૧૦. વિમલત્થેરગાથાવણ્ણના

ધરણી ચ સિઞ્ચતિ વાતિ આયસ્મતો વિમલત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? સોપિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયં કુસલં ઉપચિનન્તો વિપસ્સિસ્સ ભગવતો કાલે સઙ્ખધમનકુલે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્તો તસ્મિં સિપ્પે નિપ્ફત્તિં ગતો એકદિવસં વિપસ્સિં ભગવન્તં પસ્સિત્વા પસન્નમાનસો સઙ્ખધમનેન પૂજં કત્વા તતો પટ્ઠાય કાલેન કાલં સત્થુ ઉપટ્ઠાનં અકાસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવલોકે નિબ્બત્તિત્વા અપરાપરં પુઞ્ઞાનિ કત્વા દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો કસ્સપસ્સ ભગવતો કાલે ‘‘અનાગતે મે વિમલો વિસુદ્ધો કાયો હોતૂ’’તિ બોધિરુક્ખં ગન્ધોદકેહિ ન્હાપેસિ, ચેતિયઙ્ગણબોધિયઙ્ગણેસુ આસનાનિ ધોવાપેસિ, ભિક્ખૂનમ્પિ કિલિટ્ઠે સમણપરિક્ખારે ધોવાપેસિ.

સો તતો ચવિત્વા દેવેસુ ચ મનુસ્સેસુ ચ પરિવત્તેન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે રાજગહે ઇબ્ભકુલે નિબ્બત્તિ. તસ્સ માતુકુચ્છિયં વસન્તસ્સ નિક્ખમન્તસ્સ ચ કાયો પિત્તસેમ્હાદીહિ અસંકિલિટ્ઠો પદુમપલાસે ઉદકબિન્દુ વિય અલગ્ગો પચ્છિમભવિકબોધિસત્તસ્સ વિય સુવિસુદ્ધો અહોસિ, તેનસ્સ વિમલોત્વેવ નામં અકંસુ. સો વયપ્પત્તો રાજગહપ્પવેસને બુદ્ધાનુભાવં દિસ્વા પટિલદ્ધસદ્ધો પબ્બજિત્વા કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા કોસલરટ્ઠે પબ્બતગુહાયં વિહરતિ. અથેકદિવસં ચાતુદ્દીપિકમહામેઘો સકલં ચક્કવાળગબ્ભં પત્થરિત્વા પાવસ્સિ. વિવટ્ટટ્ઠાયિમ્હિ બુદ્ધાનં ચક્કવત્તીનઞ્ચ ધરમાનકાલે એવ કિર એવં વસ્સતિ. ઘમ્મપરિળાહવૂપસમતો ઉતુસપ્પાયલાભેન થેરસ્સ ચિત્તં સમાહિતં અહોસિ એકગ્ગં. સો સમાહિતચિત્તો તાવદેવ વિપસ્સનં ઉસ્સુક્કાપેત્વા મગ્ગપટિપાટિયા અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૧.૧૦.૫૬-૬૦) –

‘‘વિપસ્સિસ્સ ભગવતો, અહોસિં સઙ્ખધમ્મકો;

નિચ્ચુપટ્ઠાનયુત્તોમ્હિ, સુગતસ્સ મહેસિનો.

‘‘ઉપટ્ઠાનફલં પસ્સ, લોકનાથસ્સ તાદિનો;

સટ્ઠિ તૂરિયસહસ્સાનિ, પરિવારેન્તિ મં સદા.

‘‘એકનવુતિતો કપ્પે, ઉપટ્ઠહિં મહાઇસિં;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, ઉપટ્ઠાનસ્સિદં ફલં.

‘‘ચતુવીસે ઇતો કપ્પે, મહાનિગ્ઘોસનામકા;

સોળસાસિંસુ રાજાનો, ચક્કવત્તી મહબ્બલા.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા કતકિચ્ચતાય તુટ્ઠમાનસો ઉદાનં ઉદાનેન્તો ‘‘ધરણી ચ સિઞ્ચતિ વાતિ માલુતો’’તિ ગાથં અભાસિ.

૫૦. તત્થ ધરણીતિ પથવી, સા હિ સકલં ધરાધરં ધારેતીતિ ‘‘ધરણી’’તિ વુચ્ચતિ. સિઞ્ચતીતિ સમન્તતો નભં પૂરેત્વા અભિપ્પવસ્સતો મહામેઘસ્સ વુટ્ઠિધારાહિ સિઞ્ચતિ. વાતિ માલુતોતિ ઉદકફુસિતસમ્મિસ્સતાય સીતલો વાતો વાયતિ. વિજ્જુતા ચરતિ નભેતિ તત્થ તત્થ ગજ્જતા ગળગળાયતા મહામેઘતો નિચ્છરન્તિયો સતેરતા આકાસે ઇતો ચિતો ચ વિચરન્તિ. ઉપસમન્તિ વિતક્કાતિ ઉતુસપ્પાયસિદ્ધેન સમથવિપસ્સનાધિગમેન પુબ્બભાગે તદઙ્ગાદિવસેન વૂપસન્તા હુત્વા કામવિતક્કાદયો સબ્બેપિ નવ મહાવિતક્કા અરિયમગ્ગાધિગમેન ઉપસમન્તિ. અનવસેસતો સમુચ્છિજ્જન્તીતિ. વત્તમાનસમીપતાય અરિયમગ્ગક્ખણં વત્તમાનં કત્વા વદતિ. અતીતત્થે વા એતં પચ્ચુપ્પન્નવચનં. ચિત્તં સુસમાહિતં મમાતિ તતો એવ લોકુત્તરસમાધિના મમ ચિત્તં સુટ્ઠુ સમાહિતં, ન દાનિ તસ્સ સમાધાને કિઞ્ચિ કાતબ્બં અત્થીતિ થેરો અઞ્ઞં બ્યાકાસિ.

વિમલત્થેરગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

પઞ્ચમવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.