૯. અકુસલમૂલસુત્તવણ્ણના

૭૦. નવમે અકુસલમૂલાનીતિ અકુસલાનં મૂલાનિ, અકુસલાનિ ચ તાનિ મૂલાનિ ચાતિ વા અકુસલમૂલાનિ. યદપિ, ભિક્ખવે, લોભોતિ યોપિ, ભિક્ખવે, લોભો. તદપિ અકુસલમૂલન્તિ સોપિ અકુસલમૂલં. અકુસલમૂલં વા સન્ધાય ઇધ તમ્પીતિ અત્થો વટ્ટતિયેવ. એતેનુપાયેન સબ્બત્થ નયો નેતબ્બો. અભિસઙ્ખરોતીતિ આયૂહતિ સમ્પિણ્ડેતિ રાસિં કરોતિ. અસતા દુક્ખં ઉપ્પાદયતીતિ અભૂતેન અવિજ્જમાનેન યંકિઞ્ચિ તસ્સ અભૂતં દોસં વત્વા દુક્ખં ઉપ્પાદેતિ. વધેન વાતિઆદિ યેનાકારેન દુક્ખં ઉપ્પાદેતિ, તં દસ્સેતું વુત્તં. તત્થ જાનિયાતિ ધનજાનિયા. પબ્બાજનાયાતિ ગામતો વા રટ્ઠતો વા પબ્બાજનીયકમ્મેન. બલવમ્હીતિ અહમસ્મિ બલવા. બલત્થો ઇતિપીતિ બલેન મે અત્થો ઇતિપિ, બલે વા ઠિતોમ્હીતિપિ વદતિ.

અકાલવાદીતિ કાલસ્મિં ન વદતિ, અકાલસ્મિં વદતિ નામ. અભૂતવાદીતિ ભૂતં ન વદતિ, અભૂતં વદતિ નામ. અનત્થવાદીતિ અત્થં ન વદતિ, અનત્થં વદતિ નામ. અધમ્મવાદીતિ ધમ્મં ન વદતિ, અધમ્મં વદતિ નામ. અવિનયવાદીતિ વિનયં ન વદતિ, અવિનયં વદતિ નામ.

તથા હાયન્તિ તથા હિ અયં. ન આતપ્પં કરોતિ તસ્સ નિબ્બેઠનાયાતિ તસ્સ અભૂતસ્સ નિબ્બેઠનત્થાય વીરિયં ન કરોતિ. ઇતિપેતં અતચ્છન્તિ ઇમિનાપિ કારણેન એતં અતચ્છં. ઇતરં તસ્સેવ વેવચનં.

દુગ્ગતિ પાટિકઙ્ખાતિ નિરયાદિકા દુગ્ગતિ ઇચ્છિતબ્બા, સા અસ્સ અવસ્સભાવિની, તત્થાનેન નિબ્બત્તિતબ્બન્તિ અત્થો. ઉદ્ધસ્તોતિ ઉપરિ ધંસિતો. પરિયોનદ્ધોતિ સમન્તા ઓનદ્ધો. અનયં આપજ્જતીતિ અવુડ્ઢિં આપજ્જતિ. બ્યસનં આપજ્જતીતિ વિનાસં આપજ્જતિ. ગિમ્હકાલસ્મિઞ્હિ માલુવાસિપાટિકાય ફલિતાય બીજાનિ ઉપ્પતિત્વા વટરુક્ખાદીનં મૂલે પતન્તિ. તત્થ યસ્સ રુક્ખસ્સ મૂલે તીસુ દિસાસુ તીણિ બીજાનિ પતિતાનિ હોન્તિ, તસ્મિં રુક્ખે પાવુસ્સકેન મેઘેન અભિવટ્ઠે તીહિ બીજેહિ તયો અઙ્કુરા ઉટ્ઠહિત્વા તં રુક્ખં અલ્લીયન્તિ. તતો પટ્ઠાય રુક્ખદેવતાયો સકભાવેન સણ્ઠાતું ન સક્કોન્તિ. તેપિ અઙ્કુરા વડ્ઢમાના લતાભાવં આપજ્જિત્વા તં રુક્ખં અભિરુહિત્વા સબ્બવિટપસાખાપસાખા સંસિબ્બિત્વા તં રુક્ખં ઉપરિ પરિયોનન્ધન્તિ. સો માલુવાલતાહિ સંસિબ્બિતો ઘનેહિ મહન્તેહિ માલુવાપત્તેહિ સઞ્છન્નો દેવે વા વસ્સન્તે વાતે વા વાયન્તે તત્થ તત્થ પલુજ્જિત્વા ખાણુમત્તમેવ અવસિસ્સતિ. તં સન્ધાયેતં વુત્તં.

