મિલિન્દપઞ્હપુચ્છાવિસજ્જના

થેરો આહ ‘‘જાનાસિ ખો, મહારાજ, સમ્પતિ કા વેલા’’તિ? ‘‘આમ, ભન્તે, જાનામિ ‘સમ્પતિ પઠમો યામો અતિક્કન્તો, મજ્ઝિમો યામો પવત્તતિ, ઉક્કા પદીપીયન્તિ, ચત્તારિ પટાકાનિ આણત્તાનિ ગમિસ્સન્તિ ભણ્ડતો રાજદેય્યાની’’’તિ.

યોનકા એવમાહંસુ ‘‘કલ્લોસિ, મહારાજ, પણ્ડિતો થેરો’’તિ. ‘‘આમ, ભણે, પણ્ડિતો થેરો, એદિસો આચરિયો ભવેય્ય માદિસો ચ અન્તેવાસી, નચિરસ્સેવ પણ્ડિતો ધમ્મં આજાનેય્યા’’તિ. તસ્સ પઞ્હવેય્યાકરણેન તુટ્ઠો રાજા થેરં નાગસેનં સતસહસ્સગ્ઘનકેન કમ્બલેન અચ્છાદેત્વા ‘‘ભન્તે નાગસેન, અજ્જતગ્ગે તે અટ્ઠસતં ભત્તં પઞ્ઞપેમિ, યં કિઞ્ચિ અન્તેપુરે કપ્પિયં, તેન ચ પવારેમી’’તિ આહ. અલં મહારાજ જીવામી’’તિ. ‘‘જાનામિ, ભન્તે નાગસેન, જીવસિ, અપિ ચ અત્તાનઞ્ચ રક્ખ, મમઞ્ચ રક્ખાહી’’તિ. ‘‘કથં અત્તાનં રક્ખસિ, ‘નાગસેનો મિલિન્દં રાજાનં પસાદેતિ, ન ચ કિઞ્ચિ અલભી’તિ પરાપવાદો [પરપ્પવાદો (ક.)] આગચ્છેય્યાતિ, એવં અત્તાનં રક્ખ. કથં મમં રક્ખસિ, ‘મિલિન્દો રાજા પસન્નો પસન્નાકારં ન કરોતી’તિ પરાપવાદો આગચ્છેય્યાતિ, એવં મમં રક્ખાહી’’તિ. ‘‘તથા હોતુ, મહારાજા’’તિ. ‘‘સેય્યથાપિ, ભન્તે, સીહો મિગરાજા સુવણ્ણપઞ્જરે પક્ખિત્તોપિ બહિમુખો યેવ હોતિ, એવમેવ ખો અહં, ભન્તે, કિઞ્ચાપિ અગારં અજ્ઝાવસામિ બહિમુખો યેવ પન અચ્છામિ. સચે અહં, ભન્તે, અગારસ્મા અનાગારિયં પબ્બજેય્યં, ન ચિરં જીવેય્યં, બહૂ મે પચ્ચત્થિકા’’તિ.

અથ ખો આયસ્મા નાગસેનો મિલિન્દસ્સ રઞ્ઞો પઞ્હં વિસજ્જેત્વા ઉટ્ઠાયાસના સઙ્ઘારામં અગમાસિ. અચિરપક્કન્તે ચ આયસ્મન્તે નાગસેને મિલિન્દસ્સ રઞ્ઞો એતદહોસિ ‘‘કિં મયા પુચ્છિતં, કિં ભદન્તેન નાગસેનેન વિસજ્જિત’’ન્તિ? અથ ખો મિલિન્દસ્સ રઞ્ઞો એતદહોસિ ‘‘સબ્બં મયા સુપુચ્છિતં, સબ્બં ભદન્તેન નાગસેનેન સુવિસજ્જિત’’ન્તિ. આયસ્મતોપિ નાગસેનસ્સ સઙ્ઘારામગતસ્સ એતદહોસિ ‘‘કિં મિલિન્દેન રઞ્ઞા પુચ્છિતં, કિં મયા વિસજ્જિત’’ન્તિ. અથ ખો આયસ્મતો નાગસેનસ્સ એતદહોસિ ‘‘સબ્બં મિલિન્દેન રઞ્ઞા સુપુચ્છિતં, સબ્બં મયા સુવિસજ્જિત’’ન્તિ.

અથ ખો આયસ્મા નાગસેનો તસ્સા રત્તિયા અચ્ચયેન પુબ્બણ્હસમયં નિવાસેત્વા પત્તચીવરમાદાય યેન મિલિન્દસ્સ રઞ્ઞો નિવેસનં તેનુપસઙ્કમિ, ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ઞત્તે આસને નિસીદિ. અથ ખો મિલિન્દો રાજા આયસ્મન્તં નાગસેનં અભિવાદેત્વા એકમન્તં નિસીદિ, એકમન્તં નિસિન્નો ખો મિલિન્દો રાજા આયસ્મન્તં નાગસેનં એતદવોચ –

‘‘મા ખો ભદન્તસ્સ એવં અહોસિ ‘નાગસેનો મયા પઞ્હં પુચ્છિતો’તિ તેનેવ સોમનસ્સેન તં રત્તાવસેસં વીતિનામેસીતિ ન તે એવં દટ્ઠબ્બં. તસ્સ મય્હં, ભન્તે, તં રત્તાવસેસં એતદહોસિ ‘કિં મયા પુચ્છિતં, કિં ભદન્તેન વિસજ્જિત’ન્તિ, ‘સબ્બં મયા સુપુચ્છિતં, સબ્બં ભદન્તેન સુવિસજ્જિત’’’ન્તિ.

થેરોપિ એવમાહ – ‘‘મા ખો મહારાજસ્સ એવં અહોસિ ‘મિલિન્દસ્સ રઞ્ઞો મયા પઞ્હો વિસજ્જિતો’તિ તેનેવ સોમનસ્સેન તં રત્તાવસેસં વીતિનામેસીતિ ન તે એવં દટ્ઠબ્બં. તસ્સ મય્હં, મહારાજ, તં રત્તાવસેસં એતદહોસિ ‘કિં મિલિન્દેન રઞ્ઞા પુચ્છિતં, કિં મયા વિસજ્જિત’ન્તિ, ‘સબ્બં મિલિન્દેન રઞ્ઞા સુપુચ્છિતં, સબ્બં મયા સુવિસજ્જિત’’’ન્તિ ઇતિહ તે મહાનાગા અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ સુભાસિતં સમનુમોદિંસૂતિ.

મિલિન્દપઞ્હપુચ્છાવિસજ્જના નિટ્ઠિતા.