ્ઠેતી’તિ. યદિ, ભન્તે નાગસેન, ભગવતા ભણિતં ‘ધમ્મો હિ, વાસેટ્ઠ, સેટ્ઠો જનેતસ્મિં દિટ્ઠે ચેવ ધમ્મે અભિસમ્પરાયે ચા’તિ, તેન હિ ‘ઉપાસકો ગિહી સોતાપન્નો પિહિતાપાયો દિટ્ઠિપ્પત્તો વિઞ્ઞાતસાસનો ભિક્ખું વા સામણેરં વા પુથુજ્જનં અભિવાદેતિ પચ્ચુટ્ઠેતી’તિ યં વચનં, તં મિચ્છા. યદિ ‘ઉપાસકો ગિહી સોતાપન્નો પિહિતાપાયો દિટ્ઠિપ્પત્તો વિઞ્ઞાતસાસનો ભિક્ખું વા સામણેરં વા પુથુજ્જનં અભિવાદેતિ પચ્ચુટ્ઠેતિ’, તેન હિ ‘ધમ્મો હિ, વાસેટ્ઠ, સેટ્ઠો જનેતસ્મિં દિટ્ઠે ચેવ ધમ્મે અભિસમ્પરાયે ચાતિ તમ્પિ વચનં મિચ્છા. અયમ્પિ ઉભતો કોટિકો પઞ્હો તવાનુપ્પત્તો, સો તયા નિબ્બાહિતબ્બો’’તિ.

‘‘ભાસિતમ્પેતં, મહારાજ, ભગવતા ‘ધમ્મો હિ, વાસેટ્ઠ, સેટ્ઠો જનેતસ્મિં દિટ્ઠે ચેવ ધમ્મે અભિસમ્પરાયે ચા’તિ, ‘ઉપાસકો ચ ગિહી સોતાપન્નો પિહિતાપાયો દિટ્ઠિપ્પત્તો વિઞ્ઞાતસાસનો ભિક્ખું વા સામણેરં વા પુથુજ્જનં અભિવાદેતિ પચ્ચુટ્ઠેતિ’. તત્થ પન કારણં અત્થિ. કતમં તં કારણં?

‘‘વીસતિ ખો પનિમે, મહારાજ, સમણસ્સ સમણકરણા ધમ્મા દ્વે ચ લિઙ્ગાનિ, યેહિ સમણો અભિવાદનપચ્ચુટ્ઠાનસમાનનપૂજનારહો હોતિ. કતમે વીસતિ સમણસ્સ સમણકરણા ધમ્મા દ્વે ચ લિઙ્ગાનિ? સેટ્ઠો [સેટ્ઠભૂમિસયો (સી. સ્યા.), સેટ્ઠો યમો (પી.)] ધમ્મારામો, અગ્ગો નિયમો, ચારો વિહારો સંયમો સંવરો ખન્તિ સોરચ્ચં એકત્તચરિયા એકત્તાભિરતિ પટિસલ્લાનં હિરિઓત્તપ્પં વીરિયં અપ્પમાદો સિક્ખાસમાદાનં [સિક્ખાપધાનં (સી. સ્યા.), સુક્કાવદાનં (ક.)] ઉદ્દેસો પરિપુચ્છા સીલાદિઅભિરતિ નિરાલયતા સિક્ખાપદપારિપૂરિતા, કાસાવધારણં, ભણ્ડુભાવો. ઇમે ખો, મહારાજ, વીસતિ સમણસ્સ સમણકરણા ધમ્મા દ્વે ચ લિઙ્ગાનિ. એતે ગુણે ભિક્ખુ સમાદાય વત્તતિ, સો તેસં ધમ્માનં અનૂનત્તા પરિપુણ્ણત્તા સમ્પન્નત્તા સમન્નાગતત્તા અસેક્ખભૂમિં અરહન્તભૂમિં ઓક્કમતિ, સેટ્ઠં ભૂમન્તરં ઓક્કમતિ, અરહત્તાસન્નગતોતિ અરહતિ ઉપાસકો સોતાપન્નો ભિક્ખું પુથુજ્જનં અભિવાદેતું પચ્ચુટ્ઠાતું.

‘‘‘ખીણાસવેહિ સો સામઞ્ઞં ઉપગતો, નત્થિ મે સો સમયો’તિ [તં સામઞ્ઞ’’ન્તિ (?)] અરહતિ ઉપાસકો સોતાપન્નો ભિક્ખું પુથુજ્જનં અભિવાદેતું પચ્ચુટ્ઠાતું.