એવમેવ ખોતિ એત્થ પન ઇદં ઓપમ્મસંસન્દનં – સાલાદીસુ અઞ્ઞતરરુક્ખો વિય હિ અયં સત્તો દટ્ઠબ્બો, તિસ્સો માલુવાલતા વિય તીણિ અકુસલમૂલાનિ, યાવ રુક્ખસાખા અસમ્પત્તા, તાવ તાસં લતાનં ઉજુકં રુક્ખારોહનં વિય લોભાદીનં દ્વારં અસમ્પત્તકાલો, સાખાનુસારેન ગમનકાલો વિય દ્વારવસેન ગમનકાલો, પરિયોનદ્ધકાલો વિય લોભાદીહિ પરિયુટ્ઠિતકાલો, ખુદ્દકસાખાનં પલુજ્જનકાલો વિય દ્વારપ્પત્તાનં કિલેસાનં વસેન ખુદ્દાનુખુદ્દકા આપત્તિયો આપન્નકાલો, મહાસાખાનં પલુજ્જનકાલો વિય ગરુકાપત્તિં આપન્નકાલો, લતાનુસારેન ઓતિણ્ણેન ઉદકેન મૂલેસુ તિન્તેસુ રુક્ખસ્સ ભૂમિયં પતનકાલો વિય કમેન ચત્તારિ પારાજિકાનિ આપજ્જિત્વા ચતૂસુ અપાયેસુ નિબ્બત્તનકાલો દટ્ઠબ્બો.

સુક્કપક્ખો વુત્તવિપલ્લાસેન વેદિતબ્બો. એવમેવ ખોતિ એત્થ પન ઇદં ઓપમ્મસંસન્દનં – સાલાદીસુ અઞ્ઞતરરુક્ખો વિય અયં સત્તો દટ્ઠબ્બો, તિસ્સો માલુવાલતા વિય તીણિ અકુસલમૂલાનિ, તાસં અપ્પવત્તિં કાતું આગતપુરિસો વિય યોગાવચરો, કુદ્દાલો વિય પઞ્ઞા, કુદ્દાલપિટકં વિય સદ્ધાપિટકં, પલિખનનખણિત્તિ વિય વિપસ્સનાપઞ્ઞા, ખણિત્તિયા મૂલચ્છેદનં વિય વિપસ્સનાઞાણેન અવિજ્જામૂલસ્સ છિન્દનકાલો, ખણ્ડાખણ્ડિકં છિન્દનકાલો વિય ખન્ધવસેન દિટ્ઠકાલો, ફાલનકાલો વિય મગ્ગઞાણેન કિલેસાનં સમુગ્ઘાતિતકાલો, મસિકરણકાલો વિય ધરમાનકપઞ્ચક્ખન્ધકાલો, મહાવાતે ઓપુણિત્વા અપ્પવત્તનકાલો વિય ઉપાદિન્નકક્ખન્ધાનં અપ્પટિસન્ધિકનિરોધેન નિરુજ્ઝિત્વા પુનબ્ભવે પટિસન્ધિઅગ્ગહણકાલો દટ્ઠબ્બોતિ. ઇમસ્મિં સુત્તે વટ્ટવિવટ્ટં કથિતં.