૨. પઞ્ચરાજસુત્તવણ્ણના

૧૨૩. દુતિયે રૂપાતિ નીલપીતાદિભેદં રૂપારમ્મણં. કામાનં અગ્ગન્તિ એતં કામાનં ઉત્તમં સેટ્ઠન્તિ રૂપગરુકો આહ. સેસેસુપિ એસેવ નયો. યતોતિ યદા. મનાપપરિયન્તન્તિ મનાપનિપ્ફત્તિકં મનાપકોટિકં. તત્થ દ્વે મનાપાનિ પુગ્ગલમનાપં સમ્મુતિમનાપઞ્ચ. પુગ્ગલમનાપં નામ યં એકસ્સ પુગ્ગલસ્સ ઇટ્ઠં કન્તં હોતિ, તદેવ અઞ્ઞસ્સ અનિટ્ઠં અકન્તં. પચ્ચન્તવાસીનઞ્હિ ગણ્ડુપ્પાદાપિ ઇટ્ઠા હોન્તિ કન્તા મનાપા, મજ્ઝિમદેસવાસીનં અતિજેગુચ્છા. તેસઞ્ચ મોરમંસાદીનિ ઇટ્ઠાનિ હોન્તિ, ઇતરેસં તાનિ અતિજેગુચ્છાનિ. ઇદં પુગ્ગલમનાપં. ઇતરં સમ્મુતિમનાપં.

ઇટ્ઠાનિટ્ઠારમ્મણં નામ લોકે પટિવિભત્તં નત્થિ, વિભજિત્વા પન દસ્સેતબ્બં. વિભજન્તેન ચ ન અતિઇસ્સરાનં મહાસમ્મતમહાસુદસ્સનધમ્માસોકાદીનં વસેન વિભજિતબ્બં. તેસઞ્હિ દિપ્પકપ્પમ્પિ આરમ્મણં અમનાપં ઉપટ્ઠાતિ. અતિદુગ્ગતાનં દુલ્લભન્નપાનાનં વસેનપિ ન વિભજિતબ્બં. તેસઞ્હિ કણાજકભત્તસિત્થાનિપિ પૂતિમંસસ્સ રસોપિ અતિમધુરો અમતસદિસો હોતિ. મજ્ઝિમાનં પન ગણકમહામત્તસેટ્ઠિ કુટુમ્બિકવાણિજાદીનં કાલેન ઇટ્ઠં કાલેન અનિટ્ઠં લભમાનાનં વસેન વિભજિતબ્બં. તઞ્ચ પનેતં આરમ્મણં જવનં પરિચ્છિન્દિતું ન સક્કોતિ. જવનઞ્હિ ઇટ્ઠેપિ રજ્જતિ અનિટ્ઠેપિ, ઇટ્ઠેપિ દુસ્સતિ અનિટ્ઠેપિ. એકન્તતો પન વિપાકચિત્તં ઇટ્ઠાનિટ્ઠં પરિચ્છિન્દતિ. કિઞ્ચાપિ હિ મિચ્છાદિટ્ઠિકા બુદ્ધં વા સઙ્ઘં વા મહાચેતિયાદીનિ વા ઉળારાનિ આરમ્મણાનિ દિસ્વા અક્ખીનિ પિદહન્તિ દોમનસ્સં આપજ્જન્તિ, ધમ્મસદ્દં સુત્વા કણ્ણે થકેન્તિ, ચક્ખુવિઞ્ઞાણસોતવિઞ્ઞાણાનિ પન તેસં કુસલવિપાકાનેવ હોન્તિ. કિઞ્ચાપિ ગૂથસૂકરાદયો ગૂથગન્ધં ઘાયિત્વા ખાદિતું લભિસ્સામાતિ સોમનસ્સજાતા હોન્તિ, ગૂથદસ્સને પન નેસં ચક્ખુવિઞ્ઞાણં, તસ્સ ગન્ધઘાયને ઘાનવિઞ્ઞાણં, રસસાયને જિવ્હાવિઞ્ઞાણઞ્ચ અકુસલવિપાકમેવ હોતિ. ભગવા પન પુગ્ગલમનાપતં સન્ધાય તે ચ, મહારાજ, રૂપાતિઆદિમાહ.

ચન્દનઙ્ગલિકોતિ ઇદં તસ્સ ઉપાસકસ્સ નામં. પટિભાતિ મં ભગવાતિ ભગવા મય્હં એકં કારણં ઉપટ્ઠાતિ પઞ્ઞાયતિ. તસ્સ તે પઞ્ચ રાજાનો આમુત્તમણિકુણ્ડલે સજ્જિતાય આપાનભૂમિયા નિસિન્નવસેનેવ મહતા રાજાનુભાવેન પરમેન ઇસ્સરિયવિભવેન આગન્ત્વાપિ દસબલસ્સ સન્તિકે ઠિતકાલતો પટ્ઠાય દિવા પદીપે વિય ઉદકાભિસિત્તે અઙ્ગારે વિય સૂરિયુટ્ઠાને ખજ્જોપનકે વિય ચ હતપ્પભે હતસોભે તં તથાગતઞ્ચ તેહિ સતગુણેન સહસ્સગુણેન વિરોચમાનં દિસ્વા, ‘‘મહન્તા વત ભો બુદ્ધા નામા’’તિ પટિભાનં ઉદપાદિ. તસ્મા એવમાહ.

કોકનદન્તિ પદુમસ્સેવેતં વેવચનં. પાતોતિ કાલસ્સેવ. સિયાતિ ભવેય્ય. અવીતગન્ધન્તિ અવિગતગન્ધં. અઙ્ગીરસન્તિ સમ્માસમ્બુદ્ધં. ભગવતો હિ અઙ્ગતો રસ્મિયો નિક્ખમન્તિ, તસ્મા અઙ્ગીરસોતિ વુચ્ચતિ. યથા કોકનદસઙ્ખાતં પદુમં પાતોવ ફુલ્લં અવીતગન્ધં સિયા, એવમેવ ભગવન્તં અઙ્ગીરસં તપન્તં આદિચ્ચમિવ અન્તલિક્ખે વિરોચમાનં પસ્સાતિ અયમેત્થ સઙ્ખેપત્થો. ભગવન્તં અચ્છાદેસીતિ ભગવતો અદાસીતિ અત્થો. લોકવોહારતો પનેત્થ ઈદિસં વચનં હોતિ. સો કિર ઉપાસકો – ‘‘એતે તથાગતસ્સ ગુણેસુ પસીદિત્વા મય્હં પઞ્ચ ઉત્તરાસઙ્ગે દેન્તિ, અહમ્પિ તે ભગવતોવ દસ્સામી’’તિ ચિન્તેત્વા અદાસિ. દુતિયં.