૯. સુસિમસુત્તવણ્ણના

૧૧૦. નવમે તુય્હમ્પિ નો, આનન્દ, સારિપુત્તો રુચ્ચતીતિ સત્થા થેરસ્સ વણ્ણં કથેતુકામો, વણ્ણો ચ નામેસ વિસભાગપુગ્ગલસ્સ સન્તિકે કથેતું ન વટ્ટતિ. તસ્સ સન્તિકે કથિતો હિ મત્થકં ન પાપુણાતિ. સો હિ ‘‘અસુકો નામ ભિક્ખુ સીલવા’’તિ વુત્તે. ‘‘કિં તસ્સ સીલં? ગોરૂપસીલો સો. કિં તયા અઞ્ઞો સીલવા ન દિટ્ઠપુબ્બો’’તિ વા? ‘‘પઞ્ઞવા’’તિ વુત્તે, ‘‘કિં પઞ્ઞો સો? કિં તયા અઞ્ઞો પઞ્ઞવા ન દિટ્ઠપુબ્બો’’તિ? વા, આદીનિ વત્વા વણ્ણકથાય અન્તરાયં કરોતિ. આનન્દત્થેરો પન સારિપુત્તત્થેરસ્સ સભાગો, પણીતાનિ લભિત્વા થેરસ્સ દેતિ, અત્તનો ઉપટ્ઠાકદારકે પબ્બાજેત્વા થેરસ્સ સન્તિકે ઉપજ્ઝં ગણ્હાપેતિ, ઉપસમ્પાદેતિ. સારિપુત્તત્થેરોપિ આનન્દત્થેરસ્સ તથેવ કરોતિ. કિં કારણા? અઞ્ઞમઞ્ઞસ્સ ગુણેસુ પસીદિત્વા. આનન્દત્થેરો હિ – ‘‘અમ્હાકં જેટ્ઠભાતિકો એકં અસઙ્ખ્યેય્યં સતસહસ્સઞ્ચ કપ્પે પારમિયો પૂરેત્વા સોળસવિધં પઞ્ઞં પટિવિજ્ઝિત્વા ધમ્મસેનાપતિટ્ઠાને ઠિતો’’તિ થેરસ્સ ગુણેસુ પસીદિત્વાવ થેરં મમાયતિ. સારિપુત્તત્થેરોપિ – ‘‘સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ મયા કત્તબ્બં મુખોદકદાનાદિકિચ્ચં સબ્બં આનન્દો કરોતિ. આનન્દં નિસ્સાય અહં ઇચ્છિતિચ્છિતં સમાપત્તિં સમાપજ્જિતું લભામી’’તિ આયસ્મતો આનન્દસ્સ ગુણેસુ પસીદિત્વાવ તં મમાયતિ. તસ્મા ભગવા સારિપુત્તત્થેરસ્સ વણ્ણં કથેતુકામો આનન્દત્થેરસ્સ સન્તિકે કથેતું આરદ્ધો.

તત્થ તુય્હમ્પીતિ સમ્પિણ્ડનત્થો પિ-કારો. ઇદં વુત્તં હોતિ – ‘‘આનન્દ, સારિપુત્તસ્સ આચારો ગોચરો વિહારો અભિક્કમો પટિક્કમો આલોકિતવિલોકિતં સમિઞ્જિતપસારણં મય્હં રુચ્ચતિ, અસીતિમહાથેરાનં રુચ્ચતિ, સદેવકસ્સ લોકસ્સ રુચ્ચતિ. તુય્હમ્પિ રુચ્ચતી’’તિ?

