૪. સત્તવસ્સાનુબન્ધસુત્તવણ્ણના

૧૬૦. ચતુત્થે સત્ત વસ્સાનીતિ પુરે બોધિયા છબ્બસ્સાનિ, બોધિતો પચ્છા એકં વસ્સં. ઓતારાપેક્ખોતિ ‘‘સચે સમણસ્સ ગોતમસ્સ કાયદ્વારાદીસુ કિઞ્ચિદેવ અનનુચ્છવિકં પસ્સામિ, ચોદેસ્સામિ ન’’ન્તિ એવં વિવરં અપેક્ખમાનો. અલભમાનોતિ રથરેણુમત્તમ્પિ અવક્ખલિતં અપસ્સન્તો. તેનાહ –

‘‘સત્ત વસ્સાનિ ભગવન્તં, અનુબન્ધિં પદાપદં;

ઓતારં નાધિગચ્છિસ્સં, સમ્બુદ્ધસ્સ સતીમતો’’તિ. (સુ. નિ. ૪૪૮);

ઉપસઙ્કમીતિ ‘‘અજ્જ સમણં ગોતમં અતિગહેત્વા ગમિસ્સામી’’તિ ઉપસઙ્કમિ.

ઝાયસીતિ ઝાયન્તો અવજ્ઝાયન્તો નિસિન્નોસીતિ વદતિ. વિત્તં નુ જીનોતિ સતં વા સહસ્સં વા જિતોસિ નુ. આગું નુ ગામસ્મિન્તિ, કિં નુ અન્તોગામે પમાણાતિક્કન્તં પાપકમ્મં અકાસિ, યેન અઞ્ઞેસં મુખં ઓલોકેતું અવિસહન્તો અરઞ્ઞે વિચરસિ? સક્ખિન્તિ મિત્તભાવં.

પલિખાયાતિ ખણિત્વા. ભવલોભજપ્પન્તિ ભવલોભસઙ્ખાતં તણ્હં. અનાસવો ઝાયામીતિ નિત્તણ્હો હુત્વા દ્વીહિ ઝાનેહિ ઝાયામિ. પમત્તબન્ધૂતિ મારં આલપતિ. સો હિ યેકેચિ લોકે પમત્તા, તેસં બન્ધુ.

સચે મગ્ગં અનુબુદ્ધન્તિ યદિ તયા મગ્ગો અનુબુદ્ધો. અપેહીતિ અપયાહિ. અમચ્ચુધેય્યન્તિ મચ્ચુનો અનોકાસભૂતં નિબ્બાનં. પારગામિનોતિ યેપિ પારં ગતા, તેપિ પારગામિનો. યેપિ પારં ગચ્છિસ્સન્તિ, યેપિ પારં ગન્તુકામા, તેપિ પારગામિનો.

વિસૂકાયિકાનીતિ મારવિસૂકાનિ. વિસેવિતાનીતિ વિરુદ્ધસેવિતાનિ, ‘‘અપ્પમાયુ મનુસ્સાનં, અચ્ચયન્તિ અહોરત્તા’’તિ વુત્તે. ‘‘દીઘમાયુ મનુસ્સાનં, નાચ્ચયન્તિ અહોરત્તા’’તિઆદીનિ પટિલોમકારણાનિ. વિપ્ફન્દિતાનીતિ, તમ્હિ તમ્હિ કાલે હત્થિરાજવણ્ણસપ્પવણ્ણાદિદસ્સનાનિ. નિબ્બેજનીયાતિ ઉક્કણ્ઠનીયા.

અનુપરિયગાતિઆદીસુ કિઞ્ચાપિ અતીતવચનં કતં, અત્થો પન વિકપ્પવસેન વેદિતબ્બો. ઇદં વુત્તં હોતિ – યથા મેદવણ્ણં પાસાણં વાયસો દિસ્વા – ‘‘અપિ નામેત્થ મુદું વિન્દેય્યામ, અપિ અસ્સાદો સિયા’’તિ અનુપરિગચ્છેય્ય, અથ સો તત્થ અસ્સાદં અલભિત્વાવ વાયસો એત્તો અપક્કમેય્ય, તતો પાસાણા અપગચ્છેય્ય, એવં મયમ્પિ સો કાકો વિય સેલં ગોતમં આસજ્જ અસ્સાદં વા સન્થવં વા અલભન્તા ગોતમા નિબ્બિન્દિત્વા અપગચ્છામ. ચતુત્થં.