‘‘‘અગ્ગપરિસં સો ઉપગતો, નાહં તં ઠાનં ઉપગતો’તિ અરહતિ ઉપાસકો સોતાપન્નો ભિક્ખું પુથુજ્જનં અભિવાદેતું પચ્ચુટ્ઠાતું.

‘‘‘લભતિ સો પાતિમોક્ખુદ્દેસં સોતું, નાહં તં લભામિ સોતુ’ન્તિ અરહતિ ઉપાસકો સોતાપન્નો ભિક્ખું પુથુજ્જનં અભિવાદેતું પચ્ચુટ્ઠાતું.

‘‘‘સો અઞ્ઞે પબ્બાજેતિ ઉપસમ્પાદેતિ જિનસાસનં વડ્ઢેતિ, અહમેતં ન લભામિ કાતુ’ન્તિ અરહતિ ઉપાસકો સોતાપન્નો ભિક્ખું પુથુજ્જનં અભિવાદેતું પચ્ચુટ્ઠાતું.

‘‘‘અપ્પમાણેસુ સો સિક્ખાપદેસુ સમત્તકારી, નાહં તેસુ વત્તામી’તિ અરહતિ ઉપાસકો સોતાપન્નો ભિક્ખું પુથુજ્જનં અભિવાદેતું પચ્ચુટ્ઠાતું.

‘‘‘ઉપગતો સો સમણલિઙ્ગં, બુદ્ધાધિપ્પાયે ઠિતો, તેનાહં લિઙ્ગેન દૂરમપગતો’તિ અરહતિ ઉપાસકો સોતાપન્નો ભિક્ખું પુથુજ્જનં અભિવાદેતું પચ્ચુટ્ઠાતું.

‘‘‘પરૂળ્હકચ્છલોમો સો અનઞ્જિતઅમણ્ડિતો અનુલિત્તસીલગન્ધો, અહં પન મણ્ડનવિભૂસનાભિરતો’તિ અરહતિ ઉપાસકો સોતાપન્નો ભિક્ખું પુથુજ્જનં અભિવાદેતું પચ્ચુટ્ઠાતું.

‘‘અપિ ચ, મહારાજ, ‘યે તે વીસતિ સમણકરણા ધમ્મા દ્વે ચ લિઙ્ગાનિ, સબ્બેપેતે ધમ્મા ભિક્ખુસ્સ સંવિજ્જન્તિ, સો યેવ તે ધમ્મે ધારેતિ, અઞ્ઞેપિ તત્થ સિક્ખાપેતિ, સો મે આગમો સિક્ખાપનઞ્ચ નત્થી’તિ અરહતિ ઉપાસકો સોતાપન્નો ભિક્ખું પુથુજ્જનં અભિવાદેતું પચ્ચુટ્ઠાતું.

‘‘યથા, મહારાજ, રાજકુમારો પુરોહિતસ્સ સન્તિકે વિજ્જં અધીયતિ, ખત્તિયધમ્મં સિક્ખતિ, સો અપરેન સમયેન અભિસિત્તો આચરિયં અભિવાદેતિ પચ્ચુટ્ઠેતિ ‘સિક્ખાપકો મે અય’ન્તિ, એવમેવ ખો, મહારાજ, ‘ભિક્ખુ સિક્ખાપકો વંસધરો’તિ અરહતિ ઉપાસકો સોતાપન્નો ભિક્ખું પુથુજ્જનં અભિવાદેતું પચ્ચુટ્ઠાતું.

‘‘અપિ ચ, મહારાજ, ઇમિનાપેતં પરિયાયેન જાનાહિ ભિક્ખુભૂમિયા મહન્તતં અસમવિપુલભાવં. યદિ, મહારાજ, ઉપાસકો સોતાપન્નો અરહત્તં સચ્છિકરોતિ, દ્વેવ તસ્સ ગતિયો ભવન્તિ અનઞ્ઞા તસ્મિં યેવ દિવસે પરિનિબ્બાયેય્ય વા, ભિક્ખુભાવં વા ઉપગચ્છેય્ય. અચલા હિ સા, મહારાજ, પબ્બજ્જા, મહતી અચ્ચુગ્ગતા, યદિદં ભિક્ખુભૂમી’’તિ. ‘‘ઞાણગતો, ભન્તે નાગસેન, પઞ્હો સુનિબ્બેઠિતો બલવતા અતિબુદ્ધિના તયા, ન યિમં પઞ્હં સમત્થો અઞ્ઞો એવં વિનિવેઠેતું અઞ્ઞત્ર તવાદિસેન બુદ્ધિમતા’’તિ.

સેટ્ઠધમ્મપઞ્હો પઠમો.