તતો થેરો સાટકન્તરે લદ્ધોકાસો બલવમલ્લો વિય તુટ્ઠમાનસો હુત્વા – ‘‘સત્થા મય્હં પિયસહાયસ્સ વણ્ણં કથાપેતુકામો. લભિસ્સામિ નો અજ્જ, દીપધજભૂતં મહાજમ્બું વિધુનન્તો વિય વલાહકન્તરતો ચન્દં નીહરિત્વા દસ્સેન્તો વિય સારિપુત્તત્થેરસ્સ વણ્ણં કથેતુ’’ન્તિ ચિન્તેત્વા પઠમતરં તાવ ચતૂહિ પદેહિ પુગ્ગલપલાપે હરન્તો કસ્સ હિ નામ, ભન્તે, અબાલસ્સાતિઆદિમાહ. બાલો હિ બાલતાય, દુટ્ઠો દોસતાય, મૂળ્હો મોહેન, વિપલ્લત્થચિત્તો ઉમ્મત્તકો ચિત્તવિપલ્લાસેન વણ્ણં ‘‘વણ્ણો’’તિ વા અવણ્ણં ‘‘અવણ્ણે’’તિ વા, ‘‘અયં બુદ્ધો, અયં સાવકો’’તિ વા ન જાનાતિ. અબાલાદયો પન જાનન્તિ, તસ્મા અબાલસ્સાતિઆદિમાહ. ન રુચ્ચેય્યાતિ બાલાદીનંયેવ હિ સો ન રુચ્ચેય્ય, ન અઞ્ઞસ્સ કસ્સચિ ન રુચ્ચેય્ય.

એવં પુગ્ગલપલાપે હરિત્વા ઇદાનિ સોળસહિ પદેહિ યથાભૂતં વણ્ણં કથેન્તો પણ્ડિતો, ભન્તેતિઆદિમાહ. તત્થ પણ્ડિતોતિ પણ્ડિચ્ચેન સમન્નાગતો, ચતૂસુ કોસલ્લેસુ ઠિતસ્સેતં નામં. વુત્તઞ્હેતં – ‘‘યતો ખો, આનન્દ, ભિક્ખુ ધાતુકુસલો ચ હોતિ આયતનકુસલો ચ પટિચ્ચસમુપ્પાદકુસલો ચ ઠાનાટ્ઠાનકુસલો ચ, એત્તાવતા ખો, આનન્દ, ‘પણ્ડિતો ભિક્ખૂ’તિ અલં વચનાયા’’તિ (મ. નિ. ૩.૧૨૪). મહાપઞ્ઞોતિઆદીસુ મહાપઞ્ઞાદીહિ સમન્નાગતોતિ અત્થો. તત્રિદં મહાપઞ્ઞાદીનં નાનત્તં (પટિ. મ. ૩.૪) – કતમા મહાપઞ્ઞા? મહન્તે સીલક્ખન્ધે પરિગ્ગણ્હાતીતિ મહાપઞ્ઞા, મહન્તે સમાધિક્ખન્ધે, પઞ્ઞાક્ખન્ધે, વિમુત્તિક્ખન્ધે, વિમુત્તિઞાણદસ્સનક્ખન્ધે પરિગ્ગણ્હાતીતિ મહાપઞ્ઞા. મહન્તાનિ ઠાનાટ્ઠાનાનિ, મહાવિહારસમાપત્તિયો, મહન્તાનિ અરિયસચ્ચાનિ, મહન્તે સતિપટ્ઠાને, સમ્મપ્પધાને, ઇદ્ધિપાદે, મહન્તાનિ ઇન્દ્રિયાનિ, બલાનિ, બોજ્ઝઙ્ગાનિ, મહન્તે અરિયમગ્ગે, મહન્તાનિ સામઞ્ઞફલાનિ, મહાઅભિઞ્ઞાયો, મહન્તં પરમત્થં નિબ્બાનં પરિગ્ગણ્હાતીતિ મહાપઞ્ઞા.

સા પન થેરસ્સ દેવોરોહનં કત્વા સઙ્કસ્સનગરદ્વારે ઠિતેન સત્થારા પુથુજ્જનપઞ્ચકે પઞ્હે પુચ્છિતે તં વિસ્સજ્જેન્તસ્સ પાકટા જાતા.

