૯. રામણેય્યકત્થેરગાથાવણ્ણના

ચિહચિહાભિનદિતેતિ આયસ્મતો રામણેય્યકત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો સિખિસ્સ ભગવતો કાલે કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્તો ભગવન્તં દિસ્વા પસન્નમાનસો પુપ્ફેહિ પૂજં અકાસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવલોકે નિબ્બત્તો અપરાપરં પુઞ્ઞાનિ કત્વા સુગતીસુ એવ પરિવત્તેન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે સાવત્થિયં ઇબ્ભકુલે નિબ્બત્તિત્વા વયપ્પત્તો જેતવનપટિગ્ગહણે સઞ્જાતપ્પસાદો પબ્બજિત્વા ચરિયાનુકૂલં કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા અરઞ્ઞે વિહરતિ. તસ્સ અત્તનો સમ્પત્તિયા પબ્બજિતસારુપ્પાય ચ પટિપત્તિયા પાસાદિકભાવતો રામણેય્યકોત્વેવ સમઞ્ઞા અહોસિ. અથેકદિવસં મારો થેરં ભિંસાપેતુકામો ભેરવસદ્દં અકાસિ. તં સુત્વા થેરો થિરપકતિતાય તેન અસન્તસન્તો ‘‘મારો અય’’ન્તિ ઞત્વા તત્થ અનાદરં દસ્સેન્તો ‘‘ચિહચિહાભિનદિતે’’તિ ગાથં અભાસિ.

૪૯. તત્થ ચિહચિહાભિનદિતેતિ ચિહચિહાતિ અભિણ્હં પવત્તસદ્દતાય ‘‘ચિહચિહા’’તિ લદ્ધનામાનં વટ્ટકાનં અભિનાદનિમિત્તં, વિરવહેતૂતિ અત્થો. સિપ્પિકાભિરુતેહિ ચાતિ સિપ્પિકા વુચ્ચન્તિ દેવકા પરનામકા ગેલઞ્ઞેન છાતકિસદારકાકારા સાખામિગા. ‘‘મહાકલન્દકા’’તિ કેચિ, સિપ્પિકાનં અભિરુતેહિ મહાવિરવેહિ, હેતુમ્હિ ચેતં કરણવચનં, તં હેતૂતિ અત્થો. ન મે તં ફન્દતિ ચિત્તન્તિ મમ ચિત્તં ન ફન્દતિ ન ચવતિ. ઇદં વુત્તં હોતિ – ઇમસ્મિં અરઞ્ઞે વિરવહેતુ સિપ્પિકાભિરુતહેતુ વિય, પાપિમ, તવ વિસ્સરકરણહેતુ મમ ચિત્તં કમ્મટ્ઠાનતો ન પરિપતતીતિ. તત્થ કારણમાહ ‘‘એકત્તનિરતઞ્હિ મે’’તિ. હિ-સદ્દો હેતુ અત્થો, યસ્મા મમ ચિત્તં ગણસઙ્ગણિકં પહાય એકત્તે એકીભાવે, બહિદ્ધા વા વિક્ખેપં પહાય એકત્તે એકગ્ગતાય, એકત્તે એકસભાવે વા નિબ્બાને નિરતં અભિરતં, તસ્મા કમ્મટ્ઠાનતો ન ફન્દતિ ન ચવતીતિ, ઇમં કિર ગાથં વદન્તો એવ થેરો વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૧.૨૧.૫-૯) –

‘‘સુવણ્ણવણ્ણો ભગવા, સતરંસી પતાપવા;

ચઙ્કમનં સમારૂળ્હો, મેત્તચિત્તો સિખીસભો.

‘‘પસન્નચિત્તો સુમનો, વન્દિત્વા ઞાણમુત્તમં;

મિનેલપુપ્ફં પગ્ગય્હ, બુદ્ધસ્સ અભિરોપયિં.

‘‘એકતિંસે ઇતો કપ્પે, યં પુપ્ફમભિપૂજયિં;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

‘‘એકૂનતિંસકપ્પમ્હિ, સુમેઘઘનનામકો;

સત્તરતનસમ્પન્નો, ચક્કવત્તી મહબ્બલો.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અયમેવ ચ થેરસ્સ અઞ્ઞાબ્યાકરણગાથા અહોસિ.

રામણેય્યકત્થેરગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.