૨. સેતુચ્છત્થેરગાથાવણ્ણના

માનેન વઞ્ચિતાસેતિ આયસ્મતો સેતુચ્છત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયં પુઞ્ઞં ઉપચિનન્તો તિસ્સસ્સ સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ કાલે કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્તો એકદિવસં તિસ્સં ભગવન્તં દિસ્વા પસન્નમાનસો સુમધુરં પનસફલં અભિસઙ્ખતં નાળિકેરસાળવં અદાસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવલોકે નિબ્બત્તિત્વા અપરાપરં દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે અઞ્ઞતરસ્સ મણ્ડલિકરઞ્ઞો પુત્તો હુત્વા નિબ્બત્તિ, સેતુચ્છોતિસ્સ નામં અહોસિ. સો પિતરિ મતે રજ્જે પતિટ્ઠિતો ઉસ્સાહસત્તીનં અભાવેન રાજકિચ્ચાનિ વિરાધેન્તો રજ્જં પરહત્થગતં કત્વા દુક્ખપ્પત્તિયા સંવેગજાતો જનપદચારિકં ચરન્તં ભગવન્તં દિસ્વા ઉપસઙ્કમિત્વા ધમ્મં સુત્વા પટિલદ્ધસદ્ધો પબ્બજિત્વા પરિકમ્મં કરોન્તો તદહેવ અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૧.૧૭.૧૩-૧૭) –

‘‘તિસ્સસ્સ ખો ભગવતો, પુબ્બે ફલમદાસહં;

નાળિકેરઞ્ચ પાદાસિં, ખજ્જકં અભિસમ્મતં.

‘‘બુદ્ધસ્સ તમહં દત્વા, તિસ્સસ્સ તુ મહેસિનો;

મોદામહં કામકામી, ઉપપજ્જિં યમિચ્છકં.

‘‘દ્વેનવુતે ઇતો કપ્પે, યં દાનમદદિં તદા;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, ફલદાનસ્સિદં ફલં.

‘‘ઇતો તેરસકપ્પમ્હિ, રાજા ઇન્દસમો અહુ;

સત્તરતનસમ્પન્નો, ચક્કવત્તી મહબ્બલો.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા કિલેસે ગરહન્તો –

૧૦૨. ‘‘માનેન વઞ્ચિતાસે, સઙ્ખારેસુ સંકિલિસ્સમાનાસે;

લાભાલાભેન મથિતા, સમાધિં નાધિગચ્છન્તી’’તિ. – ગાથં અભાસિ;

તત્થ માનેન વઞ્ચિતાસેતિ ‘‘સેય્યોહમસ્મી’’તિઆદિનયપ્પવત્તેન માનેન અત્તુક્કંસનપરવમ્ભનાદિવસેન કુસલભણ્ડચ્છેદનેન વિપ્પલદ્ધા. સઙ્ખારેસુ સંકિલિસ્સમાનાસેતિ અજ્ઝત્તિકબાહિરેસુ ચક્ખાદીસુ ચેવ રૂપાદીસુ ચ સઙ્ખતધમ્મેસુ સંકિલિસ્સમાના, ‘‘એતં મમ, એસોહમસ્મિ, એસો મે અત્તા’’તિ તંનિમિત્તં તણ્હાગાહાદિવસેન સંકિલેસં આપજ્જમાના. લાભાલાભેન મથિતાતિ પત્તચીવરાદીનઞ્ચેવ વત્થાદીનઞ્ચ લાભેન તેસંયેવ ચ અલાભેન તંનિમિત્તં ઉપ્પન્નેહિ અનુનયપટિઘેહિ મથિતા મદ્દિતા અભિભૂતા. નિદસ્સનમત્તઞ્ચેતં અવસિટ્ઠલોકધમ્માનમ્પેત્થ સઙ્ગહો દટ્ઠબ્બો. સમાધિં નાધિગચ્છન્તીતિ તે એવરૂપા પુગ્ગલા સમાધિં સમથવિપસ્સનાવસેન ચિત્તેકગ્ગતં કદાચિપિ ન વિન્દન્તિ ન પટિલભન્તિ ન પાપુણન્તિ સમાધિસંવત્તનિકાનં ધમ્માનં અભાવતો, ઇતરેસઞ્ચ ભાવતો. ઇધાપિ યથા માનાદીહિ અભિભૂતા અવિદ્દસુનો સમાધિં નાધિગચ્છન્તિ, ન એવં વિદ્દસુનો. તે પન માદિસા તેહિ અનભિભૂતા સમાધિં અધિગચ્છન્તેવાતિ બ્યતિરેકમુખેન અઞ્ઞાબ્યાકરણન્તિ વેદિતબ્બં.

સેતુચ્છત્થેરગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.