કતમા પુથુપઞ્ઞા? પુથુ નાનાખન્ધેસુ, (ઞાણં પવત્તતીતિ પુથુપઞ્ઞા.) પુથુ નાનાધાતૂસુ, પુથુ નાનાઆયતનેસુ, પુથુ નાનાપટિચ્ચસમુપ્પાદેસુ, પુથુ નાનાસુઞ્ઞતમનુપલબ્ભેસુ, પુથુ નાનાઅત્થેસુ, ધમ્મેસુ નિરુત્તીસુ પટિભાનેસુ, પુથુ નાનાસીલક્ખન્ધેસુ, પુથુ નાનાસમાધિ-પઞ્ઞાવિમુત્તિ-વિમુત્તિઞાણદસ્સનક્ખન્ધેસુ, પુથુ નાનાઠાનાટ્ઠાનેસુ, પુથુ નાનાવિહારસમાપત્તીસુ, પુથુ નાનાઅરિયસચ્ચેસુ, પુથુ નાનાસતિપટ્ઠાનેસુ, સમ્મપ્પધાનેસુ, ઇદ્ધિપાદેસુ, ઇન્દ્રિયેસુ, બલેસુ, બોજ્ઝઙ્ગેસુ, પુથુ નાનાઅરિયમગ્ગેસુ, સામઞ્ઞફલેસુ, અભિઞ્ઞાસુ, પુથુ નાનાજનસાધારણે ધમ્મે સમતિક્કમ્મ પરમત્થે નિબ્બાને ઞાણં પવત્તતીતિ પુથુપઞ્ઞા.

કતમા હાસપઞ્ઞા? ઇધેકચ્ચો હાસબહુલો વેદબહુલો તુટ્ઠિબહુલો પામોજ્જબહુલો સીલં પરિપૂરેતિ, ઇન્દ્રિયસંવરં પરિપૂરેતિ, ભોજને મત્તઞ્ઞુતં, જાગરિયાનુયોગં, સીલક્ખન્ધં, સમાધિક્ખન્ધં, પઞ્ઞાક્ખન્ધં, વિમુત્તિક્ખન્ધં, વિમુત્તિઞાણદસ્સનક્ખન્ધં પરિપૂરેતીતિ, હાસપઞ્ઞા. હાસબહુલો પામોજ્જબહુલો ઠાનાટ્ઠાનં પટિવિજ્ઝતીતિ હાસપઞ્ઞા. હાસબહુલો વિહારસમાપત્તિયો પરિપૂરેતીતિ હાસપઞ્ઞા. હાસબહુલો અરિયસચ્ચાનિ પટિવિજ્ઝતિ. સતિપટ્ઠાને, સમ્મપ્પધાને, ઇદ્ધિપાદે, ઇન્દ્રિયાનિ, બલાનિ, બોજ્ઝઙ્ગાનિ, અરિયમગ્ગં ભાવેતીતિ હાસપઞ્ઞા. હાસબહુલો સામઞ્ઞફલાનિ સચ્છિકરોતિ, અભિઞ્ઞાયો પટિવિજ્ઝતીતિ હાસપઞ્ઞા, હાસબહુલો વેદતુટ્ઠિપામોજ્જબહુલો પરમત્થં નિબ્બાનં સચ્છિકરોતીતિ હાસપઞ્ઞા.

થેરો ચ સરદો નામ તાપસો હુત્વા અનોમદસ્સિસ્સ ભગવતો પાદમૂલે અગ્ગસાવકપત્થનં પટ્ઠપેસિ. તંકાલતો પટ્ઠાય હાસબહુલો સીલપરિપૂરણાદીનિ અકાસીતિ હાસપઞ્ઞો.

કતમા જવનપઞ્ઞા? યંકિઞ્ચિ રૂપં અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નં…પે… યં દૂરે સન્તિકે વા, સબ્બં રૂપં અનિચ્ચતો ખિપ્પં જવતીતિ જવનપઞ્ઞા. દુક્ખતો ખિપ્પં, અનત્તતો ખિપ્પં જવતીતિ જવનપઞ્ઞા. યા કાચિ વેદના…પે… યા કાચિ સઞ્ઞા… યે કેચિ સઙ્ખારા… યંકિઞ્ચિ વિઞ્ઞાણં અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નં…પે… સબ્બં વિઞ્ઞાણં અનિચ્ચતો, દુક્ખતો, અનત્તતો ખિપ્પં જવતીતિ જવનપઞ્ઞા. ચક્ખુ…પે… જરામરણં અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નં અનિચ્ચતો, દુક્ખતો, અનત્તતો ખિપ્પં જવતીતિ જવનપઞ્ઞા. રૂપં અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નં અનિચ્ચં ખયટ્ઠેન, દુક્ખં ભયટ્ઠેન, અનત્તા અસારકટ્ઠેનાતિ તુલયિત્વા તીરયિત્વા વિભાવયિત્વા વિભૂતં કત્વા રૂપનિરોધે નિબ્બાને ખિપ્પં જવતીતિ જવનપઞ્ઞા. વેદના… સઞ્ઞા… સઙ્ખારા… વિઞ્ઞાણં… ચક્ખુ…પે… જરામરણં અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નં અનિચ્ચં ખયટ્ઠેન…પે… વિભૂતં કત્વા જરામરણનિરોધે નિબ્બાને ખિપ્પં જવતીતિ જવનપઞ્ઞા. રૂપં અતીતાનાગતપચ્ચુપ્પન્નં…પે… વિઞ્ઞાણં. ચક્ખુ…પે… જરામરણં અનિચ્ચં સઙ્ખતં પટિચ્ચસમુપ્પન્નં ખયધમ્મં વયધમ્મં વિરાગધમ્મં નિરોધધમ્મન્તિ તુલયિત્વા તીરયિત્વા વિભાવયિત્વા વિભૂતં કત્વા જરામરણનિરોધે નિબ્બાને ખિપ્પં જવતીતિ જવનપઞ્ઞા.

કતમા તિક્ખપઞ્ઞા? ખિપ્પં કિલેસે છિન્દતીતિ તિક્ખપઞ્ઞા. ઉપ્પન્નં કામવિતક્કં નાધિવાસેતિ, ઉપ્પન્નં બ્યાપાદવિતક્કં… ઉપ્પન્નં વિહિંસાવિતક્કં… ઉપ્પન્નુપ્પન્ને પાપકે અકુસલે ધમ્મે… ઉપ્પન્નં રાગં… દોસં… મોહં… કોધં… ઉપનાહં… મક્ખં… પળાસં… ઇસ્સં… મચ્છરિયં… માયં… સાઠેય્યં… થમ્ભં… સારમ્ભં… માનં… અતિમાનં… મદં… પમાદં… સબ્બે કિલેસે… સબ્બે દુચ્ચરિતે… સબ્બે અભિસઙ્ખારે… સબ્બે ભવગામિકમ્મે નાધિવાસેતિ પજહતિ વિનોદેતિ, બ્યન્તીકરોતિ, અનભાવં ગમેતીતિ તિક્ખપઞ્ઞા. એકસ્મિં આસને ચત્તારો ચ અરિયમગ્ગા, ચત્તારિ ચ સામઞ્ઞફલાનિ, ચતસ્સો ચ પટિસમ્ભિદાયો, છ ચ અભિઞ્ઞાયો અધિગતા હોન્તિ સચ્છિકતા ફસ્સિતા પઞ્ઞાયાતિ તિક્ખપઞ્ઞા.

થેરો ચ ભાગિનેય્યસ્સ દીઘનખપરિબ્બાજકસ્સ વેદનાપરિગ્ગહસુત્તે દેસિયમાને ઠિતકોવ સબ્બકિલેસે છિન્દિત્વા સાવકપારમિઞાણં પટિવિદ્ધકાલતો પટ્ઠાય તિક્ખપઞ્ઞો નામ જાતો. તેનાહ – ‘‘તિક્ખપઞ્ઞો, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો’’તિ.

કતમા નિબ્બેધિકપઞ્ઞા? ઇધેકચ્ચો સબ્બસઙ્ખારેસુ ઉબ્બેગબહુલો હોતિ ઉત્તાસબહુલો ઉક્કણ્ઠનબહુલો અરતિબહુલો અનભિરતિબહુલો બહિમુખો ન રમતિ સબ્બસઙ્ખારેસુ, અનિબ્બિદ્ધપુબ્બં અપ્પદાલિતપુબ્બં લોભક્ખન્ધં નિબ્બિજ્ઝતિ પદાલેતીતિ નિબ્બેધિકપઞ્ઞા. અનિબ્બિદ્ધપુબ્બં અપ્પદાલિતપુબ્બં દોસક્ખન્ધં… મોહક્ખન્ધં… કોધં… ઉપનાહં…પે… સબ્બે ભવગામિકમ્મે નિબ્બિજ્ઝતિ પદાલેતીતિ નિબ્બેધિકપઞ્ઞા.

અપ્પિચ્છોતિ સન્તગુણનિગુહનતા, પચ્ચયપટિગ્ગહણે ચ મત્તઞ્ઞુતા, એતં અપ્પિચ્છલક્ખણન્તિ ઇમિના લક્ખણેન સમન્નાગતો. સન્તુટ્ઠોતિ ચતૂસુ પચ્ચયેસુ યથાલાભસન્તોસો યથાબલસન્તોસો યથાસારુપ્પસન્તોસોતિ, ઇમેહિ તીહિ સન્તોસેહિ સમન્નાગતો. પવિવિત્તોતિ કાયવિવેકો ચ વિવેકટ્ઠકાયાનં નેક્ખમ્માભિરતાનં, ચિત્તવિવેકો ચ પરિસુદ્ધચિત્તાનં પરમવોદાનપ્પત્તાનં, ઉપધિવિવેકો ચ નિરુપધીનં પુગ્ગલાનં વિસઙ્ખારગતાનન્તિ, ઇમેસં તિણ્ણં વિવેકાનં લાભી. અસંસટ્ઠોતિ દસ્સનસંસગ્ગો સવનસંસગ્ગો સમુલ્લપનસંસગ્ગો પરિભોગસંસગ્ગો કાયસંસગ્ગોતિ, ઇમેહિ પઞ્ચહિ સંસગ્ગેહિ વિરહિતો. અયઞ્ચ પઞ્ચવિધો સંસગ્ગો રાજૂહિ રાજમહામત્તેહિ તિત્થિયેહિ તિત્થિયસાવકેહિ ઉપાસકેહિ ઉપસિકાહિ ભિક્ખૂહિ ભિક્ખુનીહીતિ અટ્ઠહિ પુગ્ગલેહિ સદ્ધિં જાયતિ, સો સબ્બોપિ થેરસ્સ નત્થીતિ અસંસટ્ઠો.

આરદ્ધવીરિયોતિ પગ્ગહિતવીરિયો પરિપુણ્ણવીરિયો. તત્થ આરદ્ધવીરિયો ભિક્ખુ ગમને ઉપ્પન્નકિલેસસ્સ ઠાનં પાપુણિતું ન દેતિ, ઠાને ઉપ્પન્નસ્સ નિસજ્જં, નિસજ્જાય ઉપ્પન્નસ્સ સેય્યં પાપુણિતું ન દેતિ, તસ્મિં તસ્મિં ઇરિયાપથે ઉપ્પન્નં તત્થ તત્થેવ નિગ્ગણ્હાતિ. થેરો પન ચતુચત્તાલીસ વસ્સાનિ મઞ્ચે પિટ્ઠિં ન પસારેતિ. તં સન્ધાય ‘‘આરદ્ધવીરિયો’’તિ આહ. વત્તાતિ ઓધુનનવત્તા. ભિક્ખૂનં અજ્ઝાચારં દિસ્વા ‘‘અજ્જ કથેસ્સામિ, સ્વે કથેસ્સામી’’તિ કથાવવત્થાનં ન કરોતિ, તસ્મિં તસ્મિં યેવ ઠાને ઓવદતિ અનુસાસતીતિ અત્થો.

વચનક્ખમોતિ વચનં ખમતિ. એકો હિ પરસ્સ ઓવાદં દેતિ, સયં પન અઞ્ઞેન ઓવદિયમાનો કુજ્ઝતિ. થેરો પન પરસ્સપિ ઓવાદં દેતિ, સયં ઓવદિયમાનોપિ સિરસા સમ્પટિચ્છતિ. એકદિવસં કિર સારિપુત્તત્થેરં સત્તવસ્સિકો સામણેરો – ‘‘ભન્તે, સારિપુત્ત, તુમ્હાકં નિવાસનકણ્ણો ઓલમ્બતી’’તિ આહ. થેરો કિઞ્ચિ અવત્વાવ એકમન્તં ગન્ત્વા પરિમણ્ડલં નિવાસેત્વા આગમ્મ ‘‘એત્તકં વટ્ટતિ આચરિયા’’તિ અઞ્જલિં પગ્ગય્હ અટ્ઠાસિ.

‘‘તદહુ પબ્બજિતો સન્તો, જાતિયા સત્તવસ્સિકો;

સોપિ મં અનુસાસેય્ય, સમ્પટિચ્છામિ મત્થકે’’તિ. (મિ. પ. ૬.૪.૮) –

આહ.

ચોદકોતિ વત્થુસ્મિં ઓતિણ્ણે વા અનોતિણ્ણે વા વીતિક્કમં દિસ્વા – ‘‘આવુસો, ભિક્ખુના નામ એવં નિવાસેતબ્બં, એવં પારુપિતબ્બં, એવં ગન્તબ્બં, એવં ઠાતબ્બં, એવં નિસીદિતબ્બં, એવં ખાદિતબ્બં, એવં ભુઞ્જિતબ્બ’’ન્તિ તન્તિવસેન અનુસિટ્ઠિં દેતિ.

પાપગરહીતિ પાપપુગ્ગલે ન પસ્સે, ન તેસં વચનં સુણે, તેહિ સદ્ધિં એકચક્કવાળેપિ ન વસેય્યં.

‘‘મા મે કદાચિ પાપિચ્છો, કુસીતો હીનવીરિયો;

અપ્પસ્સુતો અનાદરો, સમેતો અહુ કત્થચી’’તિ. –

એવં પાપપુગ્ગલેપિ ગરહતિ, ‘‘સમણેન નામ રાગવસિકેન દોસમોહવસિકેન ન હોતબ્બં, ઉપ્પન્નો રાગો દોસો મોહો પહાતબ્બો’’તિ એવં પાપધમ્મેપિ ગરહતીતિ દ્વીહિ કારણેહિ ‘‘પાપગરહી, ભન્તે, આયસ્મા સારિપુત્તો’’તિ વદતિ.

એવં આયસ્મતા આનન્દેન સોળસહિ પદેહિ થેરસ્સ યથાભૂતવણ્ણપ્પકાસને કતે – ‘‘કિં આનન્દો અત્તનો પિયસહાયસ્સ વણ્ણં કથેતું ન લભતિ, કથેતુ કિં પન તેન કથિતં તથેવ હોતિ, કિં સો સબ્બઞ્ઞૂ’’તિ? કોચિ પાપપુગ્ગલો વત્તું મા લભતૂતિ સત્થા તં વણ્ણભણનં અકુપ્પં સબ્બઞ્ઞુભાસિતં કરોન્તો જિનમુદ્દિકાય લઞ્છન્તો એવમેતન્તિઆદિમાહ.

એવં તથાગતેન ચ આનન્દત્થેરેન ચ મહાથેરસ્સ વણ્ણે કથિયમાને ભુમટ્ઠકા દેવતા ઉટ્ઠહિત્વા એતેહેવ સોળસહિ પદેહિ વણ્ણં કથયિંસુ. તતો આકાસટ્ઠકદેવતા સીતવલાહકા ઉણ્હવલાહકા ચાતુમહારાજિકાતિ યાવ અકનિટ્ઠબ્રહ્મલોકા દેવતા ઉટ્ઠહિત્વા એતેહેવ સોળસહિ પદેહિ વણ્ણં કથયિંસુ. એતેનુપાયેન એકચક્કવાળં આદિં કત્વા દસસુ ચક્કવાળસહસ્સેસુ દેવતા ઉટ્ઠહિત્વા કથયિંસુ. અથાયસ્મતો સારિપુત્તસ્સ સદ્ધિવિહારિકો સુસીમો દેવપુત્તો ચિન્તેસિ – ‘‘ઇમા દેવતા અત્તનો અત્તનો નક્ખત્તકીળં પહાય તત્થ તત્થ ગન્ત્વા મય્હં ઉપજ્ઝાયસ્સેવ વણ્ણં કથેન્તિ, ગચ્છામિ તથાગતસ્સ સન્તિકં, ગન્ત્વા એતદેવ વણ્ણભણનં દેવતાભાસિતં કરોમી’’તિ, સો તથા અકાસિ. તં દસ્સેતું અથ ખો સુસીમોતિઆદિ વુત્તં.

ઉચ્ચાવચાતિ અઞ્ઞેસુ ઠાનેસુ પણીતં ઉચ્ચં વુચ્ચતિ, હીનં અવચં. ઇધ પન ઉચ્ચાવચાતિ નાનાવિધા વણ્ણનિભા. તસ્સા કિર દેવપરિસાય નીલટ્ઠાનં અતિનીલં, પીતકટ્ઠાનં અતિપીતકં, લોહિતટ્ઠાનં અતિલોહિતં, ઓદાતટ્ઠાનં અચ્ચોદાતન્તિ, ચતુબ્બિધા વણ્ણનિભા પાતુભવિ. તેનેવ સેય્યથાપિ નામાતિ ચતસ્સો ઉપમા આગતા. તત્થ સુભોતિ સુન્દરો. જાતિમાતિ જાતિસમ્પન્નો. સુપરિકમ્મકતોતિ ધોવનાદિપરિકમ્મેન સુટ્ઠુ પરિકમ્મકતો. પણ્ડુકમ્બલે નિક્ખિત્તોતિ રત્તકમ્બલે ઠપિતો. એવમેવન્તિ રત્તકમ્બલે નિક્ખિત્તમણિ વિય સબ્બા એકપ્પહારેનેવ વિરોચિતું આરદ્ધા. નિક્ખન્તિ અતિરેકપઞ્ચસુવણ્ણેન કતપિળન્ધનં. તઞ્હિ ઘટ્ટનમજ્જનક્ખમં હોતિ. જમ્બોનદન્તિ મહાજમ્બુસાખાય પવત્તનદિયં નિબ્બત્તં, મહાજમ્બુફલરસે વા પથવિયં પવિટ્ઠે સુવણ્ણઙ્કુરા ઉટ્ઠહન્તિ, તેન સુવણ્ણેન કતપિળન્ધનન્તિપિ અત્થો. દક્ખકમ્મારપુત્તઉક્કામુખસુકુસલસમ્પહટ્ઠન્તિ સુકુસલેન કમ્મારપુત્તેન ઉક્કામુખે પચિત્વા સમ્પહટ્ઠં. ધાતુવિભઙ્ગે (મ. નિ. ૩.૩૫૭ આદયો) અકતભણ્ડં ગહિતં, ઇધ પન કતભણ્ડં.

વિદ્ધેતિ દૂરીભૂતે. દેવેતિ આકાસે. નભં અબ્ભુસ્સક્કમાનોતિ આકાસં અભિલઙ્ઘન્તો. ઇમિના તરુણસૂરિયભાવો દસ્સિતો. સોરતોતિ સોરચ્ચેન સમન્નાગતો. દન્તોતિ નિબ્બિસેવનો. સત્થુવણ્ણાભતોતિ સત્થારા આભતવણ્ણો. સત્થા હિ અટ્ઠપરિસમજ્ઝે નિસીદિત્વા ‘‘સેવથ, ભિક્ખવે, સારિપુત્તમોગ્ગલ્લાને’’તિઆદિના (મ. નિ. ૩.૩૭૧) નયેન થેરસ્સ વણ્ણં આહરીતિ થેરો આભતવણ્ણો નામ હોતિ. કાલં કઙ્ખતીતિ પરિનિબ્બાનકાલં પત્થેતિ. ખીણાસવો હિ નેવ મરણં અભિનન્દતિ, ન જીવિતં પત્થેતિ, દિવસસઙ્ખેપં વેતનં ગહેત્વા ઠિતપુરિસો વિય કાલં પન પત્થેતિ, ઓલોકેન્તો તિટ્ઠતીતિ અત્થો. તેનેવાહ –

‘‘નાભિનન્દામિ મરણં, નાભિનન્દામિ જીવિતં;

કાલઞ્ચ પટિકઙ્ખામિ, નિબ્બિસં ભતકો યથા’’તિ. (થેરગા. ૧૦૦૧-૧૦૦૨); નવમં;